Νίκος Δημητρίου

επιλογή εικόνας : Νίκος Δημητρίου

Ενώ η σημασία της συναισθηματικής εκπαίδευσης είναι αναγνωρισμένη, γιατί παραμένει αποκομμένη από τις μαθητικές τάξεις;

Ποιος σας δίδαξε πώς να εντοπίζετε και να διαχειρίζεστε τα συναισθήματά σας, πώς να τα αναγνωρίζετε όταν τα νιώθατε και πώς να προχωρήσετε αφού τα έχετε νιώσει; Για πολλούς ενήλικες, η απάντηση είναι: Κανείς. Βρήκατε τη διέξοδο από αυτό το λαβύρινθο μόνοι σας.

Αν και το εσωτερικό μας καθρέφτισμα δεν ήταν κάτι που μας έμαθαν στο σχολείο, είναι κάτι που θα έπρεπε να είχε γίνει, υποστηρίζει ένας αριθμός ερευνητών. Εκείνοι πιστεύουν ότι οι συναισθηματικές δεξιότητες πρέπει να καταταχθούν ψηλά στην εκπαίδευση των παιδιών όπως τα μαθηματικά, η ανάγνωση, η ιστορία και η επιστήμη.

Γιατί τα συναισθήματα είναι σημαντικά;

Η έρευνα έδειξε ότι οι άνθρωποι που έχουν αποκτήσει συναισθηματικές δεξιότητες, έχουν καλύτερες επιδόσεις στο σχολείο, καλύτερες σχέσεις και αποφεύγουν συχνότερα τις βλαβερές συμπεριφορές. Επιπλέον, καθώς όλο και περισσότερες θέσεις εργασίας γίνονται όλο και πιο μηχανοποιημένες, οι λεγόμενες «μαλακές δεξιότητες» (soft skills) οι οποίες περιλαμβάνουν την επιμονή, τη διαχείριση του άγχους και της επικοινωνίας, θεωρούνται ως ένας τρόπος για να κάνετε τους ανθρώπους αναντικατάστατους από τις μηχανές.

Έχει υπάρξει μια αυξανόμενη προσπάθεια στα αμερικανικά σχολεία να διδάξουν την κοινωνική και συναισθηματική μάθηση, αλλά αυτά τα μαθήματα τείνουν να δίνουν έμφαση στις διαπροσωπικές δεξιότητες όπως η συνεργασία και η επικοινωνία.

Τα παιδιά συχνά διδάσκονται να αγνοούν ή να καλύπτουν τα συναισθήματά τους. Πολλές δυτικές κοινωνίες βλέπουν τα συναισθήματα ως πολυτέλεια ή διάσπαση της προσοχής, λέει ο κοινωνιολόγος Thomas Scheff από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας-Σάντα Μπάρμπαρα, υπέρμαχος της συναισθηματικής εκπαίδευσης. Τα συναισθήματά μας μπορούν να μας δώσουν πολύτιμες πληροφορίες για τον κόσμο, αλλά συχνά διδασκόμαστε ή κοινωνικοποιούμαστε χωρίς να τους δίνουμε προσοχή.

Εξίσου επικίνδυνη, λέει ο Scheff, είναι η πρακτική της απόκρυψης ενός συναισθήματος πίσω από κάποιο άλλο. Έχει βρεθεί ότι οι άνδρες, ιδίως, έχουν την τάση να κρύβουν τα συναισθήματά της ντροπής κάτω από θυμό, την επιθετικότητα και, πολύ συχνά, τη βία.

Πώς μπορεί κάποιος να διδάξει για τα συναισθήματα;

Ένα από τα πιο γνωστά σχολικά προγράμματα για τη διδασκαλία σχετικά με τα συναισθήματα είναι το RULER, που αναπτύχθηκε το 2005 από το «Κέντρο για την Συναισθηματική Νοημοσύνη» του Yale. Το πολυετές πρόγραμμα χρησιμοποιείται σε περισσότερα από 1.000 σχολεία, στις ΗΠΑ και στο εξωτερικό. Το όνομα, RULER, είναι ένα αρκτικόλεξο για τους πέντε στόχους του:

• • την αναγνώριση (recognizing) των συναισθημάτων στον εαυτό του και τους άλλους

• • την κατανόηση (understanding) των αιτίων και των συνεπειών των συναισθημάτων

• • την επισήμανση (labeling) των συναισθηματικών εμπειριών με ένα ακριβές και ποικίλο λεξιλόγιο

• • και την έκφραση (expressing) και ρύθμιση (regulating) των συναισθημάτων με τρόπους που προάγουν την ανάπτυξη.

Ως στρατηγική του προγράμματος, τα παιδιά διδάσκονται να επικεντρώνονται στο υποβόσκον θέμα ενός συναισθήματος αντί να χάνονται στην προσπάθεια να το ορίσουν. Όταν ένα συναίσθημα σας κατακλύζει, εξηγεί ο Stern, η κατανόηση του θεματικού περιγράμματός του μπορεί να βοηθήσει στο νόημα του «ονόμασε το συναίσθημα για να το διαχειριστείς».

Παρ΄όλο που ο θυμός βιώνεται διαφορετικά από διαφορετικούς ανθρώπους αυτό που βρίσκεται πίσω από το θυμό είναι το ίδιο. Η αδικία. Το θέμα που κρύβεται πίσω από την απογοήτευση είναι μια ανικανοποίητη προσδοκία. Το θέμα που κρύβεται πίσω από την απογοήτευση είναι ότι αισθάνεσθε αποκλεισμένοι από το δρόμο σας προς ένα στόχο. Ο εντοπισμός του κάθε θέματος μπορεί να βοηθήσει ένα άτομο να δει και να κατανοήσει τη θέση του, λέει ο Στερν.

Τα μαθήματα του RULER είναι σχεδιασμένα για όλες τις τάξεις και τα μαθήματα. Έτσι, για παράδειγμα, αν η συναισθηματική λέξη που είναι υπό συζήτηση είναι η λέξη «ενθουσιασμένος», ένας δάσκαλος ιστορίας θα ζητήσει από τους μαθητές του να το συνδέσουν με ένα ιστορικό γεγονός. Οι οδηγίες μπορούν επίσης να συνεχιστούν και πέρα ​​από την τάξη: ζητείται από τα παιδιά να μιλούν με τους γονείς τους για το πότε αισθάνθηκαν τελευταία φορά ενθουσιασμένα.

Οι ερευνητές στο Κέντρο για τη Συναισθηματική Νοημοσύνη στο Yale, έχουν βρει ότι τα σχολεία που εφαρμόζουν το πρόγραμμα RULER παρουσιάζουν λιγότερα περιστατικά σχολικού εκφοβισμού, χαμηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, περισσότερη μαθητική ηγεσία και υψηλότερους βαθμούς. Γιατί, λοιπόν, η συναισθηματική εκπαίδευση να μην είναι ο κανόνας και είναι η εξαίρεση;

Ένα γεγονός που θα σας εκπλήξει: Ενώ οι επιστήμονες και οι εκπαιδευτικοί συμφωνούν για την ανάγκη να διδάσκονται τα συναισθήματα, δεν συμφωνούν σχετικά με το πόσα υπάρχουν και τι είναι. Το πρόγραμμα σπουδών του RULER αποτελείται από εκατοντάδες «λέξεις συναισθημάτων», συμπεριλαμβανομένων των: περίεργος, εκστατικός, απογοητευμένος, ζηλιάρης, ανακουφισμένος και αμήχανος.

Οι υπόλοιπες λίστες των συναισθημάτων άλλων ακαδημαϊκών κυμαίνονται σε αριθμό από 2 έως 11. Ο Scheff προτείνει να ξεκινούν οι μαθητές με έξι συναισθήματα: λύπη, φόβος, θυμός, υπερηφάνεια, ντροπή και την υπερβολική κόπωση.

Ενώ η ψυχολογία άρχισε να μελετάται ως επιστήμη λίγο περισσότερο από έναν αιώνα πριν, μέχρι τώρα έχει επικεντρωθεί περισσότερο στον εντοπισμό και την αντιμετώπιση των διαταραχών. Ο Scheff, ο οποίος έχει περάσει χρόνια μελετώντας την ντροπή, ένα συναίσθημα ταμπού και τις καταστροφικές επιπτώσεις της στις ανθρώπινες ενέργειες, παραδέχεται ότι Δεν ξέρουμε πολλά για τα συναισθήματα, ακόμα κι αν νομίζουμε ότι γνωρίζουμε και αυτό ισχύει και για τον κόσμο και για τους ερευνητές. Ή, όπως η Βιρτζίνια Γουλφ τόσο όμορφα το έθεσε ‘Μπορεί οι δρόμοι του Λονδίνου να έχουν το χάρτη τους όμως τα πάθη μας είναι ακόμη ανεξερεύνητα.

Οι γονείς μπορούν να αρχίσουν να ενθαρρύνουν την συναισθηματική επίγνωση των παιδιών τους με μια απλή προτροπή «Πες μου μερικές από τις καλύτερες στιγμές σου» μια φράση που ο Scheff έχει χρησιμοποιήσει πολλές φορές για να ξεκινήσει συζητήσεις με τους φοιτητές του.

Αλλά και ο Stern συμφωνεί ότι τα σχολεία δεν μπορούν να περιμένουν μέχρι οι ακαδημαϊκοί να διευθετήσουν το όνομα και τον αριθμό των συναισθημάτων, πριν να ενεργήσουν. Γνωρίζουμε ότι έχουμε συναισθήματα όλη την ημέρα, είτε είμαστε ενήμεροι για αυτά ή όχι», επισημαίνει ο Stern. «Ας διδάξουμε στα παιδιά πώς να διαχειρίζονται τις συναισθηματικές στιγμές τους, αντί να χάνονται μέσα τους.

ΠΗΓΗ: https://www.psychologynow.gr/arthra-psyxologias/sxoleio/sxoliki-psyxologia/giati-ta-synaisthimata-prepei-na-didaskontai-sta-sxoleia/

επιλογή εικόνας : Νίκος Δημητρίου

H μεγάλη υπόσχεση που ξεκινάει στο σχολείο. Όλα όσα τα παιδιά μαθαίνουν από τα χρόνια του σχολείου να προσδοκούν. Οι υποσχέσεις που γίνονται προσδοκίες και με τις οποίες εισέρχονται στην ενήλικη ζωή. Εκεί όπου θα ακολουθήσει η διάψευση της μεγάλης υπόσχεσης.

Eίναι η μεγάλη υπόσχεση της απεριόριστης προόδου που θα έρθει στη ζωή τους. Της απεριόριστης ικανοποίησης όλων ή τουλάχιστον των περισσότερων επιθυμιών τους. Της ανεμπόδιστης προσωπικής ελευθερίας. Η επίτευξη πλούτου και άνεσης που θα φέρει απεριόριστη ευτυχία στους περισσότερους ανθρώπους ή τουλάχιστον την μέγιστη δυνατή ευχαρίστηση.

