Νίκος Δημητρίου

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Τα παιδιά χρειάζονται τέχνη και ιστορίες και ποιήματα και μουσική όσο χρειάζονται αγάπη και φαγητό και καθαρό αέρα και παιχνίδι. Αν δεν δώσεις σε ένα παιδί τροφή, η ζημιά γίνεται γρήγορα ορατή. Αν δεν αφήσεις ένα παιδί να έχει καθαρό αέρα και παιχνίδι, η ζημιά είναι επίσης ορατή, αλλά όχι τόσο γρήγορα. Αν δεν δώσεις σε ένα παιδί αγάπη, η ζημιά μπορεί να μην είναι φανερή για μερικά χρόνια, αλλά είναι μόνιμη.

Αλλά αν δεν δώσεις σε ένα παιδί τέχνη και ιστορίες και ποιήματα και μουσική, η ζημιά δεν είναι τόσο εύκολα ορατή. Είναι εκεί όμως. Τα σώματα τους είναι αρκετά υγιή• μπορούν να τρέξουν και να πηδήξουν και να κολυμπήσουν και να φάνε λαίμαργα και να κάνουν πολύ θόρυβο, όπως έκαναν πάντα τα παιδιά,  αλλά κάτι λείπει.

Είναι αλήθεια ότι μερικοί άνθρωποι μεγαλώνουν χωρίς να συναντήσουν ποτέ κάποιου είδους τέχνη, και είναι απόλυτα ευχαριστημένοι και ζουν καλές και πολύτιμες ζωές, και στων οποίων τα σπίτια δεν υπάρχουν βιβλία, και δεν ενδιαφέρονται πολύ για τις εικόνες, και δεν βρίσκουν κάποιο νόημα στη μουσική. Λοιπόν, αυτό είναι εντάξει. Ξέρω τέτοιους ανθρώπους. Είναι καλοί γείτονες και χρήσιμοι πολίτες.

Όμως άλλοι άνθρωποι, σε κάποιο στάδιο της παιδικής ή νεανικής τους ηλικίας, ή ακόμη και σε μεγαλύτερη ηλικία, έρχονται αντιμέτωποι με κάτι από ένα είδος που δεν ονειρεύτηκαν ποτέ. Είναι τόσο ξένο σε αυτούς όσο η σκοτεινή πλευρά της σελήνης. Αλλά μία μέρα ακούν μία φωνή στο ραδιόφωνο να διαβάζει ένα ποίημα, ή περνούν από ένα σπίτι με ένα ανοιχτό παράθυρο όπου κάποιος παίζει πιάνο, ή βλέπουν μία αφίσα από έναν συγκεκριμένο πίνακα σε κάποιου τον τοίχο, και τους αγγίζει τόσο πολύ που αισθάνονται ζαλάδα. Τίποτα δεν τους προετοίμασε γι’αυτό. 

Ξαφνικά συνειδητοποιούν ότι είναι γεμάτοι με μία λαχτάρα, παρόλο που δεν είχαν καμία ιδέα πριν ένα λεπτό• μία λαχτάρα για κάτι τόσο γλυκό και τόσο απολαυστικό που σχεδόν τους πληγώνει. Κλαίνε σχεδόν, αισθάνονται λύπη και χαρά και μόνοι και ευπρόσδεκτοι από αυτήν την εντελώς νέα και παράξενη εμπειρία, και θέλουν απεγνωσμένα να πλησιάσουν το ραδιόφωνο, παραμένουν έξω από το παράθυρο, δεν μπορούν να πάρουν τα μάτια τους από την αφίσα. Το ήθελαν αυτό, το χρειαζόντουσαν όπως ένας πεινασμένος χρειάζεται τροφή, και δεν το ήξεραν. Δεν είχαν ιδέα.

Οι συνέπειες της πολιτιστικής λιμοκτονίας δεν είναι δραματικές και γρήγορες. Δεν είναι τόσο εύκολα ορατές. 

Και, όπως λέω, μερικοί άνθρωποι, καλοί άνθρωποι, καλοσυνάτοι φίλοι και χρήσιμοι πολίτες, απλά δε το βιώνουν ποτέ• είναι απολύτως πλήρεις χωρίς αυτό. Αν όλα τα βιβλία και όλη η μουσική και όλοι οι πίνακες του κόσμου ήταν να εξαφανιστούν εν μία νυκτί, δε θα ένιωθαν άσχημα• ούτε καν θα το παρατηρούσαν.

Αλλά αυτή η λαχτάρα υπάρχει σε πολλά παιδιά, και συχνά δεν ικανοποιείται ποτέ, διότι δεν έχει αφυπνισθεί ποτέ. Πολλά παιδιά σε κάθε μέρος του κόσμου πεινάνε για κάτι που τροφοδοτεί και θρέφει την ψυχή τους.

Εμείς λέμε, ορθώς, ότι κάθε παιδί έχει δικαίωμα σε τροφή και στέγη, παιδεία, ιατρική περίθαλψη , και ούτω καθεξής. Πρέπει να καταλάβουμε ότι κάθε παιδί έχει δικαίωμα στην εμπειρία του πολιτισμού. Πρέπει να καταλάβουμε καλά ότι χωρίς ιστορίες και ποιήματα και εικόνες και μουσική, τα παιδιά θα πεινάσουν. 

Το κείμενο έγραψε ο Φίλιπ Πούλμαν (Philip Pullman) ,ένας Βρετανός συγγραφέας που έχει τιμηθεί με πολυάριθμα βραβεία.

ΠΗΓΗ:Astrid Lindgren Memorial Award/antikleidi.com/

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Στη σύγχρονη κοινωνία, η δημιουργικότητα δεν θεωρείται απλά ικανότητα, αλλά κοινωνική αξία, αφού αποτελεί προϋπόθεση για τόσο για την κοινωνική, επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο, όσο και για την οικονομική ανάπτυξη ενός τόπου. Ο αντίκτυπος της δημιουργικότητας και της καινοτομίας στην κοινωνία είναι τέτοιος, ώστε το νέο σχολείο αναγνωρίζει πλέον την καλλιέργειά τους ως εξέχοντα στόχο των αναλυτικών προγραμμάτων σπουδών (ΑΠΣ).

Παρόλα αυτά, για τους εκπαιδευτικούς η ανάπτυξη της δημιουργικής ικανότητας στο σχολείο αποτελεί συχνά ένα περίπλοκο και αβέβαιο εγχείρημα, αφού βασικά ερωτήματα, όπως «Κατά πόσο μπορεί η δημιουργικότητα να διδαχθεί;» ή «Τι μπορούμε να κάνουμε για να την προωθήσουμε στη σχολική μας τάξη;» παραμένουν εν πολλοίς ανοιχτά.

Στο σημείο αυτό, τα ευρήματα των σχετικών ερευνών φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά για τους εκπαιδευτικούς! Αναλυτικότερα, ήδη από τα 1968 ο George Land με μια σειρά ερευνών κατέδειξε κατ’ αρχάς ότι η δημιουργική στασιμότητα αποτελεί μαθημένη συμπεριφορά. Πράγματι, πολλοί ερευνητές έχουν καταφέρει να δείξουν ότι η δημιουργικότητα μπορεί να συρρικνωθεί, να παρεμποδιστεί ή και να ανασταλεί από μια σειρά παραγόντων. Τι συμβαίνει όμως με την ενίσχυσή της;

Στην πραγματικότητα, αρχικά η δημιουργική ικανότητα ενός ατόμου φαίνεται να είναι σε μεγάλο βαθμό έμφυτη και συνυφασμένη με την προσωπικότητά του. Από την άλλη πλευρά, η δημιουργική διαδικασία βασίζεται σε γνωστικές λειτουργίες, όπως η μνήμη, η κριτική και η αποκλίνουσα σκέψη, που μπορούν σε κάποιο βαθμό να ενισχυθούν. Επιπλέον, η δημιουργικότητα φαίνεται να επηρεάζεται σημαντικά από περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Με άλλα λόγια, ένα άτομο έχει συνήθως έμφυτη την τάση να είναι ή να μην είναι αρκετά δημιουργικό, αλλά οι δημιουργικές του ικανότητες μπορούν να βελτιωθούν σε κάποιο βαθμό με μια σειρά από στοχευμένες παρεμβάσεις. Στην ελληνική σχολική πραγματικότητα, βέβαια, το πλαίσιο σχολικών σπουδών ελάχιστα υπαγορεύει στρατηγικές ή προσφέρει ευκαιρίες για την καλλιέργεια της δημιουργικής σκέψης. Παρόλα αυτά, υπάρχουν αρκετές τεχνικές που μπορούν να προσφέρουν μια σημαντική ώθηση στη δημιουργικότητα της τάξης μας, όπως οι εξής:

