Νίκος Δημητρίου

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Εκατομμύρια άνθρωποι πιστεύουν ότι φοβούνται επειδή βρίσκονται σε κάποια επικίνδυνη κατάσταση. Θα ’λεγαν, για παράδειγμα, ότι όταν ανεβαίνουν στο αεροπλάνο, αυτό τους κάνει να φοβούνται.

Θα έλεγαν, επίσης, πως αν ένας γιατρός τούς ανακοινώσει πως πάσχουν από καρκίνο και θα πεθάνουν μέσα σε τρεις μήνες, το γεγονός αυτό θα πρέπει να τους κάνει να φοβηθούν. Μια κατάσταση πολέμου, μια ληστεία στο δρόμο, η απόρριψη, η αποτυχία σε μια σημαντική επιδίωξη, όλα αυτά θεωρούνται αιτίες φόβου, νευρικότητας, ανησυχίας ή άγχους.

 Μέχρι πρόσφατα οι ψυχολόγοι συμφωνούσαν ότι ο φόβος προκαλείται άμεσα από πράγματα που μας συμβαίνουν. Τώρα όμως έχουμε διαπιστώσει ότι αυτή δεν είναι η πλήρης διαδικασία στην ανάπτυξη του φόβου. Ένας άλλος παράγοντας που εμπλέκεται άμεσα είναι ο τρόπος που σκεφτόμαστε αυτά τα γεγονότα και οι επακόλουθες αντιδράσεις μας.

Ας υποθέσουμε πως κάποιο πρωί το αφεντικό λέει στον Τομ, τον εργάτη: «Τομ, έχεις αργήσει αρκετές φορές αυτό το μήνα. Πρόσεχε». Αυτό το σχόλιο θα μπορούσε να προκαλέσει ποικίλες ψυχικές αντιδράσεις στον Τομ, που όλες θα είχαν δημιουργηθεί αποκλειστικά από τον ίδιο, όχι από ό,τι του είπε το αφεντικό του ή από το τι θα μπορούσε να κάνει. Αν ο Τομ επρόκειτο να ταραχτεί εξαιτίας αυτής της παρατήρησης, η διαδικασία θα ήταν περίπου η εξής:

Πρώτον, θα μεγαλοποιούσε την κατάσταση, λέγοντας στον εαυτό του πως η παρατήρηση που του έγινε ήταν φριχτή. απαίσια και τρομερά σοβαρή. Με άλλα λόγια, θα έφερνε την καταστροφή από τα λόγια του αφεντικού του κι από το τι θα μπορούσε να συμβεί ως αποτέλεσμα της στάσης του αφεντικού του. Αυτό λέγεται «φέρνω την καταστροφή» και, για να γίνει, ο Τομ θα έπρεπε να κάνει σκέψεις όπως: «Αχ, Θεέ μου, φαίνεται πως θα ’χω μπελάδες κι αυτό είναι απαίσιο». Ή θα μπορούσε να πει: «Νομίζω πως θα χάσω τη δουλειά μου κι αυτό θα ήταν το τέλος του κόσμου». Ή να σκεφτεί: «Το αφεντικό μου με απορρίπτει και δεν το αντέχω».

Προσέξτε στα τρία παραπάνω παραδείγματα πως υπάρχουν δυο δηλώσεις σε καθεμία από τις προτάσεις. Μπορούμε να συμφωνήσουμε απόλυτα με το πρώτο μέρος της κάθε πρότασης, δηλαδή ότι ο Τομ μπορεί να έχει μπελάδες, ότι μπορεί να χάσει τη δουλειά του και ότι το αφεντικό του μπορεί να τον απορρίπτει. Ωστόσο, με καμία κυβέρνηση δεν γίνεται να συμφωνήσουμε πως: α) είναι απαίσιο που έχει μπελάδες, β) ότι θα ήταν το τέλος του κόσμου αν έχανε τη δουλειά του, και γ) πως δεν θα το άντεχε αν το αφεντικό του τον απέρριπτε. Όμως ο Τομ τα πιστεύει όλα αυτά. Συνεπώς, η επόμενη σκέψη του είναι πως αντιμετωπίζει κάτι τόσο επικίνδυνο και καταστροφικό, ώστε αυτό που του συμβαίνει δεν είναι πια απλώς θλιβερό, αλλά πραγματικά τραγικό. Από τη στιγμή που πείθει τον εαυτό του ότι αντιμετωπίζει ένα ζήτημα ζωής και θανάτου, αυτομάτως η ψυχική του ισορροπία διαταράσσεται. Το είδος της διαταραχής από το οποίο θα πάσχει αφού φέρει την καταστροφή θα εξαρτηθεί από κάποια άλλα πράγματα που θα πει στον εαυτό του σ’ αυτή τη φάση. Αν από το μυαλό του περνάνε κάποιες συγκεκριμένες σκέψεις, θα πάθει κατάθλιψη. Αν ακολουθήσει άλλο δρόμο, θα οργιστεί. Κι αν διαλέξει μια τρίτη ομάδα σκέψεων, θα γίνει νευρικός, ανήσυχος, φοβισμένος ή αγχώδης.

Για παράδειγμα, ο Τομ ενδέχεται να πει: «Τα θαλάσσωσα πάλι, μια ζωή καταστρέφω τα πάντα και κάνω τους άλλους να με μισούν. Μου αξίζει να με απολύσουν από αυτή τη δουλειά. Είμαι τελείως άχρηστος». Στην περίπτωση αυτή περιμένουμε πως θα πάθει κατάθλιψη λόγω της ενοχής του και των κατηγοριών που αποδίδει στον εαυτό του.

Από την άλλη μεριά, ο Τομ μπορεί να έλεγε: «Ποιος νομίζει ότι είναι και με επικρίνει επειδή άργησα μερικά λεπτά; Δουλεύω διπλά απ’ οποιονδήποτε εδώ μέσα κι έτσι δεν θα ’πρεπε να παραπονιέται και να απειλεί πως θα με απολύσει». Μπορούμε να είμαστε βέβαιοι πως ο Τομ θα θυμώσει, αφού έκανε τέτοιες σκέψεις.

Αν υποθέσουμε όμως ότι ο Τομ λέει: «Αχ, είναι φοβερό, δεν το αντέχω. Θα χάσω τη δουλειά μου κι αυτό θα ’ναι το τέλος του κόσμου. Κι αφού είναι σίγουρο ότι θα συμβεί κάτι τέτοιο, πρέπει να το σκέφτομαι συνέχεια σήμερα κι αύριο και να ανησυχώ διαρκώς», να είστε σίγουροι ότι το λιγότερο που θα νιώθει θα είναι ανησυχία και νευρικότητα.

Το ενδιαφέρον και συναρπαστικό γεγονός που θέλω να σας επισημάνω είναι πως οι συναισθηματικές διαταραχές προκαλούνται μόνο από τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε στον εαυτό μας για τα προβλήματά μας, όχι από τα ίδια τα προβλήματα. Τα πράγματα που μας συμβαίνουν ποτέ δεν μας προκαλούν κατάθλιψη, θυμό ή φόβο, μονάχα ο τρόπος που σκεφτόμαστε γι’ αυτά. Αυτό σημαίνει ότι, σ’ όλη σας τη ζωή, από τη στιγμή που ξεπεράσατε την παιδική ηλικία, ποτέ κανείς δεν σας θύμωσε και δεν σας προκάλεσε νευρικότητα ή κατάθλιψη. Τα παιδιά δεν έχουν την ικανότητα να σκέφτονται ξεκάθαρα και λογικά και άρα βρίσκονται στο έλεος των ενηλίκων, οι οποίοι μπορούν να τα ταράξουν άμεσα με τα λόγια και τις πράξεις τους. Ωστόσο, ως έφηβοι ή ενήλικοι, έχουμε την ικανότητα να καταλάβουμε πως οι παρατηρήσεις των ανθρώπων είναι τελικά ανώδυνες. Όποτε ταραζόμαστε, πάντα εμείς ευθυνόμαστε γι’ αυτό, τα γεγονότα καθεαυτά δεν είναι υπεύθυνα για την ταραχή μας.

