Η ανάμνηση των χρόνων του Γυμνασίου δύσκολα συγκαταλέγεται ανάμεσα στις αγαπημένες περιόδους της ζωής ενός ανθρώπου. Το Δημοτικό ήταν ανέμελο και διασκεδαστικό, το Λύκειο είχε πολλή πλάκα, αρκετούς έρωτες και την αίσθηση ότι είσαι βασιλιάς της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ταυτόχρονα. Τα χρόνια φοίτησης στο Γυμνάσιο είναι συνυφασμένα με την περίοδο μετάβασης από την παιδικότητα στην εφηβεία. Και, επειδή η περίοδος αυτή είναι για πολλά παιδιά άγαρμπη, δύσκολη, συγχυσμένη και -ίσως- αγχώδης, είναι χρέος των γονιών να γίνουν οι υποστηρικτικοί συμβουλάτορες που η μοίρα τους προόρισε να γίνουν! Αν το παιδί σας έχει βάλει πλώρη για την εφηβεία και φέτος ξεκινάει το Γυμνάσιο, δείτε μερικές πολύτιμες συμβουλές πού πρέπει να του δώσετε.
Ό,τι σε αγχώνει σήμερα, αύριο θα είναι ασήμαντο ή αστείο
Εντάξει, όχι αύριο, αλλά σε μερικούς μήνες σίγουρα! Αυτή η συμβουλή είναι γενικά ιδιαίτερα αγχολυτική, γιατί είναι πραγματικά βγαλμένη από τη ζωή. Σίγουρα υπάρχουν παραδείγματα που μπορείτε να θυμίσετε στο παιδί –παραδείγματα σκληρής προσπάθειας, άγχους, απελπισίας που παρήλθαν και σύντομα ξεχάστηκαν. Μιλήστε του για εκείνη (την οποιαδήποτε) φορά που πίστευε ότι δεν θα τα καταφέρει ή για τότε που ήταν πολύ στενοχωρημένο και ρωτήστε το “Πόσο σε επηρέασε τελικά εκείνη η περίοδος; Πόσο την θυμάσαι; Έχει σημασία τώρα πια;”. Ο χρόνος είναι ο καλύτερος γιατρός κι αυτή είναι μια αλήθεια που το εφηβάκι σας είναι σε θέση να προσεγγίσει.
Αν σε συμπαθούν ΟΛΟΙ τότε κάνεις κάτι λάθος
Πολλά παιδιά ξεκινώντας το Γυμνάσιο έχουν ανασφάλεια για την εικόνα και τη δημοφιλία τους. Σε όλα τα σχολεία από καταβολής κόσμου (και σχολείων) υπάρχουν όμορφα αγόρια και κορίτσια με μοδάτα ρούχα, αμέτρητους φίλους και καταπληκτικό χαμόγελο, που εκλέγονται Πρόεδροι της τάξης ή του Δεκαπενταμελούς και το μισό σχολείο είναι ερωτευμένο/γοητευμένο μαζί τους. Και, ναι και το δικό σας παιδί, όσο φιλόδοξο, φιλομαθές και ώριμο κι αν είναι, μπαίνει στην εφηβεία και θέλει να γίνει αυτό ακριβώς το διάσημο αγόρι ή κορίτσι. Είναι μια ανησυχία απόλυτα αναμενόμενη την οποία καλό θα ήταν να αντιμετωπίσετε κριτικά μεν, με κατανοήση δε. Εξηγήστε του ότι ένας άνθρωπος αρεστός σε όλους, δεν μπορεί να είναι ειλικρινής, έντιμος και σταθερός. Όπως εκείνο έχει συμπάθειες και αντιπάθειες, έτσι και οι υπόλοιποι συμμαθητές του έχουν δικαίωμα να το κρίνουν και να αποφασίσουν αν θέλουν τη φιλία του ή όχι.
