1. Να δεις τον κόσμο σε έναν κόκκο άμμου

Ένα ταξίδι ανακάλυψης στη θάλασσα, την άμμο και τη φύση 

(Νηπιαγωγείο, Α & Β Δημοτικού)

“Να δεις τον κόσμο σε έναν κόκκο άμμου

και τον Ουρανό σ’ ένα αγριολούλουδο,

να κρατήσεις το Άπειρο στην παλάμη σου

και την Αιωνιότητα σε μια ώρα“

William Blake

 

Μπορεί μια παραλία να γίνει η πιο όμορφη σχολική τάξη;

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Να δεις τον κόσμο σε έναν κόκκο άμμου» απευθύνεται σε παιδιά Νηπιαγωγείου, Α΄ και Β’ Δημοτικού και προσφέρει μια μοναδική πρώτη γνωριμία με τον παράκτιο κόσμο μέσα από το παιχνίδι, τη φαντασία, την αφήγηση και τη βιωματική μάθηση.

Η παραλία μετατρέπεται σε ένα υπαίθριο εργαστήριο όπου τα παιδιά αγγίζουν, παρατηρούν, ακούν, ανακαλύπτουν και δημιουργούν, αναπτύσσοντας από πολύ μικρή ηλικία μια ουσιαστική σχέση με τη φύση και τη θάλασσα. 

Τι θα ζήσουν τα παιδιά;

Μέσα από τρεις διαδοχικές φάσεις, οι μικροί εξερευνητές:

• ακολουθούν το παραμυθένιο ταξίδι μιας μικρής πέτρας από τον Όλυμπο μέχρι τις ακτές της Πιερίας,
• ανακαλύπτουν πώς δημιουργείται η άμμος,
• ενεργοποιούν και τις πέντε αισθήσεις τους μέσα στο φυσικό περιβάλλον,
• ζωγραφίζουν πάνω στην άμμο,
• συμμετέχουν σε παιχνίδια ρόλων και δημιουργικής κίνησης,
• παρατηρούν τη βιοποικιλότητα της παραλίας,
• παίζουν περιβαλλοντικό Bingo κατά τη διάρκεια περιπάτου,
• αναγνωρίζουν ποια αντικείμενα ανήκουν στη φύση και ποια αποτελούν απορρίμματα,
• καλλιεργούν στάσεις σεβασμού και φροντίδας απέναντι στο παράκτιο οικοσύστημα.

Όλες οι δραστηριότητες είναι σχεδιασμένες ώστε να συνδυάζουν τη χαρά του παιχνιδιού με τη βιωματική κατανόηση της φύσης.

Γιατί ξεχωρίζει;

Το πρόγραμμα αξιοποιεί τη δύναμη της αφήγησης, της φαντασίας και της αισθητηριακής εμπειρίας.

Αντί τα παιδιά να «μάθουν» απλώς τι είναι η άμμος, γίνονται τα ίδια μια μικρή πέτρα που ταξιδεύει από το βουνό μέχρι τη θάλασσα.

Μέσα από την κίνηση, το παιχνίδι και την παρατήρηση, η επιστήμη μετατρέπεται σε προσωπική εμπειρία, ενώ παράλληλα καλλιεργούνται η συνεργασία, η δημιουργικότητα, η ενσυναίσθηση και η περιβαλλοντική υπευθυνότητα.

Το πρόγραμμα βασίζεται στις αρχές της Ocean Literacy (Κατανόηση του Ωκεανού) και συνδέεται με πολλούς από τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ.

Πώς μπορείτε να παρακολουθήσετε το πρόγραμμα

Το πρόγραμμα υλοποιείται από το ΚΕΠΕΑ Ανατολικού Ολύμπου και απευθύνεται σε οργανωμένες σχολικές ομάδες Νηπιαγωγείων και Δημοτικών Σχολείων.

Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να εκδηλώσουν ενδιαφέρον:

• μέσω των προσκλήσεων του ΚΕΠΕΑ κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς,
• συμμετέχοντας στις δράσεις MPA Gen 100 που πραγματοποιούνται στις ακτές της Πιερίας.

 

Για τα σχολεία που συμμετέχουν στο Τοπικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης MPA Greece 2030, το πρόγραμμα μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία μιας μεγαλύτερης εκπαιδευτικής διαδρομής.

Μετά την ολοκλήρωση της βιωματικής δράσης, υπάρχει η δυνατότητα να οργανωθεί στην ίδια ή σε επόμενη επίσκεψη:

• οργανωμένος καθαρισμός της παραλίας, προσαρμοσμένος στην ηλικία των παιδιών,
• παρατήρηση και καταγραφή βασικών περιβαλλοντικών παραμέτρων, όπως η κατάσταση της ακτής, τα φυσικά στοιχεία, η παρουσία απορριμμάτων και απλές μετρήσεις που μπορούν να πραγματοποιηθούν με ασφάλεια από μικρούς μαθητές,
• σύνδεση των αποτελεσμάτων με τις δράσεις του σχολείου στο πλαίσιο του Δικτύου.