Αυτή η ανάλυση περιγράφει τη θεωρία ΑΒΓ των συναισθημάτων που πρότεινε ο δρ Άλμπερτ Έλις, ο ιδρυτής της έλλογης συγκινησιακής ψυχοθεραπείας. Το Α είναι τα γεγονότα που μας συμβαίνουν κάθε μέρα. Το Β είναι όσα λέμε στον εαυτό μας γι’ αυτά τα καθημερινά γεγονότα (για παράδειγμα: «Είναι φριχτό όταν το αφεντικό μου μιλάει απότομα»). Το Γ είναι οι συνέπειες, όχι του Α αλλά του Β, κι εκπροσωπεί τα συναισθήματα που βιώνουμε εξαιτίας όσων είπαμε στον εαυτό μας στο σημείο Β κι όχι εξαιτίας αυτού που μας συνέβη στο Α.

Συνεπώς, αν θέλετε να εξαλείψετε κάποια νευρική αντίδραση ή οποιοδήποτε συναισθηματικό πρόβλημα, μπορείτε να το καταφέρετε μ’ έναν από τους εξής δύο τρόπους:

α) Μπορείτε να γυρίσετε στο Α και να εξαφανίσετε την αιτία της ταραχής σας (μπορείτε να χωρίσετε την ανυπόφορη γυναίκα σας, να αλλάξετε την απαίσια δουλειά σας ή να βρείτε χρήματα αν είστε φτωχός),

β) Σε περίπτωση που δεν μπορείτε να αλλάξετε τίποτα στο σημείο Α, μπορείτε να αλλάξετε τον τρόπο με τον οποίο σκέφτεστε το πρόβλημά σας στο σημείο Β.

Σ’ αυτή την περίπτωση θα μπορούσατε να πείτε στον εαυτό σας:

«Μπορώ να ανεχθώ να παραμείνω παντρεμένος μ’ αυτή τη γυναίκα, παρόλο που δεν την αγαπάω πια».

Ή: «Δεν θέλω να μείνω σ’ αυτή τη δουλειά, αλλά είναι η μόνη που μπορώ να βρω κι έτσι θα πρέπει να κάνω υπομονή».

Ή: «Μια που δεν βρήκα χρήματα στο δρόμο, θα συνεχίσω να είμαι φτωχός. Και δεν πρόκειται να με σκοτώσει κάτι τέτοιο, όσο κι αν δεν μου αρέσει ιδιαίτερα να ζω έτσι».

Εν ολίγοις, μόνο όταν αμφισβητούμε τις πεποιθήσεις που έχουμε για τα πράγματα που μας συμβαίνουν, ηρεμούμε κι ησυχάζουμε.

Αυτό είναι το πλεονέκτημα της έλλογης συγκινησιακής προσέγγισης στην ψυχολογία. Δηλώνει ξεκάθαρα (κι υπάρχουν πάρα πολλές κλινικές αποδείξεις που υποστηρίζουν αυτό τον ισχυρισμό) ότι μπορείτε να μη φοβάστε ακόμα κι αν βρίσκεστε σε μια επικίνδυνη κατάσταση. Όμως, για να το κατορθώσετε, θα πρέπει, φυσικά, να μάθετε πώς να προκαλείτε και να αμφισβητείτε αυτές τις νευρωσικές ιδέες που τόσο συχνά σας αναστάτωναν στο παρελθόν. Θα πρέπει να μάθετε πώς να βρίσκετε λογικές και υγιείς ιδέες με τις οποίες θα αντικαθιστάτε τις νευρωσικές σας σκέψεις. Σε κάθε περίσταση που αισθάνεστε νευρικότητα, έχετε πει αυτομάτως στον εαυτό σας:

α) πως κάτι αποτελεί καταστροφή, και

β) πως, αφού πρόκειται για καταστροφή, πρέπει να ανησυχείτε και να προβληματίζεστε και να το σκέφτεστε συνέχεια. Αν δεν κάνατε ποτέ αυτές τις σκέψεις, δεν θα φοβόσασταν ποτέ τίποτα.

Από το βιβλίο του Δρ. Πωλ Χοκ “Μη φοβάσαι τίποτα” – Πώς να ξεπεράσεις τους φόβους σου

ΠΗΓΗ: thepsychologysecrets.blogspot.gr/antikleidi.com

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

«Κανένας δεν θα νοιαζόταν αν έφευγα». «Παραιτούμαι». «Δεν υπάρχει λόγος να ζω». «Είμαι σε αδιέξοδο». «Είμαι τελειωμένος». «Δεν το αντέχω άλλο αυτό». «Ζητώ συγγνώμη για την αναστάτωση που σας έχω προκαλέσει». «Θα μου λείψετε όλοι». «Ο θάνατος είναι ωραίος».

Τα παραπάνω, απομονωμένα, μπορεί να μη σημαίνουν και τίποτα. Στο Facebook, και γενικά στα social media, έχουμε την τάση να δραματοποιούμε τα πράγματα, να υπερβάλλουμε, να κάνουμε χοντροκομμένα αστεία. Τι γίνεται όμως όταν διαβάζουμε επανειλημμένως τέτοια σχόλια από κάποιο φίλο μας; Οταν αυτά συνδέονται με μια δύσκολη συγκυρία για εκείνον, την οποία γνωρίζουμε, πώς αντιδρούμε; «Ενα πράγμα που έχουμε ακούσει από ειδικούς και από ανθρώπους που επέζησαν από απόπειρες αυτοκτονίας είναι ότι, σε στιγμές κινδύνου, το να ακούσει εκείνος που αγωνίζεται να αντεπεξέλθει στις συνθήκες που βιώνει, τα αγαπημένα του πρόσωπα, μπορεί να βοηθήσει πραγματικά», λέει στην «Κ» η υπεύθυνη πολιτικής για την ασφάλεια του Facebook (Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Αφρική), Julie de Bailliencourt. «Και αυτό είναι που κάνει το Facebook: συνδέει με τους φίλους και την οικογένεια».

Με σκοπό την πρόληψη και μείωση των αυτοκτονικών περιστατικών στο Διαδίκτυο, το Facebook λάνσαρε πρόσφατα τον οδηγό «Βοήθησε ένα φίλο που έχει ανάγκη», σε συνεργασία με τους οργανισμούς «Το Χαμόγελο του Παιδιού», The Jed Foundation και The Clinton Foundation. Ο οδηγός έχει στόχο να βοηθήσει τους χρήστες στον εντοπισμό πιθανών προειδοποιητικών σημάτων, τα οποία υποδηλώνουν ότι κάποιος φίλος τους βρίσκεται σε συναισθηματική αστάθεια και χρειάζεται βοήθεια, ενώ προσφέρει παράλληλα συμβουλές για τη διαχείριση κάθε περίπτωσης. Σύμφωνα με αυτόν (μπορεί κάποιος να τον βρει εδώ:https://fbnewsroomus.files.wordpress.com/2016/09/hafin-final-gr.pdf), πρέπει να ακολουθούμε το ένστικτό μας: εάν δούμε ότι κάποιος δημοσιεύει μηνύματα που υποδηλώνουν ότι βρίσκεται σε συναισθηματική αστάθεια, θα πρέπει να επικοινωνήσουμε μαζί του και να του προσφέρουμε βοήθεια. Ένα απλό μήνυμα που θα λέει: «Παρατήρησα ότι δεν είσαι ο εαυτός σου τελευταία, είναι όλα καλά;» μπορεί να αποδειχθεί σωτήριο. Φυσικά, στις περιπτώσεις που κάποιος απειλεί να θέσει τέλος στη ζωή του, είναι απαραίτητο να καλέσουμε τις Αρχές, την αστυνομία ή κάποια κατάλληλη δομή όπως το 1056 του «Χαμόγελου για Παιδιά και Εφήβους». Για τα ποστ που μας μοιάζουν «περίεργα» όμως δεν αποτελούν άμεση προειδοποίηση για αυτοκτονία, μπορούμε να ενημερώνουμε το Facebook με το κουμπί «Report Post» και να ακολουθήσουμε τις οδηγίες. Τα σήματα ελέγχονται ένα προς ένα καθ’ όλη τη διάρκεια του 24ώρου και αποστέλλονται αμέσως οδηγίες και στους δύο, στη γλώσσα τους, σχετικά με τα επόμενα βήματα.