«Δείξε μου τον φίλο σου να σου πω ποιος είσαι»
Για να μείνουμε στο θέμα των φίλων, είναι σημαντικό να δώσετε στο παιδί να καταλάβει την τεράστια αξία της φιλίας και τη σημασία της επιλογής των σωστών ανθρώπων που θα το συντροφεύουν. Η ανάγκη των εφήβων να σχηματίσουν μια ταυτότητα που να διαφέρει απ’ το παιδικό “εγώ” τους, αλλά και η ανάγκη να ομαδοποιηθούν, να μπουν σε έναν κύκλο, να ανήκουν σε μια αγέλη με κοινά χαρακτηριστικά είναι θεμιτές και φυσικές, αλλά δεν παύουν να ενέχουν κινδύνους. Γι’ αυτό φροντίστε να εξηγήσετε στον εκκολαπτόμενο ενήλικα που αναθρέφετε ότι οι επιλογές του τον χαρακτηρίζουν και ότι οι περισσότεροι άνθρωποι είναι περίπου ο μέσος όρος της παρέας τους, γι’ αυτό πρέπει να προσβλέπει στο καλύτερο.
Είσαι ό,τι κάνεις, όχι ό,τι γράφεις ή «ανεβάζεις» στο Facebook
Η σωστή διαχείριση από την πλευρά των σύγχρονων γονιών στο ζήτημα των social media, είναι μια υπόθεση πολύ δύσκολη. Ας το παραδεχτούμε: αν δεν είστε αρκετά νέοι (ή αρκετά νεανικοί) το έφηβο παιδί σας χειρίζεται το ίντερνετ και τα μέσα που παρέχει δεκάδες φορές καλύτερα από εσάς. Ταυτόχρονα, ζει σε μια εποχή πολύ διαφορετική από τη δική σας, που μπορεί να έχει πολλά κατακριτέα σημεία, αλλά όπως συμβαίνει πάντα με όλα τα “ρεύματα” και τα σημεία των καιρών έχει και τα θετικά της -και το να προσπαθήσετε να το απομονώσετε από την εποχή του είναι σχετικά… βάναυσο. Πιθανότατα, δεν μπορείτε να κάνετε μια σοβαρή κουβέντα επί ίσοις όροις περί social media (θα ακούγεστε φοβικοί, παλαιολιθικοί ή άσχετοι στ’ αυτιά του), μπορείτε όμως να πείτε μερικές απλές αλήθειες, όπως: το τι φοράει και το πού βγαίνει είναι ζήτημα προσωπικό και δεν αφορά τους 560 διαδικτυακούς “φίλους” ή ότι, όποιο ρόλο κι αν παίζει το Facebook στη ζωή του, οι φίλοι, τα επιτεύγματα, ο έρωτας βρίσκονται (ακόμη) στην πραγματική ζωή.
Μη βιάζεσαι να μεγαλώσεις!
Ιδίως αν έχετε κορίτσι, ίσως έχετε ήδη βαρεθεί να το λέτε. Είναι γεγονός: τα κοριτσάκια είμαστε βιαστικά. Θέλαμε να μεγαλώσουμε γρήγορα για να φοράμε τακούνια όπως η μαμά, για να βαφόμαστε, για να επιτρέπεται επιτέλους να απαλλαγούμε από τις ανεπιθύμητες τρίχες και για να φιλήσουμε ένα αγόρι όμορφο, ψηλό και αδιάφορων πνευματικών προσόντων, όπως στις ταινίες. Τα αγόρια, από την άλλη βιάζονται να απαλλαγούν από την φροντίδα, τα ντροπιαστικά, δημόσια φιλιά και την επίβλεψη της μαμάς τους.
