Επανάσταση του 1821
Ὁ κόσμος μᾶς ἔλεγε τρελλούς. Ἡμεῖς, ἂν δὲν εἴμεθα τρελλοί, δὲν ἐκάναμεν τὴν ἐπανάστασιν […].
Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Απομνημονεύματα
Στις 25 Μαρτίου εορτάζεται η έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 για την αποτίναξη του Τουρκικού ζυγού, αφού η Ελλάδα αποτελούσε μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για σχεδόν 4 αιώνες. Πριν το 1821 είχαν προηγηθεί αρκετές άλλες τοπικές εξεγέρσεις, ωστόσο η ανάπτυξη του κινήματος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού (1750-1821) ήταν αυτή που προετοίμασε το έδαφος για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού. Στο πλαίσιό του, φωτεινές μορφές επιχείρησαν να μεταλαμπαδεύσουν στο υπόλοιπο γένος τις φιλελεύθερες ιδέες της εποχής και να το μορφώσουν, προκειμένου να ξεσηκωθεί και να διεκδικήσει τα δίκαιά του. Ο πόθος της απελευθέρωσης οδήγησε στη δημιουργία διαφόρων οργανώσεων υποκίνησης και υποστήριξης του Αγώνα, με σημαντικότερη τη Φιλική Εταιρεία, που ιδρύθηκε το 1814 για να προετοιμάσει τον ξεσηκωμό των Ελλήνων.
Οι ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας: Νικόλαος Σκουφάς, Εμμανουήλ Ξάνθος και Αθανάσιος Τσακάλωφ
Τον Απρίλιο του 1820 ανέλαβε την αρχηγία της Φιλικής Εταιρείας ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, ο οποίος όρισε ως ημέρα έναρξης της επανάστασης, «ευαγγελιζομένη την πολιτικήν λύτρωσιν του ελληνικού έθνους» την 25η Μαρτίου, εορτή του Ευαγγελισμού για τους Ορθοδόξους.
Παρά το γεγονός ότι παλαιότεροι και σύγχρονοι ιστορικοί αμφισβητούν την τοποθέτηση της έναρξης της Επανάστασης στις 25 Μαρτίου στο μοναστήρι της Αγίας Λαύρας, καθώς υπήρξαν πολλές επαναστατικές εστίες στην Πελοπόννησο σε διάφορες ημερομηνίες τον Μάρτιο του 1821, είναι αδιαμφισβήτητη η συμβολική αυτή παραδοχή, στην οποία οφείλεται η καθιέρωση του επετειακού εορτασμού της 25ης Μαρτίου, ενώ επηρέασε και την τέχνη, με κορυφαίο τον πίνακα του Θεόδωρου Βρυζάκη “Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλογεί την σημαία της επανάστασης”.
Πλήθος μαχών σε στεριά και θάλασσα, αλλά και διπλωματικός αγώνας σε διεθνές επίπεδο, οδήγησαν στην ανεξαρτησία της Ελλάδας από την Οθωμανική Αυτοκρατορία με Πρωτόκολλο, το οποίο υπογράφηκε στο Λονδίνο στις 22 Ιανουαρίου 1830 μεταξύ Μεγάλης Βρετανίας, Γαλλίας και Ρωσίας. Το Άρθρο 1 του Πρωτοκόλλου αναφέρει ότι «Η Ελλάδα θα αποτελέσει ανεξάρτητο Κράτος και θα απολαμβάνει όλα τα δικαιώματα, πολιτικά, διοικητικά και εμπορικά, τα οποία συνδέονται με πλήρη ανεξαρτησία.» Στον χάρτη βλέπουμε με μπλε χρώμα τα πρώτα όρια του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, όπως ορίστηκαν με μεταγενέστερο πρωτόκολλο, το οποίο υπογράφτηκε στο Λονδίνο τον Αύγουστο του 1832, και με διαφορετικά χρώματα τις εδαφικές επεκτάσεις μέχρι τη σημερινή του μορφή.
Η Ελλάδα, η χώρα μας όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, δεν θα υπήρχε αν δεν υπήρχαν οι Ελληνίδες και οι Έλληνες που αγωνίστηκαν ηρωικά για το ιδανικό της ελευθερίας. Πάτησε στην εικόνα του έργου του Θεόδωρου Βρυζάκη “Η Ελλάς Ευγνωμονούσα” για να δεις μια παρουσίαση των σημαντικών ηρώων της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.
Το σύνθημα της Επανάστασης “Ελευθερία ή Θάνατος” συμβολίζεται στην ελληνική σημαία, αφού οι γαλάζιες και λευκές γραμμές της είναι 9, όσες είναι και οι συλλαβές αυτής της ιστορικής φράσης, αλλά και τα γράμματα της λέξης “ελευθερία”.
Ο αγώνας των Ελλήνων για την ελευθερία αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για πολλούς καλλιτέχνες. Από αυτόν εμπνεύστηκε ο Διονύσιος Σολωμός το ποίημα “Ύμνος εις την Ελευθερίαν”, που μελοποιήθηκε από τον Νικόλαο Μάντζαρο και οι 2 πρώτες στροφές του αποτελούν τον εθνικό ύμνο της χώρας μας. Στις 158 στροφές του ποιήματος, που γράφτηκε το 1823, περιγράφονται πολλές από τις σημαντικές ιστορικές στιγμές της Ελληνικής Επανάστασης. Στο βίντεο μπορείτε να ακούσετε ολόκληρο το έργο.
Ας τραγουδήσουμε κι εμείς μέσα από μια συλλογή τραγουδιών για την 25η Μαρτίου (πάτησε στην εικόνα).