Νίκος Δημητρίου

Ισχύει πάντα ότι ένας καλός βαθμός πηγαίνει στον μαθητή που έχει μάθει την ύλη και ένας κακός βαθμός στον μαθητή που απλά δεν διάβασε αρκετά;

Το νέο βιβλίο του Μπενεντίκτ Κάρεϊ, ενός δημοσιογράφου επιστήμης από τους The New York Times, αμφισβητεί την αντίληψη ότι ένας υψηλός βαθμός στις εξετάσεις σημαίνει και πραγματική μάθηση. Υποστηρίζει ότι παρότι ένας καλός βαθμός μπορεί να επιτευχθεί βραχυπρόθεσμα, όταν διαβάζεις εντατικά για ένα διαγώνισμα, το πιθανότερο είναι ότι η περισσότερη πληροφορία θα ξεχαστεί πολύ γρήγορα. Ο Κάρεϊ ισχυρίζεται ότι οι περισσότεροι μαθητές ίσως να μη χρειάζεται να διαβάσουν περισσότερο, αλλά απλά πιο έξυπνα.

Ο Κάρεϊ προσφέρει στους μαθητές, μικρούς και μεγάλους, ένα νέο πλάνο διαβάσματος βασισμένο σε δεκαετίες έρευνας πάνω στον εγκέφαλο, τη μνήμη και τη μάθηση. Ανατρέπει την αντίληψη ότι το να «πέσεις με τα μούτρα στο διάβασμα» είναι το μόνο απαραίτητο συστατικό ενός επιτυχημένου μαθητή, και αντ’ αυτού προσφέρει μία εις βάθος εξερεύνηση του εγκεφάλου, αποκαλύπτοντας ακριβώς το πώς μαθαίνουμε και πώς μπορούμε να μεγιστοποιήσουμε αυτή τη δυνατότητα.

«Οι περισσότεροι από εμάς διαβάζουμε και ελπίζουμε πως το κάνουμε σωστά», λέει ο Κάρεϊ. «Ομως τείνουμε να έχουμε μία στατική και στενή αντίληψη σχετικά με το πώς πραγματοποιείται η μάθηση». Για τους αρχάριους, τα μεγάλου μήκους και έντονης συγκέντρωσης διαστήματα διαβάσματος μπορεί να μοιάζουν παραγωγικά, αλλά πιθανότατα οι μαθητές ξοδεύουν την περισσότερη φαιά ουσία τους στην προσπάθεια διατήρησης της συγκέντρωσής τους για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό δεν αφήνει αρκετή εγκεφαλική ενέργεια για μάθηση. «Είναι δύσκολο να κάτσεις σε ένα σημείο και να πιέσεις τον εαυτό σου να διαβάσει για ώρες», λέει ο Κάρεϊ. «Καταβάλλεις μεγάλη προσπάθεια μόνο και μόνο για να μείνεις εκεί, ενώ υπάρχουν άλλοι τρόποι για να κάνεις το διάβασμα πιο αποτελεσματικό, διασκεδαστικό και ενδιαφέρον».

Το πρώτο βήμα προς μία καλύτερη μάθηση είναι απλά να αλλάζεις το περιβάλλον μελέτης από καιρό σε καιρό. Αντί να κάθεσαι στο γραφείο σου ή στο τραπέζι της κουζίνας διαβάζοντας για ώρες, η εναλλαγή σκηνικού θα δημιουργήσει νέους συσχετισμούς στον εγκέφαλό σου και θα κάνει ευκολότερη τη συγκράτηση της πληροφορίας. «Ο εγκέφαλος χρειάζεται εναλλαγές», λέει ο Κάρεϊ. «Θέλει κίνηση και περιοδικά διαλείμματα».
Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται, αποθηκεύει και ανασύρει πληροφορίες μπορεί επίσης να βελτιώσει τις συνήθειες μελέτης σας. Για κάποιους ανθρώπους, το εντατικό διάβασμα για ένα διαγώνισμα μπορεί να αποβεί επιτυχημένο βραχυπρόθεσμα, όταν όμως ο μαθητής συγκεντρωθεί και διαβάσει μόνο μία φορά, δεν στέλνει μήνυμα στον εγκέφαλο ότι η πληροφορία αυτή είναι σημαντική. Ετσι, παρότι το αρχικό διάβασμα των λέξεων του γαλλικού λεξιλογίου ξεκινά τη διαδικασία της μάθησης, το επόμενο επαναληπτικό διάβασμα, ύστερα από μερικές ημέρες, είναι αυτό που αναγκάζει τον εγκέφαλο να ανασύρει την πληροφορία, ουσιαστικά μαρκάροντάς την ως σημαντική και άξια ενθύμησης.

Ενας άλλος τρόπος να στείλεις μήνυμα στον εγκέφαλο ότι η πληροφορία είναι σημαντική είναι να μιλάς γι’ αυτήν. Ζήτησε από έναν νεαρό μαθητή να παίξει τον δάσκαλο βασισμένος στην πληροφορία που έχει διαβάσει. Η αυτοεξέταση και η καταγραφή της πληροφορίας σε κάρτες (flashcards) ενισχύει επίσης τη μάθηση.

Μία άλλη τεχνική για φιλόδοξους μαθητές ονομάζεται κατανεμημένο διάβασμα και σχετίζεται άμεσα με την επιστήμη του εγκεφάλου. Ο Κάρεϊ την συγκρίνει με το πότισμα του γρασιδιού. Μπορείς να ποτίσεις το γρασίδι μία φορά την εβδομάδα για 90 λεπτά ή τρεις φορές την εβδομάδα από 30 λεπτά. Η κατανομή του ποτίσματος κατά τη διάρκεια της εβδομάδας θα κρατήσει το γρασίδι πιο πράσινο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Ερευνες έχουν δείξει ότι για να μάθει και να συγκρατήσει ένας μαθητής πληροφορίες, όπως ιστορικά γεγονότα, λεξιλόγιο ή επιστημονικούς ορισμούς, είναι προτιμότερο να κάνει επανάληψη μία με δύο μέρες μετά το πρώτο διάβασμα. Μία θεωρία προτείνει ότι το μυαλό δίνει λιγότερη προσοχή κατά τη διάρκεια σύντομων μεταξύ τους επαναλήψεων. Ετσι επαναλαμβάνοντας την πληροφορία έπειτα από μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, για παράδειγμα ύστερα από μερικές ημέρες ή μία εβδομάδα, στέλνει πιο δυνατό σήμα στον εγκέφαλο ότι χρειάζεται να συγκρατήσει αυτή την πληροφορία.

H κατανεμημένη μελέτη προσθέτει επίσης συμφραζόμενα. Στο σπίτι, όταν ένας μαθητής προσπαθεί να απομνημονεύσει τους προέδρους των ΗΠΑ, ίσως ακούσει τον σκύλο να γαβγίζει ή το τηλέφωνο να χτυπά. Δύο ημέρες αργότερα, όταν μετακινήσει τον χώρο μελέτης του σε ένα καφέ ακούει τον υπάλληλο να φτιάχνει αφρόγαλα. Τώρα η λίστα των προέδρων ενσωματώνεται στη μνήμη του μαθητή κάτω από δύο πλαίσια, και αυτό ισχυροποιεί τη μνήμη.

Το 2008, ερευνητές στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο εξέτασαν 1.300 συμμετέχοντες πάνω σε κάποια ασήμαντα γεγονότα, όπως για παράδειγμα ποιο είναι το όνομα του σκύλου ενός χαρακτήρα που εμφανίζεται στη συσκευασία γνωστών αμερικανικών σνακ. Οι συμμετέχοντες μελέτησαν την ύλη δύο φορές, σε διαφορετικά διαστήματα: κάποιοι σε απόσταση λίγων λεπτών, άλλοι μιας μέρας και άλλοι μιας εβδομάδας.

Από τα στοιχεία που συγκέντρωσαν, οι επιστήμονες προσδιόρισαν το βέλτιστο διάστημα για να μαθαίνεις μία πληροφορία. Αν το διαγώνισμά σου είναι σε μία εβδομάδα, θα πρέπει να προγραμματίσεις δύο περιόδους μελέτης, σε απόσταση τουλάχιστον ενός ή δύο ημερών. Για παράδειγμα, για ένα διαγώνισμα την Παρασκευή, διάβασε τη Δευτέρα και κάνε επανάληψη την Πέμπτη. Αν το διαγώνισμά σου είναι σε ένα μήνα, κάνε επαναλήψεις μία φορά την εβδομάδα.

Ο ύπνος επίσης, όπως είναι γνωστό, είναι σημαντικό μέρος του καλού διαβάσματος. Το πρώτο μισό του κύκλου του ύπνου βοηθά στη συγκράτηση πληροφοριών, ενώ το δεύτερο μισό παίζει σημαντικό ρόλο στις μαθηματικές δεξιότητες. Ενας μαθητής λοιπόν που έχει διαγώνισμα σε μία ξένη γλώσσα είναι καλύτερα να κοιμηθεί νωρίς για να αφήσει τον ύπνο να τον βοηθήσει στην απομνημόνευση, και να κάνει επανάληψη το πρωί. Για κάποιον που έχει διαγώνισμα στα μαθηματικά, είναι προτιμότερο να κάνει επανάληψη πριν πάει για ύπνο και μετά να αφήσει τον εγκέφαλο να επεξεργαστεί την πληροφορία.

«O ύπνος είναι ο τελευταίος σκόρερ στη μάθηση», λέει ο Κάρεϊ. «Ο εγκέφαλος είναι έτοιμος να επεξεργαστεί, να κατηγοριοποιήσει και να παγιώσει αυτά που έχεις μελετήσει. Μόλις κουραστείς, ο εγκέφαλός σου σου λέει ότι δεν αντέχει άλλο».

* Το βιβλίο του Benedict Carey «How we Learn: The surprising Truth About When, Where and Why It Happens» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Random House.

