ΠΕΡΙ ΑΝΕΜΩΝ ΚΑΙ ΥΔΑΤΩΝ

Συνεχίζονται στην Πεσκάρα της Ιταλίας οι 16οι Μεσογειακοί Αγώνες. Από πλευράς μεταλλίων προηγείται η διοργανώτρια Ιταλία με 30 χρυσά, 37 ασημένια και 44 χάλκινα. Στη δεύτερη θέση είναι η Γαλλία με 28 χρυσά, 26 ασημένια και 26 χάλκινα. Η Ελλάδα βρίσκεται στην πέμπτη θέση με 13 χρυσά, 13 ασημένια και 20 χάλκινα.

Από αυτά τα 2 χρυσά και 1 ασημένιο είναι από αθλητές μας, της άρσης βαρών, που βρέθηκαν ντοπαρισμένοι. Ο έλεγχος είχε γίνει ένα μήνα πριν στην Κύπρο και γι’ αυτό δεν έχουν αφαιρεθεί τα μετάλλια.

Μετά από αυτό έχει ξεσπάσει πόλεμος ανακοινώσεων μεταξύ της Ομοσπονδίας Άρσης Βαρών, του Υφυπουργείου Αθλητισμού και του ΕΣΚΑΝ ( Εθνικό Συμβούλιο Καταπολέμησης του Ντόπινγκ).

Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας λέει ότι δέχεται πόλεμο και δεν έχει συμπαράσταση από την Πολιτεία, παρά μόνο από την Πρόεδρο του ΕΣΚΑΝ. Το Υφυπουργείο Αθλητισμού λέει ότι αγωνίζεται για την καταπολέμηση του ντόπινγκ.

Ο έλεγχος των αθλητών είχε γίνει την 1η Ιουνίου από το Εργαστήριο Ελέγχου Ντόπινγκ του Ο.Α.Κ.Α. το οποίο είναι διαπιστευμένο από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Αντιντόπινγκ (WADA), από τον οποίο ελέγχεται επιστημονικά. Σύμφωνα με το Διεθνές Πρότυπο για τα Εργαστήρια του WADA, το Εργαστήριο είναι υποχρεωμένο να εκδώσει το αποτέλεσμα εντός 10 εργασίμων ημερών.

Η απάντηση του εργαστηρίου όμως ήρθε στις 30-6-09 το βράδυ, παρά τις σχετικές πιέσεις και την υποχρέωση του Εργαστηρίου προς έγκαιρη αποστολή.

http://www.ethnos.gr/ethnosport/article.asp?catid=8392&subid=2&tag=7146&pubid=3197516

Αυτή η καθυστέρηση και η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων ένα μήνα μετά, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα. Μήπως έγινε επίτηδες για να συμμετάσχουν οι αθλητές στους Μεσογειακούς και να υποστεί άλλο ένα πλήγμα η Άρση Βαρών; Έχει δίκιο λοιπόν που διαμαρτύρεται ο Πύρρος Δήμας και το ΕΣΚΑΝ για την αδικαιολόγητη καθυστέρηση.

“Την νύκτα της 1ης προς τη 2α Ιουλίου 1909 την 2 και 5΄ π. μ. ημέραν Τετάρτην προς τα εξημερώματα της Πέμπτης εγένετο ισχυρότατος τεκτονικός σεισμός εν Χάβαρι του δήμου Ήλιδος, όστις ήτο κυματοειδής, αλλά διαρκείας ολιγίστης.”

Με αυτά τα λόγια ξεκινάει το Γ΄ κεφάλαιο του ΣΤ΄ μέρους του βιβλίου “Η Λάστα και τα μνημεία της ή Λάστας πανόραμα“, του Νικολάου Ι. Λάσκαρη, το οποίο αναφέρεται στον καταστρεπτικό σεισμό που ισοπέδωσε το χωριό μας.

