Άρθρα κατηγορίας ΑΝΟΙΞΗ

Επανάσταση του 1821

 

Ὁ κόσμος μᾶς ἔλεγε τρελλούς. Ἡμεῖς, ἂν δὲν εἴμεθα τρελλοί, δὲν ἐκάναμεν τὴν ἐπανάστασιν […].

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Απομνημονεύματα

 

Στις 25 Μαρτίου εορτάζεται η έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 για την αποτίναξη του Τουρκικού ζυγού, αφού η Ελλάδα αποτελούσε μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για σχεδόν 4 αιώνες. Πριν το 1821 είχαν προηγηθεί αρκετές άλλες τοπικές εξεγέρσεις, ωστόσο η ανάπτυξη του κινήματος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού (1750-1821) ήταν αυτή που προετοίμασε το έδαφος για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού. Στο πλαίσιό του, φωτεινές μορφές επιχείρησαν να μεταλαμπαδεύσουν στο υπόλοιπο γένος τις φιλελεύθερες ιδέες της εποχής και να το μορφώσουν, προκειμένου να ξεσηκωθεί και να διεκδικήσει τα δίκαιά του. Ο πόθος της απελευθέρωσης οδήγησε στη δημιουργία διαφόρων οργανώσεων υποκίνησης και υποστήριξης του Αγώνα, με σημαντικότερη τη Φιλική Εταιρεία, που ιδρύθηκε το 1814 για να προετοιμάσει τον ξεσηκωμό των Ελλήνων.

Οι ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας: Νικόλαος Σκουφάς, Εμμανουήλ Ξάνθος και Αθανάσιος Τσακάλωφ

Τον Απρίλιο του 1820 ανέλαβε την αρχηγία της Φιλικής Εταιρείας ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, ο οποίος όρισε ως ημέρα έναρξης της επανάστασης, «ευαγγελιζομένη την πολιτικήν λύτρωσιν του ελληνικού έθνους» την 25η Μαρτίου, εορτή του Ευαγγελισμού για τους Ορθοδόξους.

 

 

Παρά το γεγονός ότι παλαιότεροι και σύγχρονοι ιστορικοί αμφισβητούν την τοποθέτηση της έναρξης της Επανάστασης στις 25 Μαρτίου στο μοναστήρι της Αγίας Λαύρας, καθώς υπήρξαν πολλές επαναστατικές εστίες στην Πελοπόννησο σε διάφορες ημερομηνίες τον Μάρτιο του 1821, είναι αδιαμφισβήτητη η συμβολική αυτή παραδοχή, στην οποία οφείλεται η καθιέρωση του επετειακού εορτασμού της 25ης Μαρτίου, ενώ επηρέασε και την τέχνη, με κορυφαίο τον πίνακα του Θεόδωρου Βρυζάκη “Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλογεί την σημαία της επανάστασης”.

Πλήθος μαχών σε στεριά και θάλασσα, αλλά και διπλωματικός αγώνας σε διεθνές επίπεδο, οδήγησαν στην ανεξαρτησία της Ελλάδας από την Οθωμανική Αυτοκρατορία με Πρωτόκολλο, το οποίο υπογράφηκε στο Λονδίνο στις 22 Ιανουαρίου 1830 μεταξύ Μεγάλης Βρετανίας, Γαλλίας και Ρωσίας. Το Άρθρο 1 του Πρωτοκόλλου αναφέρει ότι «Η Ελλάδα θα αποτελέσει ανεξάρτητο Κράτος και θα απολαμβάνει όλα τα δικαιώματα, πολιτικά, διοικητικά και εμπορικά, τα οποία συνδέονται με πλήρη ανεξαρτησία.» Στον χάρτη βλέπουμε με μπλε χρώμα τα πρώτα όρια του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, όπως ορίστηκαν με μεταγενέστερο πρωτόκολλο, το οποίο υπογράφτηκε στο Λονδίνο τον Αύγουστο του 1832, και με διαφορετικά χρώματα τις εδαφικές επεκτάσεις μέχρι τη σημερινή του μορφή.

Η Ελλάδα, η χώρα μας όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, δεν θα υπήρχε αν δεν υπήρχαν οι Ελληνίδες και οι Έλληνες που αγωνίστηκαν ηρωικά για το ιδανικό της ελευθερίας. Πάτησε στην εικόνα του έργου του Θεόδωρου Βρυζάκη “Η Ελλάς Ευγνωμονούσα” για να δεις μια παρουσίαση των σημαντικών ηρώων της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

 

Το σύνθημα της Επανάστασης “Ελευθερία ή Θάνατος” συμβολίζεται στην ελληνική σημαία, αφού οι γαλάζιες και λευκές γραμμές της είναι 9, όσες είναι και οι συλλαβές αυτής της ιστορικής φράσης, αλλά και τα γράμματα της λέξης “ελευθερία”.