«Η ομάδα μας χειρίζεται κάθε αναφορά με προσοχή και παράσχει τοπικά μέσα στο πρόσωπο που μπορεί να τα χρειάζεται», λέει η κ. De Bailliencourt. «Έτσι, για παράδειγμα στην Ελλάδα, θα παρέχουμε σε κάποιον που βρίσκεται σε συναισθηματική αστάθεια τα στοιχεία του “Χαμόγελου του Παιδιού” μαζί με άλλα μέσα και συμβουλές στα ελληνικά. Το άτομο θα δει αυτό το μήνυμα την επόμενη φορά που θα συνδεθεί. Η αλληλεπίδραση είναι φυσικά ιδιωτική». Το πρόγραμμα έχει ήδη λανσαριστεί σε άλλες χώρες, χωρίς να παρατηρηθεί κατάχρησή του. «Το εργαλείο είναι διαθέσιμο σε όποιον ενδιαφέρεται να είναι καλά τα αγαπημένα του πρόσωπα. Οι φίλοι και η οικογένεια είναι οι καλύτεροι κριτές τού κατά πόσον κάποιος φαίνεται να βρίσκεται σε συναισθηματική αστάθεια και αγωνίζεται να αντιμετωπίσει μια συγκεκριμένη κατάσταση ή όχι. Αν και οι περιπτώσεις μπορεί να είναι σπάνιες, είναι σημαντικό για εμάς να παρέχουμε στους ανθρώπους βοήθεια και καθοδήγηση». Σύμφωνα με τη Διεθνή Εταιρεία για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας, κάθε χρόνο αυτοκτονούν περισσότεροι από 800.000 άνθρωποι, δηλαδή ένας άνθρωπος ανά 40 δευτερόλεπτα. Ειδικά για την ηλικιακή ομάδα των 15-29 ετών, είναι η δεύτερη αιτία θανάτου παγκοσμίως.

ΠΗΓΗ: kathimerini.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Ψυχική υγεία σημαίνει κατάκτηση της ισορροπίας μεταξύ όλων των πτυχών της ζωής: κοινωνικής, φυσικής, πνευματικής, οικονομικής και ψυχικής και συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη ρύθμιση των συναισθημάτων μας. Σε πολλές περιπτώσεις αδυνατούμε να ρυθμίσουμε τα συναισθήματά μας, με αποτέλεσμα την εμφάνιση συναισθηματικών δυσκολιών.

Τα συναισθήματα αυτά μπορεί να είναι θλίψη, απόγνωση, θυμός προς τους άλλους και τον εαυτό, το άτομο αισθάνεται ότι βρίσκεται σε αδιέξοδο, έχει ενοχές είτε δικαιολογημένες είτε όχι, άγχος, φόβος/φοβίες, δυσκολία στον ύπνο, στην συγκέντρωση και στην μνήμη.

Αυτά τα συναισθήματα πρέπει το άτομο να τα έχει για αρκετό χρονικό διάστημα, να επαναλαμβάνονται συνεχώς και να είναι σε υπερβολική ένταση και όχι να τα αισθάνεται για μικρό χρονικό διάστημα και σε ήπια μορφή.

(Α) Κοινωνία
Οι άνθρωποι τις περισσότερες φορές δε μιλάνε για θέματα ψυχικής υγείας που αντιμετωπίζουν εξαιτίας των προκαταλήψεων και του κοινωνικού στιγματισμού που υπάρχει έντονα στη κοινωνία μας. Σε αυτό έχει συμβάλλει η άγνοια και ο φόβος για τα άτομα που πάσχουν.

Αν παραμένουμε σιωπηλοί τίποτα δεν θα αλλάξει. Είναι σημαντικό εάν αντιμετωπίζουμε κάποια δυσκολία να μιλάμε για αυτήν σε κάποιον ειδικό ή σε κάποιο κοντινό μας πρόσωπο, το οποίο μπορεί να μας βοηθήσει μέσα από τη συζήτηση ή να μας κατευθύνει σε κάποιον ειδικό.

Βέβαια, πέρα από το ίδιο το άτομο που βιώνει δυσκολίες, είναι πολύ σημαντικό το περιβάλλον του να αντιλαμβάνεται αυτές τις δυσκολίες ακόμα και όταν ο άνθρωπός τους δε μιλάει ανοιχτά για αυτές.

(Β) Οικογένεια
Η οικογένεια παίζει σημαντικό ρόλο για την καλή ψυχική υγεία των μελών της. Η καλή επικοινωνία, η αλληλοϋποστήριξη, η αποτελεσματική επίλυση προβλημάτων και η δημιουργία ευρύτερου κοινωνικού δικτύου μειώνουν το στρες και τα αρνητικά συναισθήματα.

Όταν ένα μέλος της οικογένειας αντιμετωπίζει θέματα ψυχικής υγείας, συναισθήματα όπως θυμός, ενοχή, ντροπή, θλίψη και απελπισία κατακλύζουν τα υπόλοιπα μέλη που, αφενός δεν μπορούν να τα διαχειριστούν και αφετέρου δεν βρίσκουν χώρο να τα εκφράσουν λόγω του στίγματος.

(Β)Τι μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος που αντιμετωπίζει δυσκολίες; Τι μπορεί να τον βοηθήσει;
Πολλοί άνθρωποι που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη καθημερινή τους ζωή αναφέρουν ότι η μόνη τους διέξοδος είναι η πίστη στο θεό. Σε κάποιους άλλους είναι η οικογένεια, ιδιαίτερα όταν είναι υποστηρικτική, οι φίλοι τους, μια βόλτα στη θάλασσα ή στην εξοχή, οι δραστηριότητες που μπορεί να έχουν (όπως μουσική, χορός, γυμναστική), ομάδες υποστήριξης ή συνεδρίες με κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας.

Θετικά μηνύματα

• Προσπαθήστε να βάλετε στη καθημερινότητά σας πράγματα που σας ευχαριστούν
• Αποφεύγετε την αυτοκριτική και την αυτομαστίγωση
• Να θυμάστε ότι τα θετικά μας τα βλέπουν οι άλλοι άνθρωποι – Εμείς όταν είμαστε στις «μαύρες μας» δεν τα βλέπουμε, αυτό δεν σημαίνει ότι σταματάμε να τα έχουμε.
• Προσπαθήστε να κάνετε το «εδώ και τώρα» πιο όμορφο.
• Και όπως είπε και ένας άνθρωπος που βιώνει αρκετές δυσκολίες στη ζωή του «Αφήστε χώρο στην ελπίδα και στα όμορφα πράγματα να μπουν στη ζωή σας – Δεν θα τα βρείτε έτοιμα, εσείς σιγά σιγά θα τα φτιάξετε μόνοι σας». 
• Σήμερα είναι η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας – Ας προσπαθήσουμε όλοι μας να βοηθήσουμε τον εαυτό μας αλλά και τους ανθρώπους γύρω μας. Ας μιλήσουμε ανοιχτά για ότι πρόβλημα αντιμετωπίζουμε και ας παροτρύνουμε και τους άλλους να κάνουν το ίδιο.

Κόρχατζη Ειρήνη & Μαυρόκωστα Άννα
Εκπαιδευόμενες ψυχολόγοι στην Ψυχιατρική Κλινική του Γενικού Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου στο Ηράκλειο Κρήτης

ΠΗΓΗ: e-psychology.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Ας μην το ξεχνάμε αυτό, εμείς οι εκπαιδευτικοί, όταν κάποια παιδιά μας σπάνε τα νεύρα, όταν κάνουν φασαρία, όταν δεν μας προσέχουν, όταν δεν έχουν πρόοδο, όταν γενικά μας κάνουν τη ζωή δύσκολη. Λίγη προσοχή ζητάνε και συνήθως αντί να τους τη δώσουμε, τους τη στερούμε ως τιμωρία. Τουλάχιστον ας τους μάθουμε να ζητάνε την προσοχή με πιο όμορφο τρόπο. Αυτό που έχει μεγαλύτερη αξία δεν είναι να αγαπάμε κάποια παιδιά που είναι έτσι και αλλιώς αξιαγάπητα αλλά εκείνα που δεν έχουν αυτή τη λάμψη. Τότε είναι πολύ πιθανό αυτά τα παιδιά να μας εκπλήξουν με τη μεταμόρφωσή τους και με την ανταπόδοση της αγάπης που τους δείξαμε.