• Οι δραστηριότητες «ανοιχτού τύπου» (open-ended) μπορούν να δώσουν στα παιδιά την ευκαιρία να διαμορφώσουν τη δική τους πορεία επίλυσης, να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία τους και να ξεφύγουν από το άγχος της μίας και μοναδικής σωστής απάντησης.
• Η διαμόρφωση της σχολικής αίθουσας έτσι ώστε να επιτρέπει τις ομαδοσυνεργατικές δραστηριότητες και την δημιουργική επαφή ανάμεσα σε διαφορετικούς μαθητές.
• Ο ιδεοκαταιγισμός μπορεί να ενισχύσει τον δημιουργικό ιδεασμό των παιδιών, την ικανότητά τους, δηλαδή να παράγουν πολλές εναλλακτικές λύσεις για ένα πρόβλημα.
• Η αναγνώριση και η επιβράβευση της πρωτότυπης, χρήσιμης κι αυθεντικής σκέψης διαμορφώνει ένα πλαίσιο εντός του οποίου η δημιουργικότητα αποτελεί αξία.
• Οι ευκαιρίες για εφαρμογή της πρωτότυπης ιδέας με την υλοποίηση μικρών καινοτομιών συμβάλλει στην ενίσχυση των κινήτρων για δημιουργικότητα.
• Η αξιοποίηση των τεχνών και των νέων τεχνολογιών σε δραστηριότητες ανοιχτού τύπου έχει βρεθεί να διευκολύνει τη δημιουργική σκέψη στην τάξη.
• Η ελεύθερη ανταλλαγή απόψεων, ο διάλογος και ο σεβασμός στη διαφορετική άποψη διαμορφώνουν ένα περιβάλλον στο οποίο η δημιουργική έκφραση ενθαρρύνεται χωρίς το φόβο του λάθους.
• Η διάθεση χρόνου και χώρου και η ενθάρρυνση για επιπλέον ερωτήσεις στο γραφείο του εκπαιδευτικού ή ακόμη και μέσω e-mail λειτουργούν προτρεπτικά και ενισχυτικά για τη φιλοπεριέργεια.
• Και, φυσικά, οι ευκαιρίες για την ερμηνεία φαινομένων από διαφορετικές οπτικές γωνίες συμβάλλουν αποφασιστικά στην άσκηση της δημιουργικής, αποκλίνουσας και κριτικής σκέψης.

Βασιλική Μπελογιάννη, Φιλόλογος, MSc Παιδαγωγικής Ψυχολογίας και Εκπαίδευσης

Βιβλιογραφία:

• Amabile, T. M. (1998). How to kill creativity. Harvard Business Rewiew, 76(5), 76-87.
• Craft, A., Jeffrey, B. &Leibling, M. (2001). Creativity in Education. London-NY: Continuum International Publishing Group Ltd.
• Land, G. &Jarman, B. (1993). Breaking Point and Beyond. San Francisco: HarperBusiness.
• Shelley, C. (2010). Your Creative Brain: Seven Steps to Maximize Imagination, Productivity, and Innovation in Your Life. New York: Harvard Health Publications.

ΠΗΓΗ: psychologynow.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει πολύ της μόδας αυτή η περίφημη «δημιουργική απασχόληση» και οι γονείς είναι διατεθειμένοι να την πληρώσουν ακριβά (ή τουλάχιστον ήταν μέχρι πρότινος). Αυτό από τη μια πλευρά είναι καλό: σημαίνει πως πολλοί έχουν αρχίσει να συνειδητοποιούν την αξία της δημιουργικότητας. Από την άλλη πλευρά, φοβάμαι πως ο όρος δημιουργικότητα γίνεται αντιληπτός με πολύ περιορισμένο και εσφαλμένο τρόπο.

Οι γονείς αυτοί που τρέχουν δεξιά-αριστερά τα παιδιά τους για να κάνουν κάποια «δημιουργική» δραστηριότητα, αντιλαμβάνονται τη δημιουργικότητα μόνο σε σχέση με την κατασκευή. Θεωρούν ότι για να γίνει δημιουργικό το παιδί τους πρέπει να μάθει να φτιάχνει κάτι με το σωστο τρόπο ώστε να βγει ένα καλό αποτέλεσμα. ’Ετσι, πληρώνουν ανθρώπους που θα δείξουν στο παιδί πώς να ζωγραφίζει, να κόβει, να κολλάει, να πλάθει «σωστά».

 Στην αντίληψη αυτή υπάρχουν, κατά τη γνώμη μου, πολλές παρερμηνείες.

Πρώτα απ’ όλα, τα παιδιά είναι πάντα δημιουργικά. Τα παιδιά γεννιούνται με φαντασία, ευέλικτο μυαλό, φυσική φιλομάθεια και έμφυτη δημιουργικότητα. ‘Ενα μικρό παιδάκι που ανακαλύπτει διαρκώς τον εαυτό του και τον κόσμο, είναι δημιουργικό έτσι κι αλλιώς. Δε χρειάζεται να έρθει ένας ενήλικος και να του δείξει «πώς να ζωγραφίζει» ή «πώς να κόβει» για να γίνει δημιουργικό.

Αντίθετα, νομίζω πως πολλές φορές οι μεγάλοι τείνουν να επιμένουν ότι τα παιδιά πρέπει να ακολουθήσουν ορισμένους κανόνες, να κάνουν με το «σωστό τρόπο» κάποια δημιουργική δραστηριότητα – και αυτό μάλλον περιορίζει τη δημιουργικότητά τους. Πόσο «δημιουργική» είναι η ζωγραφική όταν το παιδί απλώς αντιγράφει το σχέδιο της δασκάλας;

Πρέπει να μάθει την τεχνική, θα μου πείτε. Ναι, αλλά πρώτα πρέπει να μάθει να εκφράζεται. Να γνωρίσει και να αποδεχτεί τον εαυτό του. Και να νιώσει την ασφάλεια πως το περιβάλλον του το αποδέχεται όπως είναι. Αν δε συμβούν αυτά, το να ζωγραφίζει δεν θα είναι δημιουργικό – θα είναι απλώς αντιγραφή και υπακοή.

Αν θέλουμε το παιδί μας να γίνει δημιουργικό, δε χρειάζεται να πληρώσουμε κανέναν για να το κάνει – αρκεί να το αφήσουμε να αναπτύξει ελεύθερο από κριτική και άγχος τις φυσικές του δυνατότητες.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο στη δημιουργικότητα είναι ο φόβος του λάθους και της κριτικής που αυτό συνεπάγεται. Το παιδί που υφίσταται αρνητική κριτική, νιώθει πως έχει απογοητεύσει τους γονείς του και πως ίσως το απορρίπτουν ή δεν το αγαπούν πια. Αυτός είναι ο λόγος που πολλά παιδιά μαθαίνουν σιγά-σιγά να συγκρατούν τη δημιουργικότητά τους, και δεν τολμούν να πάρουν πρωτοβουλίες.

Ύστερα, η δημιουργικότητα δεν συνδέεται μόνο με την κατασκευή ή την τέχνη. Δημιουργικό είναι το παιδί –ή ο ενήλικος- όταν φτιάχνει κάτι δικό του, κάτι το οποίο αποτελεί έκφραση προσωπικών του αναγκών, συναισθημάτων ή απόψεων. Προϊόν δημιουργικότητας δεν είναι μόνο μια ζωγραφιά – μπορεί να είναι και μια έξυπνη λύση σε ένα πρόβλημα, ένας διαφορετικός τρόπος να στρώνει κανείς το κρεβάτι του, ένα προσωπικό σύστημα οργάνωσης των παιχνιδιών, μια πρωτότυπη άποψη, ένα κουλουράκι σε περίεργο σχήμα. Είμαστε δημιουργικοί όταν τολμάμε να είμαστε ο εαυτός μας και να το εκφράζουμε -σε αντίθεση με αυτό που γίνεται συνήθως στα πλαίσια της κοινωνικής ζωής, όπου προσπαθούμε να ταιριάξουμε με αυτό που νομίζουμε πως θέλουν οι άλλοι από εμάς.

Γι΄αυτό, άλλωστε και η δημιουργικότητα είναι τόσο σημαντική για την προσωπική ανάπτυξη. Γιατί δεν καθρεφτίζει απλώς μια ικανότητα, ένα ταλέντο, αλλά επιβεβαιώνει την ίδια την ύπαρξη του ατόμου. Το παιδί ή ο ενήλικος που δημιουργεί κάτι -είτε είναι μια συνταγή, είτε ένα ιδεολογικό σύστημα- νιώθει ότι πραγματικά υπάρχει, ότι η ζωή του έχει νόημα.