Ο αγώνας των Ελλήνων για την ελευθερία αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για πολλούς καλλιτέχνες. Από αυτόν εμπνεύστηκε ο Διονύσιος Σολωμός το ποίημα “Ύμνος εις την Ελευθερίαν”, που μελοποιήθηκε από τον Νικόλαο Μάντζαρο και οι 2 πρώτες στροφές του αποτελούν τον εθνικό ύμνο της χώρας μας. Στις 158 στροφές του ποιήματος, που γράφτηκε το 1823, περιγράφονται πολλές από τις σημαντικές ιστορικές στιγμές της Ελληνικής Επανάστασης. Στο βίντεο μπορείτε να ακούσετε ολόκληρο το έργο.

Ας τραγουδήσουμε κι εμείς μέσα από μια συλλογή τραγουδιών για την 25η Μαρτίου (πάτησε στην εικόνα).

 

Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου

Κάθε χρόνο, στις 25 Μαρτίου, εορτάζεται ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου. Η λέξη “ευαγγελισμός” σημαίνει μια καλή, μια χαρμόσυνη είδηση, ενώ “Θεοτόκος” είναι μια από τις προσφωνήσεις της Παναγίας και σημαίνει “αυτή που γέννησε τον Θεό”.

Σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Λουκά (α’ 26-38), ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου συνέβη όταν ο αρχάγγελος Γαβριήλ στάλθηκε από τον Θεό προς την Παρθένο Μαριάμ (Μαρία) για να της ανακοινώσει ότι θα φέρει στον κόσμο τον Υιό του Θεού. Εκείνη την περίοδο, η Μαρία ζούσε στη Ναζαρέτ της Γαλιλαίας και ήταν μνηστευμένη με τον ξυλουργό Ιωσήφ. Ο Γαβριήλ εμφανίσθηκε ξαφνικά μπροστά στη Μαρία και της απηύθυνε τον χαιρετισμό: «Χαίρε κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου». Η νεαρή γυναίκα ήταν λογικό να πανικοβληθεί, αλλά ο αρχάγγελος την καθησύχασε: «Μη φοβού Μαριάμ, εύρες γαρ χάριν παρά τω Θεώ. Και ιδού συλλήψη εν γαστρί και τέξη υιόν και καλέσεις το όνομα αυτού Ιησούν».

Μόλις συνήλθε από την ταραχή, η Μαρία γεμάτη απορία ρώτησε τον αρχάγγελο πώς θα συλλάβει, αφού δεν γνωρίζει τον άνδρα. Ο Γαβριήλ της αποκρίθηκε ότι το Άγιο Πνεύμα θα την καλύψει σαν σύννεφο και θα ενεργήσει αφανώς και μυστηριωδώς τη σύλληψη του Υιού του Θεού. Και για να γίνει πιο πιστευτός επικαλέστηκε τη θαυμαστή σύλληψη του Ιωάννου του Προδρόμου από την Ελισάβετ. Η Μαρία πείστηκε από τα λόγια του Γαβριήλ («Ιδού η δούλη Κυρίου, γένοιτο μοι κατά το ρήμα σου») και ο αρχάγγελος Γαβριήλ «απήλθε».

Η εορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου καθιερώθηκε γύρω στον 4ο αιώνα και μετά τον ορισμό της εορτής των Χριστουγέννων στις 25 Δεκεμβρίου. Μεταξύ των δύο αυτών εορτών υπάρχει στενή σχέση και έπρεπε ο εορτασμός του Ευαγγελισμού να τοποθετηθεί 9 μήνες πριν από τη Γέννηση του Χριστού, δηλαδή στις 25 Μαρτίου.

Το απολυτίκιο του Ευαγγελισμού

Σήμερον της σωτηρίας ημών το κεφάλαιον
και του απ’ αιώνος μυστηρίου η φανέρωσις.
Ο υιός του Θεού υιός της Παρθένου γίνεται
και Γαβριήλ την χάριν ευαγγελίζεται.
Διό και ημείς συν αυτώ τη Θεοτόκω βοήσωμεν:
Χαίρε κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου.

