sntoumanis's blog

Από το www.tovima.gr


Βράβευση για εκπαιδευτικούς που έδωσαν πνοή στο μάθημα των θρησκευτικών

Νέες διδακτικές μέθοδοι και καινοτομίες απο εκπαιδευτικούς μέσα στην σχολική τάξη

Πως μπορείς να κάνεις ενδιαφέρουσα την διδασκαλία των Θρησκευτικών; Πως μπορείς να διδάξεις μέσω Διαδικτύου, δημιουργώντας, μάλιστα, μια ολόκληρη εκπαιδευτική κοινότητα έξω απ’ το σχολείο σου;

Οι εκπαιδευτικοί σχολείων απο την Αθήνα αλλά και την επαρχία, που βραβεύτηκαν σε σημερινή εκδήλωση του υπουργείου Παιδείας ενδιαφέρθηκαν, έψαξαν, κατασκεύασαν εκπαιδευτικούς Διαδικτυακούς «παράδεισους», έστησαν εργαστήρια ζωγραφικής και αγιογραφίας, αναζήτησαν τρόπους ενσωμάτωσης της «διαφορετικότητας». Και πέτυχαν.

Στην εκδήλωση για την αναζήτηση της αριστείας στα σχολεία συμμετείχαν 800 εκπαιδευτικοί απο ολόκληρη της Ελλάδα και βραβεύτηκαν εκατό απο αυτούς.

Η βράβευση εκπαιδευτικών για την δημιουργία καινοτόμων έργων και την προσφορά τους στην εκπαίδευση, που ξεκίνησε πέρυσι συνεχίζεται εφέτος και όλα δείχνουν ότι θα αποτελεί και στο μέλλον έναν σταθερό «ζωντανό» θεσμό στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Η κυρία Μαρία Παζάρκσι, εκπαιδευτικός στο Βαρβάκειο Πειραματικό Γυμνάσιο, συμμετείχε στις επιτροπές αξιολόγησης των έργων που κατατέθηκαν και δηλώνει στο «Βήμα» ότι «το ταξίδι ήταν πολύ ενδιαφέρον». Οπως σημειώνει «πραγματικά είναι αξιοθαύμαστο το πόσο μπορούν να προσφέρουν οι εκπαιδευτικοί στα σχολεία όταν δραστηριοποιούνται οι ίδιοι».

Η κ. Παζάρσκι είναι θεολόγος και αξιολόγησε τις προτάσεις εκπαιδευτικών που αφορούν την ειδικότητα της. Τι διαπίστωσε; Ότι τα Θρησκευτιικά μπορούν να γίνουν το πιο ενδιαφέρον μάθημα στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Εκπαιδευτικοί απο την περιοχή της Φλώρινας ζήτησαν απο τους μαθητές τους να βρουν ανακυκλώσιμα υλικά (ξύλο, σίδερο, δίσκους ή άλλα αντικείμενα κλπ.) σε οικοδομές, σε χαμόσπιτα ή όπου αλλού είχαν δυνατότητα και αυτά αποτέλεσαν τον «καμβά» τους σε ένα εργαστήρι αγιογραφίας, στο οποίο δούλεψαν μια ολόκληρη χρονια.

Η διαφορετικότητα χωράει παντού

Στο διαπολιτισμικό σχολείο του Ευόσμου Θεσσαλονίκης έστησαν ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα βασισμένο στην ιδέα της αποδοχής του «διαφορετικού» μέσω της διδασκαλίας των Θρησκευτικών.

Με συζητήσεις εκτός σχολικού χρόνου και κοινές δραστηριότητες, τα παιδιά δέθηκαν μεταξύ τους, οι προσωπικότητες ξεδιπλώθηκαν και εκείνοι που ένιωθαν διαφορετικοι, εντάχθηκαν. «Πρόκειται για ένα άρτιο πρόγραμμα απο κάθε άποψη» λέει στο «Βήμα» η κυρία Παζάρσκι.