24 ήταν οι νεκροί και σχεδόν 100 οι τραυματίες. Μετά από λίγες ημέρες έφθασαν τους 25 καθώς πέθανε ένας τραυματίας. Επειδή δεν υπήρχε επικοινωνία ούτε συγκοινωνία την εποχή εκείνη, αρκετοί δεν πίστευαν την καταστροφή, παρά μόνο αν την έβλεπαν με τα ίδια τους τα μάτια. Εφημερίδα Αγγλική και Γερμανική έστειλε φωτογράφο, αλλά μόλις έμαθε ότι η βοήθεια της Κυβέρνησης ήταν 10.000 δρχ, θεώρησε την καταστροφή ασήμαντη και έφυγε. Από την Αμαλιάδα, την Ανδραβίδα και άλλα χωριά εστάλησαν τρόφιμα για τις πρώτες ανάγκες των κατοίκων.

Ήταν τόσο δυνατός ο σεισμός που όπως λέει ο Νικόλαος Λάσκαρης, “κατέπεσαν ρωμαϊκά τείχη της αρχαίας Ήλιδας, από τα οποία δεν μπορούσαν να βγάλουν με λοστούς ή κασμάδες ούτε μια πέτρα.” Γερμανός αντιπρόσωπος εφημερίδας έλεγε ότι ο σεισμός στο Χάβαρι ήταν ισχυρότερος της Μεσσήνης της Ιταλίας, που είχε γίνει λίγο καιρό πριν. Γι’ αυτό και ο Νικόλαος Λάσκαρης σε έκκλησή του για έρανο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Πελοπόννησος” Πατρών στις 11 Ιουλίου 1909 είπε: “Η Μεσσήνη της Ιταλίας είναι το πρωτότυπον, το Χάβαρι είναι το αντίτυπον καταστροφής απαισίου.”

Από τότε το χωριό μεταφέρθηκε στη σημερινή του θέση και χτίστηκε με σύγχρονο σχέδιο πόλης.

Σε ανάμνηση του γεγονότος πραγματοποιήθηκε εκδήλωση από το σύλλογο των Απανταχού Χαβαραίων. Έγινε δέηση υπέρ των θυμάτων, διαβάστηκε το χρονικό του σεισμού, απαγγέλθηκε ποίημα που γράφτηκε τότε από τον Ν. Σκανδάμη. Ακούστηκε το τραγούδι που έγραψε τότε ο Χρήστος Αθ. Γκρίλλας ή Λυκός και μελοποίησε φέτος ο καθ. μουσικής Γιώργης Γιαννακόπουλος.

Το χωριό μας βρίσκεται 7 χμ. βόρεια της Αμαλιάδας και σε υψόμετρο 100 μ. περίπου. Οι κάτοικοι του χωριού κατάγονται από τα ορεινά χωριά Λάστα και Αγρίδι Γορτυνίας. Επειδή το έδαφος της Λάστας ήταν ορεινό και άγονο, οι Λασταίοι έρχονταν στην περιοχή Χάβαρι για να δουλέψουν σαν βοσκοί γύρω στο 1840-1845. Η ονομασία Χάβαρι ήταν από πριν γνωστή και σύμφωνα με μια εκδοχή οφείλεται στα “χάβαρα”=θαλασσινά κοχύλια που βρίσκονταν στην περιοχή. Σύμφωνα όμως και με την Ακαδημία Αθηνών η ονομασία Χάβαρι οφείλεται μάλλον στο επώνυμο “Χάβαρης” κάποιου που ζούσε εκεί πολύ παλιότερα.

Οι πρώτοι Λασταίοι λοιπόν έφτιαξαν καλύβες για προσωρινή στέγαση σε 4 λοφίσκους της περιοχής. Έτσι δημιουργήθηκαν οι συνοικισμοί Ντανασέϊκα, Ραμπαβιλέϊκα, Γκριλέϊκα και Σιαχαμέϊκα. Οι Λασταίοι έρχονταν εδώ του Αγ. Δημητρίου (26 Οκτ.) ή Αγ. Φιλίππου (14 Νοεμ.) και έφευγαν για τη Λάστα του Αγ. Κων/νου (21 Μαΐου).