Λαογραφικά

Την ημέρα του Ευαγγελισμού παραμένει η νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, με μία εξαίρεση. Η Εκκλησία επιτρέπει την ψαροφαγία («κατάλυσις ιχθύος», σύμφωνα με την εκκλησιαστική ορολογία), όπως και την Κυριακή των Βαΐων, λόγω της σπουδαιότητας της γιορτής. «Αν δεν έχεις να φας ψάρι, να γλείψεις ψαροκόκκαλο» λένε σε πολλά μέρη της Ελλάδας, ενώ σχετικό είναι και το παιδικό τραγουδάκι: «Του Ευαγγελισμού και των Βαγιώ,/τρώνε ψάρι και κολιό…».

Το έδεσμα της ημέρας είναι ο μπακαλιάρος (βακαλάος) με ή χωρίς σκορδαλιά. Ο παστός μπακαλιάρος που καταναλώνουμε, εμφανίστηκε στο ελληνικό τραπέζι περί τον 15ο αιώνα και με την πάροδο του χρόνου καθιερώθηκε ως το πιάτο της εορτής του Ευαγγελισμού. Με εξαίρεση τα νησιά, όπου υπήρχε πάντα φρέσκο ψάρι, στην υπόλοιπη Ελλάδα ο παστός μπακαλιάρος ήταν η φθηνή και εύκολη λύση. Ιστορικά, εκείνοι που έστελναν στην Ελλάδα μεγάλες ποσότητες μπακαλιάρου ήταν οι Άγγλοι, οι οποίοι τον αντάλλασσαν με σταφίδα.

Παλαιότερα πιστευόταν ότι το βράδυ της παραμονής του Ευαγγελισμού ανοίγουν οι ουρανοί και ό,τι προλάβεις να ζητήσεις την στιγμή εκείνη θα το αποκτήσεις. Γι’ αυτό έλεγαν ότι όποιος γεννιέται την ημέρα αυτή είναι τυχερός σε όλη την ζωή. Την ίδια επίσης βραδιά τα δέντρα χαμηλώνουν και προσκυνούν την γη, το φαινόμενο όμως το βλέπουν μόνο οι δίκαιοι.

Του Ευαγγελισμού θεωρείται μια από τις μεγαλύτερες γιορτές, γι’ αυτό επιβάλλεται αποχή από κάθε δουλειά. Λέγουν χαρακτηριστικά ότι ακόμη και τα χελιδόνια, που τότε αρχίζουν να επιστρέφουν, αυτήν την ημέρα σταματούν να χτίζουν την φωλιά τους.

Το διώξιμο των φιδιών και των άλλων ερπετών αποτελούσε μεγάλη έγνοια για τον χωρικό αυτή την περίοδο. Σε πολλά μέρη απέφευγαν το σκούπισμα για να μην παρουσιαστούν στο σπίτι φίδια, μυρμήγκια και άλλα ζωύφια. Απαγορευόταν επίσης να φέρουν στο σπίτι χλωρά χόρτα γιατί γίνονται και αυτά φίδια ή ποντίκια. Ούτε νερό επιτρεπόταν να φέρουν γιατί μπορεί να βγει φίδι στο σπίτι ή μπορεί να μπει στο σταμνί ο διάβολος με την μορφή φιδιού.

Στην Ήπειρο το βράδυ της παραμονής του Ευαγγελισμού ή ανήμερα της γιορτής τα παιδιά γύριζαν στις αυλές και στους κήπους, χτυπούσαν κουδούνια και μαγειρικά σκεύη και φώναζαν ρυθμικά: «Βγάτε φίδια και γουστέρες/γιατί έρχεται ο Βαγγελισμός/θα σας κόψει το κεφάλι/θα σας ρίξει στο ποτάμι». Για την εξουδετέρωση των φιδιών ανάβονταν επίσης μεγάλες φωτιές.

Τέχνη

Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου έχει επηρεάσει πολλούς και σημαντικούς εικαστικούς καλλιτέχνες, όπως οι Ντούτσιο, Λεονάρντο Ντα Βίντσι, Πάολο Ντε Ματέις, Καραβάτζιο, Μποτιτσέλι, Τζιότο, Ρούμπενς, Ελ Γκρέκο (Δομήνικος Θεοτοκόπουλος) και Ντονατέλο.