Το εύρος της Μεγάλης Υπόσχεσης, τα θαυμαστά υλικά, τα τεχνολογικά επιτεύγματα, πρέπει κάποια στιγμή να μελετηθεί σε βάθος προκειμένου να κατανοήσουμε επίσης πόσο βαθύ είναι το τραύμα της διάψευσης της μεγάλης υπόσχεσης. Αυτά τα παιδιά, οι έφηβοι όπως και οι μετέφηβοι συνειδητοποιούν σιγά σιγά  ότι αυτό που συμβαίνει στους γονείς τους, αυτό που άλλοτε  είναι καλά κρυμμένο και άλλοτε πιο φανερό, είναι εκεί και για τα ίδια. Θα συνειδητοποιήσουν ότι:

• Η ανεμπόδιστη προσωπική ελευθερία, το όνειρο του να γίνουμε κύριοι της ίδιας μας της ζωής έσβησε όταν αρχίσαμε να συνειδητοποιούμε ότι είχαμε γίνει όλοι κομμάτια, γρανάζια, μιας γραφειοκρατικής μηχανής, με την εκάστοτε κυβέρνηση ανεξάρτητα της πολιτικής της απόχρωσης και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης που ελέγχονται απ΄αυτή να χειραγωγούν τις  σκέψεις, τα συναισθήματα και τις προτιμήσεις μας.

• Η απεριόριστη ικανοποίηση όλων των επιθυμιών δεν οδηγεί τελικά σε μια καλή ποιότητα ζωής ούτε αποτελεί το δρόμο για την ευτυχία ή έστω για την μέγιστη δυνατή ευχαρίστηση. Σε επίπεδο οικονομικής προόδου αυτή παραμένει περιορισμένη στις πολύ πλούσιες χώρες, στις πολύ πλούσιες τάξεις και το χάσμα μεταξύ τους μόνο μεγαλώνει.

Αλλά και εκεί, πόσοι άνθρωποι με αρκετά ικανοποιητική οικονομική κατάσταση, τέτοια που να μπορούν να ικανοποιήσουν πολλές επιθυμίες τους όπως ταξίδισ, απόκτησης υλικών αγαθών, του πολυπόθητου λεπτού και καλοσχηματισμένου σώματος, πολλών και διαφόρων κοινωνικών γνωριμιών και ανελίξεων παραμένουν εσωτερικά κενοί, δυστυχείς, με αποτυχημένες σχέσεις, μόνοι.

• Η απεριόριστη πρόοδος σε επίπεδο τεχνολογικής προόδου προκάλεσε οικολογικούς κινδύνους όπως και τον κίνδυνο πυρηνικού πολέμου. Θα συνειδητοποιήσουν ότι βαδίζοντας στο δρόμο για να γίνουμε υπέρτατα όντα, γίναμε παντοδύναμοι, αυτοί που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα δεύτερο κόσμο χρησιμοποιώντας τον φυσικό κόσμο απλά σαν πηγή οικοδομικών υλικών. Μια παντοδυναμία που έφθασε μέχρι και στην υποκατάσταση του ίδιου του ανθρώπινου νου. Η σχέση μας με την φύση έγινε βαθιά εχθρική.

Η ευτυχία λοιπόν στον άνθρωπο δεν έρχεται μέσα από το ανελέητο κυνηγητό της. Κάπου αλλού κρύβεται. Οι έρευνες και οι παρατηρήσεις δείχνουν πως παρά την τεχνολογική πρόοδο, είμαστε μια κοινωνία ιδιαίτερα δυστυχισμένων ανθρώπων: μοναχικoί, αγχωμένοι, καταθλιπτικοί, καταστροφικοί, άνθρωποι που είναι ευτυχείς όταν σκοτώνουν τον χρόνο ενώ μας είναι πολύτιμος.

Η διατύπωση του γκρεμίσματος της αυταπάτης θα μπορούσε να συνοψιστεί στη φράση: ‘’όσο γινόμαστε παντοδύναμοι τόσο γινόμαστε απάνθρωποι’’. Αυτό σημαίνει πως θέλω τα πάντα για τον εαυτό μου και αντλώ ευχαρίστηση από την κατοχή, την ιδιοκτησία, το έχω και όχι από το μοίρασμα. Σκοπός μου είναι να έχω και για αυτό πράττω ανταγωνιστικά απέναντι σε όλους τους άλλους. Δεν μπορώ να νιώσω ικανοποιημένος γιατί δεν υπάρχει τέλος στις επιθυμίες μου, φθονώ όσους έχουν περισσότερα και φοβάμαι όσους έχουν λιγότερα.

Με τη διαφορά και το κόστος πως όλα αυτά τα συναισθήματα πρέπει να τα καταπιέζω έτσι ώστε να παρουσιάζω τον εαυτό μου τόσο στους άλλους όσο και σε εμένα τον ίδιο, ως τον χαμογελαστό, σοβαρό, ευγενικό, ορθολογιστή άνθρωποι που όλοι παριστάνουν πως είναι.

Άραγε άνθρωπος που έχει, κατέχει και ανταγωνίζεται είναι ένας ενεργητικός άνθρωπος;

Αυτός που αντί να πει ‘’είμαι προβληματισμένος’’ λέει ‘’έχω ένα πρόβλημα’’. Αυτός που αντί να πει ‘’είμαι ερωτευμένος’’ λέει ‘’έχω έρωτα’’. Λέει ΄΄έχω μια αγάπη για σένα’’ αντί να πει ‘’σ’ αγαπώ’’. Αφού όταν αγαπώ, όταν  είμαι ερωτευμένος, στην πραγματικότητα …δεν έχω τίποτα. Πως η γλώσσα προδίδει μια καλά κρυμμένη ασυνείδητη αλλοτρίωση.

Σαν τα ρήματα «έχω» και «είμαι» να δηλώνουν δυο διαφορετικούς τρόπους ύπαρξης. Όπου στο τρόπο ύπαρξης που κυριαρχεί το ‘’να έχεις’’ η σχέση του ανθρώπου με τον κόσμο είναι μια σχέση κατοχής. Θέλω να κάνω τους πάντες και τα πάντα δικά μου.

Αν παρατηρήσουμε ένα βρέφος, σε κάποια στιγμή της ανάπτυξης του έχει τη τάση να τα βάζει όλα στο στόμα του. Αυτός είναι ο τρόπος του νηπίου να κατέχει. Στον καταναλωτισμό είναι εγγενής η πρόθεση να καταβροχθίσει κανείς ολόκληρο το κόσμο. Ο καταναλωτής είναι το αιώνιο μωρό που κλαίει για το μπιμπερό του.

Ενώ στο τρόπο ύπαρξης που κυριαρχεί το ‘’είμαι’’ η σχέση του ανθρώπου με τον κόσμο είναι ζωντανή, αυθεντική σε αντίθεση με το φαίνεσθαι, αναφέρεται στην αληθινή φύση , στην πραγματικότητα.

Στην μεγάλη υπόσχεση που απευθύνουμε στα παιδιά είναι σαν ο τρόπος ύπαρξης των σημερινών  παιδιών και αυριανών ενηλίκων με βάση το είμαι, να μένει ακαλλιέργητος.

Και το σχολείο, πως επηρεάζεται από όλα αυτά;

Ας ανοίξουμε την πόρτα μιας τάξης, τι περιμένουμε να δούμε;

Ας αρχίσουμε να παρατηρούμε από το όσα βλέπουμε  σε ένα διάλειμμα έξω από τη τάξη. Όπου θα υπάρχουν ομάδες παιδιών με έκδηλα τα χαρακτηριστικά του ίδιου σχεδόν ντυσίματος που ακολουθεί πιστά συγκεκριμένες τάσεις μόδας, με σωματικούς τύπους που ακολουθούν την τάση που συνήθως επιτάσσουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα ανορεξικά ραγδαία περισσότερα παιδιά πια, επιθετικότητα μεταξύ κάποιων ομάδων ή εναντίον κάποιου αδύναμου στόχου, πολύ κάπνισμα, κινητά που όσο κι αν απαγορεύονται όλο και εμφανίζονται. ναρκωτικά που κάποιες φορές ενδεχομένως κυκλοφορούν ακόμα και μέσα στο σχολείο.

Όσο πιο μεγαλύτερη τάξη είναι αυτή που μπήκαμε ( από την ηλικία των μαθητών) θα δούμε το μεγαλύτερο ποσοστό των μαθητών ( βέβαια όχι όλοι)  να παρακολουθούν την παράδοση, προσέχοντας τις λέξεις, κατανοώντας την λογική τους δομή και το νόημα τους και όσο καλύτερα μπορούν θα καταγράφουν σημειώσεις. Έτσι ώστε αργότερα να καταφέρουν να απομνημονεύσουν τις σημειώσεις τους και με αυτό το τρόπο να περάσουν το μάθημα. Με τη διαφορά πως το περιεχόμενο της παράδοσης δεν γίνεται κομμάτι του δικού τους ατομικού συστήματος σκέψης, εμπλουτίζοντας το και διευρύνοντας το.

Αντίθετα αποθηκεύουν ολόκληρες θεωρίες. Eίναι σαν οι μαθητές και τα περιεχόμενα των παραδόσεων να μένουν ξένα μεταξύ τους. Η μόνη διαφορά από το πριν και το μετά της παράδοσης και της απομνημόνευσης είναι πως ο μαθητής έγινε κάτοχος μιας νέας συλλογής διατυπωμένων σκέψεων τις οποίες εξέφρασε κάποιος άλλος που είτε τις δημιούργησε μόνος του είτε τι πήρε από κάποια άλλη πηγή.

Οι μαθητές που μαθαίνουν με αυτό το τρόπο, με βάση δηλαδή του να ‘’έχω’’, διατηρούν έναν και μοναδικό σκοπό. Να συγκρατήσουν αυτά τα οποία έμαθαν είτε αποθηκεύοντας τα με ασφάλεια στη μνήμη τους είτε διαφυλάσσοντας τα με προσοχή στις σημειώσεις τους. Δεν χρειάζεται να σκεφθούν ή να δημιουργήσουν κάτι πρωτότυπο. Σε μελλοντικό χρόνο αφού έχουν εκπαιδευτεί με αυτό το τρόπο στο κέντρο του οποίου υπάρχει το ‘’να έχω’’, το πιθανότερο οι καινούργιες σκέψεις και ιδέες να τους ενοχλούν αφού το κάθε καινούργιο έρχεται να αμφισβητήσει το παγιωμένο σύνολο πληροφοριών που έχουν στην κατοχή τους. Ιδέες που δεν μπορούν εύκολα να ταξινομηθούν, να παγιωθούν φαντάζουν τρομακτικές. Όπως άλλωστε και οτιδήποτε άλλο μέσα στον κόσμο που εξελίσσεται και μεταβάλλεται και ξεφεύγει από τον έλεγχο του.