Τα αόρατα παιδιά

Είναι αυτά τα παιδιά που οι δάσκαλοι και καθηγητές μαθαίνουν τελευταίο το όνομά τους. Και όταν περάσει ο καιρός, πρώτο το ξεχνάνε. Αυτά που νιώθουν αγωνία κάθε φορά που για να παιχτεί ένας αγώνας χωρίζονται ομάδες. Μην τυχόν και περισσέψουν. Λαχταρούν έστω και προτελευταία οι αρχηγοί να τα διαλέξουν. Στις εκδρομές, όταν όλοι κανονίζουν με ποιον θα καθίσουν στο λεωφορείο ή με ποιους θα μοιραστούν το δωμάτιο, αυτά περιμένουν να δούνε πού περισσεύουν θέσεις. Στις φωτογραφίες του τμήματος θα τα βρείτε στις άκρες να ακουμπάνε την κορνίζα. Τα πιο τυχερά από αυτά έχουν ένα φίλο αλλά και αυτός είναι τόσο ίδιος που τους θυμίζει τη διαφορά τους από όλους τους άλλους.

Δεν σηκώνουν ποτέ το χέρι στο μάθημα και άμα τους ρωτήσει ο δάσκαλος μπλοκάρουν και περιμένουν με αγωνία πότε θα φύγουν από το προσκήνιο, πότε ο προβολέας του δασκάλου θα πέσει αλλού. Τα βλέμματα είναι χαμηλωμένα, τα χαμόγελα τρεμουλιαστά και οι κινήσεις αργές, λίγες. Λαχταρούν για λίγο θάρρος, για λίγη αποδοχή από την ομάδα. Η μισή καλή κουβέντα είναι για εκείνα εκτυφλωτικός ήλιος που τα ζεσταίνει για ώρες. Νιώθουν ότι όλοι τα βλέπουν, ότι βλέπουν τη μοναξιά τους. Ότι κανείς δεν τα θέλει. Και ότι δεν αξίζουν για να τα θέλει κανείς. Για τους δάσκαλους συνήθως είναι σαν εκείνες τις λευκές σελίδες που κατά λάθος δεν έχουν εκτυπωθεί σε ένα βιβλίο, που τις περνάμε γρήγορα γρήγορα, για να πάμε στις επόμενες. Και όμως, πάνω σε αυτές τις λευκές σελίδες θα μπορούσαμε να ζωγραφίσουμε και έτσι να ομορφύνουμε όλο το βιβλίο.

Αυτά τα παιδιά, να μην το ξεχνάμε, διψάνε για προσοχή και αγάπη και είναι έτοιμα να τη ρουφήξουν με ορμή, άμα τους τη δώσουμε. Εκτιμάνε πιο πολύ την αποδοχή μας, την καλή μας κουβέντα, τη φροντίδα μας και ανταποδίδουν στο πολλαπλάσιο ό,τι τους προσφέρουμε. Ας εκμεταλλευτούμε αυτή τους τη δίψα. Όποιοι από εμάς θέλουμε να δούμε ένα θαύμα, δεν έχουμε παρά να ασχοληθούμε με την καρδιά μας με αυτά τα παιδιά. Δεν θα πιστεύουμε στα μάτια μας με τη μεταμόρφωσή τους. Και αν στην αρχή τα παιδιά αυτά αντιστέκονται, ας τα τραβήξουμε προς το μέρος μας με τρόπο, ας τα ταράξουμε στα καλά λόγια, στα μπράβο.

Στο αμυντικά τους «όχι» εμείς να ακούμε το «τραβάτε με και ας κλαίω». Αυτά τα παιδιά που φαίνεται ότι απεχθάνονται να βρίσκονται στο επίκεντρο αλλά που κατά βάθος αυτό είναι που θέλουν. Που αυτή η επίμονη σιωπή τους βγάζει εκκωφαντική κραυγή: «Είμαι και εγώ εδώ. Μη με ξεχνάτε!!!». Τα παιδιά των πίσω θρανίων: Είναι κάποια άλλα παιδιά που κάθονται στα πίσω τα θρανία. Όσο πιο μακριά από τον πίνακα γίνεται. Και που προτιμούν να μην έχουν κανέναν πίσω από την πλάτη τους. Και κανέναν πάνω από το κεφάλι τους. Άλλοι τους λένε φασαριόζους, άλλοι τους λένε ταραξίες και άλλοι πάλι απλά ζωηρούς.

Η βολική λύση για τους διδάσκοντες είναι η διάγνωση και η ταμπέλα: υπερκινητικά, με διάσπαση προσοχής, παρορμητικά. Τότε η ευθύνη παύει να βαραίνει αφού είναι θέμα ειδικού. Και όμως. Η προσοχή στο μάθημα είναι βάσανο για αυτά, τιμωρία. Μιλάνε μεταξύ τους, δεν έχουν ησυχία και προσπαθούν να τραβήξουν την προσοχή με έντονο τρόπο. Είναι πειραχτήρια, είναι ζιζάνια, είναι αεικίνητα. Και δεν τους αρέσει η ησυχία. Σαν να τα φοβίζει η σιωπή. Η αλλαγή θέσης, οι ωριαίες αποβολές, οι συνεχείς παρατηρήσεις των δασκάλων, οι κλήσεις των γονέων τους και οι τιμωρίες δεν τα τρομάζουν. Ήταν πάντα στην ημερήσια διάταξη άλλωστε. Είναι ο πονοκέφαλος των μεγάλων, ένας γρίφος χωρίς λύση. Είναι όμως παιδιά. Όχι, αυτά εδώ, «αόρατα» δεν τα λες. Τουναντίον, ετούτα εδώ «βγάζουν μάτι».

Και αν τα αόρατα βγαίνουν μόνα τους από τον κύκλο της τάξης, αυτά εδώ συνήθως τα πετάει έξω το ίδιο το σχολείο. Γιατί αυτά εδώ καθώς φαίνεται δεν χωράνε στον κύκλο. Η κανονικότητα, η νόρμα κόβει ό,τι διαφέρει και προεξέχει. Το σχολείο που από τη μια αποθεώνει τη διαφορετικότητα και από την άλλη όλα να τα κάνει ίδια θέλει. Μήπως αυτό που μας τρομάζει είναι η αδιαφορία που εκφράζουν αυτά τα παιδιά απέναντι στο πρότυπο, στην τάξη και τελικά στην ίδια μας την εξουσία; Μήπως μας τρομάζει αυτή η περίεργη δύναμη, αυτή η αφοβία; Μήπως εμείς χρησιμοποιώντας τον φόβο ως όπλο για να επιβάλλουμε την τάξη, απέναντι σε αυτά παιδιά νιώθουμε παντελώς άοπλοι;

Τελικά μήπως αυτούς που πιθανόν αύριο θα θελήσουν να αλλάξουν έναν κόσμο που δεν τους αρέσει, το σχολείο βιάζεται να τους κολλήσει την ταμπέλα των προβληματικών; Και αλήθεια, ποιος ευθύνεται για τη μη ομαλή ένταξη αυτών των παιδιών, τα ίδια τα παιδιά ή το σύστημα του σχολείου; Η μισή αλήθεια είναι ότι τα παιδιά αυτά απορρίπτουν αυτό το σχολείο. Η άλλη μισή είναι ότι και το σχολείο αυτό απορρίπτει αυτά τα παιδιά. Όταν οι συμπεριφορές λοιπόν πρέπει να αλλάξουν, ας μη χρησιμοποιήσουμε το μαχαίρι αλλά το χέρι, απαλά. Να μην πατήσουμε απότομα το φρένο αλλά να στρέψουμε γλυκά το τιμόνι. Να μην κόψουμε τη φόρα και τη δύναμη αλλά να την προσκαλέσουμε να πάει εκεί που πρέπει. Για το καλό όλων μας.

 Δημήτρης Τσιριγώτης – Φυσικός

ΠΗΓΗ :thepsychologysecrets.blogspot.gr/

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Σήμερα 5 Οκτωβρίου, η παγκόσμια κοινότητα τιμά τον/την εκπαιδευτικό  γιορτάζοντας  την Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικών.

Με αφορμή λοιπόν τη μέρα αυτή αγαπητοί φίλοι αναγνώστες του ιστολογίου μου, θα ήθελα να σας αφιερώσω λίγα λόγια από έναν μεγάλο Δάσκαλο που έτυχε να γνωρίσω.
Δημήτρης Λιαντίνης το όνομά του.
Εύχομαι σε όλους τους Δασκάλους του κόσμου, σε όλους τους Εκπαιδευτικούς να είναι γεροί και δυνατοί, για να μπορούμε να δίνουμε όλοι μαζί τον καθημερινό μας αγώνα, για μια καλύτερη κοινωνία, για ένα καλύτερο εκπαιδευτικό σύστημα, για ένα ελπιδοφόρο αύριο για τα παιδιά μας…

Νίκος Δημητρίου

«Εν αρχή ην ο δάσκαλος. Μη ο δάσκαλος η φύση θα ήταν, δε θα ήταν όμως οι κοινωνίες. Θα υπήρχε ο χρόνος, αλλά δε θα υπήρχε η ιστορία. Και στο βασίλειο των ζωντανών ήχων θα άκουγε κανείς την κραυγή, τα χουγιαχτά, τα συνθήματα. Δε θα άκουγε όμως ούτε θα ‘βλεπε τη φωνή, τα γράμματα της γραφής, τις συμφωνίες και τους χορούς.