Η δημιουργικότητα συνεπάγεται μια ενεργητική στάση απέναντι στη ζωή – αντί απλώς να ακολουθώ τους άλλους, χαράζω το δικό μου δρόμο. Αντί να υπακούω, ηγούμαι. Αντί να περιμένω από τους άλλους, παίρνω τα πράγματα στα χέρια μου. Τολμάω να είμαι «εγώ» και βάζω τη δική μου σφραγίδα στον κόσμο.

Δυστυχώς, αυτήν ακριβώς τη στάση είναι που έχουμε χάσει ως λαός και αυτός είναι ένας από τους σημαντικότερους λόγους που βρισκόμαστε στη σημερινή μας κατάσταση. Ενώ έχουμε πίσω μας αιώνες ολόκληρους δημιουργικότητας, τις τελευταίες δεκαετίες πάψαμε να είμαστε δημιουργικοί. Βιώνοντας μια συλλογική ανασφάλεια και ένα αίσθημα κατωτερότητας, βυθιστήκαμε σε μια παθητική στάση που μας οδήγησε στο να μιμούμαστε τους «ανώτερους ξένους», και να προσπαθούμε να τους φτάσουμε καταναλώνοντας ό,τι εκείνοι δημιουργούν. Γίναμε ένα έθνος μεσαζόντων, μεταπραττών, και καταναλωτών.

Για πολύ καιρό μας φαινόταν ευκολότερο να εισάγουμε και να μιμούμαστε, παρά να δημιουργούμε και να εξάγουμε. Φαινόταν πιο κερδοφόρο, πιο σίγουρο, πιο απλό. Αλλά έτσι γίναμε απλώς εξαρτημένοι, πιόνια όλων εκείνων που τολμούν να παράγουν.

Είναι πια καιρός να αλλάξουμε στάση, να γίνουμε πιο ενεργητικοί. Είναι καιρός να εμπιστευθούμε περισσότερο τον εαυτό μας και την έμφυτη δημιουργικότητά μας. Και να την καλλιεργήσουμε στα παιδιά μας, Αυτό είναι αναγκαίο τόσο σε προσωπικό επίπεδο –για μια καλύτερη ψυχική ισορροπία- όσο και σε εθνικό επίπεδο –για μια καλύτερη οικονομία και κοινωνία. Για ένα καλύτερο αύριο.

ΠΗΓΗ: www.sophiaandreopoulou.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Κάθε άνθρωπος, κάθε ενήλικας σε όποια φάση του κύκλου ζωής κι αν βρίσκεται, κρύβει βαθιά μέσα του ένα μικρό παιδί. Ένα παιδί που κατά περίσταση μπορεί να είναι πεισματάρικο, ανυπάκουο, απείθαρχο, θυμωμένο, θλιμμένο ή χαρούμενο, ενθουσιασμένο, ανώριμο, ανασφαλές, φοβισμένο… Κάποιοι ενήλικες αυτό το παιδί μέσα τους το κρατούν φιμωμένο, φυλακισμένο καλά, απαγορεύοντας του την παραμικρή έκφραση. Κάποιοι άλλοι πάλι αυτό το παιδί το αφήνουν ανεξέλεγκτο παντού και πάντα να εκφράζεται, να κάνει το δικό του, άσχετα από το αν ο χώρος και ο τόπος τη συγκεκριμένη στιγμή το επιτρέπουν.

Αυτό το παιδί μέσα μας κουβαλάει μια προσωπική ιστορία, ένα παρελθόν, βιώματα, εμπειρίες, συναισθήματα ( φανερά και καλά κρυμμένα), πρότυπα σχέσεων, συμπεριφορές. Αυτό το παρελθόν όμως επηρεάζει τη συμπεριφορά μας και τα συναισθήματά μας στο παρόν με τρόπους που οι ίδιοι δεν μπορούμε να αντιληφθούμε. Κι όταν η προσωπική ιστορία κουβαλά ψυχικά τραύματα τότε όπως λέει ο Harvey Jackins:

Το άτομο.. αιχμάλωτο ενός παλιού πόνου λέει πράγματα που δεν έχουν σχέση, κάνει πράγματα που δεν έχουν αποτέλεσμα, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μία κατάσταση, και υπομένει τρομερά αισθήματα που δεν έχουν σχέση με το παρόν.

Συνήθως οι άνθρωποι που απευθύνονται σε ψυχολόγους, ψυχιάτρους και πάσης φύσεως ειδικούς ψυχικής υγείας ανήκουν στην πρώτη κατηγορία αυτή που συνεχίζει να κακοποιεί μέσα της το παιδί, πνίγοντας την όποια έκφραση επιθυμίας και έχοντας σημαία κάθε πράξης και συμπεριφοράς το σωστό, το καλό ή/και το τέλειο. Το ρόλο του τιμωρού του κακού παιδιού τον υπηρετούν πια οι ίδιοι οι ενήλικες, βασανίζοντας τον εαυτό τους ενώ ως παιδιά τους τιμωρούσαν πρόσωπα κύρους γονιός, δάσκαλος κ.α. Όμως το βασανισμένο παιδί μέσα τους κάποια στιγμή επαναστατεί και δηλώνει την παρουσία του μέσα από συμπτώματα ( προβλήματα υγείας, ψυχοσωματικές ενοχλήσεις, έντονο άγχος κ.α.) κι έρχεται αναγκαστικά η ώρα να χτυπήσουν την πόρτα του ειδικού.

Η δεύτερη κατηγορία είναι οι άνθρωποι που αφήνουν το παιδί μέσα τους να φωνάζει αδιάκοπα τις επιθυμίες και ανάγκες του, λογικές και παράλογες, χωρίς όρια. Καταλήγουν όμως και πάλι ανικανοποίητοι ψυχικά γιατί οι υπερβολικές απαιτήσεις τους σχετικά με τα θέλω τους κουράζουν τους γύρω τους. Οι δικοί τους άνθρωποι τους χαρακτηρίζουν με φράσεις όπως: είναι ανώριμος/η, δεν καταλαβαίνει ότι δεν έχει μόνο δικαιώματα, αλλά και υποχρεώσεις; είναι ανεύθυνος/η. Βασικό στοιχείο προσωπικότητας και συμπεριφοράς αυτών των ανθρώπων είναι ότι δεν αναγνωρίζουν ποτέ ότι κάνουν λάθος ή ότι έχουν άδικο. Πάντα το άδικο και το λάθος το έχουν οι άλλοι.

Οι άνθρωποι έχουμε δύο πλευρές μια φωτεινή και μια σκοτεινή. Δεν μπορείς να επιλέξεις μόνο την μια, εξάλλου το φως είναι ορατό γιατί υπάρχει το αντίθετό του, το σκοτάδι. Το κλειδί εδώ είναι η επίγνωση της σκοτεινής πλευράς όχι η πλήρη άρνησή της. Με επίγνωση γινόμαστε πιο σοφοί στην κατανόηση και διαχείριση των συναισθημάτων μας. Με επίγνωση μπορείς να αποκτήσεις ψυχική ισορροπία χωρίς να καταλήγεις στο ένα ή στο άλλο άκρο. Γιατί όσο πιέζεις μέσα σου, το ήδη καταπιεσμένο παιδί τόσο αυτό αρρωσταίνει ψυχικά και σωματικά, όσο το αφήνεις χωρίς όριο τόσο πιο ανεύθυνο γίνεται. Η ισορροπία βρίσκεται κάπου στα μισά.

Απευθύνομαι σε αυτούς που δεν προσέχουν το παιδί που έχουν μέσα τους. Ίσως και να έχετε ξεχάσει με τα χρόνια την ύπαρξή του… ίσως να δυσκολευτείτε τουλάχιστον στην αρχή να έρθετε σε επαφή μαζί του…, ίσως η επικοινωνία να είναι αρχικά δύσκολη…όμως θα βρείτε ξανά την αισιοδοξία, τον αυθορμητισμό, το χαμόγελο του μικρού παιδιού, που τα θυσιάσατε μεγαλώνοντας στο βωμό της σοβαρότητας και της ενηλικίωσης.

Μπορείτε να ξεκινήσετε να του αφήνετε σιγά – σιγά λίγο χώρο και να του δίνετε χρόνο, χωρίς φόβο, ώστε να αναπνέει ελεύθερα. Και με τον καιρό να ξαναχτίσετε μια σχέση μαζί του.

Κρατείστε λοιπόν ζωντανό το παιδί μέσα σας…

ΠΗΓΗ : psychologein.dagorastos.net/antikleidi.com/

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Αν κάποτε θες να μάθεις πραγματικά «ποιος είσαι», μην γυρίσεις να κοιτάξεις τι ήσουν στο παρελθόν, ούτε να καταδεχτείς να ρωτήσεις τι θα γίνεις στο μέλλον. Δεν σε αφόρα πλέον πόσο σημαντικός ή ασήμαντος, φτωχός ή ζητιάνος, βασιλιάς ή πολεμιστής «ήσουν», διότι πέρασες από όσα ¨σχολεία¨ εσύ επέλεξες να περάσεις για τους δικούς σου μοναδικούς λόγους.