Μάθημα και από το σπίτι το απόγευμα
Μια ενεργή εκπαιδευτική «κοινότητα» έστησαν οι καθηγητές και στο Βαρβάκειο Πειραματικο Γυμνάσιο, μέσω της οποίας μάλιστα οι μαθητές επεκτείνουν το μάθημα και εκτός της τάξης επικοινωνώντας με τους καθηγητές τους σε 24ωρη βάση.

«Πρόκειται για έναν εκπαιδευτικό τόπο στον οποίο γίνονται μαθήματα, ανεβαίνει υλικό απο τους καθηγητές ώστε, οι μαθητές να μελετούν στο σπίτι όποτε το επιθυμούν. Μπορούν ακόμη να μας απευθύνουν ερωτήματα και να παίρνουν απαντήσεις» λέει η καθηγήτρια του σχολείου κυρία Ελένη Γκίκα.

Όπως εξηγεί οι μαθητές μπορούν όποτε το επιθυμούν να προσθέτουν σχόλια και απόψεις, να σχολιάζουν θέματα που αφορούν το σχολείο τους κλπ. on line.

Σαν ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό facebook ρωτάμε αυθόρμητα, αλλά η κυρία Γκίκα σπεύδει να βάλει τα πράγματα στη θέση τους. «Είναι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα» δηλώνει. «Η πλατφόρμα αυτή έχει βρεί μεγάλη ανταπόκριση από τα παιδια αλλά και τους εκπαδευτικούς. Επικοινωνούμε διαρκώς και το χρησιμοποιούμε σε όλα τα μαθήματα».

«Τα παιδιά είναι ενθουσιασμένα», λέει για αυτήν την πρωτοβουλία στο «Βήμα» ο καθηγητής μαθηματικών του σχολείου κ. Διον. Λαμπινίδης. «Η διαδικασία του μαθήματος έχει αλλάξει και το διασκεδάζουμε όλοι» προσθέτει.

Από www.kathimerini.gr

Πρόγραμμα ανακύκλωσης προωθεί το υπ. Παιδείας για λόγους οικονομίας και περιβαλλοντικής ευαισθησίας
Του Αποστολου Λακασα

«Πώς μπόρεσες και έσβησες τα όνειρά μου; Πώς μπόρεσες κι έκανες συντρίμμια την καρδιά μου;» έχει γράψει ο 15χρονος Βασίλης στο βιβλίο των Αρχαίων του. Μόνο εκείνος (και ο συνομήλικος «κολλητός» του) ξέρει το «άκαρδο» πρόσωπο που του προκάλεσε τέτοια καταστροφή! Αλλά έτσι όπως έχει γράψει ο Βασίλης το (ερωτικό) παράπονό του, πάνω στο βιβλίο της ολέθριας… «Ελένης» του Ευριπίδη, είναι σαν να απευθύνεται στο μήλον της Εριδος ολόκληρου Τρωικού Πολέμου. «Χανιά: 51 και σήμερα» γράφει άλλος μαθητής Λυκείου, με το μυαλό στην πενταήμερη εκδρομή. Οσο για τον 14χρονο Γιώργο, αυτός έχει προσθέσει το όνομά του στους… συγγραφείς της Φυσικής Β΄ Γυμνασίου, ενώ στο ίδιο εξώφυλλο διαμαρτύρεται για τη ζέστη και διατρανώνει τα κιτρινόμαυρα ποδοσφαιρικά του αισθήματα…