ΠΗΓΗ: kathimerini.gr

Τα τελευταiα χρόνια όλο και περισσότεροι επιστήμονες που ασχολούνται με τα παιδιά (από παιδαγωγούς μέχρι ψυχολόγους) κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου στους γονείς που δεν παίρνουν το θέμα στα σοβαρά και τους καλούν να ενθαρρύνουν τα παιδιά τους να παίζουν, αυθόρμητα, φυσικά, ανεπιτήδευτα. Και αυτό γιατί το παιχνίδι, όπως για τα λοιπά θηλαστικά έτσι και για τους ανθρώπους, αποτελεί μία από τις θεμελιώδεις διαδικασίες μέσα από τις οποίες το παιδί μαθαίνει, αναπτύσσει τη μνήμη του, καλλιεργεί την ψυχή του, την κριτική του σκέψη το σώμα του και ταυτόχρονα το διασκεδάζει. Φυσιολογικά, το παιχνίδι στην κλίμακα προτεραιοτήτων έπεται του φαγητού και ενός καλού ύπνου (απαραίτητα και τα δύο για την ανάπτυξη). Στην πράξη, απολαμβάνει της ίδιας ή ακόμη και μεγαλύτερης σημασίας: ένα παιδί μπορεί να είναι νηστικό, να έχει κοιμηθεί λίγο, αλλά αδυνατεί να πει όχι στην πρόταση για παιχνίδι.

Ακόμη και μέσα στις πιο αντίξοες συνθήκες, μέσα στη φρίκη του πολέμου -γράφει στο βιβλίο του «Παιδιά και Παιχνίδι στο Ολοκαύτωμα» ο Τζoρτζ Αϊζεν- τα παιδάκια ενστικτωδώς ενέδιδαν σε παιχνιδιάρικες διαθέσεις και έφτιαχναν αυτοσχέδια παιχνίδια, πλάι στις βόμβες, τους καπνούς, τα συντρίμμια. Ο πόλεμος πόλεμος, αλλά το παιχνίδι παιχνίδι. «Το παιχνίδι είναι εκπαίδευση ζωής. Μέσα από αυτό το παιδί εκφράζει την επιθυμία του να οργανώσει τη ζωή του κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση της ζωής που βλέπει» σημειώνει σχετικά ο Δημήτρης Καραγιαννόπουλος, καθηγητής παθολογίας, ενώ στο ίδιο μήκος κύματος η ηθοποιός Ντορέττα Παπαδημητρίου (μητέρα δύο παιδιών) έχει παρατηρήσει από την πείρα της: «Τα παιδιά θέλουν να παίζουν από την ώρα που ξυπνούν μέχρι την ώρα που κοιμούνται. Αρα το παιχνίδι μπορεί να γίνει το μέσον με το οποίο θα προσεγγίσουν και θα επικοινωνήσουν οι γονείς με τα παιδιά τους. Το πρόσχημα με το οποίο θα τα διδάξουν».

Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες οι αλλαγές που έχουν συντελεστεί σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας, με τις ριζικές αλλαγές σε μοντέλα και πρότυπα, φαίνεται να αναιρούν τον ζωτικό ρόλο του παιχνιδιού. Τα παιδιά δεν παίζουν πια ή όταν το κάνουν δεν χρησιμοποιούν και τις πέντε αισθήσεις τους. Βρίσκονται συνήθως μπροστά από μια οθόνη δοκιμάζοντας τις ικανότητές στα video games ή παίζουν σε προστατευμένο περιβάλλον υπό το άγρυπνο βλέμμα των ενηλίκων, στον παιδότοπο ή στο πάρκο. «Εκεί όμως οι συνθήκες είναι πλαστές. Ο αντίπαλος δεν κλωτσάει. Δεν δέρνει. Δεν ξεδιπλώνει την αγριάδα της φύσης που θα δημιουργήσει τα ανάλογα ψυχικά αντισώματα», προσθέτει ο Δ. Καραγιαννόπουλος.

Πού χρόνος για παιχνίδι όμως; Η εξαντλητικά υπερπρογραμματισμένη καθημερινότητα των σημερινών παιδιών – σχολείο, φροντιστήρια, ιδιαίτερα- δεν αφήνει περιθώριο για την ουσιαστική παιδική υποχρέωση: το ανέμελο, άσκοπο, δημιουργικό, αυθόρμητο και ελεύθερο παιχνίδι. Η μανιώδης προετοιμασία των παιδιών για την πανεπιστημιακή και αργότερα επαγγελματική τους καριέρα χορηγεί το διαρκές ντέρμπι: δημιουργικός χρόνος εναντίον χτίσιμο βιογραφικού. Το άγχος των γονέων να τα εφοδιάσουν επαρκώς για τις μάχες της ζωής γεμίζει την παιδική τους ατζέντα με ένα σωρό υποχρεώσεις. Υπάρχουν όμως σημαντικά μαθήματα που δεν θα μάθουν στην τάξη, αλλά στην αυλή του σχολείου και στο δρόμο. Εμπειρικά.

Παίζω και μαθαίνω
Το παιχνiδι διδάσκει στα παιδιά τη χρήσιμη τέχνη της εξαπάτησης, του δόλου, της παρενόχλησης, της μαντείας, του «βρώμικου» παιχνιδιού, της προσπάθειας, της στρατηγικής. Οχι, δεν πρόκειται για ανήθικες πρακτικές, αλλά για απαραίτητα συστατικά για τη δημιουργία υγιών κοινωνικών σχέσεων, για την απόκτηση ευελιξίας, αυτοπροστασίας, αυτοσυντήρησης και αυτόνομης σκέψης. «Βλέπω το παιχνίδι σαν προπόνηση για το απρόσμενο», σχολιάζει ο Μαρκ Μπέκοφ, εξελικτικός βιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο. Ο Μπέκοφ ανήκει σε μια νέα γενιά επιστημόνων που παίρνει το παιχνίδι πολύ σοβαρά. Από το ερευνητικό του έργο προκύπτει ότι από κάθε παιχνίδι προκύπτει και ένας διαφορετικός χαρακτήρας. Είναι διαφορετικό να παίζεις κυνηγητό ή κρυφτό από το να παίζεις επιτραπέζια. Γι’ αυτό και θεωρεί το παιχνίδι κάτι σαν «καλειδοσκόπιο της συμπεριφοράς», που βοηθάει τον παιδικό νου να εμπλουτίσει το ρεπερτόριό του, να εξασκήσει την τέχνη της προσαρμογής στο κοινωνικό περιβάλλον, με ελαστικότητα και ποικιλομορφία.

Οπως τα ζώα, έτσι και οι άνθρωποι όταν παίζουν εξασκούν τη νοητική τους ευλυγισία. Σαν τζαζίστες όταν αυτοσχεδιάζουν, παρομοίως τα παιδιά καλούνται να εξασκήσουν την ικανότητα του να επιλέγουν μεταξύ διαφορετικών προτάσεων. Για παράδειγμα, όταν τα αγόρια παίζουν «πόλεμο», δεν πρόκειται απλώς για ένα παιχνίδι. Είναι ένα σεμινάριο συμπεριφορικής ελαστικότητας με έμφαση στην αναρχία και τον φόβο, όπου τα πειράγματα, οι κλωτσιές, τα κτυπήματα, οι αψιμαχίες, ο αιφνιδιασμός και το ψέμα έχουν την τιμητική τους.

Αθώα ψέματα
Εδώ και δύο δεκαετίες, υποστηρίζουν οι ερευνητές, οι γονείς ιεραρχούν την ειλικρίνεια ως το σπουδαιότερο χαρακτηριστικό της προσωπικότητας των παιδιών τους, σπρώχνοντας γνωρίσματα όπως η «αυτοπεποίθηση» και η «καλή κρίση» χαμηλά στη λίστα των προτεραιοτήτων τους. Στη θεωρία, 98 στα 100 παιδιά δηλώνουν οπαδοί της άποψης ότι η ειλικρίνεια και η εμπιστοσύνη είναι θεμελιώδη συστατικά σε μια σχέση. Στην πράξη παρόλα αυτά, έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε έφηβους μέχρι 18 χρονών διαπιστώθηκε πως το ίδιο ακριβώς ποσοστό (98%) ψεύδεται στους γονείς του. Τι είδους παρεξήγηση οδήγησε στη διαμόρφωση μιας τόσο ακραίας αντίθεσης;