Μην συγκρίνεσαι με κανέναν, δεν μοιάζεις με κανέναν, είσαι ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ στο δικό σου ΜΟΝΑΔΙΚΟ μονοπάτι.

Κάθε ζωή και μια αποστολή, κάθε αποστολή και ένα κομμάτι στο πάζλ, που όταν το συμπληρώσεις πλήρως τότε είσαι ο μεγάλος νικητής επί της ύλης.

Αποστολή σου δεν είναι να σώσεις τον κόσμο, ούτε να γίνεις ο μοναδικός εκλεκτός στα μάτια των άλλων, όχι όχι…..δεν έχεις τόσο μικρή αποστολή άνθρωπε μου, έχεις ακόμη μεγαλύτερη και δυσκολότερη, αποστολή σου είναι να σώσεις τον ΕΑΥΤΟ σου.

«Όποιος θέλει να αλλάξει τον κόσμο, ας αλλάξει πρώτα τον εαυτό του».
Σωκράτης

Ότι σαρκίο ένδυμα και αν φόρεσες στο παρελθόν, όποια επιτυχία και αν επιτέλεσες, όποιος ήρωας και αν νομίζεις ότι ήσουν στον αρχαίο κόσμο, πάλι τώρα έχεις την δική σου ξεχωριστή βαρυσήμαντη αποστολή.

Δεν υπάρχει ον επάνω στη Γη που να μη έχει σημαντική αποστολή, ακόμη και τα σκαθάρια που καθαρίζουν το χώμα από τις ακαθαρσίες, προσφέρουν περισσότερο στην πλάση, από έναν άνθρωπο που συμπεριφέρεται σαν άχθος αρούρης
(Άχθος αρούρης = “βάρος της γης”, Ιλιάδα Σ 104). 

«Είναι δυσκολότερο να νικάς τα πάθη και τις αδυναμίες σου, από το να νικάς στην μάχη τον μεγαλύτερο εχθρό».
Μ. Αλέξανδρος

Ποιος είσαι τελικά;

Μια μεγάλη προσωπικότητα του παρελθόντος;

Και αν ναι …τώρα ποιος είσαι;

Και ενδιάμεσα από τότε μέχρι τώρα τι ήσουν;

Πάλι δεν θα βρεις ικανοποιητική απάντηση για το ποιος είσαι, διότι περνάς από όλα, δοκιμάζεις τα πάντα και ζεις την διαφορετικότητα.

Εσύ όμως εξακολουθείς να παραμένεις ίδιος, απλά αλλάζεις το όχημα σου (σάρκα) και μαζί με αυτό αλλάζει και το ζευγάρι των ματιών που βλέπεις τον κόσμο. Άραγε πως θα σου φαινόταν κάθε φορά που θα πήγαινες να αλλάξεις ρούχα να θεωρούσες ότι ¨αλλάζεις¨ και εσύ ο ίδιος και με κάθε αλλαγή  ενδυμασίας να αναρωτιόσουν στον καθρέπτη…¨ποιος είμαι;¨ το ίδιο συμβαίνει όταν ψάχνουμε να βρούμε μέσα από το παρελθόν των προηγούμενων σάρκινων ενδυμάτων μας, ποιοι είμαστε!

Το μόνο σίγουρο είναι ότι είσαι πολύ παλιός, ο χρόνος δεν σε έχει αγγίξει, δεν έχεις φύλο, ούτε ημερομηνία γέννησης, δεν έχεις συγκεκριμένο όνομα ούτε προκαθορισμένο σχήμα.

Κάποτε δεν είχες αυτή την απορία …«ΠΟΙΟΣ ΕΙΣΑΙ», γιατί δεν σε απασχολούσε, ήσουν συνδεδεμένος με ΟΛΑ, και ήσουν τα ΠΑΝΤΑ, δεν είχες ¨ΕΓΩ¨, οπότε δεν προέκυπτε καν το ερώτημα, …¨ποιός είμαι;¨.

Αφού διαχωρίστηκες (εν μέρει) από την σύνδεση (όχι γιατί έκανες κάτι κακό ή στο επέβαλε κάποιος, αλλά από δική σου βούληση και για θεϊκούς λόγους), τότε προέκυψε το ¨εγώ¨, και από τότε γεννήθηκε  και το μεγαλύτερο ερώτημα, το…¨ποιος είμαι;¨

Την απάντηση δεν χρειάζεται να την πάρεις, δεν την έχεις ανάγκη, αφορά μόνο το ¨εγώ¨ σου και όχι εσένα, φεύγοντας από την υλη, ξέρεις πλέον ΤΙ ΕΙΣΑΙ και όλα τα υπόλοιπα ερωτήματα παύουν να υφίστανται.

 Προς το παρόν είσαι ένας ήρωας, ακόμη και αν δεν το γνωρίζεις είσαι μια πολύ μεγάλη ηρωική ψυχή που παλεύεις με την σκληρή υλη κάθε μέρα, η ψυχή σου ταλαιπωρείται μα αντέχει, ελπίζεις και δημιουργείς την πραγματικότητα σου μέσα σε έναν εικονικό κόσμο.

ΓΙ ΑΥΤΟ ΕΙΣΑΙ ΗΡΩΑΣ, γιατί κάνεις το ψεύτικο ΑΛΗΘΙΝΟ, γιατί ζωντανεύεις τα ΟΝΕΙΡΑ σου μέσα στο χάος, γιατί μπορείς να ΦΩΤΙΖΕΙΣ την ψυχή σου στο σκοτάδι.

Μετουσιώνεις τα πάντα σε ότι θελήσεις, είσαι εδώ στην ¨βαριά υλη¨ που αποκαλείς ενσάρκωση, γιατί κάνεις άλλος δεν θα μπορούσε να είναι στην θέση σου έκτος από εσένα, κάνεις δεν αντέχει τόσο πολύ όσο εσύ, ακόμη και οι ¨θεοί¨ θα λύγιζαν.

Είσαι ο καλύτερος αλχημιστής του σύμπαντος, γιαυτό είσαι εδώ, γιατί μόνο εσύ μπορεί  ΝΑ ΑΛΛΑΞΕΙΣ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ.  

«Δεν είναι ανάγκη να βγεις από το σπίτι. Μείνε στο τραπέζι σου και αφουγκράσου. Η μην αφουγκράζεσαι, περίμενε μόνο. Η μην περιμένεις, κάθισε εντελώς ήσυχος και μόνος. Ο κόσμος θα σου προσφερθεί για αποκάλυψη, δεν μπορεί να κάνει αλλιώς, εκστατικός θα κουλουριαστεί μπροστά σου».
Φ. Κάφκα

….τώρα κατάλαβες ΤΙ ΕΙΣΑΙ;     

Υ.Γ.: Αφιερωμένο σε όλους εσάς τους απλούς ανθρώπους της καθημερινότητας, που αγωνιάτε για ότι αγαπάτε, που κοπιάζετε για το καλύτερο της οικογένειας σας μέσα από αντίξοες συνθήκες και όμως έχετε την δύναμη να γυρίσετε σπίτι σας με ένα μεγάλο χαμόγελο.

Εσάς που το κουράγιο δεν στερεύει ποτέ μέσα σας, και όσες φόρες και αν πέσετε, άλλες τόσες θα σηκωθείτε.

Εσείς είστε οι ανώνυμοι ΗΡΩΕΣ αυτού του κόσμου, εσείς κρατάτε την δάδα αναμμένη, και ποτέ μα ποτέ μην εγκαταλείψετε την προσπάθεια σας, για όποιο λόγο και αν την κάνετε…παρά μαζέψτε την δύναμη σας ξανά και ξανά και συνεχίστε ακόμη πιο παθιασμένα, μέχρι να έρθει η στιγμή που θα νικήσετε, γιατί τελικά ένα είναι βέβαιον…

ΘΑ ΝΙΚΗΣΕΤΕ!

  «Υπάρχει στον κόσμο τούτον ένας μυστικός νόμος – αν δεν υπήρχε, ο κόσμος θα ‘ταν από χιλιάδες χρόνια χαμένος – σκληρός κι απαραβίαστος: το κακό πάντα στην αρχή θριαμβεύει και πάντα στο τέλος νικάται».
Καζαντζάκης Ν.