Είτε έχετε αγοράκι, είτε κοριτσάκι, προσπαθήστε να εξηγήσετε στο παιδί ότι τα όρια είναι απαραίτητα και παραδεχτείτε ότι “ναι, θα κάνετε κουμάντο, μέχρι να γίνει 18 και ότι πρέπει να το πάρει απόφαση”. Υποσχεθείτε (και τηρήστε την υπόσχεσή σας) ότι θα είστε πάντα διαθέσιμοι να διαπραγματευτείτε και να αλλάξετε τους κανόνες και ότι θα βρίσκεστε στο πλάι του για ό,τι κι αν χρειαστεί. Μην εκμηδενίσετε τη σημασία της εμφάνισης/των ρούχων/του στυλ, γιατί τα παιδιά σήμερα (θα το έχετε σίγουρα προσέξει!) είναι εξαιρετικά πιο καλοντυμένα (πιο… μεγάλα δηλαδή) απ’ ότι παλιότερα. Μπορείτε να επικροτήσετε τις επιμελημένες ενδυματολογικές επιλογές της κόρης σας και τα επιμελώς ατημέλητα μαλλιά του γιου σας (πρέπει να πείτε και κανέναν καλό λόγο για να μην καταλήξει η κουβέντα σε καυγά -σ’ αυτή την ηλικία, κάθε κουβέντα κρύβει δεκάδες νάρκες!). Ταυτόχρονα, όμως, συζυτήστε ότι το τι είδους άνθρωπος θα γίνει και ποιου είδους ζωή θα ακολουθήσει θα κριθεί από την υπευθυνότητα, την ευγένεια και τη φιλομάθειά του -όχι απ’ τι είχαν σε προσφορά στα Ζara.
Κάνεις τον κόσμο ομορφότερο. Σ’ αγαπάω!
Είσαι μοναδικός, είσαι ξεχωριστή, αγαπώ κάθε τι πάνω σου και πρέπει να είσαι περήφανος/η για τον εαυτό σου! Μια στο τόσο, πλέξτε ένα εγκώμιο και βγάλτε ένα λόγο αγάπης. Ο γιος σας θα πει “άσε μας ρε μαμά” και θα ξαναφορέσει τα ακουστικά του, η κόρη σας θα πει “άρχισες πάλι, μωρέ;” και θα συνεχίσει να περιποιείται τα μαλλιά της. Όμως, κάπου, σε μια μικρή αλλά ουχί σκοτεινή γωνίτσα του έφηβου μυαλού τους, καταγράφηκε: η μαμά μ’ αγαπάει -και, όπως φαίνεται, θα μ’ αγαπάει για πάντα! Και η εφηβεία είναι μια περίοδος που χρειάζεται πολλή από την αγάπη σας…
Ένας αυτοκράτορας στην Άπω Ανατολή, γερνούσε και καταλάβαινε ότι έφτασε η ώρα να διαλέξει το διάδοχό του. Αντί να διαλέξει έναν από τους βοηθούς του ή έναν από τα παιδιά του, αποφάσισε να κάνει κάτι διαφορετικό. Προσκάλεσε μια μέρα πολλούς νέους του βασιλείου του και τους είπε. “Έφτασε η ώρα μου να παραιτηθώ και να διαλέξω τον επόμενο αυτοκράτορα. Έχω αποφασίσει να διαλέξω έναν από σας”.
Οι νέοι ξαφνιάστηκαν! Αλλά ο αυτοκράτορας συνέχισε. “Θα δώσω σήμερα στον καθένα σας ένα σπόρο, έναν πολύ ειδικό σπόρο. Θέλω να τον φυτέψετε, να τον ποτίζετε και να ξαναρθείτε εδώ μετά ένα χρόνο από σήμερα με ό,τι έχει φυτρώσει απ’ αυτόν τον ένα σπόρο. Εγώ θα κρίνω τότε τα φυτά που θα φέρετε κι αυτός, το φυτό του οποίου θα διαλέξω, θα είναι ο επόμενος αυτοκράτορας!”
Ένα αγόρι που λεγόταν Λίνγκ, ήταν εκεί εκείνη την ημέρα και όπως όλοι οι άλλοι, πήρε κι αυτός ένα σπόρο. Πήγε σπίτι του και γεμάτος ενθουσιασμό διηγήθηκε στη μητέρα του τι συνέβη. Η μητέρα του τον βοήθησε να βρει μια γλάστρα και χώμα κι αυτός φύτεψε το σπόρο και τον πότισε προσεχτικά. Του άρεσε να τον ποτίζει κάθε μέρα και να παρακολουθεί να δει αν είχε φυτρώσει.
Υστερα από τρεις εβδομάδες περίπου, μερικοί από τους άλλους νέους, άρχισαν να μιλούν για τους σπόρους τους και για τα φυτά που άρχισαν να μεγαλώνουν.