Γύρω στο 1870 άρχισαν να μένουν μόνιμα στο Χάβαρι όλο και περισσότεροι Λασταίοι και Παναγριδαίοι. Αιτία ήταν η άνοδος της τιμής της σταφίδας λόγω καταστροφής της σταφίδας στη Γαλλία. Οι Χαβαραίοι λοιπόν που είχαν φυτέψει σταφίδες στην περιοχή από τα προηγούμενα χρόνια, εκμεταλλεύτηκαν το γεγονός και κέρδιζαν αρκετά χρήματα. Τότε (1870) κτίστηκε και η πρώτη εκκλησία, ο Αγ. Γεώργιος στο σημείο που είναι και σήμερα. Το 1880 κτίστηκε μεγαλύτερη αλλά κάηκε στις 6-12-1892. Διορθώθηκε όμως και το 1906 χτίστηκε και το καμπαναριό της.

Σύμφωνα με την απογραφή του 1879 το Χάβαρι είχε 366 κατοίκους, το 1889 είχε 690 κατοίκους ενώ το 1896 είχε 850 κ. Στα μέσα της δεκαετίας του 1890 εμφανίστηκε η μετανάστευση για Αμερική. Υπολογίζεται ότι μέχρι το 1910 είχαν φύγει για Αμερική περίπου 150 κάτοικοι. Το 1907 το Χάβαρι είχε 1184 κατοίκους. Το 1903 οι κάτοικοι έφτιαξαν το νεκροταφείο του χωριού στον ψηλότερο λόφο της περιοχής. Την 1η Οκτωβρίου 1903 ιδρύθηκε Ταχυδρομείο. Το Μάιο του 1908 ιδρύθηκε και Τηλεφωνείο.

Ο ΣΕΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 1909

Τη νύχτα της 1ης προς 2α Ιουλίου 1909 έγινε στην περιοχή καταστρεπτικός σεισμός που κατέστρεψε όλο το χωριό. Οι νεκροί ήταν 25 ενώ οι τραυματίες περισσότεροι. ο γεωλόγος που εξέτασε το έδαφος υπέδειξε καταλληλότερο έδαφος για να ξανακτιστεί το χωριό τη θέση Μηλίτσες 1 χμ. νοτιότερα του παλιού. Έτσι λοιπόν μετά από σχεδιαγράμματα μηχανικών χτίστηκε το χωριό στη θέση που είναι σήμερα και με σχέδιο πόλης.

Το 1914 ιδρύθηκε η Κοινότητα Χαβαρίου και όπως φαίνεται από τα δημοτολόγια είχε 1596 κατοίκους. Την ίδια χρονιά ιδρύθηκε ο Γεωργικός Πιστωτικός Συνεταιρισμός Χαβαρίου. Το 1920 το Χάβαρι είχε 1617 κατοίκους, το 1928 είχε 1973 κατοίκους. Το Σεπτέμβρη του 1928 ιδρύθηκε Σταθμός Χωροφυλακής ο οποίος λειτούργησε μέχρι πριν από λίγα χρόνια. Στις 26/9/1929 ετέθη ο θεμέλιος λίθος της Αγ. Τριάδας και στις 26/9/1934 έγιναν τα εγκαίνια της εκκλησίας. Η Αγ. Τριάδα είναι βυζαντινού ρυθμού και ίδιου μεγέθους με τον Άγιο Τρύφωνα Αμαλιάδας. Τον Ιούλιο του 1930 ιδρύθηκε και Τηλεγραφείο. Την ίδια χρονιά με δαπάνη 450.000 δρχ. το Χάβαρι απέκτησε 20 βρύσες με τρεχούμενο πόσιμο νερό, σε διάφορα σταυροδρόμια του χωριού. Κατά την απογραφή του 1940 το Χάβαρι με τους γύρω οικισμούς Κοκλάκι και Νουσαϊτικα είχε 2219 κατοίκους. Το 1951 είχε 2158 κ.