ΠΗΓΗ: spiritscience.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Τα Κλασσικά Εικονογραφημένα (επιλογή συνδέσμου:Νίκος Δημητρίου) των εκδόσεων Ατλαντίς (Πεχλιβανίδης) έφεραν τη δεκαετία του 1950 στην Ελλάδα μια πλειάδα έργων της παγκόσμιας κλασικής λογοτεχνίας (Οι Αθλιοι, Μεγάλες Προσδοκίες, Εγκλημα και Τιμωρία, Μόμπυ Ντικ, Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων, Δον Κιχώτης, Αμλετ κ.ά.) διασκευασμένων και προσαρμοσμένων σε κόμικς.

Από τα μέσα της δεκαετίας όμως, επιχειρώντας να διευρύνουν το κοινό τους, εμπλούτισαν τη σειρά με θέματα ελληνικού ενδιαφέροντος και ιστορίες από την αρχαιότητα, το Βυζάντιο και το 1821, σε τεύχη που κυκλοφορούσαν αποκλειστικά στην ελληνική αγορά και ήταν δημιουργημένα από Ελληνες συγγραφείς, σεναριογράφους, ζωγράφους, εικονογράφους, χαράκτες κ.λπ.

Εχοντας την κατάλληλη άδεια από τους Αμερικανούς εκδότες, ανέθεσαν σε σημαντικούς δημιουργούς το έργο αυτό (Βασίλης Ρώτας, Σοφία Μαυροειδή-Παπαδάκη, Νίκος Ρούτσος στα σενάρια, Κώστας Γραμματόπουλος, Ακης Αβαγιανός, Παύλος Βαλασάκης, Βασίλης Ζήσης, Νίκος Καστανάκης, Γιάννης Δραγώνας, Μέντης Μποσταντζόγλου στα σχέδια) και προχώρησαν στην έκδοση μιας σειράς τίτλων γύρω από την ελληνική επανάσταση που όλοι χαρακτηρίζονταν από την αποθέωση της ελληνικής ψυχής, τους ηρωισμούς, το απαράμιλλο θάρρος, το πάθος για την ελευθερία, το ακατάβλητο πνεύμα.

Και, φυσικά, από τις αναγκαίες κορόνες περί του μεγαλείου της θρησκείας, της τρισχιλιετούς και αδιαιρέτου ελληνικής ιστορίας, της αυτοθυσίας και της αυταπάρνησης.

Οι τίτλοι που κυκλοφόρησαν είχαν κατά κανόνα μια -ηρωοποιημένη και μεταβληθείσα σε «ιερή», περιτριγυρισμένη από δάφνες- φιγούρα κάποιου εμβληματικού προσώπου της επανάστασης: Κολοκοτρώνης, Κανάρης ο Πυρπολητής, Μάρκος Μπότσαρης, Μιαούλης, Μπουμπουλίνα, Αθανάσιος Διάκος, Παπαφλέσσας, Γεώργιος Καραϊσκάκης, Λάμπρος Κατσώνης, Ρήγας Φεραίος, Λόρδος Βύρων, Λάμπρος Τζαβέλας.

Αλλοι τίτλοι αφηγούνταν θρυλικά περιστατικά και μεγάλες στιγμές της επανάστασης (Χορός του Ζαλόγγου, Ολοκαύτωμα στο Αρκάδι, Χάνι της Γραβιάς, Γεφύρι της Αρτας), κάποιοι ήταν γενικότεροι και κάλυπταν μεγαλύτερες χρονικές περιόδους (Αρματολοί και Κλέφτες), ενώ υπήρξε και ένας τίτλος αφιερωμένος σε έναν «εχθρό» (Αλή Πασάς).

Σχεδόν στο σύνολο των έργων που αφορούν την ελληνική επανάσταση επαναλαμβάνονται, είτε στα προλογικά σημειώματα είτε στα κείμενα του εκάστοτε αφηγητή, οι γνωστές ρητορείες περί αδάμαστου ελληνισμού, αναμασώνται ηθικοπλαστικού τύπου διδάγματα και επανέρχονται κλισέ εκφράσεις και στερεοτυπικά απαράλλαχτα υμνητικά λογύδρια για την ανδρεία, τη γενναιότητα, την αποφασιστικότητα, την αφοσίωση, την ανιδιοτέλεια, την πίστη, το έθνος, την πατρίδα, την ορθοδοξία, την εθνεγερσία.

Η γλώσσα αυτή σε συνδυασμό με τις εικόνες που στηρίζονταν σε μια εύκολα χειραγωγήσιμη και διαχειρίσιμη σχεδιαστική «καθαρότητα» και απλοποίηση συνέθεταν σε κάθε αυτοτελή ιστορία ένα μικρό παραμύθι που, στην περιρρέουσα πολιτική ατμόσφαιρα της μετεμφυλιακής Ελλάδας και με τη Δεξιά να επικρατεί εξοντώνοντας και εξορίζοντας τους πολιτικούς αντιπάλους της, συνόδευε τον κυρίαρχο κρατικό λόγο όπως εκφραζόταν και επιβαλλόταν στα σχολικά βιβλία, στις γιορτές και στις παρελάσεις, στις εθνικές αφηγήσεις.

Δεν είχαν σημασία και τόσο πολύ η ιστορική ακρίβεια, ο αναστοχασμός, η διαλεκτική, η τεκμηρίωση, η σχέση της ελληνικής επανάστασης με άλλες εξεγέρσεις της εποχής της, η σύνθεση του επαναστατικού υποκειμένου, το πολιτικό στοιχείο.

Το μόνο ή ένα από τα λίγα που ενδιέφεραν τους συντελεστές των Κλασσικών Εικονογραφημένων ήταν να περιγράψουν σε αδρές γραμμές αυτά που, λίγο-πολύ, μάθαιναν τα παιδιά στα σχολεία χρησιμοποιώντας μια γλώσσα απλή και κατανοητή, χωρίς υπαινιγμούς και «κινδύνους» για παρεξηγήσεις.

Δεν είναι τυχαίο ότι το μεγαλύτερο μέρος των εξωφύλλων των Κλασσικών Εικονογραφημένων που αφορούσαν το 1821 αποτελούσαν ταυτόχρονα τις αλήστου μνήμης εικόνες στις σχολικές αίθουσες (ορισμένες χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα!) που ανασύρονταν σε κάθε εθνική εορτή, καρφώνονταν με πινέζες ή στερεώνονταν με σελοτέιπ και κάλυπταν με τα βλοσυρά και αποφασιστικά πρόσωπα των ηρώων τοίχους και διαδρόμους, πάντα σε γαλανόλευκο φόντο, ανάμεσα σε καριοφίλια και αρχαιοπρεπή τσιτάτα προορισμένα να συντελούν στην εθνική ανάταση, με ισχυρές δόσεις κιτς.

Παράδοξο ήταν, ωστόσο, το γεγονός ότι η πλειονότητα των δημιουργών που συνεργάστηκαν και φιλοτέχνησαν τα εγχώρια Κλασσικά Εικονογραφημένα ήταν προοδευτικοί καλλιτέχνες αριστερών καταβολών, με θητεία -προγενέστερα αλλά και μεταγενέστερα- σε εντελώς διαφορετικά έντυπα.

Μια εξήγηση δίνει ο Γιάννης Σκαρπέλος, πρόεδρος του Τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου, στο αναλυτικότατο και διεξοδικό βιβλίο του Ιστορική Μνήμη και Ελληνικότητα στα Κόμικς (εκδόσεις Κριτική, 2000):

«Είναι επικίνδυνα απλουστευτική η στάση όσων καταδικάζουν τα Κλασσικά Εικονογραφημένα ως λιανοπωλητές του αμερικανικού πολιτιστικού ιμπεριαλισμού, επειδή τα διένεμε η σύζυγος του Αμερικανού Πρέσβη στα ορφανοτροφεία. Και την θεωρούμε ως επικίνδυνα απλουστευτική, διότι μέσα από την αξιολογική κρίση και απόρριψη τα διαγράφουν, παραβλέποντας το γεγονός ότι τα τεύχη των Κλασσικών Εικονογραφημένων επανεκδίδονταν ως τα τέλη τουλάχιστον της δεκαετίας του ’70, ενώ στις αρχές της δεκαετίας του ’90 επιχειρήθηκε μια ακόμη επανέκδοσή τους. Τα Κλασσικά Εικονογραφημένα μίλησαν για το παρελθόν σε πολλές γενιές, εξοικειώνοντάς τες με μια εκδοχή του η οποία μπορούσε να συμβαδίζει ταυτόχρονα με τις αριστερές πεποιθήσεις των δημιουργών και με τις δεξιές αντιλήψεις που επιβάλλονταν στην κοινωνία.

»Πιστεύουμε ότι η ιδεολογική ισορροπία ανάμεσα στα δύο, αλλά και το γεγονός ότι είναι μία από τις λίγες σειρές με τόσο μακροχρόνια και συστηματική παρουσίαση του παρελθόντος, καθιστά εύλογη την ενασχόληση με αυτήν, και τη συσχέτιση με τις υπόλοιπες εκδοχές του παρελθόντος που αναπτύσσονται την ίδια περίοδο, τους υπόλοιπους λόγους για το παρελθόν – πολιτικούς ή εκπαιδευτικούς».