Υπάρχει όμως και κάποιος άλλος τρόπος μάθησης. Πάντα θυμάμαι τα λόγια ενός δασκάλου του Δημοτικού ‘’να μάθει ο μαθητής να σκέφτεται, αυτό είναι που με ενδιαφέρει. Να εκπαιδεύει την κριτική του σκέψη όχι την μνήμη του‘’.

Πως θα είναι η τάξη όπου οι μαθητές συνδέονται με το μάθημα με μια σχέση που δεν έχει κέντρο ‘’το έχω‘’ αλλά το ‘’είμαι‘’. Η παράδοση θα έχει στόχο να κεντρίσει το ενδιαφέρον τους και κυρίως την δική τους σκέψη. Η παρακολούθηση είναι μια ζωντανή διαδικασία. Σκέψου το εμβαδόν όχι σαν ένα τύπο αλλά σαν μια πραγματικότητα, σαν ένα χώρο, σαν ένα τμήμα ενός μεγαλύτερου χώρου. Αλλά και το εμβαδόν του ήχου που εδώ θα το ονομάσουμε ένταση. Σήκω να δεις το εμβαδόν του διαδρόμου του σχολείου, άκου τις τέσσερις εποχές του Vivaldi για να έχει για σένα η ένταση και το εμβαδόν βιωματική αξία.

Ο μαθητής εδώ δεν είναι παθητικός αποδέκτης σκέψεων και ιδεών. Ανταποκρίνονται με ένα τρόπο ενεργητικό και δημιουργικό. Καθώς οι τάξεις προχωρούν και οι μαθητές μεγαλώνουν δημιουργούν νέα δικά τους ερωτήματα, νέους προβληματισμούς. Η μάθηση γίνεται ένα ταξίδι εμπειρικό, η σχέση με τον εκπαιδευτικό και τους υπόλοιπους συνταξιδιώτες ενισχύεται. Ανθίζει ο αυθορμητισμός, η κριτική και παραγωγική σκέψη, ο κάθε μαθητής, η κάθε μαθήτρια δεν είναι πια οι ίδιοι πριν και μετά την κάθε παράδοση.

Αυτό όμως μπορεί να γίνει μόνο αν τα λόγια της παράδοσης δεν είναι κενά, μόνο αν η παράδοση παρέχει ενδιαφέρον υλικό και φαντασία. Βέβαια να σημειώσουμε πως ο εκπαιδευτικός έχει στη τάξη του ήδη από πριν αρχίσει τις παραδόσεις του μαθητές που λειτουργούν στις σχέσεις τους κάτω από το πρίσμα του ΄΄έχω΄΄ή του ΄είμαι’’, γιατί τα παιδιά έρχονται από ένα σπίτι και από μια οικογένεια και εκεί έχουν ήδη διαμορφώσει ένα τρόπο σύνδεσης με τους ανθρώπους και το κόσμο. Στο σχολείο έρχεται μια δεύτερη ευκαιρία αν κάτι έχει πάει λάθος αυτό με τις νέες σχέσεις και τις νέες συνθήκες να επηρεαστεί θετικά και ακόμα να επανορθωθεί.

Θα δούμε επίσης εκπαιδευτικούς που προσπαθούν πάνω ή κάτω από την έδρα να παραδώσουν το μάθημα ακροβατώντας ανάμεσα στα δικά τους ασυνείδητα κίνητρα και βιώματα και της ομάδας των παιδιών που καθένα κουβαλάει μαζί του εκτός από το ίδιο και ολόκληρη την οικογένεια του. Θέση πολύ δύσκολη, θέση που θα απαιτούσε καλά πλαισιωμένους εκπαιδευτικούς με όρους προσωπικής τους αυτογνωσίας και υποστήριξης από το σχολείο και την πολιτεία. Πράγματα όμως που δεν υπάρχουν. Η μεγάλη υπόσχεση της απεριόριστης υπόσχεσης δεν τα θεωρεί απαραίτητα.

Μνήμη-Ενθύμηση

Ίσως κάποιος αναρωτηθεί με αυτόν τον ενεργητικό τρόπο εκμάθησης, οι μαθητές θα θυμούνται αυτά που διδάχθηκαν; Αν μαθαίνει ένα παιδί μηχανικά προκειμένου να ΄΄έχει΄΄τη γνώση, οι συνδέσεις είναι μηχανικές και εγκαθιδρύονται με τις επαναλήψεις. Οι συνδέσεις είναι τότε αμιγώς λογικές, όπως αυτές ανάμεσα σε αντίθετες ή συγκλίνουσες έννοιες ή αυτές που σχετίζονται με το χώρο, τον χρόνο, το μέγεθος κλπ.

Στην περίπτωση που το παιδί συμμετέχει ενεργητικά τότε οι συνδέσεις γίνονται και αυτές ενεργητικά. Πρόκειται για την σύνδεση του στοιχείου το οποίο θυμόμαστε με όλα τα άλλα στοιχεία τα οποία σχετίζονται μαζί του. Οι συνδέσεις στη πραγματικότητα δεν είναι ούτε μηχανικές, ούτε καθαρά λογικές, αλλά ζωντανές.  Μια έννοια συνδέεται με μια άλλη με την δημιουργική πράξη του στοχασμού ή του συναισθήματος που τίθεται σε λειτουργία όταν κάποιος αναζητά τη σωστή λέξη.

Για παράδειγμα αν συνδέσω τη λέξη πόνος ή ασπιρίνη με τον πονοκέφαλο, έχω να κάνω με ένα λογικό και συμβατικό συνειρμό. Αν όμως συνδέσω το άγχος, το θυμό με τη λέξη πονοκέφαλος τότε συνδέω το δοσμένο στοιχείο με τις πιθανές του συνέπειες ως ένα φαινόμενο που μελέτησα.

Γνωρίζοντας το πλήθος των πληροφοριών που οι μαθητές είναι υποχρεωμένοι να θυμούνται, το να καταγράφουν και να αποστηθίζουν είναι κάπου αναπόφευκτο αλλά όχι σε όλες τις τάξεις και όχι στα πάντα. Η τάση να αποφεύγουμε να θυμόμαστε πρέπει να ξεπεραστεί. Οι εκπαιδευτικοί θα είναι οι πρώτοι που μπορούν να επιβεβαιώσουν πως οι μαθητές που καταγράφουν και αποστηθίζουν τις πληροφορίες τελικά κατανοούν και θυμούνται λιγότερο.

Τι παρέχει το σχολείο σήμερα. Τι θα μπορούσαμε να κάνουμε;

Το σχολείο παρέχει εκπαίδευση , πληροφορίες και γνώσεις. Παρέχει εκπαιδευτικούς που σαν μοναχικοί σχοινοβάτες με τις παραδόσεις και τις διδασκαλίες τους επιχειρούν να μεταλαδαμπεύσουν τη γνώση, να ολοκληρώσουν την προβλεπόμενη ύλη, να προετοιμάσουν μαθητές για τις εξετάσεις στη κάθε τάξη αλλά και τις τελικές εισαγωγικές εξετάσεις. Εξετάσεις που καλύπτουν και τις μεγάλες υποσχέσεις και προσδοκίες για την μεγάλη πρόοδο που θα φέρει την μέγιστη ευτυχία  που καλλιεργεί η κοινωνία σήμερα.

Τι δεν παρέχει;

Δεν παρέχει το τρόπο να καλυφθεί η ανάγκη να οικοδομήσουμε στις νέες γενιές κριτική και δημιουργική σκέψη η οποία θα διαλύσει την ομίχλη της μαγικής σκέψης που επι χιλιάδες χρόνια έχει σκοτεινιάσει τόσο πολύ την ιστορία της ανθρωπότητας.

Δεν παρέχει την σύνδεση των ανακαλύψεων και ευρημάτων της ψυχολογίας και των νευροεπιστημών με την καθημερινότητα της σχολικής τάξης, την επικοινωνία μεταξύ των εκπαιδευτικών και των παιδιών, των μαθητών μεταξύ τους, των εκπαιδευτικών με τους γονείς κλπ. Η ψυχολογία και οι νευροεπιστήμες που μας αποσαφηνίζουν την σχέση που υπάρχει μεταξύ των συναισθημάτων, της περιέργειας, της προσοχής, των διανοητικών διεργασιών, της μάθησης της εμπέδωσης της μάθησης του ύπνου, του βιολογικού ρυθμού και όχι μόνο για τα παιδιά και τους έφηβους αλλά και για όλες τις ηλικίες του ανθρώπου.

Το να εμβαθύνουμε στις νέες γνώσεις, το να αποκτήσουμε σαφή εικόνα του τι συμβαίνει μέσα σε ένα παιδί στα διάφορα στάδια της ανάπτυξης του θα ήταν πολύ χρήσιμο για να βελτιώσουμε τη μαθησιακή και διδακτική διαδικασία. Η αλήθεια πως στη ζωή μας όλα όσα κάνουμε είναι παράλογα και έχουν την έδρα τους σε ασυνείδητα κίνητρα , παραμένει ακόμα άγνωστη για τους πολλούς παρά την ραγδαία τεχνολογική πρόοδο.

Το εκπαιδευτικό σύστημα δεν παρέχει το τρόπο, την υποστήριξη στον εκπαιδευτικό να μετατραπεί από έναν απλό εκπαιδευτικό, σε καλύτερο ή ακόμα και εξαιρετικό. Δεν είναι θέμα υψηλών προσδοκιών , είναι μια δημιουργική διαδικασία που θα κάνει τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς περισσότερο ικανοποιημένους από τη εργασία τους μέσα στην σχολική τάξη.

Φυσικά και δεν γίνεται όλα τα μαθήματα να παραδίδονται στους μαθητές και αυτοί να είναι πάντα ικανοποιημένοι. Όμως ο εκπαιδευτικός είναι κάτι παραπάνω από την παράδοση του μαθήματος και την απάντηση των σχετικών ερωτήσεων. Είναι αυτός που ανοίγει τον δρόμο να πει ο μαθητής ΄αυτό με αφορά’’ .

Τα παιδιά θα πουν αυτό που ο δάσκαλος μπορεί να αφουγκραστεί ή να διαισθανθεί μέσα του. Επικοινωνούμε με τους άλλους όταν μπορούμε να τους αφουγκραστούμε. Εκεί μέσα του ο δάσκαλος μπορεί να βρει και τη φωνή του εσωτερικού του δασκάλου. Είναι ένα συναίσθημα, μια εικόνα, μια αίσθηση, ένα εσωτερικευμένο πρόσωπο ή ένας συνδυασμός  αυτών που θα μας ψιθυρίσει΄΄έτσι ακούγομαι στους μαθητές μου. Όμως το σημερινό σχολείο δεν παρέχει την υποστήριξη στον εκπαιδευτικό να γνωρίζει τον εαυτό του για να καταφέρει να επικοινωνήσει με τον μαθητή του.