Γιατί; Απλά γιατί ο δάσκαλος είναι που μεταμορφώνει τον εγκέφαλο του ζώου σε νου του ανθρώπου. Αυτός κατορθώνει ώστε η ματιά του καθένα μας να μη μένει βλέμμα βοδιού, αλλά να γίνεται βιβλίο ανοιχτό να το διαβάζεις. Επεξεργάζεται το πετσί της κεφαλής μας και δημιουργεί πρόσωπο. Η δουλειά του δασκάλου είναι ο αθέρας της βυρσοδεψίας. Και στο τέλος-τέλος ο δάσκαλος θωπεύει και μαλάζει έτσι το σώμα και την ψυχή μας, ώστε από τη στέρησή μας αποστάζεται το κλάμα, και από την πλησμονή κορφολογιέται το γέλιο μας.

Τα ζώα και τα φυτά δεν γελούν ούτε δακρύζουν. Γιατί τους λείπει ο δάσκαλος. Έτσι δεν έμαθαν ποτές ότι στον ενόργανο κόσμο πέρα από τη σφαίρα του βιολογικού ανοίγεται ο φωτεινός ορίζοντας του πνεύματος. Ο θυμός, δηλαδή, οι επιθυμίες, τα πάθη, η φαντασία, ο λόγος.

Ο δάσκαλος είναι ο φυτουργός και ο σπορέας του λόγου. Εκείνου του λόγου που το τέταρτο Ευαγγέλιο τον αναφέρει στο θεό.
Χωρίς το δάσκαλο ο λόγος θα σάπιζε άχρηστος μέσα στο έλος του κρανίου μας. Όπως σαπίζει άχρηστο το τραίνο που ρεμίζαρε για πάντα στο σταθμό. Και το καράβι, το GLORIA MUNDI ή το ANCA, αν δεν το ταξιδέψει ο καπετάνιος του. Και όπως σκεβρώνει άφτουρη η νύφη που έμεινε αγεώργητη από τον άντρα. Ο ιερός τρόμος της παρθενίας της σιγά – σιγά κακοβολεί, ωσόπου στο τέλος γίνεται ένα τεφρό δίχτυ αράχνης. Μ’ ένα λόγο ο δάσκαλος είναι ο ποιητής του ανθρώπου. Με την ίδια κυριότητα που ποιητής του κόσμου είναι ο θεός. Χωρίς το δάσκαλο το πνεύμα που πνέει* θα παραπόμενε άψυχος άνεμος. Γαρμπής, δηλαδή, πουνέντες, σοροκάδα και παγωμένος Σκίρωνας. Και θα φυσούσε μάταια στις άκριες των βουνών, στις φυλλωσιές, στα συστήματα των υδάτων.

Αν έλειπαν οι δάσκαλοι, η γη μας θα ’ταν τυφλή. Και το σύμπαν ανυπόστατο…

Δημήτρης Λιαντίνης

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Οι σημερινοί έφηβοι είναι ιδιαίτερα εξοικειωμένοι με την τεχνολογία εν γένει και ειδικότερα με το ίντερνετ και την πληθώρα δυνατοτήτων – εφαρμογών  που αυτό προσφέρει. Τα τελευταία χρόνια τα λεγόμενα και ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (facebook, google+, twitter) έχουν καταστεί ιδιαίτερα δημοφιλή τόσο στις νεαρές ηλικίες όσο και στους ενήλικους.  Οι σημερινοί νέοι – έφηβοι ήδη από πολύ μικρή ηλικία διαθέτουν το δικό τους προφίλ (π.χ. facebook), στoπεριβάλλον του οποίoυ αφιερώνουν μεγάλο μέρος του ελεύθερού τους χρόνου σε καθημερινή βάση. Μέσω της χρήσης της δημοφιλέστερης σελίδας κοινωνικής δικτύωσης (facebook) οι έφηβοι ακολουθούν με την σειρά τους την τάση της εποχής που προστάζει την εύρεση παλιών φίλων ή τη σύναψη νέων φιλιών  μέσω του διαδικτύου. Ο κόσμος τους facebook αποτελεί μονόδρομο καθώς  θεωρείται ο πλέον ενδεδειγμένος τρόπος επικοινωνίας και σύναψης σχέσεων στις μέρες μας.

Η χρήση, όμως, τέτοιων μέσων κοινωνικής δικτύωσης προϋποθέτει την εκχώρηση από την μεριά των χρηστών (εφήβων) προσωπικών πληροφοριών και στοιχείων πολλές φορές ιδιαίτερα ευαίσθητων. Πέρα, όμως, από τους διαφόρους άμεσους κινδύνους που ελλοχεύουν από την αλόγιστη χρήση του facebook (π.χ. περιστατικά παιδικής αποπλάνησης και παιδεραστίας) ιδίως από μικρά παιδιά και εφήβους, η έκθεση τους στο «μαγικό» κόσμο του facebookεπηρεάζει μακροπρόθεσμα πολλές πτυχές της προσωπικότητας και της καθημερινότητας τους.  Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να υπενθυμίσουμε το γεγονός ότι τα παιδιά και ιδίως οι έφηβοι βρίσκονται σε μία πολύ ευαίσθητη ηλικιακή περίοδο όπου, στην προσπάθεια τους να διαμορφώσουν την προσωπικότητα, τα πιστεύω και την αυτονομία τους, μπορούν εύκολα να επηρεαστούν από λανθασμένα ή διαστρεβλωμένα πρότυπα συμπεριφορών και αξιών.

Εξωτερική εμφάνιση

Αναμφίβολα η εφηβεία είναι μια ηλικία που τα παιδιά ασχολούνται ιδιαίτερα με την εμφάνισή τους, καθώς χρειάζονται την αποδοχή όπως και να αποτελούν μέλη μιας ομάδας συνομηλίκων τους. Προσπαθώντας να εναρμονιστούν με τις διάφορες τάσεις και «αξίες» της εποχής, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το γεγονός ότι η εξωτερική εμφάνιση του ατόμου πρέπει να λαμβάνεται ως πρώτο και αποκλειστικό  κριτήριο για την αποδοχή του, οι σημερινοί νέοι παρουσιάζουν ναρκισσιστικές τάσεις. Αυτές οι τάσεις, βρίσκοντας πρόσφορο έδαφος στο κόσμο του facebook όπου κυριαρχεί η εικόνα, μεγεθύνονται και εισάγουν τους εφήβους σε ένα φαύλο κύκλο ματαιοδοξίας. Έτσι, δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο  οι νέοι να διακατέχονται από μία μόνιμη αγωνία για το εάν η φωτογραφία που ανήρτησαν στο προφίλ τους θα συγκεντρώσει πολλά likeκαι σχόλια. Επίσης, προσπαθώντας να γίνουν αρεστοί και αποδεκτοί τόσο από τους πραγματικούς τους φίλους όσο και από τους «ιντερνετικούς» παρατηρείται μία διαστρέβλωση της έννοιας της εξωτερικής εμφάνισης, η συνεχής βελτίωση της οποίας με οποιονδήποτε τρόπο γίνεται  αυτοσκοπός. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τις συχνές και πολλές φορές προκλητικές αλλαγές που πραγματοποιούν στην εικόνα του σώματος τους (ξύρισμα και βάψιμο μαλλιών, σκουλαρίκια και τατουάζ σε όλο το σώμα, προκλητική ενδυμασία για την ηλικίας) με μοναδικό κριτήριο επιλογής τους την αποδοχή από συνομηλίκους και μη. Η πλειονότητα των σημερινών εφήβων έμαθαν να εστιάζουν αποκλειστικά στο «φαίνεσθαι» και όχι στην καλλιέργεια του «είναι», της προσωπικότητας, του χαρακτήρα και των δεξιοτήτων τους.