Από την άλλη, δεν μπορεί κανείς να αγνοήσει το γεγονός ότι τα συγκεκριμένα τεύχη συνέβαλαν στη φιλαναγνωσία και είχαν μια αναμφισβήτητη εκπαιδευτική και παιδαγωγική διάσταση, καθώς έδιναν στα παιδιά την ευκαιρία να διαβάσουν ολοκληρωμένες ιστορίες και να παρακολουθήσουν εικονοποιημένα τα περιστατικά που λαμβάνουν χώρα σε αυτές.

Οι εικόνες, τα πορτρέτα, οι τοπιογραφίες και οι πολυπληθείς σκηνές μάχης βασίζονταν εν πολλοίς στη διαδεδομένη εικονογραφία της ελληνικής επανάστασης, όπως την είχαν διαμορφώσει ζωγράφοι του δέκατου ένατου αιώνα, μεταξύ των οποίων ο Ευγένιος Ντελακρουά, ο Καρλ Κρατσάιζεν, ο Θεόδωρος Βρυζάκης, ο Διονύσιος Τσόκος, ο Πέτερ Φον Ες, ο Λουντοβίκο Λιπαρίνι, ο Τζοβάνι Μπότσι κ.ά., ορισμένοι μάλιστα εξ αυτών έχοντας ιδία πείρα, καθώς βρέθηκαν στην Ελλάδα το 1821 και τα χρόνια που ακολούθησαν.

Ο εξωραϊσμός των πολεμικών σκηνών, η ωραιοποίηση των ηρώων, οι ευθυτενείς κορμοστασιές, οι ατσαλάκωτες και ολόλευκες φουστανέλες, τα γυαλιστερά καριοφίλια, τα φροντισμένα μουστάκια εν καιρώ πολέμου συνέβαλαν σε μια εικόνα εορταστικού πανηγυριού παρά θανατηφόρων μαχών σώμα με σώμα.

Τα κείμενα, αν και υπέπιπταν συχνά σε έναν ηθικοδιδακτικό και πατερναλιστικό τρόπο αφήγησης, μιλώντας για ηρωισμούς, μαρτυρικούς θανάτους, θρυλικές εφορμήσεις και επικούς θριάμβους, ήταν πάντα προσεγμένα ως προς το γλωσσικό μέρος.

Και με εξαίρεση ορισμένες υπερβολές, για παράδειγμα στον ρόλο της θρησκείας, εμφορούνταν από μια εξύμνηση του προτάγματος για ελευθερία, για αγώνα, για εξέγερση.

Μέσα στις αντιφάσεις τους, τα Κλασσικά Εικονογραφημένα για την ελληνική επανάσταση προσφέρουν ψήγματα γνώσης για το ιστορικό παρελθόν αλλά, ακόμη περισσότερο, αποτελούν αποτυπώματα της χρονικής συγκυρίας κατά την οποία δημιουργήθηκαν, μιας ταραγμένης και σκοτεινής περιόδου της σύγχρονης Ελλάδας.

ΠΗΓΗ: efsyn.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Η οργή είναι ένα πολύ παράξενο κακό. Δε θα μπορούσε να μην περιληφθεί ανάμεσα στα εφτά θανάσιμα αμαρτήματα, επειδή είναι κακό να εξοργιζόμαστε. Το πρόσωπο παραμορφώνεται, χάνουμε τον λογικό έλεγχο των πράξεών μας, αφροί γεμίζουν το στόμα μας και είμαστε έτοιμοι να διαπράξουμε αδίκημα.

Η Βίβλος δεν είναι επιεικής με την οργή. Κάνει πολύ άσχημα ο Κάιν που εξοργίζεται επειδή ο Κύριος προτιμάει τα δώρα του Άβελ. Στο βιβλίο του Ιώβ διαβάζουμε ότι η οργή σκοτώνει τον άμυαλο. Στις Παροιμίες αναφέρεται ότι είναι άμυαλος όποιος αφήνει αμέσως να φανεί ο θυμός του κι ότι ο άνθρωπος που οργίζεται εύκολα δημιουργεί τους καβγάδες. Ο Εκκλησιαστής μας θυμίζει ότι ο φθόνος και η οργή συντομεύουν τη ζωή. Ο Ματθαίος λέει ότι όποιος οργίζεται εναντίον του αδερφού του θα καταδικαστεί την Ημέρα της Κρίσεως. Ο απόστολος Παύλος δεν επιδοκιμάζει τους οργίλους.

Η ανθρωπότητα, όμως, ποτέ δεν έπαψε να θαυμάζει μερικά ξεσπάσματα οργής, (όσο κι αν προκάλεσε άσχημες καταστάσεις, η οργή του Αχιλλέα έχει μια δική της ευγένεια), και σε ορισμένες περιπτώσεις έφτασε στο σημείο να αποδίδει την οργή ακόμη και στους Θεούς. Αν οι καταιγίδες αποτελούν εκδήλωση της θεϊκής οργής, θα λέγαμε ότι κατά τους θερινούς μήνες οι Θεοί οργίζονται με υπερβολική συχνότητα κι ότι η οργή τους είναι ακόμη και απαραίτητη για την ανάπτυξη της γεωργίας.

Όλοι οι μεγάλοι θεωρητικοί των παθών, αρχίζοντας απ’ τον Αριστοτέλη, έχουν κάτι να μας πουν για την οργή, στα περιορισμένα όμως όρια αυτού του σημειώματος δε μπορώ παρά να διαλέξω έναν μόνο συγγραφέα, και διαλέγω τον Άγιο Θωμά τον Ακινάτη, για έναν πολύ απλό λόγο. Χοντρός, ήρεμος, αγγελικός, δεν παρασύρεται απ’ την οργή, όπως μας λένε τόσες και τόσες θαυμάσιες ιστορίες για το πρόσωπό του, αλλά φροντίζει να εκδηλώνει το θυμό του με καυστικά ευφυολογήματα. Παρ’ όλα αυτά, όπως μας πληροφορούν οι βιογράφοι του, ακόμη κι αυτός κάποτε παρασύρθηκε, κι αυτό έγινε όταν άρπαξε ένα αναμμένο κλαδί κι έδιωξε τη μισόγυμνη κοπέλα που τ’ αδέρφια του είχαν στείλει στο δωμάτιό του για να τον πείσει να μη γίνει καλόγερος. Υπήρξαν βέβαια και στιγμές που έδειξε τον ανυπόφορο χαρακτήρα του, όπως όταν αντιμετώπιζε τους θεωρητικούς του αντιπάλους και του άρεσε να τους διαμελίζει, έστω και μόνο στα χαρτιά.

Τι μας λέει ο Ακινάτης για την οργή; Ο ίδιος επεξεργάζεται μια λεπτότατη και εξαιρετικά περίπλοκη θεωρία των παθών. Το πάθος είναι μια πράξη της αισθησιακής τάσης στην οποία αντιστοιχεί μια κάποια αλλοίωση του κορμιού. Αυτή όμως η τάση των αισθήσεων μπορεί να διαχωριστεί σε επιθυμία (λαχτάρα) και σε οργή. Η επιθυμία αφορά το καλό και το κακό εφόσον τα έχουμε γνωρίσει, η οργή αφορά το καλό και το κακό καθόσον αποτελούν αντικείμενο φυγής ή κατάκτησης. Στο σημείο αυτό όμως πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι καλό και κακό είναι αυτό που η επιθυμία μας νιώθει σαν καλό ή κακό. Κι ο άγιος Θωμάς δε διστάζει να μας πει ότι για έναν ομοφυλόφιλο είναι καλό αυτό που «ορέγεται», δηλαδή η ομοφυλοφιλική επαφή. Στη συνέχεια βέβαια, θα έρθει ο ορθός λόγος (η σωστή λογική) και θα πει στον ομοφυλόφιλο ότι είναι κακό αυτό που ο ίδιος επιθυμεί σαν καλό. Και πρέπει να παραδεχτούμε ότι για τον άγιό μας δεν ήταν καθόλου εύκολο να σχεδιάσει αυτή την καθαρή φυσική των παθών, που η λογική αργότερα θα τα κρίνει, αυτά καθ’ αυτά όμως υπακούουν μόνο στους νόμους της επιθυμίας.