Το σημερινό σχολείο δεν μιλά για συναισθήματα

Αγνοεί πως κάθε σχολείο είναι ένα κοινωνικό εργαστήριο μέσα στο οποίο θα μπορούσε να συντελεστούν επανορθωτικές εμπειρίες που θα οδηγούσαν τα παιδιά να γίνουν συναισθηματικά ώριμοι άνθρωποι και που θα κατορθώσουν να αποτελέσουν εναλλακτικές λύσεις απέναντι στις οικονομικές και οικολογικές καταστροφές. Αφού μια νέα κοινωνία είναι εφικτή μόνο αν κατά τη διαδικασία της ανάπτυξης της, αναπτυχθεί επίσης ένας νέος άνθρωπος, με λίγα λόγια αν επέλθει μια θεμελιακή  αλλαγή στη δομή του χαρακτήρα του σύγχρονου ανθρώπου.

Δέχεται περιστατικά βίας από μαθητές όπως τα φέρνουν από το σπίτι τους και αδυνατώντας να επεξεργαστεί και να διαχειριστεί, αποβάλλει, μεταφέρει το πρόβλημα σε μια άλλη τάξη κλπ.

Αναζητά τη συμμετοχή στη διαδικασία του μαθήματος ενώ δεν καλλιεργεί τον ενεργητικό τρόπο που ο μαθητής θα ασχοληθεί με κάποια δραστηριότητα.

Μπερδεύει τη έννοια της τιμωρίας με την πειθαρχία.

Τελειώνοντας θα μεταφέρω ως μια έκφραση της διάλυσης της αυταπάτης που αισθάνονται όλο και περισσότερα παιδιά τους στίχους του αγαπημένου τους τραγουδιστή Λεξ που γέμισε το καλοκαίρι με χιλιάδες το Ολυμπιακό στάδιο για δύο ημέρες.

Πατεράδες που δεν ξέρουν πότε θα δουν τους γιούς τους,
Πατέρα , έχω τα πλάνα μου, το σταφ μες τα τσιγάρα μου
Μην πεις στη μάνα πως κλέβω την χαρμάνα μου
Ζούμε τον έρωτα σε νοικιασμένα σπίτια
Που ‘χουν κομμένα ρεύματα και απλήρωτα ενοίκια
Μικρά δωμάτια και όνειρα τεράστια’’

Ο κατάλογος του τι υπόσχεται, παρέχει και τι αγνοεί το σημερινό σχολείο είναι μεγάλος και αντικείμενο και άλλων περισσότερων ημερίδων και συζητήσεων.

Αν δεχθούμε τα λόγια του Καντ στο έργο του «Περί Παιδαγωγικής» πως «ο άνθρωπος είναι κατασκεύασμα της εκπαίδευσης του», η γνώση του πως επενεργεί στον άνθρωπο οτιδήποτε τον περιβάλλει, κυρίως οι σχέσεις και τα βιώματα που βιώνει από την πρώτη στιγμή που το βρέφος αντικρύζει το φως θα έχει καταλυτικό αντίκτυπο στην εκπαίδευση.

ΠΗΓΗ: https://www.psychologynow.gr/arthra-psyxologias/sxoleio/sxoliki-psyxologia/ekpaideftikoi-kai-mathites-ektetheimenoi-se-ena-kosmo-pou-yposchetai-ta-panta-kai-ekplironei-elachista/

Ξέρω κάτι βάρκες…
που μένουν στο λιμάνι από φόβο
μη και τα ρεύματα τις παρασύρουν και τις ρίξουν στα βράχια.
⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵
Ξέρω κάτι βάρκες…
που σκουριάζουν στο λιμάνι
επειδή δεν τόλμησαν ποτέ να ανοίξουν τα πανιά τους.
⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵
Ξέρω κάτι βάρκες…
που ξεχνούν να αναχωρήσουν
επειδή φοβούνται πως η θάλασσα θα τις γεράσει
και τα κύματα δεν τις έχουν μεταφέρει ποτέ πουθενά,
το ταξίδι τους σταμάτησε ακόμα πριν ξεκινήσει.
⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵
Ξέρω κάτι βάρκες…
τόσο πολύ αλυσοδεμένες
που ξεμάθανε πώς να απελευθερωθούν.
⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵
Ξέρω κάτι βάρκες…
που παραμένουν να κουνιούνται πάνω στο κύμα
γιατί είναι σίγουρες πως δεν θα αναποδογυρίσουν.
⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵
Ξέρω κάτι βάρκες…
που πηγαίνουν σε ομάδες
να αντιμετωπίσουν τον δυνατό αέρα πέρα από κάθε φόβο.
⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵
Ξέρω κάτι βάρκες…
που γδέρνονται λίγο
στις ρότες των ωκεανών όπου τις φέρνει το παιχνίδι τους.
⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵
Ξέρω κάτι βάρκες…
που δεν έπαψαν ποτέ να βγαίνουν κάθε μέρα της ζωής τους
και που δεν φοβούνται να ξεκινήσουν αψηφώντας
τους κινδύνους.
⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵
Ξέρω κάτι βάρκες…
που επιστρέφουν στο λιμάνι “πληγωμένες” παντού
αλλά πιο θαρραλέες και πιο δυνατές.
⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵
Ξέρω κάτι βάρκες…
που ξεχειλίζουν από ήλιο
γιατί μοιράστηκαν υπέροχα χρόνια.
⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵⛵
Ξέρω κάτι βάρκες…
που επιστρέφουν πάντα μετά το ταξίδι,
μέχρι την τελευταία τους μέρα,
και είναι έτοιμες να ξανανοίξουν τα πανιά τους
γιατί έχουν μια καρδιά μεγάλη σαν τον ωκεανό!

Jacques Brel

ΠΗΓΗ:https://ola-en-taxi.weebly.com/

επιλογή εικόνας : Νίκος Δημητρίου

Πρόσκληση Συμμετοχής σε Εργαστήριο (Workshop)

🔹 Πλαίσιο Διοργάνωσης
Το εργαστήριο πραγματοποιείται στο πλαίσιο της Βραδιάς του Ερευνητή, μιας μεγάλης ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας που υλοποιείται σε περισσότερες από 400 πόλεις σε όλη την Ευρώπη, με στόχο την ανάδειξη της έρευνας και της επιστήμης.
Στην Ελλάδα, οι εκδηλώσεις συντονίζονται από πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και δεκάδες ερευνητές, κορυφώνονται δε την Παρασκευή 26 Σεπτεμβρίου 2025, με πλήθος δράσεων που φέρνουν το κοινό πιο κοντά στον κόσμο της επιστήμης.
🔹 Περιγραφή
Το εργαστήριο εστιάζει στη δημιουργία ψηφιακών μαθησιακών αντικειμένων που αξιοποιούν τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) για χρήση σε διαδραστικές οθόνες, εμπλουτίζοντας τη μαθησιακή εμπειρία.
Οι συμμετέχοντες θα γνωρίσουν σύγχρονα εργαλεία και εφαρμογές που επιτρέπουν την παραγωγή δυναμικού, ελκυστικού και παιδαγωγικά στοχευμένου περιεχομένου, προσαρμοσμένου στις ανάγκες μαθητών διαφορετικών ηλικιών και γνωστικών αντικειμένων.
🔹 Διάρκεια και Δομή
Το εργαστήριο θα πραγματοποιηθεί σε δύο ομάδες των 25 ατόμων:
• 1η Ομάδα: Παρασκευή 26/09/25 – ⏰ 18:15 – 19:25
• 2η Ομάδα: Παρασκευή 26/09/25 – ⏰ 19:30 – 20:40
🔹 Συμμετοχή
Η συμμετοχή είναι ελεύθερη για εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων.
Λόγω περιορισμένης χωρητικότητας, θα γίνουν δεκτοί οι 25 πρώτοι που θα δηλώσουν συμμετοχή σε κάθε ομάδα.
📍 Δηλώσεις συμμετοχής:
• 1η Ομάδα: 18.15 – 19.25: https://forms.gle/Hr69Emfg1uprkq359
• 2η Ομάδα: 19.30 – 20.40: https://forms.gle/xdTXgGwNwHaww9mD6

🔹 Επιστημονική και Οργανωτική Ομάδα
Το εργαστήριο διοργανώνεται από το εργαστήριο Media Pedagogy του Πανεπιστημίου Αιγαίου, με επιστημονικά υπεύθυνο τον:
• Σοφό Αλιβίζο, Κοσμήτορας Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών
Εισηγητές:
• Σπύρου Σπύρος, Υποψήφιος Διδάκτορας Πανεπιστημίου Αιγαίου
• Παναγιώτης Κανύχης, Υποψήφιος Διδάκτορας Πανεπιστημίου Αιγαίου
• Δημήτρης Σπανός, Μέλος Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστημίου Αιγαίου

Στα σιωπηλά σπίτια δεν κάθονται ποτέ όλοι μαζί γύρω από το τραπέζι, να φάνε μαζί, να γελάσουν μαζί, να μαλώσουν, να διαφωνήσουν και μετά να συμφιλιωθούν.

Θα γυρίσουν στο σπίτι αλλά το πιθανότερο δεν θα βρουν κανέναν. Η μαμά είναι στη δουλειά, το ίδιο και ο μπαμπάς. Η γιαγιά μένει μακριά και άλλωστε έχουν πολλά μαθήματα και υποχρεώσεις και διαβάσματα για αύριο. Ούτε η  Κα Μαρία που βοηθάει την μαμά στις δουλειές  είναι σήμερα στο σπίτι.

Δεν είναι η ημέρα που έρχεται. Θα ζεστάνουν το φαγητό που έχει αφήσει η μαμά στη κατσαρόλα. Θα τρώνε σιωπηλά βλέποντας κάποια σειρά στο τάμπλετ, στον υπολογιστή ή  ακόμα και στο κινητό. Θα πάνε στα δωμάτια τους, θα κλείσουν τις πόρτες και θα βγουν ξανά μετά από ώρες ίσως για κάποια εξωσχολική δραστηριότητα.

Θα τους πάει η μαμά ή ο μπαμπάς που θα έχει μόλις μπει με την ψυχή στο στόμα από την δουλειά. Στο αυτοκίνητο θα φοράνε ακουστικά και θα έχουν πει μόνο ένα γειά.

Άλλο σκηνικό. Θα γυρίσουν στο σπίτι και μετά από λίγη ώρα θα γυρνάει στο σπίτι και η μαμά. Την ώρα που θα τρώνε θα τους ρωτάει  ”τι έχουν για αύριο”. Θα τους έχει κάνει το αγαπημένο τους φαγητό αλλά δεν θα μπορούν να το απολαύσουν γιατί θα πρέπει να απαντήσουν στην ερώτηση.