Το 1951-52 ιδρύθηκε η ποδοσφαιρική ομάδα Αθλητικός Όμιλος Χαβαρίου η οποία αναγνωρίστηκε και παίρνει μέρος στα τοπικά πρωταθλήματα της Ηλείας από το 1978. Το 1955 ιδρύθηκε Αγροτικό Ιατρείο το οποίο λειτουργεί μέχρι σήμερα. Το 1955 επίσης φτιάχτηκε το γήπεδο του χωριού και το 1956 το καινούριο νεκροταφείο. Το 1957 στήθηκε το Ηρώο στο γήπεδο του χωριού το οποίο αργότερα μεταφέρθηκε και σήμερα βρίσκεται στην πλατεία. Το 1961 το Χάβαρι είχε 2021 κ. Το 1964 έγινε ηλεκτροδότηση του χωριού. Το 1969 ιδρύθηκε η Κοινοτική Βιβλιοθήκη. Το 1971 το Χάβαρι είχε 1707 κ. Το 1972 τσιμεντοστρώθηκαν ένας-δυο δρόμοι του χωριού, ενώ σήμερα όλοι είναι στρωμένοι με άσφαλτο ή τσιμέντο. Το 1976 ιδρύθηκε Αγροτικός Σύλλογος. Το 1981 το Χάβαρι είχε 1431 κ. Το 1990 έγιναν τα εγκαίνια του Μπεκιάρειου Πνευματικού Κέντρου, το οποίο έχει μεγάλη αίθουσα εκδηλώσεων. Σ’ αυτό στεγάζονται το γραφείο του προέδρου του τοπ. Συμβουλίου Χαβαρίου, η βιβλιοθήκη και το Αγροτικό Ιατρείο. Το κτίριο έγινε με δωρεά του Χρύσανθου Μπεκιάρη αποστρ. Αστυνομικού Δ/ντή της Αστυνομίας Πόλεων καθώς και του γιατρού Γεωργίου Κωνσταντόπουλου. Κατά το 1991 το Χάβαρι είχε 1392 κ. και κατά την τελευταία απογραφή του 2001 είχε 1572 κ. Στο προαύλιο της εκκλησίας της Αγ. Τριάδας κατασκευάστηκε το 1994 το Μπιλιάνειο Πνευματικό Κέντρο το οποίο δημιουργήθηκε από δωρεές Χαβαραίων μεταναστών της Αμερικής αλλά και άλλων χωρών τα οποία συγκέντρωσε ο Νικόλαος Μπιλιάνης. Το Χάβαρι από το 1997 σύμφωνα με το νόμο Καποδίστρια έγινε δημοτικό διαμέρισμα και ανήκει στο δήμο Αμαλιάδας.

Μετά το μεγάλο σεισμό του Ιουνίου του 2008, η εκκλησία της Αγίας Τριάδας έπαθε σοβαρές ζημιές. Ως εκκλησία πλέον χρησιμοποιείται ο χώρος του Μπιλιάνειου Πνευματικού Κέντρου, μετά από μερικές μετατροπές. Γίνονται προσπάθειες και συγκεντρώνονται χρήματα για την αποκατάσταση των ζημιών και την επαναλειτουργία της.

Επιτέλους μετά από τριάμισι χρόνια προσπαθειών οι ζημιές στην εκκλησία αποκαταστάθηκαν. Η Αγία Τριάδα επιδιορθώθηκε και λειτουργεί πλέον σαν καινούργια. Η πρώτη λειτουργία έγινε στις 17 Δεκεμβρίου 2011, ανήμερα του Αγίου Διονυσίου.

Τέλος το κάπνισμα στους κλειστούς χώρους από την 1η Ιουλίου. Όποιος θέλει μπορεί να καπνίζει έξω.

Ας θυμηθούμε όμως μερικά από τα τραγούδια που έχουν γραφτεί για το κάπνισμα και το τσιγάρο. Πολλά από αυτά, παλιά και σύγχρονα, τα έχουμε τραγουδήσει και τα έχουμε αγαπήσει.