Ο Λίνγκ συνέχισε να παρακολουθεί το σπόρο του, αλλά τίποτα δεν φύτρωσε ποτέ. Πέρασαν τρεις εβδομάδες, τέσσερις εβδομάδες, πέντε εβδομάδες κι ακόμα τίποτα. Τώρα όλοι οι άλλοι μιλούσαν με ενθουσιασμό για τα φυτά τους, ο Λίνγκ όμως δεν είχε φυτό και αισθανόταν αποτυχημένος.
Πέρασαν έξι μήνες κι ακόμα δεν φύτρωσε τίποτα στη γλάστρα του Λίνγκ. Άρχισε να πιστεύει ότι είχε σκοτώσει το σπόρο του. Όλοι οι άλλοι είχαν δέντρα και ψηλά φυτά, αυτός όμως τίποτα. Όμως ο Λίνγκ δεν έλεγε τίποτα στους φίλους του. Απλά περίμενε να φυτρώσει ο σπόρος του.
Τελικά πέρασε ένας χρόνος και όλοι οι νέοι του βασιλείου έφεραν τα φυτά τους στον αυτοκράτορα για επιθεώρηση. Ο Λίνγκ είπε στη μητέρα του ότι δεν θα πήγαινε μια άδεια γλάστρα, αλλά αυτή τον συμβούλεψε να πάει. Και επειδή ήταν τίμιος με ό,τι συνέβη και παρ’ όλο που αισθανόταν αδιαθεσία στο στομάχι, παραδέχτηκε ότι η μητέρα του είχε δίκιο. Πήγε λοιπόν την άδεια γλάστρα του στο παλάτι. Όταν έφτασε εκεί ο Λίνγκ έμεινε κατάπληκτος από την ποικιλία των φυτών που καλλιέργησαν οι άλλοι νέοι. Ήταν όμορφα σε όλα τα σχήματα και μεγέθη. Ο Λίνγκ ακούμπησε την άδεια γλάστρα του στο πάτωμα και πολλοί από τους άλλους άρχισαν να τον περιγελούν. Μερικοί τον λυπήθηκαν και του είπαν. “Δεν πειράζει, προσπάθησες για το καλύτερο”.
Όταν έφτασε ο αυτοκράτορας, εξέτασε την αίθουσα και χαιρέτησε τους νέους. Ο Λίνγκ προσπάθησε να κρυφτεί στο πίσω μέρος της αίθουσας. “Τι μεγάλα φυτά, δέντρα και λουλούδια καλλιεργήσατε”, είπε ο αυτοκράτορας. “Σήμερα ένας από σας θα εκλεγεί σαν ο επόμενος αυτοκράτορας”!. Ξαφνικά διέκρινε το Λίνγκ με την άδεια του γλάστρα, στο πίσω μέρος της αίθουσας. Διέταξε αμέσως τους φρουρούς του να τον φέρουν μπροστά του. Ο Λίνγκ ήταν κατατρομαγμένος. “Ο αυτοκράτορας γνωρίζει ότι είμαι αποτυχημένος”, είπε. “Ίσως θα πρέπει να με σκοτώσει”.
Όταν ο Λίνγκ ήλθε μπροστά ο αυτοκράτορας τον ρώτησε πώς λέγεται. “Λέγομαι Λίνγκ” απάντησε. Οι υπόλοιποι άρχισαν να γελούν και να τον κοροϊδεύουν. Ο αυτοκράτορας ζήτησε να ηρεμήσουν όλοι. Κοίταξε τον Λίνγκ και κατόπιν ανάγγειλε στο πλήθος, “Ιδού ο νέος σας αυτοκράτορας! Το όνομά του είναι Λίνγκ”!. Ο Λίνγκ δεν μπόρεσε να το πιστέψει. Δεν μπόρεσε ούτε το σπόρο του να κάνει να φυτρώσει! Πώς θα μπορούσε να γίνει ο νέος αυτοκράτορας;
Τότε ο αυτοκράτορας είπε, “Πριν ένα χρόνο, σαν σήμερα, έδωσα στον καθένα από σας εδώ ένα σπόρο. Σας είπα να πάρετε το σπόρο, να τον φυτέψετε, να τον ποτίσετε και να μου τον φέρετε πίσω σήμερα. Η αλήθεια είναι ότι έδωσα σε όλους σας βρασμένους σπόρους, που δεν θα φύτρωναν. Όλοι σας, εκτός από τον Λίνγκ, μου έχετε φέρει δέντρα και φυτά και λουλούδια. Όταν ανακαλύψατε ότι οι σπόροι δεν θα βλάσταιναν, αντικαταστήσατε το σπόρο που σας έδωσα μ’ έναν άλλο. Ο Λίνγκ ήταν ο μόνος που είχε το θάρρος και την εντιμότητα να μου φέρει μια γλάστρα που είχε μέσα το δικό μου σπόρο. Γι’ αυτό είναι αυτός που θα γίνει ο νέος αυτοκράτορας!.
