Μάριος Αρνάκης
ΘΕΜΑ:
α. Η ομορφιά πηγή πόνου: Συζητήστε αυτό το μοτίβο σε
σχέση και με τη σύγχρονη πραγματικότητα.
β. Τι σας άρεσε και τι δε σας άρεσε στην Ελένη του
Ευριπίδη;
Η ομορφιά στις μέρες μας θεωρείται από πολλούς ως το υπέρτατο
αγαθό. Ο Ντοστογιέφσκι πίστευε ότι “η ομορφιά θα σώσει τον
κόσμο”. Είναι όμως αυτό η αλήθεια; Μήπως η ομορφιά εκτός από
ευχή μπορεί να είναι και κατάρα; Η ίδια η Ωραία Ελένη απεχθάνεται
την ομορφιά της (σελίδα 12, πρόλογος, στίχος. 32-33) αφού την
καθιστά τραγικό πρόσωπο και της προκάλεσε τη δυστυχία.
Η Ηρα αναγκάζει την Ελένη να μένει στην
Αίγυπτο ώστε να καταφέρει να εκδικηθεί τον Πάρη, που επέλεξε την
Κύπρη ως ομορφότερη, αντί για αυτή, στέλνοντας μαζί του στην
Τροία το είδωλο της και όχι την πραγματική Ελένη (σελίδα. 12,
πρόλογος, στίχοι. 50-54). Η ηρωίδα , αισθάνεται αδικημένη που την
κατηγορούν ότι αυτή αποτέλεσε την αιτία του τρωικού πολέμου,
ενώ συγκρούεται με τον εαυτό της νιώθοντας ενοχή, μια και
εξαιτίας της ομορφιάς της προκάλεσε κακό σε τόσους ανθρώπους
και ειδικότερα στην μητέρα της τη Λήδα (σελίδα. 18-20, πρόλογος,
στίχοι. 131-133 και 157-160). Επιπλέον, πιστεύει πως η ζωή της δεν
έχει νόημα (σελίδα. 14, πρόλογος, στίχοι. 68-70) οπότε αναρωτιέται
αν πρέπει να της δώσει τέλος. Μπορεί η στάση της Ελένης να μοιάζει
υπερβολική μια και αποδίδει όλα τα δεινά στην εξωτερική της εμφάνιση,
παρόλα αυτά η ομορφιά μπορεί όντως να αποτελέσει πηγή πόνου και
καταστροφής, γεγονός που μπορεί εύκολα να διαπιστωθεί και στη σύγχρονη
κοινωνία. Ο πόνος λοιπόν ερμηνεύεται ως ο συνεχής, ατελείωτος αγώνας για
να συμβαδίσει κανείς με τα μεταβαλλόμενα πρότυπα ομορφιάς που προωθεί
η Δύση, κυρίως μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Τα social media
παγιδεύουν την ελεύθερη βούληση, καθορίζουν τις τάσεις της εποχής και αναδεικνύουν
τον ναρκισσισμό του ατόμου τονώνοντας τον εγωισμό του. Την ίδια στιγμή, η
προσωπικότητα του ατόμου, έμμεσα, υποτιμάται αφού το ίδιο αναγνωρίζεται μόνο για
την εμφάνισή του όσο κι αν προσπαθεί να αποδείξει πώς διαθέτει κι άλλα
χαρακτηριστικά πέραν αυτών που οι άλλοι μπορούν να δουν.
Η εικόνα, επομένως, που προβάλλουν πολλοί στα κοινωνικά
δίκτια, και όχι μόνο, αποτελεί αυτό που στην «Ελένη»
ονομάζουμε «αντίθεση ανάμεσα στο φαίνεσθαι και στο είναι».
Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα της αντίθεσης αυτής, ήταν η
σκηνή με τη γερόντισσα (Α’ επεισόδιο, Σκηνή 2, στίχοι. 495-
525) όπου βλέπουμε τον γενναίο πολεμιστή της Τροίας και
πλούσιο βασιλιά της Σπάρτης, τον Μενέλαο, να ταπεινώνεται
από μια γερόντισσα. Αυτή η σκηνή μου άρεσε, διότι περιέχει
κωμικοτραγικά στοιχεία, το οποία προκαλούν τον «έλεο», αλλά
ταυτόχρονα και την διασκέδαση του κοινού.
Ακόμη, ένα στοιχείο που με εντυπωσίασε, είναι ότι παρόλο τις
πεποιθήσεις και συνήθειες της εποχής του, ο Ευριπίδης, μέσω του
έργου του, περνάει σημαντικά μηνύματα τόσο για την αρχαία όσο και
για τη σύγχρονη εποχή. Για παράδειγμα, εμφανές είναι το αντιπολεμικό
μήνυμα του Ευριπίδη (Πρόλογος, στίχος. 130), σε μια εποχή που ο
πόλεμος είναι ένα σύνηθες γεγονός.
Απεναντίας, ένα απόσπασμα που κατά τη γνώμη μου δεν είναι
αναγκαίο για την συνέχεια της ιστορίας είναι στο Β’ επεισόδιο, (σκηνή
2) όπου βλέπουμε μια προσωπική σκηνή της Ελένης και του Μενέλαου
(στίχοι 690-730) και στη συνέχεια την Ελένη να εξιστορεί για άλλη μία
φορά τις δυστυχίες της (στίχοι 735-772). Παρομοίως και ο μονόλογος
της Ελένης στο Δ΄ επεισόδιο ( στίχοι. 1500 – 1523 ), στον οποίο
πληροφορούμαστε μόνο για την αλλαγή εμφάνισης του Μενέλαου.
Συμπερασματικά λοιπόν, η ομορφιά δεν αποτελεί πάντα προνόμιο για τους ανθρώπους,
οι οποίοι κάνουν τα πάντα για να την αποκτήσουν. Ο «από σκηνής φιλόσοφος»
υποστηρίζει ξεκάθαρα αυτή τη θέση, στην «Ελένη» όταν αυτή την απαρνιέται, θίγοντας
έτσι, ακόμη ένα ζήτημα που αφορά άμεσα την σύγχρονη κοινωνία.