Ας έρθουμε όμως στην επιθυμία και τις υποδιαιρέσεις της. Η Αγάπη και το Μίσος είναι οι θετικές και αρνητικές κινήσεις μπροστά σ’ ένα καλό ή ένα κακό που αντιμετωπίζουμε τώρα. Η Απαντοχήκαι η Φυγή είναι οι κινήσεις προς ένα μελλοντικό καλό ή ένα μελλοντικό κακό. Η Ηδονή και οΠόνος είναι οι κινήσεις προς ένα καλό ή κακό στο παρελθόν. Όπως βλέπουμε, τα πάθη κινούνται αντιθετικά και κατά ζεύγη.

Ας έρθουμε τώρα στην «όρεξη» οργής. Όταν το άτομο αντιμετωπίζει κάτι που δύσκολα μπορεί να κατακτηθεί, ή μετατρέπεται σε προσπάθεια (και τότε έχουμε την Ελπίδα και την Τόλμη) ή αποθαρρύνεται (και τότε έχουμε την Απελπισία και τον Φόβο). Η ελπίδα υπάρχει και στα ζώα, είναι άφθονη στους νέους και τους μεθυσμένους, είναι αιτία αγάπης, βοηθάει στην «επιχείρηση» για κατάκτηση. Ο φόβος κατακερματίζεται σε μια αξιοθαύμαστη ποικιλία: θαυμασμός, απορία, κατάπληξη, αγωνία, ψυχικό μπλοκάρισμα, κοκκίνισμα γι’ αυτό που κάνουμε, ντροπή γι’ αυτό που έχουμε κάνει, και προκαλεί σφίξιμο στο πνεύμα και τρεμούλιασμα, εμποδίζοντας την επιχείρηση».

Στο σημείο αυτό παρεμβάλλεται η οργή, το μόνο πάθος που δεν αντιπαρατίθεται σε κανένα άλλο. Δεν έχει αντίθετα και συνεπώς είναι το αντίθετο του εαυτού του: με άλλα λόγια είναι ένα πάθος αντιφατικό. Η οργή θέλει και δεν θέλει. Θέλει το καλό, επειδή γεννιέται από μια βασανιστική λαχτάρα για δικαιοσύνη, θέλει όμως και το κακό εκείνων που διέπραξαν αδικίες. Θέλει ταυτόχρονα τη δικαιοσύνη και την αδικία, συλλογίζεται λογικά και παράλογα. Εκδηλώνεται σαν Χολή (που πυρπολεί την ψυχή), σαν Μανία (που σιγοκαίει για πολύ καιρό) και σαν Μνησικακία που δε βρίσκει ησυχία αν δεν επιτευχθεί η εκδίκηση. Προκαλεί μια παράξενη ευχαρίστηση, μια γλυκιά αναταραχή στην καρδιά, εμποδίζει όμως τη χρήση της λογικής και συχνά οδηγεί σε μια μακρόχρονη και τρομερή σιωπή. Η οργή είναι δυστυχισμένη γιατί στέκει στα μισά του δρόμου, ανάμεσα στη δράση και την απραξία, ανάμεσα στην αγάπη και το μίσος.

Στο σημείο αυτό ας αφήσουμε τον Ακινάτη κι ας προσπαθήσουμε να βγάλουμε κάποια συμπεράσματα. Να γιατί οι άνθρωποι αποδίδουν την οργή τόσο στο Θεό όσο και στους κολασμένους. Βρίσκεται εκτός θέσεως, είναι έξω από το σύστημα, αποτελεί το tilt στο σύστημα των παθών.

Στις μέρες μας την οργή τη λέμε και «λύσσα» και, όπως έχω γράψει κι άλλες φορές, η «λύσσα» είναι μια λέξη που εμφανίζεται με υπερβολική συχνότητα στις εφημερίδες. Μια τέτοια τρομακτική οργή φαίνεται πως εκδηλώνουν οι καταπιεσμένοι και τα θύματα της εκμετάλλευσης, οι σεισμοπαθείς κι ο πρόεδρος της δημοκρατίας, τα συνδικάτα και οι διαδηλωτές. Γιατί άραγε όλοι αυτοί συμπεριφέρονται οργισμένα, δηλαδή «λυσσασμένα»;

Ας προσπαθήσουμε να δώσουμε μιαν απάντηση: η οργή (ή «λύσσα») είναι ένα πάθος που εκδηλώνεται σε περιόδους κρίσης και είναι ένα πάθος λανθασμένο, τόσο στο καλό όσο και στο κακό. Οι μεγάλοι εγκληματίες, εκείνοι που τους θαυμάζουμε για την τελειότητα των εγκλημάτων τους, ποτέ δεν παρασείρονται από την οργή. Καλλιεργούν το φθόνο και το μίσος για πολύ καιρό, χτυπάνε παραμένοντας στη σκιά, αλλά δεν εξοργίζονται. Όπως δεν εξοργίζονται οι μεγάλοι μοραλιστές: διορθώνουν, επικρίνουν, επιπλήττουν, δείχνουν σεμνά ότι ενοχλήθηκαν, κάπου κάπου σαρκάζουν. Δεν εξοργίζονται οι μεγάλοι πολέμαρχοι και πολιτικοί, από τον Οδυσσέα ώς τον Ναπολέοντα. Η οργή παρέσυρε τον Αχιλλέα και είδαμε τι έγινε. Ο Θεός οργίστηκε με τον Αδάμ, ο Θεός που με ψυχρότητα και υπομονή είχε ολοκληρώσει το αριστούργημα της πλάσης, εξαιτίας της οργής προκαλεί το μεγαλύτερο μπέρδεμα της ιερός ιστορίας. Για το Θεό όμως, θα πρέπει ίσως να πούμε ότι συχνά προσποιείται τον οργισμένο, κι αυτό είναι κάτι άλλο, είναι παιδαγωγική τεχνική, όποιος προσποιείται τον οργισμένο δε σημαίνει ότι είναι οργισμένος.

Οι μεγάλοι επαναστάτες δεν εξοργίζονταν, ήταν ψυχροί υπολογιστές που υπολόγιζαν τα αντίθετα, το καλό και το κακό, το μίσος και την αγάπη, την ελπίδα και το φόβο, από τον Λένιν ώς τον Μάο κινούνταν με προσεχτικά ζυγίσματα των αντιθέσεων. Αντίθετα, οργισμένοι είναι οι λουντιστές, οι επαναστάτες της κακιάς ώρας που τα σπάζουν όλα εξαιτίας μιας συγκεχυμένης αγάπης για τη δικαιοσύνη. Διαπράττουν αδικία και γίνονται θύματα της αδικίας των άλλων, και πεθαίνουν αφού προκάλεσαν θανάτους.

Η οργή και η «λύσσα» είναι οι πλέον απολιτικές αρετές. Πρέπει να παραπονιόμαστε γιατί ζούμε σε μια εποχή εξαιρετικά σκοτεινή, όταν όλοι εκφράζουν οργή και όχι, όπως θά ’πρεπε, μίσος και αγάπη, ελπίδα ή τόλμη, απελπισία ή φόβο, επιθυμία ή απέχθεια. Αντίθετα: υπάρχει οργή, νευρωτικό πάθος (αυτό κι αν είναι), που δε μπορεί να οδηγήσει παρά στην ήττα, των φίλων και των εχθρών.

Κι όμως οι εφημερίδες, με τον τρόπο τους, εξυμνούν την οργή, και κάνουν άσχημα, η στάση τους είναι οργισμένη. Οργισμένες είναι οι Ερυθρές Ταξιαρχίες, οργισμένος θα είναι ο αμερικανός πρόεδρος που θα πατήσει το κόκκινο κουμπί του πυρηνικού πολέμου, ή ο σοβιετικός ομόλογός του, οργισμένοι είναι οι αγιοταλάχ, και βλέπεις το χαμό που προκαλούν, οργισμένοι ήταν οι Γάλλοι επαναστάτες την εποχή της Τρομοκρατίας, όταν παρέδιδαν την επανάσταση στα φθονερά και υπομονετικά χέρια της αντίδρασης που καραδοκούσε. Με την οργή φουσκώνουν τα λειριά και οι άνθρωποι μοιάζουν με γαλοπούλες. Μια κοινωνία που εκτιμά την οργή ή την εξαλλοσύνη σαν πολιτική αρετή, είναι μια κοινωνία που δεν έχει πλέον εμπιστοσύνη στη λογική και τον υπολογισμό. Τί ατυχία! Ζούμε σε μια κοινωνία οργισμένων και μας το αποδεικνύουν οι οδηγοί των αυτοκινήτων που κλείνουν την κυκλοφορία για να καυγαδίσουν για μια γρατσουνιά στον προφυλακτήρα του αμαξιού τους, έστω κι αν είναι από καουτσούκ.

