Το Ιστολόγιο του Νηπιαγωγείου Πυργίου

“Εκείνο που με τρώει, εκείνο που με σώζει, είναι που ονειρεύομαι σαν τον Καραγκιόζη..!”

Μέγιστη η τέχνη και η πρακτική του Καραγκιόζη. Είναι ένα σχολείο λαϊκό της γειτονιάς, της λαϊκής παράδοσης, της συλλογικής μνήμης, του προφορικού πολιτισμού. Ο Καραγκιόζης είναι κατάφωρα δημοκρατικός, σίγουρα του εργατικού κόσμου, του ανοιχτού χώρου, του καλοκαιριού, της μη σχολικής περιόδου, αλλά και του κλειστού χώρου κατά τον χειμώνα, εκεί όπου διασκεδάζει ο λαός.

Τα παιδιά του Νηπιαγωγείου μαθαίνουν να κρατάνε τις παραδοσιακές φιγούρες και να αναπαριστούν τα δρώμενα του θεάτρου Σκιών. Και εμείς απορούμε πώς το κατορθώνουν, απολαμβάνοντας και το Πυργούσικο πορτοκάλι που ρουφούν το χυμό του.

Είναι μια χυμώδης

τέχνη ο μπερντές του Καραγκιόζη για όλους και για όλες τις ηλικίες και δεν κάνει διακρίσεις. Είναι το πανηγύρι γύρω από την εκκλησία, την αντρική παρέα της πλατείας, τη γυναικεία συντροφιά της αυλής, την παιδική σύναξη του δρόμου. Συνάμα, όμως, αναπλάθεται και ο λαϊκός πολιτισμός.

«Προσπαθώ πάντα να δείχνω τον καλύτερό μου εαυτό!»

Αυτή η εβδομάδα είναι αφιερωμένη στο πρώτο από τα τέσσερα εργαστήρια δεξιοτήτων τα οποία έχουν θεσμοθετηθεί στα Νέα Προγράμματα Σπουδών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης.

Επιλέξαμε από την ευρύτατη θεματική «ΕΥ ΖΗΝ-ΨΥΧΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ – ΠΡΟΛΗΨΗ» μια διδακτική ενότητα που μπορεί να καλλιεργηθεί στα μικρά παιδιά του Νηπιαγωγείου και των δύο πρώτων τάξεων του Δημοτικού, με τίτλο « Ο ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ ΕΑΥΤΟΣ ΜΟΥ»

Στόχοι της διδασκαλίας μας ήταν κάθε μαθητής/τρια:

-Να προωθήσει τον σεβασμό στον εαυτό και τους άλλους καθώς και την έννοια και την αξία της διαφορετικότητας

-Να δώσει έμφαση στη μοναδικότητα του προσώπου, να αποκτήσει αυτοεκτίμηση και αυτοεπιβεβαίωση, να αναπτύξει δεξιότητες που θα συμβάλλουν στην ανάπτυξη συμπεριφορών για υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις

-να οδηγηθεί στην ενεργητική προσαρμογή στην ομαδική ζωή της τάξης μέσα από δημοκρατικούς κανόνες για τη λειτουργία της ομάδας, τον ρόλο ,τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα των μελών.

Να αισθανθεί κάθε παιδί ασφάλεια και εμπιστοσύνη και αναπόσπαστο-απαραίτητο μέλος της ομάδας που συνιστά η σχολική τάξη.

Ιδανικά, επιδιώξαμε μαθήτριες & μαθητές να παρουσιάσουν τον εαυτό τους και να περιγράψουν στοιχεία που τους εκφράζουν, όπως το αγαπημένο τους φαγητό, παιχνίδι, αγαπημένες συνήθειες. Βλέπουμε πως είμαστε στο καθρέφτη, ζωγραφίσαμε τον εαυτό μας, παίξαμε το παιχνίδι «καθρέφτη καθρεφτάκι μου κάνε ότι κάνω».

Στο τέλος ακούσαμε το τραγούδι « ο καλός μου εαυτός».

Ας επιτραπεί στον γράφοντα, με αφορμή το παραπάνω τραγούδι, η αναφορά μιας παιδικής ανάμνησης: Ο πατέρας μου μνημόνευε συχνά τη συνάντησή του με τον Συνταγματάρχη Γεννηματά καθώς, όταν ήταν έφεδρος ανθυπολοχαγός στους ημιονηγούς τού είχε κάνει ισχυρή εντύπωση η προσωπικότητα του ανωτέρου του. Τον ρώτησε λοιπόν σε ένα διάλειμμα ασκήσεων «ποιό ήταν το μυστικό του». Έλαβε αμέσως την απάντηση: «Προσπαθώ πάντα να δείχνω τον καλύτερό μου εαυτό!»