Οι επιστήμονες που σκαλίζουν τα άδυτα της παιδικής ηλικίας συνδέουν το ψεύδος με τη νοημοσύνη, διότι το ψέμα προϋποθέτει δεξιοτεχνία: απαιτεί προηγμένη νοητική ανάπτυξη και κοινωνική επιδεξιότητα. Ενα παιδί που πρόκειται να πει ψέματα πρέπει πρώτα να αναγνωρίσει την αλήθεια, κατόπιν διανοητικής διαδικασίας να διαμορφώσει μία εναλλακτική απεικόνιση αυτής της αλήθειας και έπειτα πειστικά να «πουλήσει» αυτή τη νέα πραγματικότητα. Για την Πένι Τάλγουαρ, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Mc Gill του Μόντρεαλ, η διαδικασία αυτή αποτελεί αναπτυξιακό ορόσημο. Η ίδια είναι ειδικευμένη στην παιδική ψευδολογία και γνωρίζει όσο ελάχιστοι τη σχέση των αθώων παιδικών ψυχών με το ψέμα. Μέχρι τα τέταρτα γενέθλιά τους, όλα σχεδόν τα παιδιά έχουν αρχίσει να πειραματίζονται με το ψέμα, αρχικά με σκοπό να αποφύγουν την τιμωρία. Στη συνέχεια, μεγαλώνοντας μέσα σε έναν κυκεώνα καθημερινών γονικών μικρών παραποιήσεων της αλήθειας (γνωστά και ως λευκά ψέματα), αποκτούν μια άνεση και εξοικείωση με την ανειλικρίνεια. Βέβαια, τις περισσότερες φορές, τα παιδιά αδυνατούν να διακρίνουν πότε λένε αλήθεια και πότε ψέματα. Οι ονειροφαντασίες τους μοιάζουν άλλοτε με κραυγαλέα ψέματα και άλλοτε με μεγάλες αλήθειες, καθότι – όπως λέει και η παροιμία, από μικρό μαθαίνεις την αλήθεια. «Είναι δύσκολο να διακρίνεις το σημείο όπου σταματά η φαντασία και αρχίζει το επιτηδευμένο ψέμα αφού η αλήθεια και το ψέμα, είναι έννοιες ακόμα εύπλαστες στον παιδικό νου», παρατηρεί η Ντορέττα Παπαδημητρίου. Ποια είναι η αντιμετώπιση που πρέπει να έχουν οι γονείς όμως; «Οι γονείς δεν πρέπει να διδάσκουν στα παιδιά τους να μην λένε ποτέ ψέματα – γιατί αφενός δεν ισχύει κι αφετέρου οι ίδιοι θα πουν ψέματα στην καθημερινότητα τους», λέει ο Ανδρέας Αρματάς, κλινικός ψυχολόγος. Παρηγορούμενοι από πληθώρα βιβλίων και ιστοσελίδων τα οποία τους ενθαρρύνουν να κρατήσουν παθητική στάση απέναντι στην παιδαριώδη ψευδολογία, πιστεύουν λανθασμένα πως τα παιδιά θα ωριμάσουν κάποτε αρκετά, ώστε να ξεκόψουν από τη συνήθεια του ψεύδειν. Τουναντίον. Επέρχεται εθισμός. Η αποφυγή τιμωρίας εξακολουθεί να αποτελεί πρωταρχική αιτία ψέματος, η διαδικασία όμως έχει προσδώσει στην παιδική ψυχολογία μία αίσθηση κύρους, έναν τρόπο γρήγορης απόκτησης δύναμης και ελέγχου. Ετσι διαιωνίζεται, παίρνοντας διαστάσεις συμπτώματος- συχνά υποδηλώνοντας την ύπαρξη σπουδαιότερων συμπεριφερολογικών προβλημάτων. «Το παιδί δεν θα έχει μάθει να επικοινωνεί, αλλά να εξαπατά. Αν τα ψέματα ξεφύγουν από τον έλεγχο, τότε θα μπει εμπόδιο στις σχέσεις τού παιδιού μεγαλώνοντας». Το πλέον ανησυχητικό γεγονός είναι ότι οι γονείς οι ίδιοι μαθαίνουν εν αγνοία τους στα παιδιά την άνεση στην ανειλικρίνεια. Η αλήθεια πολλές φορές προκαλεί συγκρούσεις ενώ η ατιμία σπάνια.

Πάντως, ο Πλάτωνας είχε πει πως πολλά περισσότερα μαθαίνεις παίζοντας μια ώρα με κάποιον, παρά συζητώντας μαζί του επί ένα χρόνο.

Ας αφήσουμε λοιπόν τα «έλα να το συζητήσουμε» κι ας αρχίσουμε τα «έλα να παίξουμε». Κι αν πουν και κανένα ψεματάκι, δεν βαριέσαι. Χρειάζεται και αυτό.
Με μέτρο, φυσικά.

ΠΗΓΗ: antikleidi.com

Το Διαδίκτυο που Θέλουμε (The Web We Want) είναι ένα εκπαιδευτικό εγχειρίδιο που απευθύνεται σε εφήβους 13-16 ετών. Δημιουργήθηκε το 2013 από το Ευρωπαϊκό Σχολικό Δίκτυο (EUN) σε συνεργασία με το δίκτυο Insafe. Το περιεχόμενο και η προσέγγιση έχουν ως στόχο να προκαλέσουν προβληματισμό σχετικά με θέματα όπως τα ψηφιακά αποτυπώματα, η φήμη, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις στο Διαδίκτυο.

Μετάφραση και επιμέλεια της ελληνικής έκδοσης του βιβλίου 2014: Άρης Π. Λούβρης, εκπαιδευτικός Πληροφορικής και Ηλίας Παναγιώτης Κουρτέσης, εκπαιδευτικός Αγγλικής γλώσσας.

Κατεβάστε εδώ το εγχειρίδιο

ΠΗΓΗ: syneducation.wordpress.com

Tο σχολείο είναι ένας από τους πιο σημαντικούς σταθμούς στη ζωή κάθε ανθρώπου, αλλά ακόμα σημαντικότερος φαίνεται και είναι όταν διανύει κάποιος τη σχολική ηλικία. Ακόμη και για τον πιο «αδιάφορο» μαθητή είναι επώδυνο να μην τα καταφέρνει, να έχει αποτυχίες, να μην μπορεί να προσαρμοστεί στο σχολικό περιβάλλον. Υπάρχει, όμως, η «συνταγή της επιτυχίας» που κάνει τον καλό μαθητή, είναι εύχρηστη και χωρίς παρενέργειες;

O πιο καλός ο μαθητής… 

Τι σημαίνει καλός μαθητής; Πολύ απλό, θα έλεγαν οι περισσότεροι. Είναι ο μαθητής που είναι επιμελής, συνεπής στις σχολικές του υποχρεώσεις, δεν έχει ο ίδιος και δεν δημιουργεί προβλήματα στο σχολείο, στους δασκάλους και στους συμμαθητές του και, γενικά, παίρνει καλούς βαθμούς και δεν δυσκολεύεται ιδιαίτερα στις εξετάσεις. Όλα αυτά είναι σωστά και κατανοητά, δεν παύουν όμως να αποδίδουν μια αρκετά στατική εικόνα αυτού που ονομάζουμε «καλό μαθητή», αγνοώντας έτσι τους δύο βασικότερους παράγοντες που διαμορφώνουν, ο καθένας με τον τρόπο του, την έννοια αυτή: Τα παιδιά, τους ίδιους δηλαδή τους μαθητές από τη μία και τους γονείς από την άλλη.

Τι συμβαίνει «εδώ και τώρα» 

Δεν μπορούμε όμως να αγνοήσουμε ότι, όταν μιλάμε για καλούς μαθητές, μιλάμε για παιδιά και συγκεκριμένα για παιδιά ηλικίας από 6 έως 18 ετών. Αυτά τα δώδεκα χρόνια της σχολικής σταδιοδρομίας είναι χρόνια διαρκούς και πολύ ραγδαίας ανάπτυξης, χρόνια συνεχόμενων αλλαγών στην προσωπικότητα, το συναισθηματικό κόσμο, το γνωστικό επίπεδο, τις αντιδράσεις, τη συμπεριφορά του κάθε παιδιού. Αυτές όλες οι αλλαγές, οι έντονες και συνήθως αναπάντεχες μεταπτώσεις στον τρόπο που κάθε παιδί βιώνει τον κόσμο γύρω του και μέσα του, δεν είναι απλώς μικρά, δευτερεύοντα μικροπροβληματάκια που πρέπει να ξεπεραστούν το γρηγορότερο για να συνεχίσει το παιδί να είναι λειτουργικό και αποτελεσματικό στις μαθητικές του υποχρεώσεις, αλλά είναι το «εδώ και τώρα», η καθημερινή, ζωντανή και συχνά πολύ δύσκολη πραγματικότητά τους.

«Επενδύοντας» στα παιδιά 

Από την άλλη μεριά, έχουμε τους γονείς. Είναι αυτοί που έχουν τις προσδοκίες, τα όνειρα που -όσο στεγνό και άχαρο κι αν ακούγεται- έχουν «επενδύσει» με πολλούς τρόπους στο παιδί ή στα παιδιά τους και περιμένουν και μέσα από τις επιδόσεις του στο σχολείο (αν όχι κυρίως μέσα από αυτές), να «ανταμειφθούν», να δουν τις προσπάθειές τους να καρποφορούν. Για τους γονείς, το «καλός μαθητής» είναι συχνά πολύ προσωπική υπόθεση. Καταρχήν, είναι η αγνή χαρά και ικανοποίηση να βλέπουν το παιδί τους να τα καταφέρνει και να μη δυσκολεύεται. Eίναι όμως και πολλά άλλα: είναι η προσωπική τους επιβεβαίωση ότι τα έχουν καταφέρει καλά ως γονείς. Είναι μια -πολλές φορές αβάσιμη- ανακούφιση ότι το παιδί τους εξασφαλίζει ένα -σύμφωνα με τα κριτήριά τους- καλό μέλλον. Είναι, ακόμη, «ξόρκι» για τις δικές τους κακοτυχίες ή αποτυχίες («Εσύ θα καταφέρεις αυτό που δεν κατάφερα εγώ»), «τρόπαιο» σε ανταγωνιστικά παιχνίδια με άλλους, «τροφή» για τη ματαιοδοξία τους.

Oι καλοί βαθμοί και η κατάθλιψη 

O καλός μαθητής, λοιπόν, είναι αυτός που ξεπερνά ακάθεκτος όλες τις δυσκολίες και τις μεταπτώσεις της ηλικίας του και συνεχίζει να «φέρνει καλούς βαθμούς», εκπληρώνοντας έτσι τις προσδοκίες των γονιών του. Υπάρχουν παιδιά που το καταφέρνουν. Γιατί έτσι είναι φτιαγμένα, γιατί στάθηκαν σε μερικά πράγματα τυχερά, γιατί είχαν πάντα την κατάλληλη στήριξη. Υπάρχουν όμως και άλλα που δεν τα καταφέρνουν, που το να είναι πάντα καλοί μαθητές κάποια μέρα το πληρώνουν αρκετά ακριβά. Λέει η μητέρα του Γιώργου, που είναι 14 ετών: «Το ότι ήταν καλός μαθητής ήταν για μας απόδειξη ότι όλα πάνε καλά. Είχαμε μπερδέψει το παιδί Γιώργο με το μαθητή. Το ότι δεν πήγαινε σινεμά ή βόλτα με τους φίλους του, ότι είχε απομονωθεί, δεν μας απασχολούσε ιδιαίτερα, γιατί λέγαμε ότι αν είχε προβλήματα, θα έπεφταν και οι σχολικές του επιδόσεις. Πόσο έξω μπορεί να πέφτει κανείς ως γονιός… Όταν άρχισαν οι εφιάλτες και ο παιδοψυχολόγος μάς μίλησε για κατάθλιψη, τότε δυστυχώς το καταλάβαμε».