Έτσι, οι μαθητές δεν γνωρίζουν μόνο την παραλία μέσα από το παιχνίδι, αλλά μαθαίνουν σταδιακά να την παρατηρούν, να τη φροντίζουν και να συμβάλλουν ενεργά στην προστασία της.

Στόχος μας

Να βοηθήσουμε κάθε παιδί να ανακαλύψει ότι ένας μικρός κόκκος άμμου μπορεί να κρύβει μια μεγάλη ιστορία και ότι η αγάπη για τη θάλασσα ξεκινά από την παρατήρηση, το παιχνίδι και τη φροντίδα του τόπου μας.

2. Νερο-εξερευνητές του Θερμαϊκού

Γίνε για μια μέρα θαλάσσιος ερευνητής

(Β’ Δημοτικού έως Γ’ Γυμνασίου)

Πώς γνωρίζουμε αν η θάλασσα είναι πραγματικά καθαρή;

Μπορεί ένα νερό να φαίνεται διαυγές αλλά να μην είναι υγιές;

Πώς μετρούν οι επιστήμονες τη θολότητα; Πώς αντιμετωπίζεται μια πετρελαιοκηλίδα; Τι συμβαίνει στα βαθιά νερά που δεν βλέπουμε ποτέ;

Το πρόγραμμα «Νερο-Εξερευνητές του Θερμαϊκού» δίνει στους μαθητές τη δυνατότητα να γνωρίσουν τον κόσμο της θαλάσσιας επιστήμης μέσα από πραγματικές μετρήσεις, πειράματα, προσομοιώσεις και ομαδική διερεύνηση.

Οι μαθητές δεν παρακολουθούν απλώς ένα μάθημα. Γίνονται οι ίδιοι οι ερευνητές που καλούνται να κατανοήσουν και να προστατεύσουν τον Θερμαϊκό Κόλπο.

Τι θα κάνουν οι μαθητές;

Κατά τη διάρκεια του προγράμματος οι μαθητές:

• χρησιμοποιούν πραγματικά επιστημονικά όργανα πεδίου,
• μετρούν τη θολότητα του νερού με δίσκο Secchi,
• διερευνούν πώς ο καιρός επηρεάζει την ποιότητα του νερού,
• γνωρίζουν τις σημαντικότερες πηγές ρύπανσης του Θερμαϊκού,
• πραγματοποιούν πειράματα για την αντιμετώπιση πετρελαιοκηλίδων,
• συγκρίνουν διαφορετικές μεθόδους καθαρισμού και αξιολογούν την αποτελεσματικότητά τους,
• παρακολουθούν πώς δημιουργείται η θολότητα μέσα από εργαστηριακή φυγοκέντρηση,
• ανακαλύπτουν τα οικοσυστήματα των βαθιών θαλασσών και τις απειλές που αντιμετωπίζουν,
• συνεργάζονται, διατυπώνουν υποθέσεις και παρουσιάζουν τα συμπεράσματά τους.

Όλες οι δραστηριότητες είναι σχεδιασμένες με βάση τη διερευνητική μάθηση και προσομοιώνουν πραγματικές επιστημονικές διαδικασίες.

Γιατί ξεχωρίζει;

Το πρόγραμμα φέρνει τους μαθητές σε επαφή με την επιστήμη όπως πραγματικά εφαρμόζεται στο πεδίο.

Οι συμμετέχοντες χρησιμοποιούν εξοπλισμό που αξιοποιείται στην παρακολούθηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, μαθαίνουν να συλλέγουν δεδομένα, να τα αναλύουν και να εξάγουν συμπεράσματα.

Παράλληλα, κατανοούν ότι η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος δεν βασίζεται μόνο στην παρατήρηση, αλλά και στη σωστή ερμηνεία των επιστημονικών δεδομένων.

Πώς μπορείτε να παρακολουθήσετε το πρόγραμμα

Το πρόγραμμα υλοποιείται από το ΚΕΠΕΑ Ανατολικού Ολύμπου και απευθύνεται σε μαθητές Β΄ Δημοτικού έως Γ’ Γυμνασίου.

Οι σχολικές ομάδες μπορούν να συμμετέχουν:

• μέσω των προσκλήσεων του ΚΕΠΕΑ κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς,
• στο πλαίσιο δράσεων του MPA Gen 100 στον Ν. Πιερίας

Για τα σχολεία του Δικτύου MPA Gen 100

Το πρόγραμμα μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία μιας ολοκληρωμένης δράσης Επιστήμης των Πολιτών (Citizen Science).