Επίσης θα πρέπει να της πουν πως δεν πήγαν τόσο καλά στο διαγώνισμα και ποιος την ακούει! Θα τους πάει στις εξωσχολικές δραστηριότητες. Στο αυτοκίνητο θα είναι σιωπηλοί και για να την αποφύγουν θα φοράνε ακουστικά. Όταν γυρίσουν θα έχουν συμπληρώσει μαζί με το σχολείο δέκα, έντεκα ώρες μάθημα και θα πρέπει αποπάνω να διαβάσουν.

Μέσα σε όλα αυτά θα κουβαλάνε πως στο σχολείο μάλωσαν με τον κολλητό αλλά δεν έχουν ούτε χρόνο ούτε τρόπο κάπου να το πουν. Θα κλείσουν την πόρτα στο δωμάτιο τους και θα δουν σιωπηλά την σειρά ή θα ανεβάσουν μια φωτογραφία στο Tik Tok. Μια απόφαση ζωής. Κάποια like για την επιβεβαίωση.

Θα μπορούσαμε να γράψουμε πολλά ακόμα σκηνικά από μια καθημερινότητα που τρέχει με μια ιλιγγιώδη ταχύτητα και που μπροστά στα μάτια μας παίρνει μακριά την πραγματική ζωή. Κοινό στοιχείο στα σκηνικά αυτά είναι η σιωπή που δεσπόζει στα σπίτια. Δεν είναι κάποιος εκεί να περιμένει τα παιδιά να γυρίσουν από το σχολείο για να τα ρωτήσει ” πως ήταν σήμερα στο σχολείο ;” ή ”πως πέρασες;”.

Κι αν είναι κάποιος η ερώτηση θα αφορά στο τι έχει να διαβάσει εκείνο το απόγευμα για αύριο. Υποχρεώσεις, μαθήματα, διαβάσματα ενώ η παιδική και η εφηβική ζωή αναζητούν πρότυπα, ταυτότητες, επικοινωνία, ασφάλεια, σύνδεση, δεσμό, όρια, ενστάλλαξη ελπίδας, κράτημα και μεταβολισμό της αγωνίας και του άγχους για να μπορέσει ένα παιδί να αναπτύξει την συναισθηματική του νοημοσύνη.

Στα σιωπηλά σπίτια δεν μιλούν για συναισθήματα.

Στα σιωπηλά σπίτια δεν μιλούν για την φιλία, για τον έρωτα, για την αγάπη.

Στα σιωπηλά σπίτια δεν κάθονται ποτέ όλοι μαζί γύρω από το τραπέζι, να φάνε μαζί, να γελάσουν μαζί, να μαλώσουν, να διαφωνήσουν και μετά να συμφιλιωθούν.

Ποτέ ούτε καν τις Κυριακές γιατί κι αυτές το πρόγραμμα έχει υποχρεώσεις. Στα σιωπηλά σπίτια ανοίγουν τα παράθυρα αλλά δεν ανοίγουν τα παράθυρα των νοερών οριζόντων. Ποιος μπορεί να φαντασθεί πως ένα καταπραϋντικό της εφηβικής βίας είναι η λογοτεχνία;

Αυτή που θα μπει μέσα στην καρδιά ενός παιδιού από το παραμύθι που του διαβάζουμε μεγαλόφωνα όταν είναι ακόμα πιτσιρικάκι; Στα σιωπηλά σπίτια υπάρχει ένας υπόκωφος κύκλος βίας άλλοτε συναισθηματικός, άλλοτε λεκτικός ακόμα και σωματικός μπροστά στα παιδιά.

Κάποια απ’ αυτά με την σειρά τους, μέσα από τις ταυτίσεις τους ή μέσα από τον αχαλίνωτο φόβος τους, θα τον επαναλάβουν. Καλύτερα θύτες παρά θύματα θα πουν. Ταύτιση με τον επιτιθέμενο θα πούμε τότε εμείς οι ψυχολόγοι. Στα σιωπηλά σπίτια οι γονείς ετοιμάζουν πυρετωδώς τα παιδιά τους για τις τρομακτικές προκλήσεις της σύγχρονης εποχής σε γνώση, σε πληροφορία, σε γλώσσες, σε πτυχία.

Οι γονείς εργάζονται πολλές πολλές ώρες να καλύψουν τις προκλήσεις της εποχής. Αλλά ξεχνούν πως το συναισθηματικά επαρκώς εμβολιασμένο παιδί είναι ο αυριανός ευτυχισμένος άνθρωπος γιατί μπορεί να ανταπεξέλθει συναισθηματικά στα εύκολα και στα δύσκολα.

Στα σιωπηλά σπίτια τα kids wallet και όλα τα υπόλοιπα μέτρα θα χρησιμοποιηθούν, όμως δεν θα μπορέσουν να ανοίξουν οι βρύσες της επικοινωνίας, της συζήτησης και πάνω απ΄όλα της δημιουργίας επικοδομοιτικών και ασφαλών ανθρώπινων σχέσεων και δεσμών μέσα στην οικογένεια. Γιατί αυτό χρειάζεται παιδεία.

Χρειάζεται να έχουμε σχολεία που να μαθαίνουν στα παιδιά να μιλούν, να αναγνωρίζουν και να συνδέονται με τα συναισθήματα τους, να μιλούν για όσα τα απασχολούν, να μπορούν να συνδεθούν με αυτό που ακούν από τον συμμαθητή τους. Παιδιά που μετά θα γίνουν γονείς των επόμενων παιδιών.

Και όσο κι αν όλοι γνωρίζουμε πως για τίποτα δεν θα πρέπει να έχουμε τις απόλυτες σιγουριές και όσο κι αν ναι πράγματι καλά τα λέει ο φίλος μας ο Dylan και πως ”the answer my friend is blowing in the wind”, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει πως το καλύτερο αντίδοτο της βίας είναι η Παιδεία.

Η παιδεία όμως όχι η στείρα Εκπαίδευση.

ΠΗΓΗ: https://www.psychologynow.gr/arthra-psyxologias/oikogeneia-kai-paidi/goneis/ta-siopila-spitia-otan-miloun-mono-oi-othones/

επιλογή εικόνας : Νίκος Δημητρίου

Η μαθηματικοφοβία είναι ένα σύνθετο και πολυδιάστατο φαινόμενο που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ψυχολογία και την ανάπτυξη των εφήβων.

Ο όρος αναφέρεται σε έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις, όπως άγχος, φόβος και αποφυγή, που συνδέονται με την αντιμετώπιση μαθηματικών θεμάτων.

Αυτές οι αντιδράσεις μπορεί να εμποδίζουν την ακαδημαϊκή και κοινωνική πρόοδο του ατόμου, επηρεάζοντας την αυτοεκτίμησή του και την αίσθηση επάρκειας.

Ορισμός και Χαρακτηριστικά της Μαθηματικοφοβίας

Η μαθηματικοφοβία χαρακτηρίζεται από έντονο άγχος και φόβο όταν οι έφηβοι έρχονται αντιμέτωποι με μαθηματικές καταστάσεις, είτε πρόκειται για μαθηματικά προβλήματα, εξετάσεις ή ακόμα και καθημερινές καταστάσεις που απαιτούν μαθηματική σκέψη (Ashcraft & Kirk, 2001).

Έρευνες δείχνουν πως, περίπου, ένα 20% των μαθητών φοβάται τα μαθηματικά, ένα 18% των μαθητών δεν έχει την ικανότητα να οργανώσει τις σκέψεις του κατά τη διάρκεια της μαθηματικής διαδικασίας και μόνο ένα 7% αποφεύγει τελείως τα μαθηματικά (Tobias, S., 2001).

Επιπλέον, σύμφωνα με τους Dowker et al. (2016), η μαθηματικοφοβία μπορεί να εκδηλώνεται με σωματικά συμπτώματα, όπως ταχυκαρδία, ιδρώτα και κεφαλαλγία, αλλά και με ψυχολογικές αντιδράσεις, όπως η αίσθηση ανικανότητας και η αποφυγή της συμμετοχής σε μαθηματικά καθήκοντα.

Αιτίες Μαθηματικοφοβίας

Η μαθηματικοφοβία μπορεί να έχει διάφορες αιτίες που σχετίζονται με την παιδική και εφηβική ανάπτυξη. Ένας σημαντικός παράγοντας είναι η οικογενειακή ή σχολική ατμόσφαιρα, καθώς οι αρνητικές εμπειρίες με μαθηματικά, όπως η έλλειψη στήριξης από εκπαιδευτικούς ή γονείς, ή η επίκριση των προσπαθειών του παιδιού, μπορεί να προκαλέσουν ανασφάλεια και άγχος. Ορίστηκε ότι οι αρνητικές εμπειρίες από νωρίς μπορούν να δημιουργήσουν ενδείξεις φοβίας που παραμένουν καθ’ όλη την εφηβεία (Hembree, 1990).

Μια άλλη αιτία είναι η αντιληπτή κοινωνική πίεση. Σύμφωνα με μελέτες, οι έφηβοι που εντάσσονται σε κοινωνικές ομάδες όπου η μαθηματική ικανότητα θεωρείται κριτήριο για την ακαδημαϊκή αξία, είναι πιο επιρρεπείς στην ανάπτυξη μαθηματικής φοβίας (Beilock & Maloney, 2015). Αυτή η κοινωνική πίεση μπορεί να ενισχυθεί από στερεότυπα φύλου, όπως οι διαφορές στις μαθηματικές ικανότητες μεταξύ αγοριών και κοριτσιών.

Ψυχολογικές Επιπτώσεις της Μαθηματικοφοβίας στον Έφηβο

Η μαθηματικοφοβία μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες στην ψυχολογία του εφήβου με κυριότερη την χαμηλή αυτοεκτίμηση. Οι έφηβοι που παλεύουν με τη μαθηματικοφοβία συχνά αισθάνονται ανεπαρκείς, κάτι που μπορεί να επηρεάσει τη γενικότερη εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους (Chinn, 2009). Η αίσθηση της αποτυχίας μπορεί να προκαλέσει αισθήματα απογοήτευσης και μειωμένης αυτοεκτίμησης, που συχνά οδηγούν σε αποφυγή της μάθησης και περιορισμένη προσπάθεια.

Ακόμα, η μαθηματικοφοβία μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη γενικευμένου άγχους και κατάθλιψης. Έφηβοι που βιώνουν συνεχώς άγχη σχετικά με τα μαθηματικά είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν συναισθηματικά προβλήματα, όπως γενικότερη ανησυχία, αίσθημα απελπισίας και καταθλιπτικά συμπτώματα (Beilock et al., 2010). Οι φόβοι αυτοί δεν περιορίζονται μόνο στο σχολικό περιβάλλον, αλλά επηρεάζουν και άλλους τομείς της ζωής τους, όπως η κοινωνική αλληλεπίδραση και η συναισθηματική ευημερία.