Διάβασμα και τεμπελιά

Ίσως λοιπόν είναι απαραίτητο να αναθεωρήσουμε κάπως τις αντιλήψεις περί καλών μαθητών και να τις προσαρμόσουμε στο κάθε παιδί ξεχωριστά. Καλός μαθητής είναι αυτός που τα καταφέρνει στο σχολείο και στα μαθήματα, αλλά όχι σε βάρος της προσωπικής του ευτυχίας. Όταν δηλαδή υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στις σχολικές επιδόσεις και στην ευχαρίστηση, στο παιχνίδι, στην παρέα με συνομηλίκους, στην τεμπελιά και στο χασομέρι, απαραίτητο συστατικό, ιδιαίτερα της εφηβικής ηλικίας. Είναι όχι μόνο άχρηστο, αλλά και πολύ επικίνδυνο να είναι κάποιος πρώτος μαθητής και μια μέρα να αναγκαστεί να «εγκαταλείψει» επειδή «κάηκε το σύστημα». Καλός μαθητής είναι κι αυτός που οι επιδόσεις του δεν είναι πάντα οι ίδιες, αλλά μπορεί να πέφτουν όταν κάτι σοβαρό τον απασχολεί, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ήρθε η συντέλεια του κόσμου, ούτε για τους γονείς του και, κατά συνέπεια, ούτε για τον ίδιο. Καλός μαθητής είναι κι αυτός που είναι καλός σε ορισμένα μαθήματα και σε άλλα λιγότερο. Καλός μαθητής είναι επίσης και εκείνος που παίρνει μέτριους βαθμούς και είναι ευχαριστημένος, έχει ενδιαφέροντα πράγματα που αγαπάει και προσπαθεί γι’ αυτά, έστω κι εξωσχολικά. Ίσως πρέπει να γίνουμε λίγο πιο γενναιόδωροι με τον τίτλο του καλού μαθητή και να τον διευρύνουμε.

Καλός είναι μόνο ο πρώτος;

Καλός μαθητής είναι μόνο ο πρώτος μαθητής ή αυτός που είναι ανάμεσα στους πρώτους; Δυστυχώς, εμείς οι γονείς, σπρωγμένοι εν μέρει από τις προσωπικές μας φιλοδοξίες και εν μέρει από το σχολικό σύστημα, τείνουμε να παίρνουμε ως βασικότερο κριτήριο αξιολόγησης του καλού μαθητή τις μελλοντικές πιθανότητες που έχει (όπως τις έχουμε εκτιμήσει βέβαια οι ίδιοι χρόνια πριν) να πάει καλά στις εκάστοτε Πανελλήνιες και να μπει σε μια «καλή σχολή». Ίσως, όμως, να είναι προτιμότερο, για το καλό των παιδιών κυρίως, να αξιολογούμε τις σχολικές τους επιδόσεις την κάθε στιγμή (χωρίς να αλληθωρίζουμε προς το μέλλον), σύμφωνα με τις προσπάθειες που καταβάλλουν, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν και τις υπόλοιπες «επιδόσεις» σε άλλους τομείς της ζωής τους.

Η καλύτερη «συνταγή»

Μιλώντας λοιπόν γι’ αυτό τον πιο «διευρυμένο» καλό μαθητή, μπορούμε να δούμε τι χρειάζεται και τι μπορεί να βοηθήσει ένα παιδί να τα πηγαίνει καλά στο σχολείο.
Η ενθάρρυνση για την αυτονομία. Το σχολείο είναι δουλειά του παιδιού. Μια σχολική σταδιοδρομία που αρχίζει με τη λογική: «΄Έχουμε να κάνουμε μαθήματα» και με συνεχείς παραινέσεις των γονιών στο παιδί για να μελετήσει, μπαίνει σε κακές βάσεις. Η αυτονομία μαθαίνεται σιγά-σιγά, πριν και μετά την αρχή του σχολείου, όταν οι γονείς εμπιστεύονται τα παιδιά τους και τα ενθαρρύνουν να κάνουν πράγματα μόνα τους, να συμμετέχουν ανάλογα με την ηλικία τους σε δουλειές του σπιτιού, να έχουν φίλους και να διαχειρίζονται τις σχέσεις τους.
Η αναγνώριση και η εκτίμηση αυτού που προσπαθεί ένα παιδί είναι κάτι το οποίο χρειάζεται μεγάλη γενναιοδωρία εκ μέρους των γονιών και, ίσως, κάτι παραπάνω. Πρέπει να είναι όσο πιο ειλικρινείς γίνεται. Ένα καθήκον των γονιών είναι να αναγνωρίσουν μέσα τους και να μετριάσουν, όσο γίνεται, την τελειομανία και την υπέρμετρη φιλοδοξία τους σε σχέση με τα παιδιά τους, γιατί δεν υπάρχει το τέλειο παιδί, όπως δεν υπάρχουν οι τέλειοι γονείς. Σχετικά με τα μαθήματα του σχολείου, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εμπιστευτούμε το παιδί ότι θα βρει το δικό του ρυθμό και τρόπο, ενώ ας έχουμε υπόψη ότι όσο περισσότερη πίεση ασκούμε, τόσο λιγότερες είναι οι πιθανότητες να συμβεί αυτό.

Η βοήθεια στην οργάνωση της δουλειάς

Αυτό φυσικά δεν είναι εύκολο, γιατί η ανησυχία των γονιών βάζει σε δοκιμασία την υπομονή τους. Επειδή, όμως, οι φωνές και ο θυμός τελικά δεν έχουν κανένα θετικό αποτέλεσμα, έχει πιο ουσιαστική σημασία το να βοηθήσουν το παιδί τους να βρει τρόπους να είναι πιο συστηματικό. Να βρει πού του αρέσει να διαβάζει, ποια ώρα, να μην το αφήνουν περισσότερο από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, ανάλογο της ηλικίας του (π.χ. όχι παραπάνω από μισή με μία ώρα στην πρώτη τάξη, μία με μιάμιση στη δευτέρα και στην τρίτη κ.ο.κ.), να κοιτάει πρώτα τι έχει και μετά να αρχίζει, να κάνει μικρά ενδιάμεσα διαλείμματα, να εναλλάσσει γραπτές με προφορικές ασκήσεις, για να μένει συγκεντρωμένο. Όλα αυτά έχουν μεγάλη σημασία και πολλά παιδιά πελαγώνουν γιατί δεν μπορούν να οργανώσουν τη μελέτη τους και όχι τόσο γιατί δυσκολεύονται με το περιεχόμενο.

Τα παιδιά χρειάζονται τη στήριξη των γονιών

Προσοχή όμως: Όχι για να τους υπενθυμίζουν συνέχεια ότι έχουν κι άλλα μαθήματα, ότι δεν τα πήγαν αρκετά καλά στην τελευταία ορθογραφία ή στο τεστ και για να τα κρατάνε καθισμένα 4 ώρες στην καρέκλα μέχρι να τελειώσουν τη μελέτη τους. Χρειάζονται τους γονείς για βοήθεια σε ό,τι δεν καταλαβαίνουν και δυσκολεύονται. Για να έχουν κάποιον που θα τα ακούσει, όταν έστω και μικροπροβληματάκια με τη συμμαθήτρια, τη δασκάλα, το γυμναστή, τον καλύτερο φίλο, τον καθηγητή της Χημείας τούς προκαλούν ανησυχία, ένταση, λύπη.

Μην μπερδεύετε το μαθητή με το παιδί

O ρόλος των γονιών είναι να μη συγχέουν το μαθητή με το παιδί και να δίνουν στο παιδί τους να καταλαβαίνει ότι μια αποτυχία στο σχολείο δεν σημαίνει γι’ αυτούς ότι απογοητεύονται ή ότι κλονίζεται η αγάπη τους γι’ αυτό. Αυτό μπορεί πολλοί γονείς να το θεωρούν αυτονόητο («Αλίμονο, εγώ το παιδί μου το αγαπάω ό,τι κι αν κάνει, ό,τι μαθητής κι αν είναι»), πολύ συχνά, όμως, του δίνουν άλλα μηνύματα. Με την πρόθεση να του δείξουν ότι «πρέπει να το πάρει στα σοβαρά», το τιμωρούν, το μαλώνουν ή δείχνουν μόνο τη δυσαρέσκεια και την απογοήτευσή τους, χωρίς να προσπαθήσουν καν να το καταλάβουν και να το βοηθήσουν. Για να ξεπεράσουν όμως τις δυσκολίες τους, τα παιδιά χρειάζονται ανθρώπους που ενδιαφέρονται να ακούσουν και να καταλάβουν. Με τον τρόπο αυτό, μαθαίνουν να ζητούν βοήθεια όταν τη χρειάζονται και να μην εγκαταλείπουν όταν κάτι δεν πάει καλά. Χρειάζονται γονείς που καταλαβαίνουν ότι πραγματικά καλός μαθητής είναι μόνο αυτός που είναι καλά και στην υπόλοιπη ζωή του.

 Λουίζα Bογιατζή, συμβουλευτική ψυχολόγος

ΠΗΓΗ: all4mama.gr

Πόσο καλά γνωρίζετε το Ίντερνετ και τα χαρακτηριστικά των ηλεκτρονικών παιχνιδιών; Μια που τα Χριστούγεννα όλοι μας λίγο-πολύ, θα πάρουμε τεχνολογικά δώρα, ελέγξτε τις γνώσεις σας με αυτό το μίνι-ερωτηματολόγιο 10 ερωτήσεων. Δεν θα χρειαστείτε περισσότερα από 3 λεπτά! 

Απαντήστε σε όλες τις ερωτήσεις βασιζόμενοι στις μέχρι τώρα γνώσεις σας, χωρίς να ανατρέξετε στο Διαδίκτυο για να βρείτε τις απαντήσεις σε ό,τι δεν γνωρίζετε. Μόνο έτσι θα μας βοηθήσετε να αξιολογήσουμε σωστά τα αποτελέσματα του μίνι-κουίζ, με στόχο να σας στηρίξουμε στην ορθή και ασφαλή χρήση της τεχνολογίας.