O Ευαγγελισμός της Θεοτόκου (Μονή Σταυρονικήτα, Άγιο Όρος)

O Ευαγγελισμός της Θεοτόκου (Τζιότο)

O Ευαγγελισμός της Θεοτόκου (Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς)

O Ευαγγελισμός της Θεοτόκου (Ντούτσιο ντι Μπουονινσένια)

O Ευαγγελισμός της Θεοτόκου (Μποτιτσέλι)

O Ευαγγελισμός της Θεοτόκου (Καραβάτζιο)

O Ευαγγελισμός της Θεοτόκου (Πάολο Ντε Ματέις)

O Ευαγγελισμός της Θεοτόκου (Λεονάρντο Ντα Βίντσι)

O Ευαγγελισμός της Θεοτόκου (Δομήνικος Θεοτοκόπουλος)

O Ευαγγελισμός της Θεοτόκου (Ντονατέλο)

 

Πηγή: https://www.sansimera.gr/articles/611

Διπλή Γιορτή

Κάθε χρόνο στη χώρα μας, στις 25 Μαρτίου, γιορτάζουμε δύο σημαντικά γεγονότα, ένα θρησκευτικό και ένα εθνικό.

Η ορθόδοξη εκκλησία γιορτάζει τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, τη χαρμόσυνη είδηση ότι η Παναγία θα γεννούσε τον Χριστό.

Την ίδια μέρα, η πατρίδα μας γιορτάζει την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 για την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Τούρκους. Μάλιστα, ο φετινός εορτασμός είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς συμπληρώνονται 200 χρόνια από αυτή τη σημαντική για τη χώρα μας ιστορική στιγμή.

 

Απόκριες

ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ

Απόκριες ονομάζονται οι τρεις εβδομάδες του Τριωδίου  που προηγούνται της Μεγάλης Σαρακοστής,  δηλαδή της περιόδου αυτής των επτά εβδομάδων που προετοιμαζόμαστε για να γιορτάσουμε το Πάσχα νηστεύοντας από το κρέας και τα γαλακτοκομικά. Οι Απόκριες  έχουν πάρει το όνομά τους από την παλιά λέξη Αποκρεά (από + κρέας) που σημαίνει αποχή από το κρέας.

Σ’ αυτό το διάστημα των τριών εβδομάδων της Αποκριάς ή αλλιώς του Τριωδίου μικροί και μεγάλοι γιορτάζουν ξέγνοιαστα, μεταμφιέζονται, πετούν σερπαντίνες και κομφετί. Παράλληλα σε πολλές πόλεις της Ελλάδας  διοργανώνονται καρναβάλια, σαν αυτό της Πάτρας, της Ξάνθης κ.α. και ανάλογα με την περιοχή αναβιώνουν έθιμα, όπως ο «βλάχικος γάμος» στη Θήβα, «οι Μπούλες και Γενίτσαροι» στην Νάουσα Ημαθίας «οι κουδουνοφόροι» στο Σοχό Μακεδονίας και φυσικά «το πέταγμα του χαρταετού» την Καθαρά Δευτέρα σε όλη την Ελλάδα.

Η εικόνα είναι από εδώ

Το έθιμο της κυρα-Σαρακοστής

Η Μεγάλη Σαρακοστή ξεκινά την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει το Μεγάλο Σάββατο. Τα παλιά τα χρόνια που οι άνθρωποι δεν είχαν ημερολόγια για να υπολογίζουν τις μέρες της νηστείας μέχρι το Πάσχα,  έφτιαχναν το δικό τους «ημερολόγιο». Ζωγράφιζαν σε ένα μεγάλο χαρτί την κυρα-Σαρακοστή δηλαδή μια γυναίκα που έμοιαζε με καλόγρια. Είχε σταυρωμένα χέρια για να προσεύχεται  και φορούσε  σταυρό στο λαιμό ή στο κεφάλι της γιατί πήγαινε στην εκκλησία. Δεν είχε στόμα για να μπορεί να νηστεύει ούτε αυτιά για να μην ακούει τα κουτσομπολιά που λέγονταν. Τα πόδια της ήταν επτά, ένα για κάθε εβδομάδα. Στο τέλος της κάθε  εβδομάδας της έκοβαν κι από ένα. Το πρώτο πόδι της το έκοβαν  το Σάββατο μετά την Καθαρά Δευτέρα και το τελευταίο το Μεγάλο Σάββατο.

Σε άλλα μέρη της Ελλάδας την έφτιαχναν από πανί και την γέμιζαν με πούπουλα ή  χρησιμοποιούσαν ζυμάρι για να την κατασκευάσουν. Στον Πόντο η κυρα-Σαρακοστή ήταν φτιαγμένη από μια πατάτα ή ένα κρεμμύδι που το κρεμούσαν απ’ το ταβάνι και πάνω του είχαν καρφωμένα επτά φτερά κότας, ώστε να αφαιρούν ένα φτερό κάθε εβδομάδα.

Η εικόνα είναι από εδώ

Το λεξιλόγιο της Αποκριάς

Πάτησε πάνω στην εικόνα για να αντιστοιχίσεις τις εικόνες με τις λέξεις.