Φιλικές και ερωτικές σχέσεις

Σε μια εποχή όπου η άμεση επικοινωνία και οι στενές ανθρώπινες σχέσεις έχουν αντικατασταθεί από την εύκολη και απρόσωπη επικοινωνία μέσω του διαδικτύου και την συσσώρευση δεκάδων «φίλων» στα διάφορα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, είναι απολύτως φυσιολογική η μεταβολή που παρατηρείται στις ερωτικές και φιλικές σχέσεις που συνάπτουν πλέον οι έφηβοι (αλλά και οι ενήλικοι), οι οποίες χαρακτηρίζονται από την επιφανειακότητα, την υποκρισία και το ψέμα. Σημαντικός παράγοντας εκτός των άλλων (γενικότερη αποξένωση, κρίση ηθικών αρχών και αξιών κ.ά.) που συμβάλλει σε αυτή την μεταβολή των σχέσεων είναι και το facebook, καθώς δίνει στους χρήστες του τη δυνατότητα να εξωραΐζουν τον εαυτό τους και να τον παρουσιάζουν με τρόπο που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Ως εκ τούτου, οι σχέσεις αυτές είναι επισφαλείς και επίπλαστες γιατί βασίζονται σε επιφανειακές και ματαιόδοξες συμπεριφορές και ισχυρισμούς με αποτέλεσμα να είναι πρόσκαιρες και ανούσιες. Οι αναρίθμητοι φίλοι των φωτογραφιών και διαφόρων δημοσιεύσεων είναι άραγε και πραγματικοί φίλοι που θα συμπαρασταθούν στις δύσκολες στιγμές ή τα χαμόγελα και οι αγκαλιές  εξαφανίζονται μόλις ληφθεί και κοινοποιηθεί η φωτογραφία;

Το αποτέλεσμα είναι τα νέα παιδιά να χάνουν στιγμές από την εφηβεία τους, από την πιο ανέμελη περίοδο της ζωής τους, αφού σε ένα μεγάλο βαθμό δεν απολαμβάνουν τις χαρές της αληθινής ζωής, αλλά ασυνείδητος σκοπός τους αποτελεί  η εκπλήρωση των επιταγών του σύγχρονου επιφανειακού και καταναλωτικού (σε προϊόντα και σχέσεις) προτύπου ζωής.  Εν τέλει, καταλήγουν εγκλωβισμένα σε έναν φαύλο κύκλο επιφανειακής ικανοποίησης και ματαιοδοξίας καθώς η ζωή τους εκτυλίσσεται πίσω από την ασφάλεια που τους προσφέρει η οθόνη.

Αναμφίβολα τα παραπάνω φαινόμενα και προβληματισμοί ισχύουν και για τους ενήλικες που ασχολούνται με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά οι έφηβοι είναι πιο ευάλωτοι στους διάφορους κινδύνους που ελλοχεύουν γενικότερα στο διαδίκτυο (περιστατικά παιδεραστίας, διαστρεβλωμένη παρουσία της πραγματικότητας). Αυτό συμβαίνει καθώς διανύουν μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο κατά τη διάρκεια της οποίας διαμορφώνουν την εσωτερική τους ταυτότητα και χαρακτήρα, η φυσιολογική ανάπτυξη των οποίων μπορεί εύκολα να αλλοιωθεί από τον επιτηδευμένο και ψεύτικο κόσμο του facebook και του διαδικτύου γενικότερα με ιδιαίτερα εμφανείς – αρνητικές συνέπειες στη μετέπειτα ζωή τους.

Οι γονείς καλούνται να σταθούν κοντά στα παιδιά, να συζητούν μαζί τους και να τους μιλούν για τους κινδύνους που εγκυμονεί η αλόγιστη χρήση του facebook για την προσωπική και κοινωνική ζωή τους και, εάν είναι δυνατόν, να εποπτεύουν το υλικό και τις πληροφορίες στις οποίες εκτίθενται τα παιδιά τους. Οι γονείς είναι αυτοί που θα παράσχουν στα παιδιά την επιβεβαίωση και τον έπαινο που χρειάζονται όσον αφορά την εικόνα και τις δεξιότητές τους, προκειμένου να αυξηθεί η αυτοεκτίμησή τους και να μην έχουν τόσο μεγάλη ανάγκη την «επιβεβαίωση» των διαδικτυακών φίλων.  Τέλος, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι ο ρόλος του γονέα ως πρότυπο συμπεριφοράς και προσωπικότητας αλλά και το οικογενειακό περιβάλλον εν γένει εξακολουθούν να παίζουν καθοριστικό ρόλο στην φυσιολογική ανάπτυξη των παιδιών – εφήβων σε υγιείς ενήλικες με ικανοποιητικές δεξιότητες επικοινωνίας και σύναψης σχέσεων.

ΠΗΓΗ: thepsychologysecrets.blogspot.gr/

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Aπό την ημέρα που εμφανίστηκαν έφηβοι, υπάρχουν και ενήλικες που προσπαθούν να τους ελέγξουν. Ωστόσο, σε αυτήν τη συχνά εκρηκτική εξίσωση γεννάται και ένα ερώτημα: Μήπως η εφηβική επαναστατικότητα δεν είναι ένας δαίμονας που πρέπει να εξορκισθεί, αλλά μία δύναμη που μπορεί να χαλιναγωγηθεί;

Ο εφηβικός εγκέφαλος ανταποκρίνεται πολύ καλύτερα στις άμεσες ανταμοιβές και στην αποδοχή από τους συνομηλίκους, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε επισφαλείς συμπεριφορές. Ωστόσο, τώρα οι ερευνητές, όπως και οι εκπαιδευτικοί, παρατηρούν ότι οι νέοι άνθρωποι έχουν πολύ οξυμένη ευαισθησία στα θέματα κοινωνικής δικαιοσύνης και αυτονομίας. Στην πραγματικότητα, η εφηβική επανάσταση μπορεί να είναι ενάρετη, αν λάβει κανείς υπόψη του τις ειδικές συνθήκες.

Μία νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Proceedings of The National Academy of Sciences διαπιστώνει ότι οι έφηβοι κάνουν πιο σωστές επιλογές εφόσον ενθαρρυνθούν, ώστε να αξιολογήσουν μία υγιή συμπεριφορά ως επαναστατική.

Οι ερευνητές επισκέφθηκαν γυμνάσιο του Τέξας και χωρίσαν 489 παιδιά της Β΄ γυμνασίου σε ξεχωριστές ομάδες. Η μία ομάδα μελέτησε ένα άρθρο που εξηγούσε με ποιον τρόπο το σώμα επεξεργάζεται την τροφή, συνιστούσε μία δίαιτα χαμηλή σε ζάχαρη και λίπη και περιλάμβανε φωτογραφίες τροφίμων. Η άλλη ομάδα διάβασε ένα άρθρο για τις πρακτικές κάποιων βιομηχανιών τροφίμων να τροποποιούν τα τρόφιμα, έτσι ώστε να τα κάνουν εθιστικά και να εμφανίζουν παραπλανητικά τα ανθυγιεινά προϊόντα τους ως υγιεινά.

«Εμφανίσαμε τα στελέχη αυτών των επιχειρήσεων ως φιγούρες εξουσίας και ελέγχου και παρουσιάσαμε την αποφυγή του junk food (τρόφιμα χωρίς καμία διατροφική αξία) ως έναν τρόπο για να επαναστατήσεις εναντίον αυτού του ελέγχου», εξηγούν οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Σικάγου και του Πανεπιστημίου του Τέξας που εκπόνησαν τη μελέτη.

Η δοκιμασία ήρθε την επόμενη ημέρα, όταν οι μαθητές κλήθηκαν να επιλέξουν τρόφιμα για κάποια γιορτή. Οπως διαπιστώθηκε, οι έφηβοι που είχαν εκτεθεί στις «διαβολικές» πρακτικές της βιομηχανίας τροφίμων επέλεξαν λιγότερα τρόφιμα χωρίς διατροφική αξία συγκριτικά με τα παιδιά στην ομάδα ελέγχου, ενώ ήταν πολύ πιθανό, αντί για μπισκότα και τσιπς, να επιλέξουν φρούτα ή καρότα, αλλά και να επιλέξουν να πιουν νερό αντί αναψυκτικού. Οπως επισημαίνουν οι ερευνητές, αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσαν, αν συνεχίζαν, να χάνουν μισό κιλό βάρους το μήνα, μεγάλο κέρδος για τη δημόσια υγεία.