Βέβαια, οι μαθητές αυτοί εάν φοιτούσαν σε κάποιο ευρωπαϊκό σχολείο, θα το σκέφτονταν πολύ σοβαρά πριν μουντζουρώσουν τα βιβλία τους. Σε ευρωπαϊκές χώρες οι γονείς καλούνται να αγοράσουν τα κατεστραμμένα βιβλία των παιδιών τους στο τέλος της χρονιάς. Στον αντίποδα, στην Ελλάδα έχουμε δει αρκετούς μαθητές ακόμη και να καίνε τα βιβλία, στις… παραδοσιακές τελετές για τη λήξη της σχολικής χρονιάς. Τα φαινόμενα αυτά προσπαθεί να περιορίσει το υπουργείο Παιδείας, προωθώντας το πρόγραμμα επαναχρησιμοποίησης ή ανακύκλωσης των σχολικών βιβλίων. Ο στόχος είναι διττός: η εξοικονόμηση κονδυλίων εν μέσω κρίσης, αλλά και «η ανάπτυξη στάσης σεβασμού για το δημόσιο αγαθό, αλλά και για την περιβαλλοντική, χρηστική και συναισθηματική αξία του βιβλίου», όπως λέει η υπουργός κ. Αννα Διαμαντοπούλου.

Το οικονομικό όφελος είναι δεδομένο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου του Οργανισμού Εκδοσης Σχολικών Βιβλίων (ΟΕΔΒ), κ. Σοφίας Χαροκόπου, η οποία μίλησε στην «Κ», ετησίως μοιράζονται στους μαθητές από το δημοτικό έως και το λύκειο περίπου 40 εκατ. βιβλία. Το ετήσιο κόστος έκδοσης και μεταφοράς των βιβλίων προσεγγίζει τα 35 εκατ. ευρώ. Εύλογα, το υπ. Παιδείας και ο ΟΕΔΒ στοχεύουν, κατά πρώτο λόγο, στην επιστροφή των βιβλίων για ανακύκλωση. Και αυτό, διότι οι μαθητές σημειώνουν στα βιβλία (είτε ασκήσεις είτε παρατηρήσεις του δασκάλου είτε χιουμοριστικά σχόλια), με αποτέλεσμα να μην μπορούν να ξαναχρησιμοποιηθούν.

Ομως, δεν είναι αμελητέα η ποσότητα βιβλίων που μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί, καθώς είναι «του κουτιού». Ενδεικτικά, το 25% των βιβλίων που στέλνεται στα σχολεία είναι πλεονάζον απόθεμα «ασφαλείας», το οποίο μπορεί να δοθεί στους μαθητές των επόμενων τάξεων, ενώ το υπουργείο θα μειώσει το ποσοστό των αποθεμάτων ασφαλείας. «Μέχρι στιγμής έχουν δοθεί περί τα 500 βιβλία σε πολύ καλή κατάσταση. Και ο αριθμός θα αυξηθεί με τη λήξη των ενδοσχολικών εξετάσεων», αναφέρει χαρακτηριστικά στην «Κ» ο κ. Δημήτρης Θεοδωρίδης, διευθυντής στο Γυμνάσιο Πέρνης Καβάλας, από τα πρώτα που ανέπτυξαν πρόγραμμα επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης βιβλίων από την αρχή της χρονιάς. Μάλιστα, τα 500 βιβλία καταδεικνύουν την οικονομία που μπορεί να γίνει σε μεγάλα σχολεία, αφού το Γυμνάσιο Πέρνης αριθμεί μόλις 66 μαθητές. «Μεγάλος αριθμός βιβλίων, για παράδειγμα αυτά που μοιράζονται στους μαθητές ως βοηθήματα και για τις τρεις χρονιές του Γυμνασίου, μπορούν να διατηρηθούν σε πολύ καλή κατάσταση», λέει στην «Κ» η φιλόλογος του Γυμνασίου, κ. Παρασκευή Καραντωνίου, συνυπεύθυνη του προγράμματος μαζί με την κ. Μαρία Παπατζικάκη. «Εχω δει μαθητές να σκίζουν και να πετούν τα βιβλία τους, να καίνε βιβλία ως ένα είδος ιεροτελεστίας», προσθέτει η ίδια. «Οι μαθητές καταστρέφουν τα βιβλία από νεύρα, από εφηβική επαναστατικότητα, από χαρά που τελειώνει το σχολικό έτος. Δεν συμφωνώ με την πράξη. Θεωρώ ότι η στάση μας απέναντι στα βιβλία είναι δείγμα πολιτισμού», λέει από την πλευρά της στην «Κ» η 15χρονη Παναγιώτα Παπάζογλου, μαθήτρια του Γυμνάσιου Πέρνης.