Ανσπείρεις εντιμότητα, θα θερίσεις εμπιστοσύνη.
Αν σπείρεις καλοσύνη, θα θερίσεις φίλους.
Αν σπείρεις ταπεινοφροσύνη, θα θερίσεις μεγαλείο.
Αν σπείρεις επιμονή, θα θερίσεις νίκη.
Αν σπείρεις στοχασμό, θα θερίσεις αρμονία.
Αν σπείρεις σκληρή δουλειά, θα θερίσεις επιτυχία.
Αν σπείρεις συγχώρηση, θα θερίσεις συμφιλίωση.
Αν σπείρεις ειλικρίνεια, θα θερίσεις καλές σχέσεις.
Αν σπείρεις υπομονή, θα θερίσεις βελτίωση.
Αν σπείρεις πίστη, θα θερίσεις θαύματα.
Αν σπείρεις ανεντιμότητα, θα θερίσεις δυσπιστία.
Αν σπείρεις εγωισμό, θα θερίσεις μοναξιά.
Αν σπείρεις περηφάνια, θα θερίσεις καταστροφή.
Αν σπείρεις ζήλια, θα θερίσεις ταλαιπωρία.
Αν σπείρεις οκνηρία, θα θερίσεις στασιμότητα.
Αν σπείρεις πικρία, θα θερίσεις απομόνωση.
Αν σπείρεις πλεονεξία, θα θερίσεις απώλεια.
Αν σπείρεις κακολογία, θα θερίσεις εχθρούς.
Αν σπείρεις στενοχώριες, θα θερίσεις ρυτίδες.
Αν σπείρεις αμαρτίες, θα θερίσεις ενοχές.
Πρόσεχε, λοιπόν, τι σπέρνεις τώρα. Αυτό θα καθορίσει τι θα θερίσεις αύριο. Οι σπόροι που σπέρνεις θα κάνουν τη ζωή χειρότερη ή καλύτερη, τη δική σου ζωή ή αυτών που θα έλθουν μετά.
Να είσαι βέβαιος ότι, κάποια μέρα, θα απολαύσεις τους καρπούς της εντιμότητας και της εκεραιότητάς σου ή θα πληρώσεις για τις εγωιστικές επιλογές που έσπειρες σήμερα
Να έχεις το κύμα να χάνεσαι στο πλήθος
έρημος ώς τα σπλάχνα
δεν τραγουδάς
ανοίγεσαι μεσ’ στη λησμονιά κι ολοένα θυμάσαι
χρόνος αδηφάγος οπού σε κάνει αυξανόμενο νεκρό.
Να έχεις το κύμα να χάνεσαι στο πλήθος
ή ο λαιμός να καίγεται
ποιός άλλος θρίαμβος
των ηττημένων…
Α η χαρά μας είναι τρομερή με τ’ αστέρια
κομματιασμένα σε δροσερό θάνατο.
Κι ο ήλιος κάθε μέρα έρχεται
με ένα παλιό όπλο και πολλές σφαίρες.