Περισσότερο από όλα, όμως, αυτή η έρευνα δείχνει ότι η εφηβική επαναστατικότητα μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι εξαιρετικά πολύτιμο, το οποίο θα πρέπει να καλλιεργηθεί.

ΠΗΓΗ: kathimerini.gr

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

8 λόγοι που πρέπει να αφήνετε τα παιδιά να παίζουν σε εξωτερικό χώρο, ακόμα κι όταν έχει κρύο.

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Τα λόγια με τα οποία απευθυνόμαστε στα παιδιά μας έχουν ιδιαίτερα μεγάλη δύναμη: μπορούν να τα ηρεμούν ή να τα πληγώνουν, να τα απομακρύνουν ή να τα φέρνουν πιο κοντά μας, να ψυχράνουν ή να συγκινήσουν την καρδιά τους και να την ανοίξουν, να τους καλλιεργήσουν εξάρτηση ή αυτονομία.

Με το «γιατί» που ρωτάμε στα παιδιά (π.χ. «Γιατί κλαις;»), το παιδί παίρνει αυτομάτωςαμυντική στάση, επειδή υποθέτει ότι θεωρούμε πως δεν υπάρχει λόγος, ενώ, κατά κανόνα, τα παιδιά πιστεύουν ότι υπάρχει λόγος – που θα έπρεπε να είναι προφανής. Θεωρούν, επίσης, ότι το «γιατί» κρύβει και κάποια κατηγορία (π.χ. «Για να ταράζεσαι τόσο πολύ με κάτι τέτοιο, κάτι δεν πάει καλά μ’ εσένα!»)

Όταν τα παιδιά αντιλαμβάνονται πως έχουν το δικαίωμα να είναι ειλικρινή και αυθεντικά κι ότι μπορούν να έχουν συναισθήματα, και βλέπουν ότι νοιαζόμαστε για την άποψή τους, τείνουν, συνήθως, να επινοούν μόνα τους τη λύση στο όποιο πρόβλημά τους, ή και να συμφιλιώνονται με την πραγματικότητα. Όταν, όμως, αντιλαμβάνονται ότι τα συναισθήματά τους αγνοούνται ή απορρίπτονται, αδυνατούν να επιλύσουν τα προβλήματά τους. Νιώθουν οργή επειδή βλέπουν τον εαυτό τους ως θύμα.

Η αποτελεσματικότητα της επιδοκιμασίας

Η επιδοκιμασία ή η επιβεβαίωση των συναισθημάτων του παιδιού έχει τα δικά της αποτελέσματα. Δεν είναι μέθοδος που χρησιμοποιείται για να χειριστούμε ή να αλλάξουμε τη φορά κάποιου προβλήματος ή τη συμπεριφορά του παιδιού μας.

Αντιθέτως, η επιβεβαίωση και η προσοχή μας στα λόγια του είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος να του δείξουμε ότι έχει το ελεύθερο να εκφραστεί. Είναι το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε για να δείξουμε την αγάπη και τη στοργή μας. Με την επιβεβαίωση, το παιδί νιώθει ασφαλές να βιώσει τα συναισθήματά του και να εκφραστεί ελεύθερα.

Ορισμένες φορές, η επιβεβαίωση/ αναγνώριση επιφέρει όντως κάποια παροδική ανακούφιση επειδή το πρόβλημα είναι προσωρινό – κι έτσι το παιδί ξελαφρώνει αμέσως.

Ωστόσο, αν δείτε ότι το κλάμα του συνεχίζεται και δυναμώνει, φροντίστε να του συμπαρασταθείτε.Βεβαιωθείτε ότι δεν του προκαλείτε εσείς τη στενοχώρια, αλλά του προσφέρετε αγάπη και επιβεβαίωση ώστε να ανακουφιστεί. Αν νιώσετε άβολα από την ένταση των συναισθημάτων, θυμηθείτε ότι το ζητούμενο δεν είναι να ανακουφίσετε τον εαυτό σας, αλλά να τονώσετε την αίσθηση εμπιστοσύνης του παιδιού τόσο προς το πρόσωπό σας, όσο και προς τον εαυτό του. Μέσα από αυτή τη γνώση, τα παιδιά μαθαίνουν να γνωρίζουν και να εμπιστεύονται τον εαυτό τους.

Τα συναισθήματα και η έκφρασή τους, ακόμα κι αν είναι έντονα, τους φαίνονται λιγότερο επίφοβα. Όχι μόνο αντιλαμβάνονται ξεκάθαρα τα συναισθήματα και τις ανάγκες τους, αλλά κι εσείς, αναγνωρίζοντας τα συναισθήματά τους, θα νιώσετε ότι τα κατανοείτε καλύτερα και πως έχετε δημιουργήσει μια στενότερη και πιο οικεία σχέση ανάμεσά σας. Έτσι, θα μάθετε να σέβεστε την ατομική πορεία τους και θα αποκτήσετε σαφέστερη επίγνωση για τη δική σας κατεύθυνση ως γονιός.

Όταν αναγνωρίζετε τα συναισθήματά τους, καλό είναι να αποφύγετε να τα δραματοποιείτε ή να προσθέτετε τις δικές συναισθηματικές αντιδράσεις. Όταν δραματοποιούμε τα πράγματα, τα παιδιά έχουν την τάση να βυθίζονται ακόμα περισσότερο στις απόψεις τους.

Μόλις αντιληφθούν την καλοπροαίρετη διάθεσή μας, μπορεί να κλάψουν ή να ξεσπάσουν για λίγο πιο έντονα και στη συνέχεια να συνειδητοποιήσουν το «δράμα» τους και να γελάσουν με την όλη κατάσταση ή, τουλάχιστον, να προχωρήσουν με πιο αισιόδοξη και θετική διάθεση.

Βιβλιογραφία:Aldort, N., (2010). Αναθρέφοντας τα παιδιά μας, αναθρέφουμε τον εαυτό μας.Εκδόσεις: Αλκυών

ΠΗΓΗ: thepsychologysecrets.blogspot.gr/

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Ένα κρίσιμο ερώτημα που απασχολεί γονείς, εκπαιδευτικούς και ειδικούς είναι το εξής: Να τιμωρεί κανείς ή να μην τιμωρεί;

Αναμφίβολα, η τιμωρία ανέκαθεν πυροδοτούσε και εξακολουθεί να πυροδοτεί αισθήματα μίσους, αντεκδίκησης, περιφρόνησης, ενοχής, αναξιότητας και αυτολύπησης.

Οι ειδικοί αντιτείνουν πως το παιδί πρέπει μεν να βιώνει τις συνέπειες της ανάρμοστης ή ακατάλληλης για το εκάστοτε πλαίσιο συμπεριφοράς του, αλλά όχι μέσω της τιμωρίας. Η τιμωρία δεν φέρνει τα επιθυμητά αποτελέσματα γιατί συνιστά αντιπερισπασμό: αντί το παιδί να νιώσει μεταμέλεια για την πράξη και να επεξεργαστεί τρόπους επανόρθωσης, φαντασιώνεται τρόπους αντεκδίκησης. Με την επιβολή της τιμωρίας, δηλαδή, στερούμε από το παιδί τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει και να διορθώσει το «σφάλμα» που διέπραξε.

Εναλλακτικές της τιμωρίας λύσεις:

1. Επισήμανση επωφελών ενεργειών, δείξτε δηλαδή στο παιδί πώς να φανεί χρήσιμο:  «Ξέρεις πώς μπορείς να βοηθήσεις; Πιάσε 3 λεμόνια από το ψυγείο!»

2. Εκδήλωση έντονης αποδοκιμασίας (χωρίς τη χρήση μειωτικών σχολίων): «Είμαι έξαλλος! Βρήκα το καινούριο πριόνι παρατημένο έξω και σκουριασμένο από τη βροχή!»

3. Εξωτερίκευση των προσδοκιών:«Έχω την απαίτηση τα εργαλεία που δανείζω να μου επιστρέφονται.»

4. Υπόδειξη τρόπων επανόρθωσης: «Για να διορθωθεί η ζημιά, χρειαζόμαστε σύρμα, μπόλικο γράσο και γερά μπράτσα.»

5. Παροχή ευχέρειας εκλογής: «Διάλεξε: ή θα δανείζεσαι τα εργαλεία μου και θα τα επιστρέφεις ή θα χάσεις το προνόμιο χρήσης τους. Εσύ αποφασίζεις.»

6. Ανάληψη δράσης: «Παιδί: Μπαμπά η εργαλειοθήκη είναι κλειδωμένη. Γιατί; Πατέρας: Πες μου εσύ το λόγο.»