Ο Ιωάννης Γεννηματάς (1910-1981) μετέπειτα διετέλεσε αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού από τον Απρίλιο του 1964 έως τον Σεπτέμβριο του 1965, σε μία εξαιρετικά κρίσιμη και πυκνή σε γεγονότα περίοδο (αποστολή ελληνικής μεραρχίας στην Κύπρο). Για τον δημοκράτη Στρατηγό οι Χουντικοί επίορκοι πραξικοπηματίες σε απομνημονεύματά τους ανέφεραν ότι «ο Γεννηματάς ήταν ο άνθρωπος που τους δυσκόλεψε περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον».

Χαίρε Χίος Ελευθέρα!

“Ελεύθερη σε χαιρετώ,

κι απ’ την καρδιά μου τραγουδώ, είσαι Ελευθέρα τώρα, μυριανθισμένη Χώρα!

Θυμηθήκαμε αυτές τις μέρες ότι τούτο το χώμα που πατάμε είναι ποτισμένο με αίμα ΗΡΩΩΝ. Και τιμήσαμε φιλέορτα την επέτειο Απελευθέρωσης της Χίου με παρέλαση, δοξολογία στην εκκλησία, χειροτεχνίες αλλά και αναπαράσταση της μάχης του Αίπους με στρατιωτάκια στο σχολείο!

Χαίρε Χίος Ελευθέρα

Φθινόπωρο: Μπορεί να «φθίνουν οι οπώρες» αλλά τα παιδιά το αναπαριστούν με άφθονες πληροφορίες!

Ήταν μια εβδομάδα με αφθονία εκπαιδευτικών προγραμμάτων γύρω από την κεντρική ιδέα του Φθινόπωρου. Τα παιδιά πραγματοποίησαν ταξινόμηση εικόνων σχετικές με το φθινόπωρο, σχεδίασαν το τελευταίο γράμμα του, το γράμμα Ο, και παίξαμε παιχνίδι κινητικό με γράμματα στην καρέκλα μας. Κατασκευάσαμε τον πίνακα πάλι με το πρώτο γράμμα του, το φ, το πιο καλλιγραφικό γράμμα του φθινόπωρου και συλλέξαμε αντικείμενα που αρχίζουν από Φ με ότι τρόπο μπορούμε! Κάθε παιδί είπε και μια λέξη από αυτό το ωραίο γράμμα!

Το Φθινόπωρο όμως έχει και τα ζώα- σύμβολα που τα θαυμάζουμε

-και ενίοτε τα συλλέγουν οι σαλιγγαροσυλλέκτες. Διαβάσαμε το παραμύθι « Τομ το σαλιγκάρι», είδαμε και ακούσαμε την ιστορία στον υπολογιστή και ρίχνοντας το ζάρι, κάθε παιδί παρίστανε με παντομίμα το ζωάκι που του τύχαινε.

Η γιορτή της πολεμικής αεροπορίας και των Ταξιαρχών

Στις 8 Νοεμβρίου, το νηπιαγωγείο μας γιόρτασε τη μνήμη των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ, καθώς και όλων των ουράνιων αγγέλων. Η γιορτή αυτή είναι σημαντική γιατί μας υπενθυμίζει την προστασία και τη βοήθεια που μας προσφέρουν οι άγγελοι, οι οποίοι θεωρούνται οι οδηγοί και οι φύλακες των ανθρώπων. Μιλήσαμε για τον Αρχάγγελο Μιχαήλ που είναι και προστάτης της πολεμικής αεροπορίας και για τον Αρχάγγελο Γαβριήλ που έφερε το χαρμόσυνο μήνυμα του Ευαγγελισμού στην Παναγία.

Επιπλέον, τα παιδιά μάθανε μια μικρή προσευχή και ζωγράφισαν μια χειροτεχνία-δίπτυχο και τα φτερά των δύο Ταξιαρχών με την έμφαση στη διδασκαλία να δίνεται στο μήνυμα της προστασίας και της αγάπης που φέρνουν οι Αρχάγγελοι στη ζωή μας.