Η χαρά, Η έλαφος των άστρων, 1962
Ο Νίκος Καρούζος γεννήθηκε στο Ναύπλιο στις 17-07- 1926 και πέθανε σαν σήμερα (28-09-1990) στην Αθήνα . Ο πατέρας και ο παππούς του, δασκάλοι και οι δύο, θα τον μυήσουν στην αρχαία ελληνική και χριστιανική πατερική γραμματεία ενώ η μητέρα του θα του δημιουργήσει μια έντονη ανάμνηση ασφάλειας και τρυφερότητας που θα την ανακαλεί πάντα μέχρι το τέλος της ζωής του. Γραμμένος ήδη στην ΕΠΟΝ, θα έρθει στην Αθήνα για να ξεκινήσει σπουδές στην Νομική σχολή Αθηνών το 1945. Στη συνέχεια θα εξοριστεί στην Ικαρία και θα ακολουθήσει η Μακρόνησος δύο φορές, την πρώτη ως στρατιώτης κάνοντας την θητεία του, την δεύτερη ως εξόριστος. Το 1953 θα εκδόσει την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο Η επιστροφή του Χριστού.
Η ποίηση του Νίκου Καρούζου μας συστήνει ευθύς εξαρχής, μια ανέφικτη προσπάθεια ερμηνείας του κόσμου και της ζωής, μια μάταιη προσπάθεια εύρεσης νοήματος στην ύπαρξη των όντων μέσα από τη ζωή ή τον θάνατό τους. Με αφετηρία αυτή την αδυναμία, η ποιητική του θα αποκτήσει μια πένθιμη παρατηρητικότητα του παρόντος, με συχνά πικρά ειρωνική και άλλες φορές μεταφυσική ένταση.
Φασματική Αθήνα σε χειμέριον όρθρο
ποιός θα ζυγίσει το δικό μας πόνο
μέρες
νύχτες
ώρες βροχερές
όταν μας έκλεινε η σιωπή σαν παλαιά παράθυρα
δίχως τα δέντρα
δίχως της γυναίκας το φιλί
μέρες
νύχτες
ώρες βροχερές…
Να περιμένεις την πνοή π’ ανοίγει τις οράσεις
ο ποιητής ανθίζει
δεν τρέχει πίσω απ’ τις λέξεις
έχει σαν το λουλούδι μια μοίρα
είν’ ο αθέλητος
έρχεται η βροχή νοτίζει το χώμα ο ήλιος
θα ‘ρθει κ’ η νύχτα θα ‘ρθει κ’ η μέρα
και πάντα το φώς.
Περπατώντας, Η έλαφος των άστρων, 1962
Ο Καρούζος θα περιπλανηθεί στην Αθήνα περίπου 40 χρόνια. Θα τραφεί από ότι τρέφει και την ποίηση του. Μοναξιά, ασκητικότητα και διαρκής παρατηρητικότητα της καθημερινότητας, η οποία αν και αλλάζει στα χρόνια που περνάνε, παραμένει παράλογη όσο και κοινότοπη. Ο Καρούζος θα πασχίσει να διαπεράσει αυτή την καθημερινή σύμβαση με την ποίηση του, να ανελκύσει το κρυφό νόημα των καθημερινών εικόνων, σε ένα χρόνο ο οποίος έχει σταματήσει ή ίσως υπάρχει με έναν τρόπο που δεν μας αφορά.
«Ο Καρούζος περιγράφει τα δευτερόλεπτα με την ίδια παραξενιά που άλλοι ποιητές περιγράφουν τα λουλούδια», σημείωσε ο Ευγένιος Αρανίτσης (Ιστορία των Ηδονών). Ενώ ο ποιητής γράφει :
«…Ο χρόνος είναι κοροϊδευτικός. Είναι αμέτοχος σαν τα περίπτερα στην κίνηση.»
Περιπλανώμενος στην πόλη, γοητευμένος μέχρι κούρασης από τις νύχτες της («…τα βράδυα της Αθήνας χρωματισμένα ως τον αέρα…») και τα ξημερώματα της, («Πρωί δεν αντικρίζεται ο ήλιος όταν έχεις ξενυχτήσει…») πολύ συχνά με μόνη παρέα ποτό και τσιγάρα, παρόλα αυτά θα παραμείνει πάντα συνεπής και γαλήνια προσηλωμένος στην τέχνη του.