Τα τσιγάρα σε στίχους και μουσική του Ορφέα Περίδη μας τραγουδά η Λιζέτα Καλημέρη. Το υπέροχο Τσιγάρο σε μουσική της Ευανθίας Ρεμπούτσικα και στίχους της Ελένης Ζιώγα τραγουδισμένο από το Γιάννη Κότσιρα. Τσιγάρο ατέλειωτο τραγουδά ο Σωκράτης Μάλαμας σε μουσική δική του και στίχους του Γιώργου Αθανασόπουλου.

Όλοι μας έχουμε σιγοτραγουδήσει το Πρωινό τσιγάρο σε μουσική του Νότη Μαυρουδή και στίχους του Άλκη Αλκαίου. Βαριά ποτά βαριά τσιγάρα μας τραγουδά ο Δημήτρης Ζερβουδάκης σε μουσική και στίχους του Στέργου Παπαποστόλου. Με τσιγάρα βαριά τραγουδά η Νατάσα Μποφίλιου σε μουσική του Θέμη Καραμουρατίδη και στίχους του Γεράσιμου Ευαγγελάτου. Το τσιγάρο βαρύ λέει και η Μελίνα Ασλανίδου σε στίχους Λίνας Δημοπούλου και μουσική Λαυρέντη Μαχαιρίτσα.

Παλιά μετρούσαν τις αποστάσεις με τη διάρκεια καπνίσματος του τσιγάρου. Δυο τσιγάρα δρόμος τραγουδά η Δήμητρα Ζουμπουρίδου σε μουσική Ιωάννας Τσούπη και στίχους Κων/νου Γιωτόπουλου. Για δύο τσιγάρα τραγουδά και ο Γιάννης Βαρδής σε μουσική Αντώνη Βαρδή και στίχους Βασίλη Γιαννόπουλου. Θέλω να πιω μαζί σου ένα τσιγάρο λέει ο Χρήστος Θηβαίος σε μουσική και στίχους δικούς του.

Είσαι το τσιγάρο που κρατώ λέει ο Αντώνης Βαρδής σε ένα δικό του τραγούδι. Είσαι το τσιγάρο τραγουδά και ο Σταύρος Φωτιάδης. Σαν τσιγάρο τραγουδάει ο Γιώργος Αλκαίος.

Το τσιγάρο αρκετές φορές συνοδεύει τον καφέ. Γι’ αυτό και ο Τώνης Μαρούδας τραγούδησε το 1955 Ο καφές και το τσιγάρο των Μ. Σουγιούλ-Ν. Φατσέα. Δωσ’ μου να καπνίσω ένα τσιγάρο τραγούδησε η Πόλυ Πάνου σε μουσική Τάκη Σούκα και στίχους Ηρακλή Παπασιδέρη. Δώσε μου το τσιγάρο σου λέει και ο Γιάννης Πλούταρχος σε μουσική Κυριάκου Παπαδόπουλου.

Το τσιγάρο ήταν απαραίτητο για αυτόν που είχε ντέρτι στην καρδιά. Άναψε το τσιγάρο τραγούδησε η Καίτη Γκρέυ σε μουσική Γεράσιμου Κλουβάτου και στίχους Χαράλαμπου Βασιλειάδη-Τσάντα. Όταν καπνίζει ο λουλάς τραγούδησε και ο Γιώργος Ζαμπέτας σε μουσική και στίχους του Γιώργου Μητσάκη. Τσιγαράκι μου στριφτό τραγουδάει ο Σωκράτης Μάλαμας σε μουσική και στίχους του Δημήτρη Αποστολάκη. Τσιγάρο που τελειώνει τραγουδάει ο Βασίλης Καρράς σε μουσική Στ. Βογιατζή και στίχους Κ. Καραδήμου, καθώς και το Κάνω ένα τσιγάρο και φεύγω.  

Ο Χρήστος Κυριαζής μας προειδοποιεί με το τραγούδι του Τα τσιγάρα τα ποτά και τα ξενύχτια. Γι’ αυτό και ο Νίκος Καρβέλας θέτει το δίλημμα Το τσιγάρο ή εγώ. Και τα Ημισκούμπρια προσπαθούν να αποτρέψουν τους επίδοξους καπνιστές με το Πάφα πούφα το τσιγάρο.