Κι ανάμεσα σ’ όλους τους οργισμένους και τους έξαλλους, οι πιο επικίνδυνοι δεν είναι εκείνοι που έχουν άδικο, ούτε εκείνοι που πιστεύουν (αδίκως) ότι έχουν δίκαιο, αλλά εκείνοι που πραγματικά έχουν δίκαιο. Ο Θεός να μας φυλάει απ’ την οργή τους, γιατί είναι εξαιρετικά βλαβερή, πρώτα πρώτα για τους ίδιους, κι αποτελεί σημάδι της υποταγής τους. Πώς όμως να τους σώσουμε όταν κι ο ίδιος ο Θεός δείχνεται ανεκτικός στην οργή, ίσως για να τους εξαπατήσει και να τους οδηγήσει στην απώλεια;

Από το βιβλίο του Ουμπέρτο Έκο – Le bustine di Minerva ― ελλην.μετάφρ.Θόδωρου Ιωαννίδη με τον τίτλο “Σημειώματα”(Εκδοτικός Οργανισμός Θεσσαλονίκης)

ΠΗΓΗ: antikleidi.com

Μια διαδραστική εφαρογή του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου που δίνει τη δυνατότητα να γνωρίσουμε τους πρωταγωνιστές της Επανάστασης του 1821.
Μπαίνετε στη σελίδα του Μουσείου και πατήστε “ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ” , επιλέξτε ” Ας γνωρίσουμε τους πρωταγωνιστές της Επανάστασης του 1821!” και αρχίστε τη γνωριμία…

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Πώς να πιστέψουν οι άπιστοι τι θάματα μπορεί να γεννήσει η πίστη;Ξεχνούν πως η ψυχή του ανθρώπου γίνεται παντοδύναμη, όταν συνεπαρθεί από μια μεγάλη ιδέα.

Τρομάζεις όταν, ύστερα από πικρές δοκιμασίες, καταλαβαίνεις πως μέσα μας υπάρχει μια δύναμη που μπορεί να ξεπεράσει τη δύναμη του ανθρώπου, τρομάζεις… γιατί δεν μπορείς πια να βρεις δικαιολογίες για τις ασήμαντες ή άνανδρες πράξεις σου, ρίχνοντας το φταίξιμο στους άλλους.

Ξέρεις πως εσύ, όχι η μοίρα, όχι η τύχη, μήτε οι άνθρωποι γύρω σου, εσύ μονάχα έχεις, ό,τι και αν κάμεις, ό,τι και αν γίνεις ακέραιη την ευθύνη.

Και ντρέπεσαι τότε να γελάς, ντρέπεσαι να περγελάς αν μια φλεγόμενη ψυχή ζητάει το αδύνατο.

Καλά πια καταλαβαίνεις πως αυτή ‘ναι η αξία του ανθρώπου: να ζητάει και να ξέρει πως ζητάει το αδύνατο και να ‘ναι σίγουρος πως θα το φτάσει, γιατί ξέρει πως αν δε λιποψυχήσει, αν δεν ακούσει τι του κανοναρχάει η λογική, μα κρατάει με τα δόντια την ψυχή του κι εξακολουθεί με πίστη, με πείσμα να κυνηγάει το αδύνατο, τότε γίνεται το θάμα, που ποτέ ο αφτέρουγος κοινός νους δε μπορούσε να το μαντέψει: το αδύνατο γίνεται δυνατό.

Απόσπασμα από το βιβλίο του Ν. Καζαντζάκη «Ο Καπετάν Μιχάλης».

ΠΗΓΗ:blogs.sch.gr

Μια μικρή παραβολή για την αυτοπεποίθηση

Μια φορά ένας νέος πήγε σε ένα σοφό και του είπε: ‘Ήρθα για την συμβουλή σου. Βασανίζομαι από σκέψεις ότι είμαι άχρηστος και δεν θέλω πια να ζω. Όλοι μου λένε ότι είμαι αποτυχημένος και χαζός. Σε ικετεύω, αφέντη, βοήθησε με!’

Ο σοφός έριξε μια ματιά στον νέο και απάντησε βιαστικά: ‘Συγχώρα με αλλά βιάζομαι πολύ. Υπάρχει ένα πολύ επείγον θέμα που πρέπει να ασχοληθώ…’ – και σταμάτησε, για ένα λεπτό, σκέφτηκε και πρόσθεσε: ‘Αλλά αν συμφωνείς να με βοηθήσεις θα σου ανταποδώσω την χάρη. Μα…φυσικά αφέντη! μουρμούρισε ο νέος, παρατηρώντας με πίκρα ότι για μια ακόμη φορά οι ανησυχίες του θεωρήθηκαν ασήμαντες. ‘Καλά,’είπε ο σοφός και έβγαλε ένα μικρό δαχτυλίδι με μια όμορφη πέτρα από το δάχτυλό του.

Πάρε το άλογο και πήγαινε στην αγορά! Πρέπει επειγόντως να πουλήσω αυτό το δαχτυλίδι για να πληρώσω ένα χρέος. Προσπάθησε να το δώσεις σε αξιοπρεπή τιμή και να μην το πουλήσεις κάτω από ένα χρυσό νόμισμα!Πήγαινε τώρα και γύρνα όσο πιο γρήγορα μπορείς.’

Ο νέος πήρε το δαχτυλίδι και έφυγε με το άλογο. Όταν έφτασε στηναγορά, το έδειξε σε πολλούς έμπορους που στην αρχή εξέτασαν το δαχτυλίδι με ενδιαφέρον αλλά όταν μαθεύτηκε ότι δεν το πουλάει κάτω από ένα χρυσό νόμισμα, το ενδιαφέρον χάθηκε εντελώς. Μερικοί τον κορόιδεψαν και άλλοι απομακρύνθηκαν. Μόνο ένας ηλικιωμένος έμπορος ήταν αρκετά αξιοπρεπής για να του εξηγήσει ότι ένα χρυσό νόμισμα ήταν μεγάλο ποσό για ένα τέτοιο δαχτυλίδι και το πιθανότερο ήταν να του δώσουν μόνο χάλκινο ή στην καλύτερη περίπτωση, ασημένιο. 

Όταν τα άκουσε αυτά τα λόγια, ο νέος αναστατώθηκε γιατί θυμήθηκε τις οδηγίες του σοφού που του είχε πει να μην δεχτεί τίποτα λιγότερο από χρυσό. Αφού γύρισε όλη την αγορά για να βρει αγοραστή, ανάμεσα σε εκατοντάδες αγοραστές, σέλωσε το άλογο και γεμάτος λύπη ξεκίνησε για να γυρίσει πίσω.

‘Αφέντη, ήμουν ανίκανος να φέρω εις πέρας αυτό που μου ζήτησες’, είπε. ‘Στην καλύτερη περίπτωση θα μου έδιναν ένα δυοασημένια αλλά εσύ μου είπες να μην συμφωνήσω με τίποτα λιγότερο από ένα χρυσό. Αλλά μου είπαν ότι αυτό το δαχτυλίδι δεν αξίζει τόσο πολύ.’

‘Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό σημείο, αγόρι μου!’απάντησε ο σοφός άνδρας. Πριν προσπαθήσεις να πουλήσεις ένα δαχτυλίδι, δεν θα ήταν άσχημη ιδέα να εξακριβώσεις πόσο πραγματικά αξίζει! Και ποιος θα μπορούσε να το κάνει 

αυτό καλύτερα από έναν κοσμηματοπώλη; Πήγαινε λοιπόν σε αυτόν και βρες πόσο πραγματικά κάνει το δαχτυλίδι. Μόνο μην το πουλήσεις σε αυτόν ότι και να σου προσφέρει. Αλλά έλα αμέσως σε μένα.’

Ο νέος για μια ακόμη φορά, πηδά στο άλογο και πάει στον κοσμηματοπώλη. Αυτός εξέτασε το δαχτυλίδι με ένα μεγάλο φακό για αρκετή ώρα και μετά το ζύγισε σε μια μικρή ζυγαριά. Τέλος,γυρίζει προς τον νέο και του λέει:

‘Πες στον αφέντη σου πως αυτή την στιγμή δεν μπορώ να του δώσω πάνω από 58 χρυσά. Αλλά αν μου δώσει λίγο χρόνο θα το αγοράσω με 70. «70 χρυσά;», αναφώνησε ο νέος. Γέλασε και έτρεξε πίσω γρήγορα στον σοφό.

Τότε εκείνος άκουσε την ιστορία από τον γεμάτο ζωή τώρα νέο και του λέει: ‘Θυμήσου, αγόρι μου, είσαι σαν αυτό το δαχτυλίδι. Πολύτιμο και μοναδικό. Και μόνο ένας έμπειρος μπορεί να εκτιμήσει την πραγματική αξία σου. Γιατί λοιπόν σπαταλάς τον χρόνο σου περιπλανώμενος στην αγορά ακούγοντας την γνώμη του κάθε γέρου ανόητου;

ΠΗΓΗ:spiritscience.gr