Κομμένος όπως το λουλούδι μέσ’το βάζο
θα ζούσε το απόλυτο και ο άνθρωπος χωρίς να ζεί.
Θα ‘τανε χιόνι απάτητο
βροχή που πήρε άλλη απόφαση
και δεν θα πέσει.
Θα ‘τανε μια πασίλευκη
και ώριμη σιγή που ξεσκεπάζει
πως η γαλήνη είν’ ο θεός λέξη προς λέξη
δίχως να περισεύει τίποτα.
Απόσπασμα από την Ανθολογία Λευκοπλάστης για μικρές και μεγάλες αντινομίες, 1971
Θα βραβευθεί το 1961 με το Β’ κρατικό βραβείο ποίησης και το 1988 με το Α’ κρατικό βραβείο ποίησης ενώ το έργο του θα εκδοθεί και εκτός Ελλάδας. Θα αρρωστήσει, όμως, το 1989 και θα πεθάνει στις 28 Σεπτεμβρίου του 1990, στα 65 του. Στην ίδια ηλικία που θα πεθάνουν οι αγαπημένοι του Ηράκλειτος, Ιωάννης Σεβαστιανός Μπάχ και Κάρλ Μάρξ, μια προφητική επισήμανση που κάνει ο ίδιος ο Καρούζος λίγους μήνες πρίν από τον θάνατό του. Τα ποιήματα που παρουσιάζονται εδώ είναι είναι από τη συλλογή Νίκος Καρούζος Τα ποιήματα Α’ (1961-1978), εκδόσεις ΙΚΑΡΟΣ.
Στην εποχή μας που στέκεται σιγά σιγά χωρίς ψευδαισθήσεις, και όπου ταιριάζει για πολλούς από μας μια φράση ενός συγγραφέα, ότι έχουμε πολύ μέλλον πίσω μας, η ποιητική τέχνη του Καρούζου ξεδιπλώνει ένα απεγνωσμένο όραμα, ένα αρνητικό τραγούδι. Όπως λέει ο Γιώργος – Ίκαρος Μπαμπασάκης, «Ό,τι κι αν ειπωθεί για οτιδήποτε ζούμε θα είναι λειψό. Η ποίηση είναι ο πιο πλήρης υπαινιγμός μιας πληρότητας που είμαστε ανήμποροι να μεταδώσουμε». Ένοχος Αθωότητας: ο Νίκος Καρούζος.
Μη γίνεσ’ ένα μ’ αυτά τα καθιστόζωα
που σοφάρουν εξουθενωμένα και δένονται
στ’ αυτοκίνητα.
Να απαγορεύεις το μέλλον ολόκληρο
στον εαυτό σου μέσα και να βλέπεις ήρεμος
το δυστύχημα της υπάρξεως.
Η δύναμη της προπαραλήγουσας, Λευκοπλάστης για μικρές και μεγάλες αντινομίες 1971
Στις 28 Σεπτεμβρίου, λίγο πριν την ανατολή του Ήλιου, θα γίνουμε μάρτυρες ενός εντυπωσιακού και σπάνιου φυσικού φαινομένου που, εάν το χάσουμε, θα χρειαστεί να περιμένουμε μέχρι το 2033, προκειμένου να το παρατηρήσουμε. Αναφερόμαστε στην «Ολική Έκλειψη Υπερπανσελήνου», η οποία θα είναι ορατή από την χώρα μας λίγο πριν την ανατολή του Ήλιου, με την μερική φάση της έκλειψης να ξεκινά στις 04:07 της Δευτέρας 28/9, όταν η Σελήνη θα εισέρχεται βαθμιαία στην σκιά του πλανήτη μας.
Η ολική φάση της έκλειψης, κατά την οποία ολόκληρη η Σελήνη θα έχει εισέλθει στη σκιά της Γης, υπολογίζεται να ξεκινήσει στις 5:11, το μέγιστο της έκλειψης θα παρατηρηθεί στις 5:47, ενώ το τέλος της ολικής φάσης στις 6:23. Καιρού επιτρέποντος, λοιπόν, αλλά και με την προϋπόθεση ότι η παρατήρηση του φαινομένου από την περιοχή σας δεν θα παρεμποδίζεται από υψώματα ή/και ψηλά κτήρια, θα έχετε την δυνατότητα να παρακολουθήσετε το διπλό φαινόμενο της Ολικής Έκλειψης Υπερπανσελήνου, προτού η Σελήνη χαθεί κάτω από τον δυτικό ορίζοντα.