Πλέκοντας γεωμετρικά σχήματα

Στο νηπιαγωγείο μας διαθέτουμε αρκετές σχολικές ημέρες ενεργή την γωνιά πλεξίματος με αρχάριο πλέξιμο και στο δεύτερο εξάμηνο με πιο σύνθετο και πιο περίπλοκα θέματα. Μπήκαμε στον πειρασμό,

ίσως, να σκεφτούμε πως είμαστε ίσως πρωτοπόροι καθώς από φέτος θεσμοθετείται νέο μάθημα χειροτεχνίας στα Δημοτικά Σχολεία όπως ανακοίνωσε χθες το Υπουργείο Παιδείας, με στόχο την αναβίωση ελληνικών παραδοσιακών τεχνών και την ενίσχυση της δημιουργικής εκπαίδευσης των μαθητών. Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει διδασκαλία υφαντικής, κεντήματος, πλεξίματος και κεραμικής και θα εφαρμόζεται σε όλα τα Δημοτικά Σχολεία της χώρας. Μέσω της πρακτικής εξάσκησης σε υφαντική, κέντημα, πλέξιμο υποστηρίζεται ότι καλλιεργείται

-η ανάπτυξη δημιουργικότητας και φαντασίας,

-η καλλιέργεια συναισθηματικής νοημοσύνης, αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίμησης.

-η ενίσχυση παρατηρητικότητας, υπομονής και δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων.

-η προώθηση ομαδικού πνεύματος και επικοινωνίας, δημιουργώντας ευκαιρίες για νέες εμπειρίες.

Aυτό που έχουμε κατά νου είναι ότι κάθε ψυχαγωγική δυνατότητα που προσφέρουμε πρώιμα στο νηπιαγωγείο καλό θα ήταν να καλλιεργεί την προσοχή και να συμβάλλει μεθαύριο στην συγκέντρωση σε ένα μαθησιακό στόχο- και ιδανικά να μειώνει την επιπόλαια χρήση για ψυχαγωγία ψηφιακών συσκευών, όπως κινητά και tablets καθώς φαίνεται πως υπάρχει μια επιδημία διάσπασης προσοχής σε όλα τα σχολεία της υφηλίου.

Τα παιδιά βάζουν την σφραγίδα τους!

Στον 21ο αιώνα ο όρος «εκτύπωση» στα σχολικά συμφραζόμενα έχει καταλήξει να σημαίνει την χρήση ψηφιακού εκτυπωτή για την αναπαραγωγή φωτοτυπιών. Αποφασίσαμε να ανανεώσουμε το παραδοσιακό μονοπάτι με την κατασκευή αυθεντικών τυπωμάτων που προσφέρουν στα παιδιά την δυνατότητα καλλιτεχνικών έργων που τα ίδια θα εκτυπώνουν. Υπάρχουν βεβαίως αρκετά στάδια μέχρι να απολαύσουν την παραγωγή ενός ώριμου καλλιτεχνικού έργου. Εν προκειμένω δώσαμε σφραγίδες-αριθμούς που θα τύπωναν πάνω στα πανιά των ιστιοφόρων τους, καθένα με τη δική του σφραγίδα. Σίγουρα χρειάστηκε να επιστρατεύσουν αρκετό πειραματισμό και αλλεπάλληλες δοκιμές για να καταφέρουν να σφραγίσουν στην αρμόζουσα θέση. Δεν χρησιμοποιήθηκαν μόνο αριθμοί στις παραπάνω καλλιτεχνίες αλλά και μια ποικιλία από σφραγίδες αντικειμένων που χρειαζόταν σκέψη πώς να τοποθετήσεις ορθολογικά στον πίνακα και να μην μείνει μόνο η ανάμνηση ότι βούτηξες τα δάχτυλά σου στο μελάνι!

Mαθαίνοντας τα γεωμετρικά σχήματα με οδηγό τον Wassily Kandinsky

Mάθαμε τα σχήματα με οδηγό τον Wassily Kandinsky

Ήταν μια εβδομάδα πλούσια σε ποτιστικές βροχές που κινητοποιούσε τα παιδιά να παίξουν με τη λάσπη. Ταυτόχρονα ήταν μια εβδομάδα αφιερωμένη στα γεωμετρικά σχήματα. Πώς θα ευαισθητοποιούσαμε τα παιδιά στον κόσμο της γεωμετρίας; Πώς θα ακόνιζαν την εφευρετικότητά τους ανακαλύπτοντας ξανά, με καινούργιο μάτι, τα σχήματα;

Xρησιμοποιήσαμε έναν αγαπημένο ζωγράφο της πρωτοπορίας, τον Wassily Kandinsky και συγκεκριμένα το έργο του “Contrasting sounds” (διαφορετικοί ήχοι)

wassily kandinsky contrasting sounds 2369

με σκοπό να μάθουν να ομαδοποιούν αυστηρά τα γεωμετρικά σχήματα χωρίς να επηρεάζονται από το χρώμα και το μέγεθος.

