Η Καλαμάτα αποτέλεσε μία από τις πρώτες πόλεις που απελευθερώθηκαν κατά την έναρξη της Επανάστασης του 1821 και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στον αγώνα για την ανεξαρτησία. Στις 23 Μαρτίου 1821 οι επαναστατικές δυνάμεις υπό τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και άλλους Μανιάτες κατέλαβαν την πόλη χωρίς μεγάλη αντίσταση, σηματοδοτώντας μια από τις πρώτες οργανωμένες νίκες των Ελλήνων. Στην Καλαμάτα συγκροτήθηκε η «Μεσσηνιακή Γερουσία», ένα από τα πρώτα επαναστατικά διοικητικά όργανα, και στάλθηκε η περίφημη «Προειδοποίηση προς τας Ευρωπαϊκάς Αυλάς», με την οποία γνωστοποιήθηκε επίσημα η Ελληνική Επανάσταση. Έτσι, η πόλη έγινε σημαντικό κέντρο συντονισμού και σύμβολο της απαρχής του εθνικού ξεσηκωμού.