Τα σχολεία του Ν. Πιερίας που συμμετέχουν στο Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης MPA Gen 100 μπορούν να συνδυάσουν την επίσκεψη με:

• μέτρηση βασικών περιβαλλοντικών παραμέτρων της ακτής (θολότητα, θερμοκρασία νερού, άνεμος, καιρικές συνθήκες κ.ά.),
• καταγραφή και παρακολούθηση της ποιότητας του νερού σε διαφορετικές εποχές του χρόνου,
• σύγκριση των δεδομένων με προηγούμενες μετρήσεις και άλλες ακτές της Πιερίας,
• ανάπτυξη μικρών ερευνητικών εργασιών που μπορούν να παρουσιαστούν στο σχολείο ή στην τοπική κοινωνία.

Με αυτόν τον τρόπο, οι μαθητές δεν επισκέπτονται απλώς μια παραλία· την παρακολουθούν συστηματικά, συλλέγουν δεδομένα και συμβάλλουν ενεργά στην κατανόηση και προστασία του παράκτιου οικοσυστήματος.

Επιστήμη στην πράξη

Το πρόγραμμα αξιοποιεί σύγχρονο εκπαιδευτικό εξοπλισμό, όπως:

• δίσκο Secchi για μέτρηση της διαφάνειας του νερού,
• θερμόμετρο νερού,
• ανεμόμετρο,
• φυγόκεντρο για εργαστηριακή παρατήρηση της θολότητας,
• προσομοιώσεις αντιμετώπισης πετρελαιοκηλίδων,
• εκπαιδευτικό παιχνίδι στρατηγικής για τα οικοσυστήματα των βαθιών θαλασσών.

Έτσι, οι μαθητές εξοικειώνονται με πραγματικές μεθόδους περιβαλλοντικής έρευνας και αντιλαμβάνονται πώς η επιστήμη συμβάλλει στη λήψη αποφάσεων για την προστασία των θαλασσών.

3. Ποιος βρωμίζει τον Θερμαϊκό;

Ένα βιωματικό πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για τον Θερμαϊκό Κόλπο

(ΣΤ Δημοτικού – Γ Λυκείου)

Μπορεί μια σταγόνα νερού να αφηγηθεί την ιστορία ενός ολόκληρου οικοσυστήματος;

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Ποιος βρωμίζει τον Θερμαϊκό;» προσκαλεί μαθητές και μαθήτριες ΣΤ’ Δημοτικού,  Γυμνασίου και Λυκείου να διερευνήσουν ένα από τα σημαντικότερα περιβαλλοντικά ζητήματα της Βόρειας Ελλάδας: την υγεία του Θερμαϊκού Κόλπου.

Μέσα από βιωματικές δραστηριότητες, πειράματα, παιχνίδια ρόλων και συνεργατική μάθηση, οι μαθητές ανακαλύπτουν ότι η προστασία της θάλασσας δεν είναι υπόθεση ενός μόνο ανθρώπου ή ενός μόνο φορέα, αλλά αποτέλεσμα των επιλογών όλων μας.

Το πρόγραμμα βασίζεται στις αρχές της Ocean Literacy (Κατανόηση του Ωκεανού) και συνδέει την τοπική πραγματικότητα με τα παγκόσμια περιβαλλοντικά ζητήματα.

Τι θα κάνουν οι μαθητές;

Κατά τη διάρκεια του προγράμματος οι μαθητές:

• διερευνούν τις σημαντικότερες πηγές ρύπανσης του Θερμαϊκού,
• κατανοούν πώς ποτάμια, πόλεις, γεωργία, βιομηχανία, ναυτιλία και καθημερινές ανθρώπινες δραστηριότητες επηρεάζουν το θαλάσσιο οικοσύστημα,
• συμμετέχουν σε μια διαδραστική ιστορία όπου η εικόνα του νερού αλλάζει μπροστά στα μάτια τους,
• γνωρίζουν τον κύκλο του άνθρακα μέσα από βιωματικό παιχνίδι,
• συνδέουν την κλιματική αλλαγή με τον ωκεανό,
• πραγματοποιούν πείραμα για την οξίνιση των ωκεανών και τις επιπτώσεις της στα θαλάσσια είδη του Θερμαϊκού,
• συζητούν ρεαλιστικές λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν τόσο στο σχολείο όσο και στην τοπική κοινωνία.

Γιατί ξεχωρίζει;

Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στη μετάδοση γνώσεων.

Οι μαθητές καλούνται να παρατηρήσουν, να υποθέσουν, να συνεργαστούν, να επιχειρηματολογήσουν και να αναζητήσουν λύσεις, κατανοώντας ότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα είναι σύνθετα και απαιτούν συλλογική δράση.