Γιατί σήμερα ο Καντίνσκι; Ίσως γιατί ενθαρρύνει την ελευθερία έκφρασης και επίσης διαθέτει έναν πλούτο πληροφοριών που μας επιτρέπει να απολαμβάνουμε μια μεγάλη ποικιλία τέχνης χωρίς φόβο κριτικής. Και το έργο «Contrasting sounds», ένα μοτίβο διάταξης γραμμών και σχημάτων στον καμβά σε φαινομενικά τυχαίες θέσεις, πάντα θα φαίνεται πρωτότυπο. Θα μοιάζει μοντέρνο και προκλητικό ακόμα και σήμερα. Ας μη το κρύβουμε: Oι περισσότεροι εξακολουθούμε να έχουμε σε μεγάλη εκτίμηση τα πιο παραδοσιακά στυλ τέχνης γιατί δεν διαθέτουμε εικαστικό αλφαβητισμό…

Κυρίως όμως ο Καντίνσκι θα ενθουσιαζόταν με την προοπτική να παίξουν τα παιδιά με τις λάσπες

πριν αρθούν στην υψιπετή μετωπική διδασκαλία και στις σχοινοτενείς αναλύσεις για τις πλευρές και τις γωνίες των γεωμετρικών σχημάτων.

«Η πνευματική ζωή, στην οποία ανήκει η τέχνη και της οποίας είναι ένα από τα ισχυρότερα στοιχεία», έγραφε ο Καντίνσκι το 1911, «είναι μια περίπλοκη αλλά σαφής και εύκολα προσδιορίσιμη κίνηση προς τα εμπρός και προς τα πάνω. Αυτή η κίνηση είναι η κίνηση της εμπειρίας», μιας χειρονακτικής, απτής εμπειρίας. «Το σημείο εκκίνησης της τέχνης, γράφει στο ίδιο άρθρο ο Ρώσος εικαστικός, είναι οι εντυπώσεις, η εξωτερική πραγματικότητα, αυτό που βλέπετε οπτικά. Το επόμενο στάδιο για να γευτείς την λυτρωτική τέχνη, γράφει, είναι οι αυτοσχεδιασμοί που απεικονίζουν το ασυνείδητο, αυτό που δεν μπορεί να φανεί στον οπτικό κόσμο. Έπονται οι συνθέσεις που προχωρούν τους αυτοσχεδιασμούς ένα βήμα παραπέρα και τους αναπτύσσουν πληρέστερα», όπως όταν χθες, μια παρέα μικρών μαθητών μας ανακοίνωσε ότι δημιούργησε μια σύνθεση “πλημμύρας σε μια κοινότητα άγριων ζώων, ίσως κάπου στην αφρικανική σαβάνα”

Ο Καντίνσκι, που ασχολήθηκε έντονα με τις θεωρίες πίσω από την τέχνη, υπήρξε και ένας οξυδερκής

παρατηρητής της ανθρώπινης ανάπτυξης, μαζί με τον Αριστοτέλη που θεωρούσε νομοτέλεια το παιχνίδι των μικρών παιδιών με το χώμα.

Νόστος στη σχολική Ιθάκη

Είναι μεγάλη η συγκίνηση. Κατέφθασε σήμερα ένας «αντρόκαρδος»-όπως λέει ο Καζαντζάκης-μαθητής στο σχολείο και αμέσως συνάρπασε συμμαθητές και δασκάλες. Και ιδού, σα να μην έλλειψε ούτε μέρα, κερδίζει στην επιτραπέζια ντάμα! Κοντά του μια εκλεκτή ομήγυρη, μαγνητισμένα όχι τόσο από τη νέα παρουσία όσο από το άρωμα καλοσύνης και μαχητικότητας.