Αντιμετώπιση της Μαθηματικοφοβίας

Η αντιμετώπιση της μαθηματικοφοβίας απαιτεί μια συνδυασμένη προσέγγιση που περιλαμβάνει στρατηγικές για την καταπολέμηση του άγχους και την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης των εφήβων. Σύμφωνα με έρευνες, η ψυχολογική υποστήριξη και η στήριξη από τους εκπαιδευτικούς είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση αυτής της φοβίας (Bohon & Ashcraft, 2009). Προγράμματα που ενσωματώνουν θεραπευτικές τεχνικές, όπως η γνωστική-συμπεριφορική θεραπεία (CBT), έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά στη μείωση του μαθηματικού άγχους (Schellings & Mol, 2011).

Μια συγκεκριμένη τεχνική της CBT που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση της μαθηματικής φοβίας είναι η γνωστική αναδιάρθρωση.

Αυτή η τεχνική στοχεύει στο να βοηθήσει τον έφηβο να αναγνωρίσει και να αμφισβητήσει τις αρνητικές σκέψεις που συνδέονται με τα μαθηματικά. Για παράδειγμα, ένας έφηβος μπορεί να σκέφτεται «Δεν θα καταφέρω ποτέ να λύσω αυτό το πρόβλημα» ή «Είμαι πολύ κακός στα μαθηματικά». Με την καθοδήγηση του θεραπευτή, ο έφηβος μαθαίνει να αναγνωρίζει αυτές τις σκέψεις και να τις αντικαθιστά με πιο ρεαλιστικές και θετικές σκέψεις, όπως «Μπορώ να καταλάβω τα μαθηματικά με τον καιρό αν κάνω προσπάθεια» ή «Ακόμα κι αν κάνω λάθος, είναι μέρος της διαδικασίας μάθησης» (Beilock & Maloney, 2015).

Επιπλέον, η έκθεση σε αγχώδεις καταστάσεις αποτελεί μια άλλη τεχνική CBT. Εδώ, ο έφηβος εκτίθεται σταδιακά σε μαθηματικά προβλήματα ή καταστάσεις που προκαλούν άγχος, ξεκινώντας από απλά και προοδευτικά πιο δύσκολα ζητήματα. Αυτή η διαδικασία βοηθά στη μείωση του άγχους και στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης του ατόμου όταν αντιμετωπίζει μαθηματικά ζητήματα.

Η διδασκαλία μέσω θετικών ενισχύσεων, η ενθάρρυνση της προσπάθειας και η δημιουργία ενός θετικού μαθησιακού περιβάλλοντος μπορεί επίσης να βοηθήσουν τους εφήβους να ξεπεράσουν τη φοβία τους (Siegler, 2016).

Ορισμένες στρατηγικές περιλαμβάνουν την εφαρμογή παιχνιδιών που αναπτύσσουν μαθηματικές ικανότητες, χωρίς να προκαλούν άγχος, καθώς και τη χρήση τεχνικών χαλάρωσης για τη μείωση του φυσιολογικού άγχους που σχετίζεται με τη μαθηματική σκέψη.

Συμπεράσματα

Η μαθηματικοφοβία είναι ένα σημαντικό ζήτημα που επηρεάζει την ψυχολογία των εφήβων, με συνέπειες που εκτείνονται πέρα από τα όρια της μαθηματικής επίδοσης.

Η κατανόηση των αιτίων και της φύσης της μαθηματικοφοβίας, καθώς και η εφαρμογή κατάλληλων στρατηγικών παρέμβασης, είναι ουσιώδης για την ψυχική υγεία και την ακαδημαϊκή επιτυχία των εφήβων. Η συνεργασία γονέων, δασκάλων και ψυχολόγων είναι απαραίτητη για την υποστήριξη των νέων που αντιμετωπίζουν αυτή την πρόκληση.
Βιβλιογραφία
Ashcraft, M. H., & Kirk, E. P. (2001). The relationships among working memory, arithmetic performance, and mathematical anxiety. Memory & cognition, 29(6), 898-909.
Beilock, S. L., & Maloney, E. A. (2015). Math anxiety: A factor in math achievement. Current Directions in Psychological Science, 24(3), 217-222.
Bohon, C., & Ashcraft, M. H. (2009). Cognitive interventions for math anxiety. Psychological Science Agenda, 23(3), 51-58.
Chinn, S. (2009). The fear of mathematics. Routledge.
Tobias, S. (2001). Overcoming Math Anxiety. New York: W.W. Norton & CO. 
Greenwood, J. (1984). My anxiety about math anxiety. Mathematics Teacher, 77, 662-663
Dowker, A., Sarkar, A., & Looi, C. Y. (2016). Mathematics anxiety: What have we learned in 60 years? Frontiers in Psychology, 7, 508.
Hembree, R. (1990). The nature, effects, and relief of mathematics anxiety. Journal for Research in Mathematics Education, 21(1), 33-46.
Schellings, G., & Mol, E. (2011). Reducing mathematics anxiety in students. Mathematics Education Research Journal, 23(3), 283-298.
Siegler, R. S. (2016). How children develop. Pearson.

ΠΗΓΗ: https://www.psychology.gr/psychologia-efivou/8615-mathimatikofovia-kai-o-efivikos-psyxismos-epiptoseis-kai-stratigikes-antimetopisis.html

επιλογή εικόνας : Νίκος Δημητρίου

Ο σύγχρονος άνθρωπος, πνιγμένος στους ραγδαίους ρυθμούς της ζωής και τις επιφανειακές διαπροσωπικές σχέσεις, ελάχιστα πλέον γνωρίζει ποιος πραγματικά είναι. Γνωρίζει, όμως, πολύ καλά πώς θα ήθελε να φαίνεται.

Επιθυμεί τη βιτρίνα της τελειότητας ή, έστω, της κοινωνικά αποδεκτής επιτυχίας· μιας εικόνας άρρηκτα δεμένης με την υποταγή σε πρότυπα που συμβαδίζουν με τις κοινωνικές επιταγές. Πρότυπα που αλλάζουν κάθε χρόνο, κάθε δεκαετία, κάθε εποχή.

Βάσει αυτών των προτύπων, επιλέγει –συχνά μηχανικά, χωρίς βαθύτερη σκέψη– τις θέσεις και τους ανθρώπους που τον περιβάλλουν: στις σχέσεις, στους γάμους, στην εργασία, στην οικογένεια. Είναι ελεύθερος να κάνει επιλογές. Και τις κάνει. Όμως, αυτές είναι εναρμονισμένες και θυσιασμένες στον βωμό της κοινωνικής αποδοχής. Της αποδοχής και της αναγνώρισης που, ήδη από τη βρεφική ηλικία, επιζητούμε.

Όταν αυτή η αποδοχή δεν προσφέρεται από τη μητρική και πατρική φιγούρα, τότε, ως αμυντικός μηχανισμός, αναπτύσσεται ο Ψευδής Εαυτός (Le Faux Self).

Το βρέφος συμμορφώνεται και υιοθετεί τη στάση που θα του εξασφαλίσει ένα αίσθημα ασφάλειας και αποδοχής από τον κηδεμόνα. Ο Ψευδής Εαυτός γίνεται σταδιακά ο κεντρικός άξονας της ταυτότητάς του. Η τάση για στείρα υπακοή και συμμόρφωση, καθώς και η αποκοπή από τις πραγματικές του ανάγκες και επιθυμίες, καθορίζουν την ψυχοσεξουαλική του εξέλιξη.

Παρά την εμφανή κοινωνική του επιτυχία και καταξίωση, παρά τη φαινομενικά ομαλή και λειτουργική πορεία της ζωής του, δυσκολεύεται να αισθανθεί ικανοποίηση για όσα έχει καταφέρει. Διότι, ουσιαστικά, δεν τα έχει επιλέξει ο ίδιος ως προσωπική στάση ζωής. Ο αληθινός εαυτός του εγκλωβίζεται, φτωχοποιείται, συρρικνώνεται, ξεχνιέται και τελικά μετατρέπεται σε μια απλή βιτρίνα κοινωνικών επιταγών.

Για να εναρμονίσει το «φαίνεσθαι» με το «είναι» του, ο άνθρωπος συχνά υποκύπτει στις προσδοκίες των άλλων, παραβλέποντας την προσωπική του ακεραιότητα. Το επουσιώδες αντικαθιστά το ουσιώδες. Το πνεύμα ατονεί, οδηγώντας το άτομο σε ψυχοσωματική εξάντληση και, μακροπρόθεσμα, σε κατάρρευση.

Η πνοή δημιουργίας, το πάθος για ζωή, η ενεργητικότητα και ο ερωτισμός απονεκρώνονται από τον φόβο της απόρριψης και της αποτυχίας. Η εσωτερική πραγματικότητα έρχεται σε άνιση αναμέτρηση με έναν υψηλό πήχη εξωτερικών προσδοκιών. Η τελειοθηρία εξαντλεί.

Μέσα από τη διαδικασία της ψυχοθεραπείας, η συνειδητοποίηση του μηχανισμού του Ψευδούς Εαυτού απελευθερώνει το άτομο, δίνοντάς του απαντήσεις και ανακούφιση απέναντι στα –μέχρι πρότινος ανεξήγητα– αρνητικά συναισθήματα θλίψης, κενού και θυμού. Πρόκειται για μια μακρόχρονη διαδικασία που απαιτεί επιμονή και μια αυθεντική, ειλικρινή σχέση με τον θεραπευτή. Ο ψυχοθεραπευτής, συμβολικά, αναλαμβάνει τον ρόλο του κηδεμόνα, προσφέροντας την απαραίτητη στήριξη για την αναβίωση του Αληθινού Εαυτού.

Η ανακάλυψη και η ενδυνάμωση του Αληθινού Εαυτού μειώνουν τα συμπτώματα και τα αρνητικά συναισθήματα, ενεργοποιώντας τις εσωτερικές δυνάμεις εξέλιξης και αυτοπραγμάτωσης του ατόμου.

Ο Έριχ Φρομ διατύπωσε την άποψη ότι ο σύγχρονος άνθρωπος φοβάται να αντικρίσει τον εαυτό του κατάματα. Φοβάται τις εσωτερικές του αντιφάσεις και την πιθανή οδύνη που θα του προκαλέσει η διαπίστωση ότι, από τον εσωτερικό του κόσμο, δεν απομένουν και πολλά για να υπερασπιστεί. Φοβάται την περισυλλογή και την αυτογνωσία.

Όμως, χωρίς αυτές τις ασφαλιστικές δικλείδες, δεν είναι δυνατή η κατάκτηση της εσωτερικής ζωής· της ζωής που αποτελεί την ταυτότητα και την απόδειξη της αυθεντικότητάς μας. Μιας αυθεντικότητας όμορφης και πολύτιμης, μέσα στην ατέλειά της.

Βιβλιογραφία:

• Zucker, Danielle (2012). Pour introduire le faux self.
• Winnicott, D. (1960). The False Self Sets Up as Real.
• Fromm, Erich. Να έχεις ή να είσαι.