Ευχαριστούμε και σας ευχόμαστε καλή διασκέδαση!

ΠΗΓΗ: saferinternet.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Πόσο απότομος μπορεί να γίνει κάποιος με έναν φίλο; Πόσο κακός μπορεί να γίνει κάποιος με έναν άγνωστο; Πόσο μπορεί να είναι σημαντικό να θέλει κανείς να του φερθούν όπως φέρεται; Στη σημερινή καθημερινότητα, δεν βγαίνει τόσο εύκολα και ειλικρινώς η συγγνώμη, πόσο μάλλον η αληθινή συγχώρηση. Ακούει κανείς από τα διάφορα δόγματα, είτε θρησκευτικά είτε κοινωνικά, ότι «πρέπει να συγχωρείς», οφείλεις ή έχεις δικαίωμα θα συμπλήρωνα εγώ προσωπικά να συγχωρείς. Άπειρα τα παραδείγματα από άπειρες πηγές πάνω σε αυτό το θέμα. “Εάν δε αμαρτήση εις σε ο αδελφός σου, επιτίμησον αυτώ. Και εάν μετανοήση, άφες αυτώ. Και εάν επτάκις της ημέρας αμαρτήση εις σε και επτάκις της ημέρας επιστρέψη προς σε λέγων, μετανοώ, αφήσεις αυτώ” [Λουκ. ιζ’ 3-4], αν αστοχήσει εις βάρος σου ο αδερφός σου να τον επιτιμήσεις, και εάν μετανιώσει να τον συγχωρήσεις, και εάν το κάνει πολλές φορές αλλά πάλι έρχεται για συγχώρηση πάλι να συγχωρείς.

Είναι τόσο εύκολο; Σαφώς και όχι. Είναι βέβαια κάτι που καλλιεργείται, μαθαίνεται. Το να μάθει κανείς να συγχωρεί θέλει αγώνα καθημερινό. Σίγουρα, πρέπει πρώτα να μάθει κανείς να συγχωρεί τον εαυτό του. Είναι πολύ εύκολο να μάθει κανείς να κατηγορεί τους άλλους αν κατηγορεί καθημερινά τον εαυτό του. Είναι δυνατόν πάντα να φταίει κάποιος εσκεμμένα; Άξιο συγχωρήσεως είναι το ακούσιο σφάλμα, θα μας πει ο Θουκυδίδης. Είναι δυνατόν να αδικεί κανείς τον εαυτό του εσκεμμένα και έπειτα να τον κατακρίνει επιπλέον; Κι όμως, αν δεν υπάρχει κάπου η έννοια της συγχώρησης είναι εφικτό κάτι τέτοιο. Η αυτοκατάκριση είναι από τα μεγαλύτερα γνωστικά σφάλματα. Μέσω μιας επιλεκτικής αφαίρεσης φτάνει κανείς στο συμπέρασμα να κατηγορεί αυφθαίρετα τον οποιονδήποτε.

Η συγχώρηση είναι το πρώτο βήμα προς τον εαυτό και προς τον άλλο. Κάθε φορά που κάνει κανείς την αυτοκριτική του οφείλει να αναρωτιέται πόσες φορές κατεδίκασε άδικα τον εαυτό του και τους άλλους. Κατά αυτόν τον τρόπο, με αυτή την αναδρομή και εξιχνιάζοντας ένα ένα τα στοιχεία της καθημερινότητας, βλέπει κανείς τα σφάλματά του και των άλλων. Σε μια ουδέτερη στιγμή, χωρίς να είναι εν βρασμώ, τα πράγματα είναι πάντα καλύτερα να κρίνονται έτσι. Δεν χρειάζεται να βιάζει κανείς καταστάσεις για να βγάλει γρήγορα συμπεράσματα. Το να θέλει κανείς να εκδικηθεί και να τιμωρήσει είναι το μόνο εύκολο μιας και έρχεται και πρώτο στο μυαλό κανενός. Τι πάει να πει αυτό; Ότι είμαστε αγριάνθρωποι όλοι ή ότι στη φύση του ανθρώπου είναι να τσακώνεται; Όχι. Όλα είναι δυνατά και είναι στη φύση του ανθρώπου. Απλά επειδή το να συγχωρείς είναι δύσκολο λίγοι το έμαθαν, λίγοι το εφαρμόζουν. Για να συγχωρήσεις ειλικρινά και πραγματικά πρέπει να αλώσεις όλα τα στέρεα οικοδομήματα που έχει χτίσει ο εγωισμός, γιατί και αυτός ο ίδιος ο εγωισμός γυρνάει στο τέλος εναντίον του εαυτού σου.

Η συγχώρηση δεν είναι κοινωνικό έλεος. Δεν είναι διακανονισμός απλός. Δεν είναι απλή επανένωση μεταξύ φίλων ή ζευγαριών. Δεν είναι δικαίωση, ακόμη μπορείς να κατηγορείς για σφάλματα. Δεν είναι το να ξεχνάς. Δεν είναι το να ισοσκελίζεις καταστάσεις γιατί πλησιάζεις την εκδίκηση έτσι. Δεν είναι το να αφήνεις τον χρόνο να γιατρέψει τα πράγματα. Η συγχώρηση είναι μια ενεργητική πράξη και όχι παθητική. Δεν είναι το να παραχωρείς τη νίκη σε μια φιλονικία. Δεν είναι το να νιώσεις απλά θετικά για τον άλλον. Δεν είναι μόνο το να πει κανείς «Συγγνώμη». Δεν είναι μόνο μια απόφαση, είναι μια διαδικασία που θέλει το χρόνο της. Δεν είναι κάτι που γίνεται γρήγορα. Δεν είναι απλά το να αποδεχτεί κανείς το τι έγινε. Δεν είναι απλά το να συνεχίζεις τη ζωή σου. Δεν είναι το να λες «εγώ σε συγχωρώ αλλά θα το βρεις από τον Θεό». Δεν είναι το να αραδιάζεις στον άλλον πόσα σου χρωστάει.

Ο δρόμος προς τη συγχώρηση από τη στιγμή που ισχυρίζεται κάποιος ότι είναι διαδικασία θα έχει και κάποια στάδια. Μια καλή αρχή είναι να συνειδητοποιεί κανείς ότι έχει θυμώσει με κάτι που προέρχεται από μια εξωτερική πηγή(φίλοι, περιβάλλον) είτε εσωτερική(εαυτός, προσδοκίες). Στη συνέχεια, να αναχαιτήσει το αίσθημα εκδίκησης. Έπειτα αν μιλάμε για κάποιον που μας πείραξε να προσπαθήσουμε να μπούμε στη θέση του και στη δική θέαση των πραγμάτων. Έπειτα είναι το σημείο όπου πρέπει να αποφασίσει κανείς να δεχθεί την προσβολή όποιου τύπου και αν είναι. Το να ανταποδίδει το ένα μέρος στο άλλο απλά μεγενθύνει τη διαφωνία. Και τέλος, να προσπαθήσει ο θιγμένος να προβάλει την καλή του διάθεση σε αυτόν που τον θίγει. Όλα αυτά φυσικά είναι ενδεικτικές προτάσεις.

Ο κάθε ένας έχει τον δικό του τρόπο να συγχωρεί και θέλει και τον δικό του χρόνο ανάλογα με το μέγεθος της προσβολής/αδικίας και την εμπειρία του με την πράξη της συγχώρησης. Το να γίνει η αρχή είναι το πρώτο δύσκολο. Έπειτα, έρχεται το στάδιο όπου κανείς θα αρχίσει να συγχωρεί τα δικά του σφάλματα και κατ’ επέκταση και των άλλων. Στη συνέχεια, θα μπορεί πιο εύκολα να μπει στη θέση του άλλου και να έχει πιο σφαιρική εικόνα των καταστάσεων και γενικότερα θα αρχίσουν να μειώνονται κατά πολύ διάφορα γνωστικά σφάλματα. Το να συγχωρείς δεν είναι μόνο μια γέφυρα προς τον άλλον είναι μια γέφυρα στον καλύτερο εαυτό αλλά και σε έναν πιο διαυγή κόσμο.

Από τον Δημήτρη Χιώνη, Στρατιωτικό Ψυχολόγο

ΠΗΓΗ: psychografimata.com

Το θέμα είναι ανεξάντλητο, δεν υπάρχουν σωστές και λάθος απόψεις. Υπό κοινωνιολογική, ψυχολογική ή απλά ανθρώπινη ματιά, ερωτήματα όπως: η ζωή είναι καλύτερη με ή χωρίς παιδιά, γνωρίζεις άραγε την πραγματική αγάπη αν δεν κάνεις παιδιά και αντίστροφα, το να μεγαλώνεις παιδιά έχει μόνο δυσκολίες, είναι τουλάχιστον διφορούμενα.

Ισχυρισμοί και θεωρίες που καλά κρατούν όπως ότι η ευτυχία και ο προορισμός κάθε ανθρώπου και ειδικά μιας γυναίκας είναι η μητρότητα. Όμως, τελικά τι είναι για τους γονείς τα παιδιά; Κομμάτι του εαυτού τους ή προέκταση του εαυτού τους; Ίσως και τα δύο αλλά πάνω απ’ όλα είναι οντότητες με δικαιώματα.

Ναι, και βέβαια η ζωή κλείνει και ανοίγει συνεχώς νέους κύκλους και η γονική ιδιότητα είναι μοναδική και πανέμορφη. Μια εμπειρία ζωής, αλλά παράλληλα εξαντλητική με προβλήματα. Παράλληλα, δεν αποδεικνύεις σε κανέναν ότι είσαι περισσότερο υπεύθυνος όταν αποφασίσεις να εμπλακείς σε αυτήν την εμπειρία. Τα κίνητρα τέτοιων αποφάσεων συνήθως είναι οικονομικά και συναισθηματικά. Ο μέσος όρος απόκτησης πρώτου παιδιού κοντεύει να πλησιάσει την ηλικία των σαράντα χρόνων όταν τουλάχιστον το 20% των Ευρωπαίων γυναικών δεν έχει παιδιά και ταυτόχρονα η επιστήμη εξελίσσεται ραγδαία υπέρ των γυναικών που πλησιάζουν σε μη αναπαραγωγική ηλικία ή που λόγω υγείας δεν έχουν τη δυνατότητα να τεκνοποιήσουν.