Το υπ. Παιδείας για την προώθηση του προγράμματος έχει θεσπίσει κίνητρα. Τα σχολεία με τον μεγαλύτερο αριθμό επιστροφών βιβλίων θα βραβευθούν με εκπαιδευτικό υλικό, που μπορεί να είναι ψηφιακό υλικό ή υπολογιστές. «Με ενοχλεί η ιδέα της απαξίωσης ενός δημόσιου αγαθού. Από την άλλη, ο σεβασμός των μαθητών στα βιβλία αποτελεί δείγμα επιτυχίας του εκπαιδευτικού συστήματος και, ευρύτερα, δείκτη πολιτισμού. Αυτά είναι νομίζω τα ισχυρότερα κίνητρα», καταλήγει η κ. Χαροκόπου.

Επιστροφή σε καλή κατάσταση
Από τρία έως πέντε σχολικά έτη είναι ο «χρόνος ζωής» των βιβλίων στο εξωτερικό, ανέφερε στην «Κ» ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Παιδείας κ. Βασίλης Κουλαϊδής. Τόσο υπολογίζεται ότι μπορεί ένα σχολικό βιβλίο να αντέξει τις… κακουχίες που περνά στα χέρια των μαθητών. Στο τέλος της σχολικής χρονιάς οι μαθητές είναι υποχρεωμένοι να επιστρέψουν τα βιβλία τους, ώστε να επαναχρησιμοποιηθούν από τους επόμενους. Μάλιστα, υπάρχουν χώρες που… χρεώνουν το βιβλίο σε περίπτωση καταστροφής του.

Ενδεικτικά, στις ΗΠΑ και τη Γερμανία η διαχείριση των σχολικών βιβλίων ανήκει στους δήμους. Οι μαθητές παίρνουν δωρεάν τα βιβλία, αλλά πρέπει να τα επιστρέψουν στο τέλος της χρονιάς. «Με δεδομένο ότι το σύστημα λειτουργεί σε τοπικό επίπεδο, είναι εντονότερο το αίσθημα της προσφοράς στο δημόσιο καλό, που αναπτύσσεται στους μαθητές. Πολλά βιβλία δίνονται στους μικρότερους μαθητές του ίδιου σχολείου, ενώ το ίδιο γίνεται και με τα αδέλφια που έχουν διαφορά έτους, σύμφωνα με στέλεχος του υπ. Παιδείας. Επίσης δωρεάν είναι η διανομή των βιβλίων στα βρετανικά και τα γαλλικά σχολεία. Οι μαθητές τα κρατούν για ένα χρόνο και πρέπει να τα επιστρέψουν σε καλή κατάσταση. Εάν όχι, τότε δεν έχουν άλλη λύση παρά να πληρώσουν το αντίτιμό του και να το κρατήσουν σπίτι.

Βέβαια, τα κράτη έχουν περιορίσει το κόστος της ετήσιας έκδοσης και διανομής βιβλίων με την αξιοποίηση της τεχνολογίας που οδηγεί στην ηλεκτρονική μορφή των βιβλίων. Τα ίδια βήματα ακολουθεί και το ελληνικό υπ. Παιδείας, καθώς εκπαιδευτικό υλικό υπάρχει και σε ψηφιακή μορφή για τους μαθητές.