ΠΗΓΗ:https://www.psychologynow.gr/arthra-psyxologias/prosopikotita/aftognosia/sklavoi-tou-fainesthai/

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Θες να μεγαλώσεις ένα ψυχικά ανθεκτικό παιδί; Δώσε του την ευκαιρία να γράψει, λέει  η φιλόλογος, συγγραφέας και σεναριογράφος Χαρά Κουρλέση.

Σε μια πρόσφατη ανασκαφή σε κάτι παλιές κούτες ανακαλύψαμε με τις κόρες μου τα ημερολόγια που έγραφα ως παιδί, τότε που τα smartphones δεν αποτελούσαν ούτε σενάριο επιστημονικής φαντασίας και οι παιδικές εκπομπές ήταν μετρημένες στα δάχτυλα του ενός χεριού. Τότε, δηλαδή, που είχαμε απεριόριστο ελεύθερο χρόνο και έντονη την ανάγκη να εκφραστούμε, να δημιουργήσουμε, να αφήσουμε τη φαντασία μας να οργιάσει.

Για κάποια παιδιά αυτό σήμαινε να παίζουν ατελείωτες ώρες με G. I. Joe, για άλλα να χάνονται με τα ποδήλατα στις γειτονιές, για εμένα συχνά να ξαπλώνω μπρούμυτα στο κρεβάτι μου και να γράφω, όχι μόνο ημερολόγιο, οτιδήποτε: ιστορίες, διαλόγους, γράμματα…

Για ένα παιδί Δημοτικού που μόλις ανακάλυπτε τον πραγματικό κόσμο – και όχι την ωραιοποιημένη εκδοχή που προσπαθούν συνήθως να προβάλλουν οι γονείς – και όλα τα στραβά που περιλαμβάνονται σε αυτόν, για ένα παιδί που βίωνε τα άγχη της ηλικίας (επειδή η μαμά και ο μπαμπάς χώριζαν, τα Μαθηματικά ήταν υπερβολικά δύσκολα, οι συμμαθητές δεν το έπαιζαν στα διαλείμματα), το γράψιμο έγινε εντελώς αυθόρμητα και ασυνείδητα σανίδα σωτηρίας. Ένα εργαλείο ψυχικής ανθεκτικότητας που θα αποδείκνυε την αξία του στα χρόνια που θα ακολουθούσαν και που, δυστυχώς, μοιάζει να εκλείπει σημαντικά στις μέρες μας.

Στις μέρες μας, η δραστηριότητα αυτή ονομάζεται «journaling» και υπάρχουν αμέτρητες μαρτυρίες που επισημαίνουν τα οφέλη του, πολύ συχνά με τη σφραγίδα της επιστήμης. Όπως έχουμε αναφέρει  το να καταγράφεις ελεύθερα τις σκέψεις σου στο χαρτί, μπορεί να έχει ψυχοθεραπευτικά οφέλη:

• Μπορεί να κάνει μια τραυματική μαρτυρία λιγότερο έντονη.
• Σε βοηθά να επεξεργάζεσαι τασυναισθήματά σου με τον πλέον ασφαλή τρόπο, να τα κατονομάζεις και τελικά να μειώνεις την επιρροή που σου ασκούν.
• Καταγράφοντας τις βαθύτερες σκέψεις σου μειώνεις το άγχος και την αρτηριακή πίεση και βελτιώνεις τη διάθεσή σου.
• Καταπραΰνεις τον εγκέφαλό σου, αν βρίσκεται σε κατάσταση ανησυχίας.

Δημιουργική γραφή: Από το σχολείο στην… παιδική ψυχή

Τα πολύτιμα οφέλη της ελεύθερης, δημιουργικής γραφής φιλοδοξεί να εμφυσήσει στους μαθητές της η Χαρά Κουρλέση, καθηγήτρια Αγγλικής Φιλολογίας στη δημόσια εκπαίδευση, συγγραφέας των εκδόσεων «Διάνοια» και βραβευμένη σεναριογράφος, με το πρόγραμμα αγγλόφωνου κινηματογραφικού σεναρίου που έχει εμπνευστεί και σχεδιάσει. Μέσα από αυτό τα παιδιά μαθαίνουν τις βασικές αρχές των τεχνικών συγγραφής σεναρίου, βελτιώνουν τις γνώσεις τους στα Αγγλικά, ενώ ταυτόχρονα αναπτύσσουν την ελεύθερη δημιουργική και συνθετική σκέψη τους, κάτι που στις μέρες μας σπάνια έχουν την ευκαιρία να κάνουν.

Όπως λέει κ. Κουρλέση , στους μαθητές της δίνεται μια καθοδήγηση, υπάρχει ένα συγκεκριμένο κείμενο που καλούνται να διασκευάσουν (το τελευταίο προέρχεται από το βιβλίο της με τίτλο «Ο Αφεντούλης και το δώρο της φιλίας»). Όμως, είναι ελεύθερα στην ανάπτυξη της ιδέας και έτσι μέσα από τα γραπτά τους ανακαλύπτουν την εσωτερική τους φωνή. Εκφράζονται δημιουργικά επηρεασμένα από τις εμπειρίες, τα βιώματα, τις υπάρχουσες γνώσεις και τα ενδιαφέροντά τους. Μέσα από όλη αυτή τη διαδικασία ίσως ορισμένα από αυτά ανακαλύψουν πως το γράψιμο μπορεί πραγματικά να τα κάνει να νιώσουν καλά, τώρα και στο μέλλον.

Η ίδια, όπως μου λέει, έχει εντυπωσιαστεί από όσα έχει να τους προσφέρει αυτή η εμπειρία της ελεύθερης, δημιουργικής γραφής.

 Στους ενήλικες συνιστάται το journaling ως ένας τρόπος να έρθουν πιο κοντά στον εαυτό τους, στα συναισθήματά τους, να μειώσουν το στρες. Πώς συμβάλλει η δημιουργική γραφή στην ψυχική ανθεκτικότητα των παιδιών;

Αναμφίβολα η δημιουργική γραφή είναι μια σπουδαία μορφή ψυχοθεραπείας που προκύπτει μέσα από τον εσωτερικό διάλογο, οπότε λειτουργεί ως ένα πολύτιμο εργαλείο ενδοσκόπησης για ανθρώπους όλων των ηλικιών και ιδιαίτερα για τα παιδιά. Η γραπτή κατάθεση εμπειριών και βιωμάτων εμπλουτισμένων μέσα από το πρίσμα της φαντασίας και της μυθοπλασίας βοηθά το παιδί να καλλιεργήσει την αυτογνωσία του, να καταπολεμήσει αρνητικά συναισθήματα όπως το άγχος, και φυσικά να αναπτύξει τη συναισθηματική του νοημοσύνη.

Μέσα από τον τρόπο που επιλέγουν να διαχειριστούν μια υποθετικά δύσκολη κατάσταση ή τα εμπόδια που εμφανίζονται στο πλαίσιο της μυθοπλαστικής αφήγησης, τα παιδιά ενισχύουν τις δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων και την αυτοεκτίμησή τους, καλλιεργώντας παράλληλα μια πιο υγιή και ανθεκτική στάση απέναντι στη ζωή.

Ο Χέμινγουεϊ έλεγε ότι «πρέπει να γράφουμε σκληρά και ξεκάθαρα για αυτό που πονάει», καθώς η καταγραφή τραυματικών γεγονότων ανακουφίζει και συμβάλλει θετικά στη βελτίωση της ψυχικής μας υγείας.

Για παράδειγμα, μια οδυνηρή εμπειρία μπορεί κάλλιστα να μετασχηματιστεί σε μια πρωτότυπη και ευφάνταστη ιστορία που αποφορτίζει συναισθηματικά τον συγγραφέα της και λειτουργεί διδακτικά προς τον αναγνώστη. Επιπλέον, το γραπτό εξ ορισμού δημιουργεί γέφυρες επικοινωνίας και σύνδεσης με τους πιθανούς αποδέκτες.

Επομένως, ένα παιδί που γράφει γνωρίζοντας ότι θα μοιραστεί τις σκέψεις και τα συναισθήματα του με τρίτους αναπτύσσει την αυτοπεποίθηση και τις κοινωνικές του δεξιότητες, οι οποίες είναι πολύτιμες για την ψυχική του ανθεκτικότητα.

 Στην εποχή των οθονών και των πληκτρολογίων, πώς να πείσεις ένα παιδί να πάρει μολύβι και χαρτί;

Η χρήση της τεχνολογίας από τα παιδιά ασφαλώς προϋποθέτει μέτρο και σαφή όρια. Ωστόσο, οι οθόνες και τα πληκτρολόγια μπορούν κάλλιστα να μας προσφέρουν πρώτη ύλη για την εμπλοκή των παιδιών στη δημιουργική δραστηριότητα. Ξέρεις πόσες ενδιαφέρουσες και ελκυστικές ασκήσεις δημιουργικής γραφής μπορώ να συνθέσω μετά την παρακολούθηση μιας ταινίας κατάλληλης για παιδιά ή μέσα από την επεξεργασία του σεναρίου ενός βιντεοπαιχνιδιού; Το έναυσμα δηλαδή για την ενασχόληση με τη γραφή μπορεί άνετα να προέλθει από το πλούσιο υλικό του ψηφιακού κόσμου και τις νέες τεχνολογίες που ενδιαφέρουν τα περισσότερα παιδιά της γενιάς του διαδικτύου.

Βέβαια, αυτό που κατ’ εμέ έχει τεράστια σημασία είναι να εμπνεύσεις το παιδί να σε ακολουθήσει σε αυτό το δημιουργικό ταξίδι έχοντας αντιληφθεί τα οφέλη που μπορεί να αποκομίσει μέσα από την ενασχόληση με τη γραφή. Με εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και στη φαντασία τους, αλλά και με διάθεση να πειραματιστούν και να δημιουργήσουν, τα παιδιά μπορούν να παράγουν αυθεντικά και πρωτότυπα κείμενα που λειτουργούν ως αντανάκλαση της ψυχοσύνθεσής τους.

– Ως εκπαιδευτικός, τι θα πρότεινες στους γονείς να κάνουν για να ενισχύσουν την ψυχική ανθεκτικότητα των παιδιών τους;

Η ανάπτυξη της ψυχικής ανθεκτικότητας του παιδιού σαφέστατα απαιτεί χρόνο, ωριμότητα και δέσμευση εκ μέρους των γονέων. Καταρχάς, όλα τα παιδιά πρέπει να μεγαλώνουν σε ένα ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον που τους επιτρέπει να αναπτυχθούν ισορροπημένα και χαρούμενα.

Κύριο μέλημα των γονιών είναι να αφουγκράζονται τις πραγματικές ανάγκες των παιδιών τους και να τους παρέχουν τον χώρο και τον χρόνο που χρειάζονται για να εκδηλώσουν ανοιχτά τα συναισθήματα τους. Αν δεν υπάρχει κατανόηση, διαρκής ενθάρρυνση και ανοιχτή επικοινωνία, τα παιδιά δεν μπορούν να αναπτύξουν στρατηγικές διαχείρισης κρίσεων και αντιμετώπισης δύσκολων καταστάσεων.

