Μάρτης -Χελιδονίσματα

Την πρώτη του Μάρτη  με τα παιδιά καλωσορίσαμε το μήνα και την Άνοιξη.

Γιάννης Τσαρούχης

Τοιχογραφία της Άνοιξης, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Μάθαμε για τα χελιδονίσματα, τα παραδοσιακά κάλαντα της Άνοιξης. Ακούσαμε κάποια χελιδονίσματα από άλλα μέρη της Ελλάδας και μάθαμε τα παραδοσιακά της Σάμου:

ΣΑΜΟΣ

Δόνι , χελιδόνι

Ήρθες, καλώς ήρθες

Φκιασε τη φωλιά σου

Κάμε τα πουλιά σου

Φτιάξτηνε στο σπίτι

Κανένας δεν τη γκίζει

(Το χελιδόνι το πουλί πάει πέρα κι’ έρχεται

πάει και ξανάρχεται

στήνει μήνυμα και λέει

πως είναι καλοκαίρι.)

Τα χελιδονίσματα είναι συνέχεια από τα χελιδονίσματα των αρχαίων Ελλήνων, από τα κάλαντα της πρωτοχρονιάς της 1ης Μαρτίου. Οι Ρωμαίοι τὸ 153 π.Χ. όρισαν ὡς πρωτοχρονιά την 1η Ιανουαρίου, κι ενώ πήγαν εκεί και τα κάλαντα, παρέμειναν και στην παλιά πρωτοχρονιά τους, την 1η Μαρτίου.

Χρησιμοποιήσαμε τη χελιδόνα φτιαγμένη από παλιό κόσκινο, στολισμένη με ένα χελιδόνι, κορδέλες και λουλούδια και αναπαραστήσαμε πως πήγαιναν τα παιδιά από πόρτα σε πόρτα και έλεγαν τα χελιδονίσματα στις κυράδες.

Μπορείτε να τα ακούσετε εδώ και εδώ.

Ήρθε, ήρθε χελιδόνα
ήρθε κι άλλη μελιηδόνα,
κάθισε και λάλησε,
και γλυκά κελάδησε:
Μάρτη, Μάρτη μου καλέ,
και Φλεβάρη φοβερέ,
κι αν φλεγίσεις κι αν τσικνίσεις,
καλοκαίρι θα μυρίσεις.
Κι αν χιονίσεις κι αν κακίσεις,
πάλιν άνοιξιν θ’ανθίσεις.
Θάλασσαν επέρασα
και στεριάν δεν ξέχασα,
κύματα κι αν έσχισα,
έσπειρα, ‘κονόμησα.
Έφυγα κι αφήκα σύκα,
και σταυρόν και θημωνίτσα,
κι ήρθα τώρα κιηύρα φύτρα,
κι ηύρα χόρτα, σπάρτα, βλίτρα,
βλίτρα, βλίτρα, φύτρα, φύτρα.

Ξύλινη εθιμική χελιδόνα από το μουσείο Μπενάκη:

Μάθαμε μερικές από τις πολλές από τις παροιμίες για το Μάρτη και την πρώτη την κάναμε κατασκευή με το διπρόσωπο Μάρτη  πότε να κλαίει και πότε να γελάει. Βάλαμε και έναν στην τάξη ώστε όποτε βρέχει να τον έχουμε κλαμμένο ενώ όταν έχει ήλιο χαμογελαστό.

Πηγή: dreamskindergarten.blogspot.com/2012/02/blog-post_4420.html

Πολλές περισσότερες παροιμίες εικονοποιημένες σε βιβλίο εδώ.

Τα παιδιά στο τέλος της μέρας κέρδισαν Μάρτάκια (Μάρτηδες, Μαρτίτσια κ.ά.). Από τη 1η ως τις 31 του Μάρτη, τα παιδιά φορούν στον καρπό του χεριού τους ένα βραχιολάκι, φτιαγμένο από στριμμένη άσπρη και κόκκινη κλωστή, τον Μάρτη ή Μαρτιά. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, ο Μάρτης προστατεύει τα πρόσωπα των παιδιών από τον πρώτο ήλιο της Άνοιξης, για να μην καούν. Τον φτιάχνουν την τελευταία μέρα του Φλεβάρη και τον φορούν την πρώτη μέρα του Μάρτη, πριν βγουν από το σπίτι. Το ιδιότυπο αυτό ασπροκόκκινο βραχιολάκι, όταν έφευγε ο Μάρτιος το έβγαζαν και το κρεμούσαν στο πιο ψηλό κλαδί των δένδρων που ήταν κοντά στα σπίτια με τις χελιδονοφωλιές.