Από www.tovima.gr

Τον τελευταίο καιρό η λέξη «συναίνεση» έχει αποκτήσει μυθικές διαστάσεις και παρουσιάζεται σαν ένα είδος μαγικής συνταγής που θα δώσει λύση στο οικονομικό αδιέξοδο της χώρας. Η άποψη αυτή, παρ΄ όλο που δεν διατυπώνεται ρητά, θα μπορούσε να υποκρύπτει μια ευρέως αποδεκτή στερεοτυπική ερμηνεία του ελληνικού χαρακτήρα και της ελληνικής ιστορίας: η «ενδημική» διχόνοια έχει πράγματι θεωρηθεί στοιχείο ταυτότητας και έχει χρησιμοποιηθεί για να αιτιολογήσει και να δικαιολογήσει εμφυλίους πολέμους, εθνικούς διχασμούς και εσωτερικές συγκρούσεις- και τα ολέθρια αποτελέσματά τους. Το «φίλερι» του Ελληνα έχει προβληθεί ως μια από τις αιτίες για πολιτικές και πολεμικές συγκρούσεις σε ιστορικές συγκυρίες τόσο διαφορετικές όσο ο Πελοποννησιακός πόλεμος, η Ελληνική Επανάσταση, ο διχασμός βενιζελικών- βασιλικών και ο Εμφύλιος Πόλεμος. Δεν είναι στόχος μου να σχολιάσω την παρούσα συζήτηση για την αναγκαιότητα ή μη της συναίνεσης σήμερα αλλά, με αφορμή αυτή τη συζήτηση, να αναφερθώ στις απόψεις σχετικά με τη συναίνεση ως στόχο της εκπαίδευσης, και ειδικότερα της διδασκαλίας της Ιστορίας.

Η συναίνεση νοείται ως το αντίθετο της διχόνοιας, εφ΄ όσον τοποθετείται στο εσωτερικό του έθνους, και ως το αντίθετο της εχθρότητας (ή και του μίσους), αν αφορά σχέσεις στο εξωτερικό. Ενώ η εσωτερική, εντός του έθνους, σύγκρουση θεωρείται ένα είδος παρέκκλισης από τον κανόνα της ομοψυχίας και της ομόνοιας, η σύγκρουση με εξωτερικούς εχθρούς θεωρείται αντίστοιχα φυσιολογική και δεδομένη. Είναι συνεπώς «αφύσικο» να νιώθει κάποιος εχθρότητα για έναν ομοεθνή του, αλλά απολύτως «φυσικό» να τρέφει εχθρικά αισθήματα για αλλοεθνείς- συνήθως εκτός, αλλά κάποτε και εντός της χώρας. Για τον λόγο αυτό, η καλλιέργεια της ανοχής απέναντι στο διαφορετικό και φιλικών αισθημάτων απέναντι στους γείτονες θεωρείται στόχος της εκπαίδευσης, και μάλιστα του μαθήματος της Ιστορίας, ενώ δεν καταγράφεται κάποιος ανάλογος στόχος που να αναφέρεται στην ενίσχυση της εθνικής αλληλεγγύης.

Σύμφωνα με τις κυρίαρχες παιδαγωγικές προσεγγίσεις στον συγκεκριμένο τομέα, η φιλειρηνική εκπαίδευση στοχεύει αφ΄ ενός μεν στην πρόληψη, εφ΄ όσον αναπτύσσεται πριν από την ενδεχόμενη και επίφοβη σύγκρουση, και αφ΄ ετέρου δε στην κοινωνική ανοικοδόμηση, εφ΄ όσον εφαρμόζεται μετά τη σύγκρουση. Το μάθημα της Ιστορίας αποτελεί μάλιστα βασικό στόχο αυτών των παρεμβάσεων.