Οι κοινωνικές όμως πιέσεις δεν υποχωρούν, και υπάρχουν ακόμη ο μύθος για το βιολογικό ρολόι, οι αμοιβαίες επικρίσεις και τα εκατέρωθεν μειωτικά σχόλια όπως και οι αβέβαιες αποφάσεις για γέννηση παιδιών, προκαταβολικά, μην τυχόν και υπάρξουν μετάνοιες στο μέλλον. Το να μην έχει κάποιος παιδιά δεν τον καθιστά συναισθηματικά και πνευματικά κατώτερο, όπως επίσης ο ρόλος της μητρότητας και της πατρότητας οφείλουν να μην είναι η ικανοποίηση της αυταρέσκειας. Σε κάθε περίπτωση όταν δεν γνωρίζουμε τις προσωπικές και ψυχολογικές ανάγκες, προτεραιότητες και επιθυμίες του καθενός, καλύτερα να σιωπούμε.

Παράλληλα, τα παιδιά δεν πρέπει να αποτελούν τρόπαια χρησιμοποιούμενα για την ικανοποίηση δικών μας ναρκισσιστικών απωθημένων.  Και αφορμή για την παρατήρηση είναι το γεγονός -που έντονα προβληματίζει ειδικούς και μη- ότι οι περισσότεροι γονείς δημοσιεύουν χωρίς δεύτερη σκέψη κάθε στιγμή του παιδιού τους. Το παιδί μου κοιμάται, το παιδί μου τρώει, το παιδί μου παίζει στην παραλία. Ας κρατήσουμε τα παιδιά μακριά από τη διαδικτυακή μάζα και όταν είμαστε περήφανοι για κείνα να τους το λέμε και να τους το δείχνουμε καθώς δεν τα ενδιαφέρει καθόλου η ανώνυμη και απρόσωπη δημόσια επιβράβευση του κάθε τυχάρπαστου ή μη στο διαδίκτυο. Ταυτόχρονα βέβαια, η βάση αυτής της άκρατης επιθυμίας της δημοσιοποίησης της ‘’ευτυχίας’’ έχει βαθιές ρίζες και σχετίζεται με τόσες πολλές διαφορετικές περιστάσεις, ανάγκες και στοιχεία του χαρακτήρα.

Εντέλει κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να δικαιολογείται ή να απολογείται για όποια απόφαση κι αν πάρει. Ο αυτόματος πιλότος λειτουργεί στα αεροπλάνα, όχι στους ανθρώπους. Από το πρέπει να κάνω παιδιά έως το θέλω να κάνω παιδιά, ο δρόμος είναι μακρύς, δύσκολος και βαθιά προσωπικός. Συμπέρασμα; Κανένα συμπέρασμα, απλά ο καθείς να επεμβαίνει εκεί που του επιτρέπεται χωρίς να καταπατά και να καταπιέζει.

Ο αμοιβαίος σεβασμός και η κατανόηση ήταν και παραμένουν τα κλειδιά της επικοινωνίας όσο διαφορετικοί κι αν είμαστε μεταξύ μας. Το να θέλεις ή να μη θέλεις, το να μπορείς ή να μην μπορείς, το να προλάβεις ή να μην προλάβεις και χίλιοι διαφορετικοί λόγοι και αιτίες δεν δίνουν κανένα άλλοθι για αλληλοκριτική και προσβλητικές παρατηρήσεις. Μέχρι να το πετύχουμε αυτό και καταλάβουμε ότι αμφότεροι δεν είμαστε χούλιγκαν πετώντας πέτρες ο ένας στον άλλον, ας αφήσουμε τα παιδιά γύρω μας στην ησυχία τους να μας γεμίζουν ελπίδα για το μέλλον κι εμείς ας κάνουμε ό,τι μπορούμε για το πολύ δύσκολο παρόν μας. Ποια παιδιά επιθυμούμε τελικά; Εκείνα που χρειαζόμαστε και μας χρειάζονται ή εκείνα που αποτελούν τον αντικατοπτρισμό των επιθυμιών των άλλων;

της Ιωάννας Μπαλάφα

ΠΗΓΗ: antikleidi.com

Διαγωνισμός αφίσας ή βίντεο, σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας, για μαθητές πρωτοβάθμιας (Ε’, ΣΤ’ Δημοτικού) και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (Γυμνασίου) με θέμα την προστασία των προσωπικών δεδομένων στο διαδίκτυο και κεντρικό σύνθημα «Σκέφτομαι πριν δημοσιεύσω!». 
Tα τέσσερα (4) καλύτερα έργα, δύο (2) για μαθητές/-τριες Δημοτικού και δύο (2) για μαθητές/-τριες Γυμνασίου, θα βραβευθούν σε ειδική εκδήλωση στην Αρχή. Επιπλέον, θα αναρτηθούν στην ειδική θεματική ενότητα «Ευρωπαϊκή Ημέρα Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων 2015» της ιστοσελίδας της (www.dpa.gr) και θα συναποτελούν το δημιουργικό θέμα του microsite «ΜΙΚΡΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ». Tα έπαθλα για τους τέσσερις νικητές θα είναι δύο laptops Apple MacBook Air και δύο Apple tablets iPad mini και αποτελούν ευγενική προσφορά του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης. Τα σχολεία που θα συμμετάσχουν θα λάβουν Ειδικό Έπαινο.

Η αξιολόγηση των έργων των μαθητών θα πραγματοποιηθεί από τους έγκριτους επιστήμονες του Τμήματος Τεχνών,Ήχου και Εικόνας του Ιονίου Πανεπιστημίου, οι οποίοι προσφέρθηκαν να συνεισφέρουν στην προώθηση των σκοπών του διαγωνισμού.

Λεπτομέρειες για την υποβολή συμμετοχών:

• Δήλωση συμμετοχής από σχολεία μέχρι 8 Ιανουαρίου 2015 (νέα ημερομηνία) στο e-mail diagonismos_2015@dpa.gr.
• Κάθε σχολείο (Δημοτικό ή Γυμνάσιο) μπορεί να αποστείλει μέχρι δύο (2) ατομικά έργα.
• Προθεσμία υποβολής έργων – ολοκλήρωση διαγωνισμού: 25 Ιανουαρίου 2015.
• Τα pdf-αρχεία (αφίσα/μεγέθους A3) πρέπει να αποσταλούν στην ακόλουθη διεύθυνση:diagonismos_2015@dpa.gr (τα αρχεία δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα 9 ΜΒ).
• Tα έργα δεν πρέπει να έχουν κανένα σημάδι αναγνώρισης των συντακτών τους. Το ονοματεπώνυμο και η τάξη του συμμετέχοντα, καθώς και η επωνυμία του σχολείου θα πρέπει να αναγράφεται μόνο στο πίσω μέρος του έργου (για όσους αποστείλουν αφίσα) και στην ετικέτα του CD ή DVD (για όσους αποστείλουν βίντεο).
• Στην αποστολή του κάθε έργου ως θέμα θα πρέπει να αναγράφεται: «Για το διαγωνισμό αφίσας/βίντεο στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ημέρας Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων 2015» και μέσα στο e-mail το πλήρες όνομα του συμμετέχοντος. Οι συμμετέχοντες θα λάβουν μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου με το οποίο θα επικυρώνεται η συμμετοχή τους στο διαγωνισμό. Με την υποβολή του έργου τους, οι συμμετέχοντες μαθητές θα αποστείλουν ένα επεξηγηματικό σημείωμα με το όνομα του μαθητή, καθώς και τα στοιχεία του σχολείου τους. Επισημαίνεται ότι ελλιπής ταυτοποίηση θα αποτελέσει αιτία μη επιλογής στο πλαίσιο του διαγωνισμού.
• Οι συμμετέχοντες παραχωρούν στην Αρχή τα δικαιώματα αναπαραγωγής και δημοσίευσης του χειρογράφου ή βίντεο που υποβλήθηκε για το διαγωνισμό με κάθε τρόπο και σε όλα τα μέσα. Η Αρχή διατηρεί το δικαίωμα να αποφασίσει αν θα πρέπει ή όχι να αναπαράγει και να δημοσιεύει αυτά τα έργα. Για το σκοπό του διαγωνισμού, η Αρχή θα τηρήσει αρχείο με τα εξής στοιχεία: ονοματεπώνυμο, τάξη και επωνυμία σχολείου του μαθητή. Τα στοιχεία των 4 νικητών θα δημοσιοποιηθούν στην ιστοσελίδα www.dpa.gr και σε άλλες ενέργειες επικοινωνιακού χαρακτήρα της Αρχής. Σε περίπτωση που κάποιος από τους συμμετέχοντες δεν επιθυμεί να δημοσιοποιηθούν τα παραπάνω στοιχεία, μπορεί να το ζητήσει με την υποβολή του έργου του.
• Οι συμμετέχοντες θα εκτιμηθούν σύμφωνα με τα ακόλουθα κριτήρια: συνάφεια του μηνύματος όσον αφορά στην προστασία των προσωπικών δεδομένων στο διαδίκτυο, δημιουργικότητα της πρότασης, κατά πόσο το έργο παραπέμπει στο θέμα καθώς και η αισθητική του αξία. Το υποβληθέν έργο θα πρέπει να είναι πρωτότυπο, δηλαδή να προκύπτει από την προσωπική δημιουργική εργασία του μαθητή.
• Το αποτέλεσμα θα δημοσιευτεί στην ιστοσελίδα της Αρχής κατά τη διάρκεια του 2015. Ο νικητής θα ενημερωθεί με e-mail όσον αφορά την ημέρα και τον τρόπο/τόπο απονομής του βραβείου. Η απόφαση της κριτικής επιτροπής είναι οριστική και δεν γίνεται δεκτή καμία καταγγελία ή προσφυγή.
• Για περισσότερες πληροφορίες οι ενδιαφερόμενοι μπορούν:
  α) να επισκέπτονται την ιστοσελίδα www.dpa.gr ή
  β) να απευθύνονται στo τμήμα Επικοινωνίας της Αρχής (τηλ. 210-6475696)