Αξίζει να ακούσετε το «Καλαντάρι» του Παντελή Θαλασσινού με τραγούδια για τους 12 μήνες εδώ. Για το Μάρτη συγκεκριμένα εδώ.

Στην αρχαιότητα, κατά την 1η ή την 21η Μαρτίου, τα παιδιά έβγαιναν σε ομάδες και έλεγαν «χελιδονίσματα» κάλαντα για τον ερχομό της άνοιξης δηλαδή. Το τραγούδι της χελιδόνας διασώθηκε από τον Αθηναίο περί το 200μ.Χ.

«Ήλθε, ήλθε χελιδών (Ήρθε, ήρθ” η χελιδόνα)
καλάς ώρας άγουσα καλούς ενιαυτούς (φέρνοντας καλοκαιριά και καλή χρονιά)
επί γαστέρι λευκά, επί νώτα μέλαινα (στην κοιλιά της άσπρη και στη ράχη μαύρη)
Παλάθαν συ προκύκλει εκ πίονος οίκου (Πέταξε μας μια αρμαθιά απ” το πλούσιο σπίτι σου)
οίνου τε δέπαστρον, τυρών τε κάνιστρον (και μια κούπα με κρασί και πανέρι με τυρί)
και Πυρών α χελιδών και λεκιθίταν (και σταράκι η χελιδόνα και τσουρέκι)…

Μεταφορικά μέσα και κυκλοφοριακή αγωγή

https://prwtokoudouni.weebly.com/kappaupsilonkappalambdaomicronphiomicronrhoiotaalphakappa942-alphagammaomegagamma942.html

http://www.miniplay.gr/?view=game&gid=86

http://www.kidmedia.gr/

Ο κύκλος του νερού

Πρωταγωνιστής των προηγούμενων ημερών ήταν το νερό. Αυτό το ίδιο νερό που έπιναν και οι αγαπημένοι μας δεινόσαυροι μια που κάνει αέναους κύκλους. Πιο συγκεκριμένα:

• χρήση του νερού από τον άνθρωπο
• η αναγκαιότητά του για τη φύση
• μάθαμε τον κύκλο του νερού

• το ταξίδι του σταγονούλη  (εδώ εδώ και εδώ)
• τα χαρακτηριστικά του νερού: άχρωμο, άοσμο, άγευστο
• τη χημική του σύσταση

• την ύλη και τις 3 καταστάσεις της (στερεή, υγρή, αέρια)

• πως κινούνται τα μόρια σε κάθε κατάσταση

• οι 3 καταστάσεις του νερού και οι μορφές του

• η μυστική δύναμη του νερού, η άνωση και η σύσταση των αντικειμένων που επιπλέουν ή βυθίζονται
• το έθιμο της Περπερούνας αλλά και ο χορός της βροχής των ινδιάνων

• εκφράσεις με το νερό (π.χ. «όμορφη σαν τα κρύα τα νερά» , «ο χρόνος κυλάει σαν νερό» κ.ά.)
• το νερό στη μυθολογία (Ηρακλής και Αχελώος, ο Αχέρωντας, η Στυμφαλία λίμνη). Ο σαμιακός ποταμός Ίμβρασος όπου γεννήθηκε και λουζόταν η θεά Ήρα (εδώ βίντεο με την κοιλάδα του Ίμβρασου)
• το νερό στη θρησκεία (αγιασμός, βάφτιση, Θεοφάνεια)

• ο μπλε πλανήτης μας και η αναλογία του θαλασσινού με το πόσιμο νερό
• η μόλυνση του νερού και η οικονομία σε αυτό