Ο Αρλεκίνος στους πίνακες ζωγραφικής

Πάτησε πάνω στην εικόνα για να παίξεις με το αποκριάτικο παιχνίδι μνήμης.

Πάτησε πάνω στην εικόνα για να φτιάξεις το παζλ με θέμα “Το τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας” του ζωγράφου Σπύρου Βασιλείου.

Άκουσε, αν θες, ένα τραγούδι για το έθιμο του χαρταετού…

…κι ένα ορχηστρικό κομμάτι που εμπνεύστηκε από τους χαρταετούς ο σπουδαίος Έλληνας συνθέτης Μίκης Θεοδωράκης,

Κι επειδή δεν γίνονται απόκριες χωρίς κατασκευές, στα βίντεο μπορείς να δεις ιδέες για μάσκες, καπέλα και χαρταετό.

 

 

Το έθιμο της χελιδόνας

«Χελιδονίσματα» ή αλλιώς τα «Κάλαντα της Άνοιξης»

Από την αρχαιότητα ο ερχομός της Άνοιξης συνδεόταν με την εμφάνιση των χελιδονιών και το γεγονός αυτό γιορταζόταν πάντα με μεγαλοπρέπεια. Παλιότερα, σε πολλά μέρη της Ελλάδας,  τα παιδιά με την εμφάνιση του πρώτου χελιδονιού έφτιαχναν ένα στεφάνι από λουλούδια στο οποίο κρεμούσαν μια ξύλινη χελιδόνα και πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας τα ανοιξιάτικα κάλαντα.

Κάθε 1η  Μαρτίου γέμιζαν ένα καλάθι με φύλλα κισσού και στην άκρη του έβαζαν την ξύλινη χελιδόνα. Στη συνέχεια χτυπούσαν με τη σειρά  τις πόρτες της γειτονιάς τραγουδώντας τα χελιδονίσματα. Κάθε νοικοκυρά έβγαινε κι έπαιρνε λίγα φύλλα κισσού απ’ το καλάθι των παιδιών για να τα βάλει στο κοτέτσι της,  έτσι ώστε οι κότες της να γεννούν πολλά αυγά την επόμενη χρονιά. Η νοικοκυρά σε αντάλλαγμα έβαζε μέσα στο καλάθι των παιδιών κεράσματα, τα οποία συνήθως ήταν αυγά.

Ένα από τα πιο γνωστά χελιδονίσματα είναι το παρακάτω:

Πάτησε πάνω στην εικόνα για να φτιάξεις το εικονόλεξο με το χελιδόνισμα.

Άνοιξη – Παίζω μαθαίνοντας

Πάτησε πάνω στην εικόνα για να βάλεις στη σωστή σειρά τα γράμματα της Άνοιξης.

 

Το λεξιλόγιο της Άνοιξης

Πάτησε στις εικόνες και ακολούθησε τις οδηγίες που συνδέουν ανοιξιάτικες εικόνες με γράμματα και λέξεις.

Οι αριθμοί μπερδεύτηκαν! Πάτησε πάνω στην εικόνα και βοήθησέ τους να ξεμπερδευτούν.

Βοήθησε τις πεταλούδες να μπουν στη σωστή σειρά πατώντας πάνω στην εικόνα.

 

Πάτησε στην εικόνα και αντιστοίχισε τα λουλούδια με τις σκιές τους.

Θα ήθελες να φτιάξεις το παρακάτω παζλ με τους μήνες της Άνοιξης; Πάτησε πάνω στην εικόνα.

Οι μήνες της Άνοιξης

Η Άνοιξη έχει τρεις μήνες:

τον Μάρτιο, τον Απρίλιο και τον Μάιο.

 

Τον Μάρτιο αρχίζει η ανθοφορία στη φύση και ο καιρός είναι άστατος.

Όπως λέει η παροιμία, “Μάρτης είναι, νάζια κάνει, πότε κλαίει πότε γελάει”, ενώ μερικές φορές κάνει τόσο κρύο που πήρε το όνομα “Μάρτης, γδάρτης και παλουκοκάφτης”.

Ο δεύτερος μήνας της Άνοιξης είναι ο Απρίλιος. Είναι ο μήνας που ο καιρός αρχίζει να γίνεται πιο ζεστός. Τα ζώα και τα πουλιά ζευγαρώνουν και γεννούν τα μωρά ή τα αβγά τους.

Τον τρίτο μήνα της Άνοιξης, τον Μάιο, τον υποδεχόμαστε την πρώτη του μέρα, την Πρωτομαγιά, φτιάχνοντας  στεφάνια  από αγριολούλουδα.