Πράγματι, στο πλαίσιο αυτό αναπτύχθηκαν πολλές πρωτοβουλίες για κοινά εγχειρίδια Ιστορίας, που επεδίωκαν να προσφέρουν μια «συναινετική» ανάγνωση του παρελθόντος, από τα οποία το γνωστότερο είναι το γαλλογερμανικό εγχειρίδιο. Το βιβλίο αυτό, είχε στόχο τη διδασκαλία της ευρωπαϊκής ιστορίας, στο πολιτικό πλαίσιο της ευρωπαϊκής ενοποίησης, και έδειχνε τη δυνατότητα συνεργασίας ιστορικών από διαφορετικές χώρες (και εχθρικές στο παρελθόν) για ένα κοινό σχολικό εγχειρίδιο.

Εν τούτοις, στην εφημερίδα «Le Μonde», πριν από λίγες μόλις ημέρες, υπήρχε άρθρο που διαπίστωνε την εμπορική αποτυχία του εγχειριδίου (σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες πλην της Ελλάδας ισχύει το σύστημα της ελεύθερης αγοράς των σχολικών βιβλίων), εν μέρει οφειλόμενη και στη δυσπιστία των γάλλων εκπαιδευτικών απέναντι σε ένα εγχειρίδιο που υποστηρίζεται από την πολιτική εξουσία. Εξάλλου, Γάλλοι και Γερμανοί έχουν ήδη επιτύχει τη συμφιλίωση χωρίς να χρειάζονται συναίνεση γύρω από την ερμηνεία της κοινής τους ιστορίας. Δεν ήταν δηλαδή η συναίνεση που τους οδήγησε στη συμφιλίωση, αλλά το αντίθετο.

Παρατηρείται επίσης, με βάση αυτές τις αντιδράσεις, η αμφισημία της πολιτικής στήριξης για την αποδοχή ή μη ενός εγχειριδίου Ιστορίας. Σε άλλες περιπτώσεις, όπως στην ελληνική περίπτωση, οι εκπαιδευτικοί θεωρούν δεδομένο τον συγκεντρωτισμό του υπουργείου και τον πολιτικό έλεγχο στα αναλυτικά προγράμματα και τα εγχειρίδια Ιστορίας, ενώ στη Γαλλία, η επίσημη στήριξη ενός εγχειριδίου από το κράτος μεθερμηνεύεται σε πολιτική παρέμβαση και απορρίπτεται. Υπάρχουν ωστόσο αναλογίες στην επιφυλακτική στάση απέναντι σε εγχειρήματα που αποσκοπούν σε «συμφιλίωση» ή «συναίνεση» σχετικά με την ιστορία. Ενδεικτική αξία έχουν τα αποτελέσματα πανελλαδικής έρευνας που διεξήγαγε το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο το 2004 για τις απόψεις καθηγητών Ιστορίας στο λύκειο. Σύμφωνα με τις απαντήσεις τους, ο σκοπός της καλλιέργειας ενσυναίσθησης και ανεκτικότητας απέναντι στον «άλλο» στο μάθημα της Ιστορίας δεν ιεραρχείται σε υψηλή θέση, ενώ εξίσου χαμηλή θέση αποδίδεται και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ταυτότητας. Είναι προφανές ότι η επίσημη στοχοθεσία της Ιστορίας (ανεκτικότητα, ευρωπαϊκότητα, κτλ.) δεν αφομοιώνεται κατ΄ ανάγκην από όσους καλούνται να τη διδάξουν – ούτε και από τα ίδια τα εγχειρίδια.

Σε διεθνές επίπεδο, όχι μόνο δεν υπάρχει συναίνεση για την Ιστορία, αλλά η Ιστορία είναι πεδίο οξύτατων συμβολικών μαχών. Παρά τον φανατισμό αυτών των συγκρούσεων ωστόσο, στόχος της Ιστορίας δεν μπορεί να είναι η συναίνεση, γιατί αυτό αναιρεί την ίδια την ουσία της ιστορικής μάθησης: την ανάπτυξη κριτικής σκέψης, την ικανότητα αμφισβήτησης και την εμβάθυνση της αυτογνωσίας.

Η κυρία Χριστίνα Κουλούρη είναι καθηγήτρια Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.