Ο καρπός της ελιάς ωριμάζει προς τα τέλη του φθινοπώρου αρχές του χειμώνα, οπότε και ξεκινάει η συγκομιδή ή το λιομάζωμα.
Η ελιά παραδοσιακά μαζεύεται με το χέρι. Το μάζεμα της ελιάς αποτελεί εδώ και αιώνες σημαντική αγροτική δραστηριότητα σε πολλές περιοχές της Μεσογείου, όπως την Κρήτη, την Μάνη, την Καλαμάτα και άλλες περιοχές.
Υπάρχουν διάφορες ποικιλίες ελιάς.
Μεθοδολογία συλλογής της ελιάς:
Συλλογή με τα χέρια: Το μάζεμα των ελιών με τα χέρια είναι το καλύτερο, οι ειδικοί την συμβουλεύουν για την παραγωγή ανώτερου ποιοτικά λαδιού. Επίσης, με αυτό τον τρόπο οι ελιές δεν τραυματίζονται.
Συλλογή με ράβδισμα με παλάμες, χτένες και ραβδιά: Είναι ο παραδοσιακός τρόπος συλλογής της ελιάς που χρησιμοποιείται στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας.
Κάτω από τα λιόδεντρα στρώνονται λωρίδες πανιών (λαδόπανα ή ελαιόπανα) και με ευλύγιστα ραβδιά, σε διάφορα μήκη, χτυπούν τους κλάδους του δέντρου μέχρι που να πέσει ο καρπός.
Μάζεμα από το έδαφος: Συλλογή με μηχανική δόνηση.
Παροιμίες και αινίγματα σχετικά με την ελιά και το λάδι:
- Της ελιάς το φύλλο κι αν χαθεί, πάλι θε να ξαναβρεθεί.
- Άνθρωπος χωρίς υπομονή, λυχνάρι δίχως λάδι.
- Η αλήθεια και το λάδι πάντα βγαίνουν από πάνω.
- Από κλαδάκι κρέμεται στην αγορά πουλιέται, το εξωτερικό της τρώγεται, το μέσα της πετιέται. Τι είναι; Η ελιά.