Η μάθηση βασίζεται στην εμπειρία και στη σύνδεση της επιστήμης με τον τόπο όπου ζουν οι ίδιοι οι μαθητές.

Πώς μπορείτε να παρακολουθήσετε το πρόγραμμα

Το πρόγραμμα υλοποιείται από το ΚΕΠΕΑ Ανατολικού Ολύμπου και απευθύνεται σε σχολικές ομάδες ΣΤ’ Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου.

Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να εκδηλώσουν ενδιαφέρον:

• μέσω των προσκλήσεων που ανακοινώνει το ΚΕΠΕΑ κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς,
• συμμετέχοντας στις οργανωμένες δράσεις MPA Gen 100 που πραγματοποιούνται στον Ν. Πιερίας.

Συνέχεια του προγράμματος στα σχολεία της Πιερίας

Η εμπειρία δεν ολοκληρώνεται με την επίσκεψη στο ΚΕΠΕΑ.

Για τα σχολεία της Πιερίας υπάρχει η δυνατότητα συνέχισης της εκπαιδευτικής δράσης στον χώρο του σχολείου, με επίσκεψη εκπαιδευτικών του ΚΕΠΕΑ και παρουσίαση επιτραπέζιου παιχνιδιού για τον κύκλο του άνθρακα.

Πρόκειται για ένα συνεργατικό επιτραπέζιο παιχνίδι που βοηθά τους μαθητές να κατανοήσουν, με ευχάριστο και ενεργητικό τρόπο, τον κύκλο του άνθρακα και τη σχέση του με:

• την κλιματική αλλαγή,
• τα οικοσυστήματα,
• τη φωτοσύνθεση,
• την αναπνοή,
• τα ορυκτά καύσιμα,
• τον ρόλο των ωκεανών ως φυσικών αποθηκών άνθρακα.

Οι μαθητές κινούνται πάνω στο ταμπλό, απαντούν σε επιστημονικές ερωτήσεις και ακολουθούν τη διαδρομή του άνθρακα μέσα στη φύση, μετατρέποντας μια σύνθετη επιστημονική έννοια σε μια ευχάριστη μαθησιακή εμπειρία.

Το παιχνίδι αποτελεί μέρος της εκπαιδευτικής συλλογής του ΚΕΠΕΑ Ανατολικού Ολύμπου και ταξιδεύει στα σχολεία της Πιερίας, προσφέροντας τη δυνατότητα στους μαθητές να εμβαθύνουν στις έννοιες που γνώρισαν κατά την αρχική τους συμμετοχή στο πρόγραμμα.

Στόχος μας

Να δημιουργήσουμε μια νέα γενιά πολιτών που δεν θα αναρωτιέται μόνο «Ποιος βρωμίζει τον Θερμαϊκό;», αλλά κυρίως «Τι μπορώ να κάνω εγώ για να τον προστατεύσω;».

*Αναφορά συμμετοχής σε εκπαιδευτικά προγράμματα

Χαιρόμαστε ιδιαίτερα όταν τα σχολεία μοιράζονται τις εμπειρίες τους από τη συμμετοχή τους στα εκπαιδευτικά προγράμματα του ΚΕΠΕΑ Ανατολικού Ολύμπου, μέσα από τις ιστοσελίδες τους, τα ιστολόγια, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή άλλες δράσεις διάχυσης.

Σε κάθε σχετική δημοσίευση, παρουσίαση ή εκπαιδευτικό προϊόν που προκύπτει από τη συμμετοχή σε πρόγραμμα του ΚΕΠΕΑ, παρακαλούμε να γίνεται αναφορά ότι η δράση υλοποιήθηκε από το ΚΕΠΕΑ Ανατολικού Ολύμπου, στο πλαίσιο συγχρηματοδοτούμενης πράξης του ΕΣΠΑ.

Η αναφορά αυτή συμβάλλει:

• στην ανάδειξη του έργου του ΚΕΠΕΑ,
• στη διάδοση των καλών πρακτικών Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης,
• και στην τήρηση των υποχρεώσεων δημοσιότητας που συνοδεύουν τα συγχρηματοδοτούμενα έργα.

Εφόσον είναι δυνατόν, προτείνεται να συνοδεύεται η αναφορά από το λογότυπο του ΚΕΠΕΑ Ανατολικού Ολύμπου και τα προβλεπόμενα λογότυπα της συγχρηματοδοτούμενης πράξης.

Ενδεικτική αναφορά

Το σχολείο μας συμμετείχε στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα «…» του ΚΕΠΕΑ Ανατολικού Ολύμπου, το οποίο υλοποιείται στο πλαίσιο της πράξης “Κέντρα Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία (Κ.Ε.ΠΕ.Α.)” με κωδικό ΟΠΣ 6004470, στο Πρόγραμμα “Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή 2021 – 2027”, η οποία συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και από εθνικούς πόρους.