7. Παροχή χρόνου στο παιδί, ώστε να βιώσει τις συνέπειες της ανάρμοστης πράξης:«Τι μπορεί να γίνει ώστε και εσύ να χρησιμοποιείς τα εργαλεία μου, όταν τα χρειάζεσαι, και εγώ να είμαι ήσυχος ότι θα τα έχω στη διάθεσή μου όταν θέλω να μαστορέψω;»

Όταν το πρόβλημα επιμένει, σημαίνει πως είναι πιο σύνθετο απ’ όσο είχαμε φανταστεί αρχικά. Τα περίπλοκα προβλήματα απαιτούν την εφαρμογή πολύπλοκων τεχνικών.

Επίλυση προβλημάτων

Αρχικά ρωτήστε: «Είναι κατάλληλη η στιγμή για να μιλήσουμε;» Αν λάβετε θετική απάντηση, εφαρμόστε τα ακόλουθα βήματα:

1^ο βήμα: Διερευνήστε τα συναισθήματα και τις ανάγκες του παιδιού. Η στάση σας πρέπει να δείχνει ότι προέχει να μάθετε πώς αισθάνεται το παιδί («Φαντάζομαι πώς νιώθεις…»)

2^ο βήμα: Εξωτερικεύστε τις ανάγκες και τα συναισθήματά σας. Εδώ χρειάζεται συντομία και σαφήνεια. Το παιδί δυσφορεί όταν ακούει το γονέα να φλυαρεί αναφερόμενος στις έγνοιες, το θυμό ή την πικρία του. («Άκου τώρα πώς νιώθω εγώ.»)

3^ο βήμα: Επεξεργαστείτε από κοινού  ιδέες για μια αμοιβαία αποδεκτή λύση. Αν είναι δυνατόν, παροτρύνετε το παιδί να διατυπώσει πρώτο τις ιδέες του. Στη συνέχεια, εκφράστε και τις δικές σας ιδέες – λύσεις.

4^ο βήμα: Καταγράψτε όλες αδιακρίτως τις ιδέες – χωρίς να τις αξιολογείτε. Δεν είναι απαραίτητο να τις καταγράψετε, ωστόσο η αποτύπωση στο χαρτί προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στην όλη διαδικασία.

5^ο βήμα: Αποφασίστε ποιες προτάσεις είναι αρεστές και ποιες όχι. Αποφύγετε τη χρήση απαξιωτικών σχολίων («πολύ χαζή σκέψη»). Αντί γι’ αυτό καταφύγετε στην περιγραφή των συναισθημάτων που σας δημιουργούν: «Θα με προβλημάτιζε αυτό, επειδή…», «Αυτό νομίζω πως θα μπορούσα να το κάνω.»

6^ο βήμα: Προχωρήστε στο σχεδιασμό υλοποίησης των όσων προκρίνατε: «Τι πρέπει να κάνουμε για να βάλουμε σε εφαρμογή το σχέδιο;», «Τι ευθύνες θα αναλάβει ο καθένας μας;», «Δεν πρέπει να βάλουμε ένα χρονικό όριο γι’ αυτά που συμφωνήσαμε;» 

Το πιο δύσκολο κομμάτι όσον αφορά την εφαρμογή των τεχνικών για την επίλυση των προβλημάτων έγκειται στην υλοποίηση της απαιτούμενης μεταβολής της στάσης μας. Είναι σημαντικό να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε το παιδί ως «πρόβλημα» που χρειάζεται «διόρθωση» αλλά και να εγκαταλείψουμε την ιδέα ότι ως ενήλικοι γνωρίζουμε πάντα τη λύση στο πρόβλημα και έχουμε το δίκιο με το μέρος μας ∙ να απαλλαγούμε από το φόβο ότι αν δεν επιδείξουμε την απαραίτητη αυστηρότητα και σκληρότητα το παιδί θα κάνει ό,τι θέλει. Με τον τρόπο αυτό, απαλλάσσουμε τα παιδιά από το ρόλο των θυμάτων ή των εχθρών μας, ενώ ταυτόχρονα τους προσφέρουμε τα αναγκαία εφόδια για ενεργό συμμετοχή στην επίλυση των προβλημάτων που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν.

… και ορισμένες συστάσεις:

• Οι συνέπειες είναι το φυσικό αποτέλεσμα της συμπεριφοράς του παιδιού. Είναι πολύ πιο εύκολο τα παιδιά να αντλήσουν διδάγματα από τη σκληρή πραγματικότητα υπαρκτών αντιδράσεων, παρά από ένα άτομο που αποφασίζει να τα τιμωρήσει «για το καλό τους».

• Μην ασχολείστε με την αναζήτηση και την τιμωρία του «ενόχου». Αποφεύγοντας την επίρριψη ευθυνών και την τιμωρία, δίνουμε στα παιδιά την ευκαιρία να εστιάσουν την προσοχή τους στην υιοθέτηση υπεύθυνης στάσης, αντί στην πρόθεση αντεκδίκησης.

• Η έκφραση της αποδοκιμασίας από μέρους του γονέα χρειάζεται να ακούγεται σποραδικά, αρκεί να μην είναι ιδιαίτερα έντονη. Διότι, στην περίπτωση αυτή, το παιδί θα νιώσει ανάξιο και καταφρονεμένο εξαιτίας του «παραπτώματος», ενώ ο γονέας θα έχει κάνει κατάχρηση της γονικής ισχύος, προκαλώντας αισθήματα ενοχής και προσωπικής απαξίωσης στο παιδί, τα οποία ενδέχεται να επηρεάσουν καταλυτικά τη διάπλαση της προσωπικότητάς του.

• Αν είναι δυνατόν, σε συνδυασμό με την αποδοκιμασία, πρέπει ο γονέας να υποδεικνύει στο παιδί τρόπους επανόρθωσης. Μετά την αρχική μεταμέλεια από μέρους του παιδιού, πρέπει να του δοθεί η δυνατότητα να αποκαταστήσει τα θετικά συναισθήματα προς τον εαυτό του, προκειμένου να ανακτήσει τον αυτοσεβασμό και την αίσθηση ότι παραμένει αξιοσέβαστο μέλος της οικογένειας. Παράδειγμα: «Είμαι έξαλλη! Η μικρή έπαιζε χαρούμενη, ώσπου ήρθες και της πήρες την κουδουνίστρα. Τώρα βρες εσύ τον τρόπο να την ησυχάσεις, που έχει πλαντάξει στο κλάμα!» Αντί γι’ αυτό: «Πάλι το έκανες να κλαίει το μωρό. Ετοιμάσου να τις αρπάξεις!». Τέτοιου είδους σχόλια μεταφέρουν στο παιδί το ακόλουθο μήνυμα: «Δε μου άρεσε αυτό που έκανες κι έχω την απαίτηση να επανορθώσεις.»

• Μερικά παιδιά χρησιμοποιούν τη «συγγνώμη» σαν μέσο εξευμενισμού του οργισμένου γονέα, αλλά επαναλαμβάνουν το ίδιο «παράπτωμα» με την πρώτη ευκαιρία. Είναι ουσιώδες τα παιδιά αυτά να αντιληφθούν ότι η πραγματική μεταμέλεια πρέπει να συνοδεύεται από ανάλογες πράξεις: «Χαίρομαι που αναγνωρίζεις το σφάλμα σου. Είναι το πρώτο βήμα. Το δεύτερο είναι να αναρωτηθείς τι μπορείς να κάνεις για να διορθώσεις την κατάσταση.»

• Δεν είναι ανάγκη να διερχόμαστε πάντοτε από όλα τα στάδια προκειμένου να οδηγηθούμε στη λύση. Το πρόβλημα μπορεί να λυθεί σε οποιαδήποτε φάση της διεργασίας. Μερικές φορές, η απλή περιγραφή των αντικρουόμενων συναισθημάτων γονέα και παιδιού αρκεί για να δώσει τη λύση.

• Κάποια παιδιά αρνούνται να εμπλακούν στη διαδικασία επίλυσης προβλημάτων. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ένα σημείωμα, γραμμένο στο ίδιο πνεύμα, μπορεί να αποτελέσει το κατάλληλο υποκατάστατο.

Βιβλιογραφία:

Faber, A., Mazlish, E., (1999). How to talk so kids will listen and listen so kids will talk, Collins

ΠΗΓΗ: thepsychologysecrets.blogspot.gr