Kοροϊδίες, καβγάδες με συμμαθητές και bullying κάθε λογής, είναι φαινόμενα που όλο και συχνότερα κάνουν την εμφάνισή τους στα σχολεία και αποτελούν μεγάλη πρόκληση για ολόκληρη τη σχολική κοινότητα.Στο πλαίσιο της αντιμετώπισης τέτοιων ζητημάτων, τα τελευταία χρόνια εφαρμόζεται πιλοτικά ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, με τη συμμετοχή εθελοντών καθηγητών και καθηγητριών σε συνεργασία με τους μαθητές τους. Η σχολική διαμεσολάβηση, όπως ονομάζεται, εφαρμόζεται σήμερα σε περίπου 40 σχολεία και ήδη μετρά θεαματικά αποτελέσματα, ενώ όλο και περισσότερος κόσμος εμπλέκεται ενεργά στο πρόγραμμα.Στο σχολείο μας, εδώ και τρία χρόνια, εφαρμόζεται μια καινοτόμα πρακτική πρόληψης και επίλυσης της ενδοσχολικής βίας, η Σχολική Διαμεσολάβηση.Η Σχολική Διαμεσολάβηση είναι μια πρακτική επίλυσης των σχολικών συγκρούσεων που εφαρμόζεται με τον διάλογο, την ενσυναίσθηση και την ενεργητική ακρόαση. Αποτελεί μια μορφή ειρηνικής επίλυσης επιθετικών συμπεριφορών, η οποία οργανώνεται και εφαρμόζεται εντός του σχολικού πλαισίου, ως εναλλακτική πρακτική που αντικαθιστά το πειθαρχικό σύστημα τιμωρίας. Μια ομάδα μαθητών/τριών εκπαιδεύεται και λειτουργούν ως διαμεσολαβητές συνεργατικής επίλυσης προβλημάτων και αυτοδυνάμωσης των εμπλεκομένων.
Η σχολική διαμεσολάβηση είναι μια διαδικασία κατά την οποία μαθητές και μαθήτριες επιμορφώνονται και εκπαιδεύονται (από εκπαιδευτικούς που ήδη έχουν επιμορφωθεί) και δημιουργούν την ομάδα της σχολικής διαμεσολάβησης. Σε αυτή την ομάδα, απευθύνονται παιδιά τα οποία έχουν συγκρουστεί μεταξύ τους και θέλουν να βρουν μια λύση. Θέλουν να βρουν μια λύση, χωρίς να έχει έρθει στην αρχή μια τιμωρία ή αποβολές. Έρχονται λοιπόν στην ομάδα, θέτουν το αίτημά τους, καλούν τα παιδιά και πηγαίνουμε σε ένα χώρο ξεχωριστό για τη σχολική διαμεσολάβηση. Στο χώρο βρίσκονται οι διαμεσολαβητές και οι διαμεσολαβήτριες και δύο ή τρία το πολύ παιδιά (ποτέ δεν είναι μόνο του ένα παιδί). Εάν τα παιδιά είναι ικανά και ώριμα να κάνουν τη διαμεσολάβηση, εγώ δεν μπαίνω ως επιβλέπουσα.
Στη διαδικασία, οι διαμεσολαβητές ρωτούν με αντικειμενικότητα τις δύο πλευρές που έχουν συγκρουστεί τι πραγματικά έχει συμβεί. Έπειτα ρωτούν τα παιδιά πως νιώθουν, τι συναισθήματα έχουν και ποιες ανάγκες τους ικανοποιούνται ή όχι. Το τελευταίο βήμα είναι να διερευνήσουν και να μάθουν το αίτημα του κάθε παιδιού από το άλλο παιδί. Ό,τι λέγεται στη διαδικασία μένει μεταξύ των ατόμων που συμμετέχουν σε αυτή, οπότε ένα βασικό χαρακτηριστικό είναι η εμπιστοσύνη και η εχεμύθεια. Οι δε διαμεσολαβητές δεν παίρνουν θέση και κρατούν μια αντικειμενική στάση. Το βασικό είναι το αίτημα που διατυπώνεται στη διαμεσολάβηση να είναι συγκεκριμένο. Να διατυπώνεται για παράδειγμα πως η μία πλευρά θα ήθελε από την άλλη να της συμπεριφερθεί την επόμενη εβδομάδα. Στόχος δεν είναι τα παιδιά αυτά να γίνουν φίλοι, άλλωστε αυτό πολύ σπάνια συμβαίνει, αλλά το να λυθεί το γεγονός. Από τη δική μου εμπειρία, το 95% περίπου των περιστατικών που αντιμετωπίζονται, δεν επαναλαμβάνεται, ενώ λίγες μέρες μετά γίνεται και μια συνάντηση-ανασκόπηση αυτών. Για τον σκοπό αυτόν, από το σχολικό έτος 2018-2019 και κάθε χρόνο, τα παιδιά που εκδηλώνουν ενδιαφέρον να εκπαιδευτούν ως διαμεσολαβητές, παρακολουθούν το πρόγραμμα αγωγής υγείας στο σχολείο μας και εκπαιδεύονται μέσα από βιωματικές δράσεις.