Προδιαγραφές για το βίντεο:

• Να είναι πρωτότυπη και ανέκδοτη δημιουργία.
• Σε περίπτωση διαλόγων και φωνητικής αφήγησης, το ακουστικό τμήμα θα πρέπει να είναι στα Ελληνικά.
• Ελάχιστη διάρκεια 30 δευτερόλεπτα και μέγιστη 3 λεπτά.
• Να έχει παραχθεί σε συμβατή μορφή η οποία μπορεί να συνεργαστεί με οποιοδήποτε είδος συστήματος προβολής ή τύπο εφαρμογής κινητού τηλεφώνου – Windows, Mac ή Android (κατά προτίμηση MP4, AVI).
• Να μην υπερβαίνει τα 100 MB σε μέγεθος.
• Δεν θα γίνονται δεκτά βίντεο που περιέχουν εικόνες βίας ή ερωτικές σκηνές, που εισάγουν κάθε μορφής διακρίσεις λόγω φύλου ή / και γενετήσιου προσανατολισμού, καθώς και βίντεο που προάγουν τον ρατσισμό ή επιχειρούν τυχόν παραβίαση των Βασικών Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
• Τα βίντεο αποστέλλονται ταχυδρομικά σε CD ή DVD ή USB stick μαζί με τα στοιχεία επικοινωνίας του διαγωνιζόμενου. Στο φάκελο αποστολής θα πρέπει να αναγράφεται:«Για το διαγωνισμό αφίσας/βίντεο στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ημέρας Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων 2015». Η διεύθυνση αποστολής του φακέλου συμμετοχής είναι: Aρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, Κηφισίας 1-3, Αθήνα, Τ.Κ. 11523.

ΠΗΓΗ: dpa.gr

Ωφελεί η βοήθεια των γονιών;

Πρέπει να βοηθούν οι γονείς τους μαθητές και τις μαθήτριες στα σχολικά τους καθήκοντα; Την ερώτηση αυτή έθεσε το γερμανικό περιοδικό Spiegel σε μια σειρά ειδικών, παίρνοντας πολλές διαφορετικές απαντήσεις. Οι απαντήσεις συνέκλιναν σε ένα σημείο: Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει οι γονείς να γράφουν εκείνοι εξ ολοκλήρου τις εργασίες που έχουν ανατεθεί στα παιδιά τους.

Κάποιοι ειδικοί υποστήριξαν ότι η αρμοδιότητα των γονέων εξαντλείται στο να δημιουργήσουν το κλίμα σταθερότητας και ηρεμίας που βοηθάει τα παιδιά να συγκεντρωθούν στα μαθήματά τους.

Για τις περιπτώσεις που δεν μπορεί να επιτευχθεί αυτό, ή που οι γονείς δεν γνωρίζουν τη γλώσσα και δεν είναι σε θέση να βοηθήσουν τα παιδιά, οφείλουν τα σχολεία να προσφέρουν τη δυνατότητα υποστηρικτικής μελέτης.

«Οι γονείς πρέπει να αφήνουν τα παιδιά να κάνουν μόνα τους τα μαθήματά τους. Ο δικός τους ρόλος, αν υπάρχει, πρέπει να είναι υποστηρικτικός. Σε καμία περίπτωση παραδείγματος χάρη δεν πρέπει να γράφουν ολόκληρες εργασίες για τα παιδιά» είπε η Κέρστιν Γκλάινε, που πήρε το βραβείο «δασκάλα της χρονιάς 2013». «Μαθητές των οποίων το οικογενειακό περιβάλλον υστερεί σε μόρφωση είναι καλό να μελετούν σε ολοήμερα σχολεία».

Η Ούρσουλα Βάλτερ, πρώην επικεφαλής της Ένωσης Συλλόγων Γονέων Βαυαρίας εκτίμησε ότι η μεγαλύτερη βοήθεια που μπορεί να προσφέρουν οι γονείς στα παιδιά είναι να τους διαβάζουν βιβλία. Αυτό αφορά ακόμη και μεγαλύτερα παιδιά, ενώ μετά το διάβασμα είναι καλό να συζητούν γι’ αυτά που έχουν διαβάσει και ακούσει, και στο σχολείο και εκτός σχολείου.

Επισήμανση

Ο πρόεδρος της γερμανικής διδασκαλικής ομοσπονδίας Γιόζεφ Κράους επεσήμανε ότι οι γονείς πρέπει να φροντίζουν ώστε τα παιδιά να κάνουν τα μαθήματά τους, όχι όμως και το πώς θα τα κάνουν. «Οι δάσκαλοι δεν θέλουν να δουν πώς λύνει η μαμά τις εξισώσεις με έναν άγνωστο. Αν όλοι οι μαθητές έρχονταν στο σχολείο με τέλειες εργασίες, τότε οι δάσκαλοι θα προχωρούσαν την ύλη υπερβολικά γρήγορα».

Η μαθήτρια Μόνα Στάινιγκερ, που κέρδισε το βραβείο σχολικής εφημερίδας χαρακτήρισε «πολύ σημαντική» τη βοήθεια από τους γονείς. «Φυσικά δεν τα ξέρουν όλα, κάποια μαθήματα δεν υπήρχαν καν στην εποχή τους, αλλά τουλάχιστον μπορούν να βοηθήσουν με το λεξιλόγιο. Έτσι ελέγχουν καλύτερα αν τα παιδιά έχουν εμπεδώσει την ύλη και αν κάνουν ή όχι τα μαθήματά τους».

Ο καθηγητής παιδαγωγικής στο πανεπιστήμιο του Μπάμπεργκ, Χανς-Γκίντερ Ρόσμπαχ είπε ότι η βοήθεια πρέπει να δίδεται μόνο με τρόπο ώστε να ενισχύεται η αυτονομία των μαθητών.

Υπογράμμισε επίσης ότι κάποιοι επιστήμονες αμφισβητούν την παιδαγωγική αξία των εργασιών στο σπίτι. «Σε κάθε περίπτωση, η βοήθεια από τους γονείς στα μαθήματα είναι λιγότερο σημαντική από τη συναισθηματική υποστήριξη που καθιστά εφικτή την αυτόνομη ολοκλήρωση των σχολικών εργασιών».

ΠΗΓΗ: kathimerini.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Σε περιόδους κρίσεων μια στάση αποτίμησης πάνω σε θεμελιώδη στοιχεία του πολιτισμού μας είναι λογικά αναμενόμενη. Τι μας οδήγησε ως εδώ, γιατί εγκαταλείφθηκαν αξίες και καλές πρακτικές του παρελθόντος, και κυρίως πού μπορεί να στηριχτεί η ελπίδα για κάτι νέο;

Οι σημερινοί άνθρωποι σε μεγάλο ποσοστό διαμορφώνουν νοοτροπίες από τη γενικότερη παιδεία που λαμβάνουν είτε  από το οικογενειακό τους περιβάλλον, είτε από την οργανωμένη εκπαίδευση που τους επιβάλλεται για ένα μεγάλο και ψυχολογικά ευαίσθητο διάστημα της ζωής τους. Η ανάγκη για γνώση είναι έμφυτο χαρακτηριστικό στον άνθρωπο. Κάποιο κατώτατο όριο βασικών γνώσεων είναι απαραίτητο για την επιβίωση στην ανθρώπινη κοινωνία στην εποχή μας, και είναι σαφώς ανώτερο από αυτό που θα αναγνωρίζαμε πριν από δύο ή πέντε αιώνες.

Πέρα όμως από τη θεμελιώδη και έμφυτη στον άνθρωπο ανάγκη για γνώση, η εκπαίδευση έπαιζε και έναν ρόλο χάραξης πολιτικής ή εξυπηρέτησης σκοπιμοτήτων σε εθνική ή και ευρύτερα κοινωνική κλίμακα. Η εκπαίδευση προσφέρεται από το κράτος στον λαό σαν κοινωνικό αγαθό, ταυτόχρονα όμως είναι επάγγελμα, επιχείρηση, μοχλός οικονομικής ανάπτυξης, δεξαμενή εμπλουτισμού των μεγάλων εταιρειών, έμβλημα ισχύος και κύρους για κάποιες χώρες. Η πραγματική διάστασή της όμως φάνηκε σε περιόδους όπως η αρχαία Αθήνα ή ο Διαφωτισμός, οπότε η πνευματική λάμψη που ακτινοβόλησε ξεπέρασε τοπικά και χρονικά όρια. Η εκπαίδευση στην εποχή μας μοιάζει με το παντοδύναμο όπλο που έχει πέσει ανάμεσα σε αδαείς ιθαγενείς και το μεταχειρίζονται με λάθος τρόπο.

Αντίθετα με άλλες γνωστικές επιστήμες όπου η εφαρμογή στην καθημερινότητα είναι απόμακρη, η παιδαγωγική ξεκινά και τελειώνει με την εφαρμογή της στον ανθρώπινο κόσμο. Τα αποτελέσματά της είναι ορατά σε σύντομο χρόνο, κάθε γενιά σε καιρό ειρήνης θεωρεί την εκπαίδευση το πρώτο εφόδιο για τη ζωή και πλάθεται σε μεγάλο βαθμό από αυτήν. Η δια βίου εκπαίδευση γίνεται απαραίτητη πλέον, η ειδίκευση με επαγγελματική στόχευση περισσεύει, η ανάγκη για παιδεία δεν ικανοποιείται ορθά στον δυτικό κόσμο όπου οι προτεραιότητες είναι πολύ συγκεκριμένες: πλουτισμός, προσωπική δόξα, επιρροή στους άλλους ανθρώπους, περιθωριοποίηση και εξαφάνιση όποιων τάσεων ή διακηρύξεων απειλούν τα παραπάνω. Η έλλειψη ορθής παιδείας είναι προφανώς από τους κύριους λόγους για την κατάντια κάθε πτυχής  του κόσμου γύρω μας. Η κοινή λογική οδηγεί τον μέσο άνθρωπο να αναρωτιέται «τι μαθαίνουν στους νέους σήμερα;» όταν συχνά αντιμετωπίζει το χάσμα αξιών σε αντιμετώπιση καθημερινών ζητημάτων, πράγμα που δείχνει ότι εναποθέτουμε στην παιδεία τη μετάδοση μιας παραδοσιακής ηθικής και αξιών.