Τα παιδιά δεν έχουν τόση ανάγκη τα παιχνίδια και τα ρούχα, όσο τη βαθιά συναισθηματική και ψυχική σύνδεση με την οικογένεια, τον δάσκαλο και τον φίλο.

Επίσης, οι γονείς χρειάζεται να συμβουλεύουν και να παρακινούν τα παιδιά τους να ασχολούνται με δραστηριότητες που εξάπτουν τη φαντασία και αναπτύσσουν τη δημιουργικότητα, ώστε να καλλιεργήσουν τις κλίσεις και τα ταλέντα τους, ενισχύοντας παράλληλα την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμηση τους. Βέβαια, αυτό που πρέπει σίγουρα να συνειδητοποιήσουν τόσο οι γονείς όσο και τα ίδια τα παιδιά είναι πως μπορεί οι προκλήσεις στη ζωή να είναι πολλές, αλλά εμείς είμαστε πάντα πιο δυνατοί από αυτές!

ΠΗΓΗ:https://www.ow.gr/empnefsi/i-simasia-tis-dimiourgikis-grafis-stin-psixiki-anthektikotita-tou-paidiou/

επιλογή εικόνας : Νίκος Δημητρίου

Το ακούμε και το επαναλαμβάνουμε κι εμείς. Και εννοείται ότι η επιθυμία για αλλαγή βοηθά πολύ. Είναι όμως, απαραίτητη; Μήπως ο άνθρωπος αλλάζει ακόμα και όταν δεν θέλει να αλλάξει;

Πριν προσπαθήσουμε να καταρρίψουμε αυτό το αυτονόητο, ας αναρωτηθούμε πρώτα αν αλλάζει γενικά ο άνθρωπος. Σύμφωνα με τον Αμερικανό ψυχολόγο και φιλόσοφο Ουίλιαμ Τζέιμς, η προσωπικότητα διαμορφώνεται μέχρι ενός σημείου, αλλά παραμένει σταθερή από την ηλικία των 30 ετών και μετά.

Ο Σίγκμουντ Φρόιντ έλεγε ότι η προσωπικότητα έχει ήδη διαμορφωθεί μέχρι την ηλικία των 5 ετών. Ο Έρικ Έρικσον, Αμερικανός ψυχολόγος και ψυχαναλυτής, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η προσωπικότητα αναπτύσσεται και αλλάζει διαρκώς.

Οι απόψεις διίστανται, όπως βλέπεις. Εσύ, αλήθεια, τι λες; Αν ρωτάς εμένα, είναι ξεκάθαρο πως ο άνθρωπος αλλάζει. Λιγότερο ή περισσότερο, ανάλογα με την προσωπικότητα, τα γονίδια, την ηλικία, το περιβάλλον, τυχαία γεγονότα, τα εξωτερικά κίνητρα, πάντως αλλάζει.

Σύμφωνα με τους νευροεπιστήμονες, μπορούμε να εκπαιδεύσουμε τα εκατό δισεκατομμύρια νευρικά μας κύτταρα (νευρώνες) να κάνουν σχεδόν τα πάντα. Όσο περισσότερο και όσο καλύτερα τα εκπαιδεύουμε τόσο πιο πολύ μεταμορφωνόμαστε.

Μισό λεπτό, όμως. Όταν μιλάμε για αλλαγή, τι ακριβώς εννοούμε;

Μεταμορφώνεται εκ βάθρων η προσωπικότητα; Από απόλυτα εσωστρεφής γίνεται κάποιος απόλυτα εξωστρεφής; Από ιδιαίτερα αναλυτικός και οργανωτικός γίνεται χαλαρός και αφήνεται στη ροή; Από ακόλουθος γίνεται ηγετική φυσιογνωμία; Από απίστευτα σκληρός γίνεται εξαιρετικά ευαίσθητος;

Προφανώς και δεν μιλάμε για κάτι τόσο ριζικό.
«Αλλάζω» δεν σημαίνει ότι παθαίνω διασχιστική διαταραχή προσωπικότητας. Ακόμα και μικρές αλλαγές, όμως, στην καθη- μερινότητα μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά τα δεδομένα μεσοπρόθεσμα.
Δεν χρειάζεται να αλλάξει η ρίζα στο δέντρο της ζωής για να γευτείς πιο εύγευστους καρπούς.

Μια όχι και τόσο ποιοτική ποικιλία μηλιάς ποτέ δεν θα προσφέρει πεντανόστιμα μήλα, μα αν αναδιαμορφώσεις τη φροντίδα του φυτού, θα λάβεις πιο ζουμερά φρούτα, χωρίς σαπίσματα ή σημάδια. Μια βελτίωση στο πότισμα, στο κλάδεμα και στη λίπανση προκύπτει από την αλλαγή στη φιλοσοφία καλλιέργειας του φυτού.

Στην ίδια λογική, οι πράξεις σου στην καθημερινότητά σου επηρεάζονται από τη φιλοσοφία ζωής σου, δηλαδή τον τρόπο που βλέπεις τα πράγματα.

• Αν βλέπεις τη ζωή σαν μάχη, θα ψάχνεις για εχθρούς.
• Αν τη βλέπεις σαν παιχνίδι, θα ψάχνεις για συμπαίκτες.
• Αν τη θεωρείς βόλτα με τρενάκι, θα ψάχνεις για δυνατές εμπειρίες.
• Αν νομίζεις ότι είναι άδικη, θα ψάχνεις για αδικίες.
• Αν πιστεύεις ότι σου επιστρέφει ό,τι σου αξίζει, θα ψάχνεις τρόπους να προσφέρεις, για να λάβεις πίσω αυτό που σου αξίζει. Και ό,τι ψάχνεις βρίσκεις.

Ναι μεν η φιλοσοφία ζωής οδηγεί σε συγκεκριμένες πράξεις, μόνο που δεν χρειάζεται να περιμένεις να αλλάξεις φιλοσοφία ζωής για να διαφοροποιήσεις τις πράξεις σου. Μπορείς να διαφοροποιήσεις τις πράξεις σου, και μέσα από το αποτέλεσμα που θα προκύψει να παρακινηθείς ώστε να δημιουργήσεις μια άλλη φιλοσοφία ζωής.

Ας υποθέσουμε ότι δεν είσαι «διαβαστερός τύπος», αλλά ότι αποφασίζεις να διαβάζεις (και ας μη θέλεις) κάθε μέρα πέντε σελίδες από ένα βιβλίο, έστω στο μπάνιο σου κατά τη διάρκεια εκείνης της ανάγκης από την οποία δεν ξεφεύγουν ούτε οι νεραϊδένιες πριγκίπισσες. Αν είκοσι σελίδες μετά σε έχει συνεπάρει το βιβλίο, θα συνεχίσεις την ανάγνωση (και εκτός μπάνιου). Μη σου πω ότι κάποια στιγμή θα αγαπήσεις τα βιβλία και θα αναρωτιέσαι πώς δεν διάβαζες τόσο καιρό.

Αν δεν είσαι του ρίσκου, μα ρισκάρεις πότε πότε ακόμα και αν σου είναι δύσκολο ή ιδιαίτερα άβολο, και τελικά βγαίνει κάτι καλό, γίνεσαι περισσότερο τολμηρός.

Έστω ότι λατρεύεις τη χώρα σου και δεν διανοείσαι να ζήσεις μακριά της. Αλλά δεν τα πας καλά επαγγελματικά. Αποφασίζεις να μεταναστεύσεις (αναγκάζεσαι να αλλάξεις πράξεις), βρίσκεις μια καταπληκτική δουλειά και τελικά δημιουργείς έναν νέο τρόπο σκέψης. Το αποτέλεσμα άλλαξε την άποψή σου για τη ζωή. Οι άνθρωποι που ζουν σε εμπόλεμες περιοχές δεν επιθυμούν να βιώνουν συνθήκες τρόμου, να χάνουν τον ύπνο τους και να υποφέρουν από μετατραυματικό στρες. Η αλλαγή μέσα τους, όμως, προκύπτει λόγω των γεγονότων που βιώνουν. Επηρεάζονται βασικά στοιχεία της προσωπικότητάς τους.

Όσοι έζησαν την εμπειρία ενός στρατοπέδου συγκέντρωσης στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο αναγκάστηκαν να φάνε ποντίκια, αράχνες και κατσαρίδες. Ξύπνησε το ένστικτο Επιβίωσης και το έκαναν, ενώ δεν ήθελαν. Κι αυτό άλλαξε τον χαρακτήρα τους. Ήθελαν να ζήσουν, όχι να αλλάξουν. Και τελικά άλλαξαν για να ζήσουν.

Χωρίς να το καταλάβουμε, έχουμε ήδη απαντήσει στο αρχικό μας ερώτημα. Τελικά, ο άνθρωπος όντως αλλάζει, ακόμα και όταν δεν θέλει να αλλάξει.
Και τι δεν κάνει ο άνθρωπος για να μην πεθάνει. Έλα, όμως, που εκτός από τον βιολογικό θάνατο υπάρχει και ο ψυχοπνευματικός. Οι άνθρωποι πεθαίνουν μία φορά βιολογικά, χωρίς να το επιλέγουν, και αφήνονται να πεθάνουν άπειρες φορές συναισθηματικά. «Αφήνονται» σημαίνει, ως έναν βαθμό, «επιλέγουν».

Έχω βαρεθεί να το λέω και να το γράφω: οτιδήποτε μένει στάσιμο για πολύ καιρό, ή βουρκιάζει ή σκουριάζει ή μουχλιάζει. Δηλαδή, πεθαίνει. Η σταθερότητα προσφέρει μια αίσθηση ασφάλειας. Εκείνος που έχει συνηθίσει να λειτουργούν τα πράγματα σε μια ευθεία, φοβάται οποιαδήποτε παρέκκλιση.

Ο ψυχοπνευματικά νεκρός δεν θέλει να σηκωθεί από το κρεβάτι, να βγει από το σπίτι, να φροντίσει τον εαυτό του, να μελετήσει, να ρισκάρει, να δοκιμάσει. Δεν προσπαθεί γι’ αυτά που αγαπά, δεν διεκδικεί τους ανθρώπους που θέλει κοντά του, την εργασία που επιθυμεί, δεν λέει την αλήθεια στον εαυτό του, δεν την εκφράζει στους άλλους, φοβάται και τον ίσκιο του ακόμα. Βρίσκεται μέσα σε έναν συναισθηματικό βούρκο.

* Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο Ψέματα που μας έμαθαν για αλήθειες του Νικόλα Σμυρνάκη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα.

ΠΗΓΗ: https://www.psychology.gr/personality/8459-o-anthropos-allazei-mono-an-thelei-na-allaksei.html