Μας έφερε στο νου το νόστο του θείου Οδυσσέως στην Ιθάκη, όπως περιγράφει ο Όμηρος στη θαλασσοδαρμένη Ε’ Ραψωδία, εκεί περίπου στον 440ο στίχο:

«Τόση αγαλλίαση δίνει στον Οδυσσέα η θέα

της στεριάς της δασωμένης. Όλος σπουδή κολύμπησε

να φτάσει, για να πατήσει χώμα το ποδάρι του»

Ευχόμαστε στην ωραία οικογένεια, εκ μέσης καρδίας,

να κατευοδωθούν οι προσδοκίες για μια εποικοδομητική σχολική χρονιά. Και την ευχαριστούμε για την εμπιστοσύνη που κερδίζεται κάθε λεπτό του ωρολογίου προγράμματος.

Ένα διαχρονικό βιβλίο, οδηγός κατά της προκατειλημμένης αχρωματοψίας

“Το ουράνιο τόξο έφυγε, γιατί δεν του έδιναν σημασία. Και πήρε κι όλα τα χρώματα μαζί του.

Κι όλα έγιναν άσπρα, γκρίζα και μαύρα. Τρία παιδιά ξεκίνησαν να το βρουν και να το φέρουν πίσω. Θα τα καταφέρουν;”

Ένα παραμύθι από τον κορυφαίο Έλληνα συγγραφέα Αλέξη Κυριτσόπουλο που παρ΄όλο που η γραφή του είναι απλή, δημιουργεί στα παιδιά πολύ “δυνατές” εικόνες! Αν μιλήσεις για τα χρώματα στο νηπιαγωγείο χωρίς το βιβλίο αυτό δε γίνεται!

Διαχρονικό και πολυαγαπημένο! Ημερομηνία πρώτης έκδοσης 1976! Κι όμως επανεκδίδεται και συνεχίζει να αγαπιέται από μικρούς και μεγάλους!

Παλιό αλλά ολόφρεσκο είναι λοιπόν, το εικονογραφημένο παραμύθι του Αλέξη Κυριτσόπουλου με την γλυκιά, χρωματιστή ιστορία συναισθημάτων. Ας θυμηθούμε τι είπε ο ίδιος γι αυτό το βιβλίο:

«Όταν το έκανα αυτό το βιβλίο ήθελα να κάνω ένα παιδικό βιβλίο χωρίς θέμα. Πήγα στον Κέδρο και το αυτο-παρήγγειλα. Είπα θέλω να κάνω ένα παιδικό βιβλίο, πότε να το φέρω; Ενώ δεν είχα τίποτα στο μυαλό μου. Η πρώτη μου ιδέα ήταν ότι φεύγουν τα χρώματα. Πώς φεύγουν; Δεν ήθελα να είναι κάποιος , ας πούμε κακός που τα παίρνει. Που θα ήταν ας πούμε ο καπιταλισμός, ο ιμπεριαλισμός… ήθελα να είναι μια εσωτερική υπόθεση. Και μετά προέκυψε το θέμα της ντροπής που με απασχολούσε εμένα τον ίδιο. Στο δρόμο το επικαλέστηκα, για να αποκατασταθεί η «ηθική τάξη» και να επιστρέψουν τα χρώματα.»

Οι δασκάλες κα Σοφία & κα Μαρίνα διάβασαν το παραμύθι του ουράνιου τόξου που “όταν δεν το προσέχουμε αυτό στενοχωριέται και αποφασίζει να φύγει παίρνοντας όλα τα χρώματα μαζί του, αφήνοντας τον κόσμο ασπρόμαυρο ή μαυρόασπρο και γκρι,” και μαθητές & μαθήτριες παίξανε και αποδώσανε εικαστικά με πολλή χαρά.

Την Ασπρόμαυρη ή Μαυρόασπρη ή Γκρι πολιτεία τα παιδιά την ζωγραφίσανε με μαύρο κάνσον χαρτί και κιμωλίες. και την Πολύχρωμη πολιτεία την συνθέσανε με χαρτοκοπτική και ζωγραφική.

Μετά τα παιδιά έριξαν το ζάρι των χρωμάτων: Ρίχνουν το ζάρι και ό,τι τους τύχει περπατούν μόνο στα πλακάκια με το χρώμα που έτυχαν ! Ακολούθησε η ερώτηση «Ποιό είναι το αγαπημένο σου χρώμα;» Μια ζωηρή

“Ψηφοφορία των παιδιών” υπογράφοντας το όνομα τους!