Η οργανωμένη εκπαίδευση παγκοσμίως έχει κάποια  κοινά  βασικά  χαρακτηριστικά: τη μαζικότητα, τη σύνδεση με την εργασία και τις γενικές κατευθύνσεις  των τομέων γνώσης που διδάσκονται. Στην εποχή μας η εκπαίδευση παγκοσμιοποιείται και τα ιδρύματα αποκτούν κοινό χαρακτήρα και  δίνουν έμφαση σε κοινές κατευθύνσεις εκπαιδευτικής ύλης: οικονομία, πληροφορική, κοινωνικές σπουδές όπως πολιτική ή διοίκηση, κυρίως τεχνολογία και επιστήμη ωφελιμιστικής κατεύθυνσης π.χ. έμφαση στην ενέργεια, την εκμετάλλευση του διαστήματος και τη γεωργική παραγωγή. Παράλληλα οι κλασικές σπουδές αποσυνδέονται από την πραγματική – καθημερινή ζωή. Για παράδειγμα η νομική επιστήμη και η σχετική με αυτήν εκπαίδευση, αντί να στερεώνει τη δικαιοσύνη ανάμεσα σε ανθρώπους, έθνη και μεταξύ ανθρώπου και περιβάλλοντος, παραμένει μηχανιστική, στείρα και αμέτοχη στην πραγματικότητα. Η εκπαίδευση στην πολιτική καλλιεργεί υποκατάστατα του σημερινού αδιεξόδου των κρατών αντί να οδηγεί σε ευρύτερα πανανθρώπινα οράματα, οι επιστήμες της ζωής (βιολογία, ιατρική) εκπαιδεύουν με στόχευση τη στήριξη τερατογενέσεων βιολογικών ή επιχειρηματικών, και όχι στο να γνωρίζουν πραγματικά τα κυρίαρχα πεδία που ενεργοποιούν τους οργανισμούς και τη διασύνδεση μεταξύ τους σε ένα όλο.

Υπάρχει σήμερα επαρκής εκπαίδευση για την τέχνη; Η παιδεία φωτίζει τα σκοτάδια στη θρησκεία, μεταδίδει γνώσεις αποκαλυπτικές και ωφέλιμες για την παγκόσμια ιστορία; Έστω και στο τελείως πρακτικό επίπεδο μαθαίνει άραγε τον νέο άνθρωπο να είναι αυτάρκης και ανεξάρτητος από το σύστημα του καταναλωτισμού κάθε μορφής -υλικής ή άυλης- που διακατέχει τον κόσμο σήμερα; Τον μαθαίνει τι είναι οι  φόροι, οι τράπεζες, από τι αποτελείται η κρατική διοίκηση και πως δικαιούται να επωφεληθεί από αυτήν, ποια η γενικότερη πολιτική της χώρας του εσωτερικά και προς τον κόσμο; Τον μαθαίνει για τη διαφορετικότητα (σε θρησκείες, φυλές, ψυχολογικές ιδιαιτερότητες και ειδικές ανάγκες) που συχνά υπάρχει στους ανθρώπους που θα συναντήσει στη ζωή του; Τον μαθαίνει για τη διατροφή του, την ανάγκη για άθληση, πώς να εκπαιδεύει και να φροντίζει ο ίδιος άλλους πιο αδύναμους, να γνωρίζει τα ζώα και τα φυτά και τις ανάγκες τους στο περιβάλλον; Τον εφοδιάζει με ζωντάνια και οξυδερκή σοβαρότητα για να διακρίνει τα επιδιωκόμενα βαθύτερα συμφέροντα τόσων παραγόντων γύρω του; Όλα αυτά υπόκεινται στην ευαισθησία και τον υπερβάλλοντα ζήλο των εκπαιδευτικών, καθώς δεν έχουμε αποδώσει εμείς οι ίδιοι στην εκπαίδευση το απαιτούμενο κύρος για να τα κάνει όλα αυτά, δεν έχουμε συνδέσει την εκπαίδευση με την παιδεία, δεν αναγνωρίζουμε καν την ανάγκη για παιδεία.

Αξιοποιούμε και ενδυναμώνουμε το εκπαιδευτικό σύστημα και εφαρμόζουμε καλύτερη παιδεία όχι μόνο με εργασιακά μέτρα για τους εκπαιδευτικούς, με παροχές κτηρίων, γηπέδων, υποδομών μοντέρνας τεχνολογίας, με καλογραμμένα βιβλία, πολύωρα τμήματα, δωρεάν εκπαίδευση, άκοπη εισαγωγή σε ανώτερα ιδρύματα ή με εκπαιδευτήρια – επιχειρήσεις. Μόνο με αυτές τις υλικές παροχές δεν είναι εξασφαλισμένη η βελτίωση της παιδείας και η δημιουργία νέων, καλύτερων ανθρώπων στον κόσμο. Άλλωστε γίγαντες του πνεύματος στην ιστορία προήλθαν από πολύ χειρότερες συνθήκες όσον αφορά τα συστήματα εκπαίδευσης. Ισότιμο βάρος πρέπει να δοθεί στις τομεακές  και θεματικές κατευθύνσεις των εκπαιδευτικών συστημάτων, στην εξατομικευμένη αντιμετώπιση των μαθητών, στους στόχους που βάζει το σύστημα σχετικά με τη γενική εξέλιξη του ανθρώπου ιστορικά και πνευματικά, εξάλλου θέλουμε κάθε γενιά να είναι καλύτερη από την προηγούμενη, ούτε ίδια αλλά ούτε χειρότερη. Η παιδεία θα μπορούσε να αξιολογείται και να έχει στατιστικά μετρήσιμα αποτελέσματα όχι με την ποσότητα των βραβεύσεων και των διακρίσεων σχολών ή ατόμων σε διαγωνισμούς, αλλά βάσει του πόσοι απόφοιτοι ενεπλάκησαν στην αντιμετώπιση προβλημάτων της ανθρωπότητας.

Αν και η εκπαίδευση είναι πολύ πιο οργανωμένη παγκοσμίως, η παιδεία μοιάζει να φτωχαίνει και να μην είναι αντάξια των συσσωρευμένων «γνώσεων» και εμπειριών του ανθρώπου. Ακριβώς λόγω του παγκόσμιου χαρακτήρα και των εξειδικευμένων κατευθύνσεών της, δεν θα μπορούσε να υπάρχει καλύτερο όργανο «ελέγχου» και κατευθυνόμενης χαλιναγώγησης της ανθρωπότητας, σε μέρη ή και συνολικά, από την  οργανωμένη εκπαίδευση.  Όπως περιγράφεται με διεισδυτική ακρίβεια στο άρθρο του Γ. Ζήση που παραθέτουμε στο τέλος: «Όλα αυτά τα αναφέραμε για να δείξουμε πως η εκπαίδευση μέχρι τώρα ήταν μια πηγή ενσωμάτωσής μας στο σύστημα του ηγεμονισμού και πως είμαστε μπολιασμένοι με μια υποχρεωτική υπο-παιδεία. Είναι φανερό πως μια αληθινή παιδεία είναι ασυμβίβαστη με τη σημερινή κατάσταση, τη σημερινή διεθνή πολιτική, οικονομική, οικολογική και πολιτισμική άβυσσο.»[1]

Ο έλεγχος των ανθρώπων δεν θα μπορούσε να γίνει με αποτελεσματικότερο τρόπο, αν δεν χρησιμοποιούνταν η εκπαίδευσή τους – όχι μόνο η χαλιναγώγηση της σκέψης τους δηλαδή, αλλά η σχηματοποίησή της εξαρχής, πριν αυτή καλά–καλά ωριμάσει και αυτενεργήσει. Η παιδεία σε έναν λαό μπορεί να αποδειχτεί σωτηρία αλλά και φυλακή. Ο Αριστοτέλης είπε: «Όσοι μελέτησαν την τέχνη της διοίκησης, έχουν πεισθεί ότι η τύχη των κρατών εξαρτάται, κατά βάση, από την εκπαίδευση των νέων.» Το πρόβλημα σήμερα δεν είναι ότι υπάρχει διαφωνία με τη δήλωση αυτή, αλλά ότι χρησιμοποιείται με κακό κίνητρο από κέντρα εξουσίας, τα οποία η σημερινή αδιαφορία και απάθεια έχει ισχυροποιήσει και εξουσιοδοτήσει να ελέγχουν.

Η γνώση σε ατομικό αλλά και σε κοινωνικό επίπεδο είναι δύναμη, γι’ αυτό ακριβώς συνδέεται άμεσα με την ηθική κατεύθυνση, με το καλό ή κακό κίνητρο και με την αίσθηση ευθύνης που θα έπρεπε να έχουμε σαν πολίτες. Πριν από την εκπαίδευση υπάρχει η παιδεία, και πριν από την παιδεία πρέπει να υπάρχει ένα σχέδιο ανάπτυξης και εξέλιξης ατομικής, κοινωνικής, εθνικής και διεθνικής, κάτι που μάλλον ακούγεται σαν ουτοπικό για το σήμερα και το μακρινό μέλλον, εν μέσω μιας παγκόσμιας κρίσης που έχει εσχατολογικές διαστάσεις.

[1] Ζήσης Γιάννης, Η πολιτική ιστορία της εκπαίδευσης ~ Προσπάθειες απελευθέρωσης της εκπαίδευσης,

ΠΗΓΗ: antikleidi.com