• ο καιρός, η πρόγνωση του, η επιστήμη της μετεωρολογίας, τα διάφορα όργανα (με κλικ εδώ βλέπετε τον καιρό της Ελλάδας από το δορυφόρο)
• το νερό στα τραγούδια: Ένα νερό κυρά Βαγγελιώ, Μια ώρα κάθε νύχτα κοιμάται το νερό
• ο καιρός στην τέχνη: Ρενέ Μαγκρίτ, Γιώργος Ζογγολόπουλος

• «Το ποταμάκι» του Ζαχαρία Παπαντωνίου (εδώ το ακούτε μελοποιημένο)

– Από πού είσαι, ποταμάκι;
– Από κείνο το βουνό.
– Πώς τον λέγαν τον παππού σου;
– Σύννεφο στον ουρανό.
– Ποια ’ναι η μάνα σου;
– Η μπόρα.–
Πώς κατέβηκες στη χώρα;
Τα χωράφια να ποτίσω
και τους μύλους να γυρίσω.
– Στάσου να σε ιδούμε λίγο,
ποταμάκι μου καλό.
– Βιάζομαι πολύ να φύγω,
ν’ ανταμώσω το γιαλό.

• φτιάξαμε βιβλιαράκια σταγόνες με τον κύκλο του νερού αλλά και με όσα καλό είναι να θυμόμαστε για το νερό
• κρατήσαμε στο μυαλό  μας το σύνθημα: ΚΛΕΙΣΕ ΤΗ ΒΡΥΣΗ!

Περισσότερα παιχνίδια με το νερό (στα αγγλικά) εδώ.

http://e-children.blogspot.com/2016/02/2.html

Επαγγέλματα – πυροσβέστης/πυρασφάλεια

Αυτή την εβδομάδα ασχοληθήκαμε με τα διάφορα επαγγέλματα και δώσαμε έμφαση στο επάγγελμα του πυροσβέστη με απώτερο στόχο την προληπτική εκπαίδευση των παιδιών στην πυρασφάλεια.

Μάθαμε για τα διάφορα επαγγέλματα και τι προσφέρουν. Συζητήσαμε και ζωγραφίσαμε τι θέλουμε να γίνουμε όταν μεγαλώσουμε. Μάθαμε τις στολές, τα εργαλεία και τα κτίρια των διάφορων επαγγελμάτων.

Μιλήσαμε και είδαμε επαγγέλματα που δεν υπάρχουν πια. Είδαμε παλιά επαγγέλματα της Σάμου και επισκεφθήκαμε φωτογραφικά το Λαογραφικό Μουσείο Ν. Δημητρίου στο Πυθαγόρειο.

Παίξαμε την «Επαγγελματούπολη» με τη βοήθεια των αγαπημένων μας playmobil

Δώσαμε έμφαση στο επάγγελμα του πυροσβέστη και μιλήσαμε για την πυρασφάλεια. Μάθαμε αρκετά που θα μας κρατήσουν ασφαλείς σε περίπτωση πυρκαγιάς εντός ή εκτός σπιτιού. Πήραμε μέρος και σε άσκηση πυρασφάλειας στην τάξη.

Μάθαμε για το στοιχείο της φωτιάς, τι χρειάζεται και τι μας προσφέρει από την αρχή της ανθρωπότητας. Μιλήσαμε για το τρίγωνο της φωτιάς στο οποίο αν αφαιρέσουμε ένα σημείο η φωτιά δεν μπορεί να ζήσει. Κάναμε το πείραμα με το κερί που σβήνει λόγω έλλειψης οξυγόνου.

Αν τα ρούχα μου πιάσουν φωτιά:  ΣΤΑΜΑΤΩ    ΠΕΦΤΩ   ΚΥΛΙΕΜΑΙ

Επισκεφθήκαμε το Πυροσβεστικό Μουσείο

Παρακολουθήσαμε αλληλεπιδραστική παρουσίαση εκπαιδευτικού περιεχομένου με πρωταγωνιστή τον Πάτροκλο Πυρ Πυρ που μας έμαθε πως η φωτιά δεν είναι παιχνίδι!