Ουσιαστικά, πρόκειται για δύο φυσικά φαινόμενα που συμβαίνουν ταυτόχρονα: μια «υπερπανσέληνος», στην διάρκεια της οποίας η Σελήνη φαίνεται μεγαλύτερη και φωτεινότερη απ’ ό,τι συνήθως, και μία Ολική Έκλειψη Σελήνης. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόλις 5 φορές παρατηρήθηκε το διπλό αυτό φυσικό φαινόμενο από το 1900, και συγκεκριμένα το 1910, το 1928, το 1946, το 1964 και το 1982, ενώ όπως είπαμε θα παρατηρηθεί ξανά το 2033.
Επειδή η τροχιά της Σελήνης γύρω από την Γη δεν είναι κυκλική αλλά ελλειπτική, η απόσταση που μας χωρίζει από τον φυσικό μας δορυφόρο δεν είναι σταθερή, αλλά μεταβάλλεται μεταξύ μιας μέγιστης και μιας ελάχιστης τιμής. Όταν η Σελήνη βρίσκεται στην μέγιστη απόστασή της από την Γη, όταν δηλαδή βρίσκεται στο απόγειό της, απέχει από τον πλανήτη μας περίπου 405.500 km, ενώ στο περίγειό της, δηλαδή στην πλησιέστερη απόστασή της από την Γη απέχει περίπου 363.700 km. Το γεγονός αυτό κάνει την Πανσέληνο να φαίνεται 14% μεγαλύτερη και 30% φωτεινότερη στο περίγειο απ’ ό,τι στο απόγειο, γι’ αυτό και λέμε τότε ότι έχουμε «Υπερπανσέληνο».
Στην διάρκεια της σεληνιακής έκλειψης, από την άλλη, καθώς η Γη παρεμβάλλεται μεταξύ της Σελήνης και του Ήλιου, θα ρίχνει την σκιά της στην όψη της Σελήνης, καλύπτοντας όλο και μεγαλύτερο τμήμα της. Όταν όμως η σκιά της Γης καλύψει την Σελήνη εντελώς, τότε ανάλογα με τις συνθήκες που θα επικρατούν (υγρασία, θερμοκρασία, περιεκτικότητα της ατμόσφαιρας σε σκόνη κλπ), η σκιά της Σελήνης θα αποκτήσει ξαφνικά μια κοκκινωπή απόχρωση. Ο λόγος που συμβαίνει αυτό οφείλεται σ’ έναν φυσικό μηχανισμό παραπλήσιο μ’ αυτόν που χρωματίζει και τα δειλινά κόκκινα.
Το ορατό φως του Ήλιου αποτελείται από διαφορετικά μήκη κύματος, τα οποία αντιστοιχούν σε διαφορετικά χρώματα. Καθώς όμως το ηλιακό φως διέρχεται μέσα από την γήινη ατμόσφαιρα, τα μήκη κύματος που αντιστοιχούν στο μπλε τμήμα του ορατού φάσματος, «φιλτράρονται», διότι τα αιωρούμενα σωματίδια της ατμόσφαιρας σκεδάζουν (δηλαδή διασκορπίζουν προς όλες τις κατευθύνσεις) το φως με αυτά τα μήκη κύματος σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό. Αντιθέτως, τα μήκη κύματος που αντιστοιχούν στο πορτοκαλί και στο κόκκινο τμήμα του ορατού φάσματος επηρεάζονται πολύ λιγότερο, γι’ αυτό και διασχίζουν την γήινη ατμόσφαιρα χωρίς να απορροφούνται ή να σκεδάζονται στον βαθμό που παρατηρείται στο μπλε τμήμα του ορατού φάσματος. Στην συνέχεια η γήινη ατμόσφαιρα «εκτρέπει» (διαθλά) αυτό το πορτοκαλί-κόκκινο φως προς την Σελήνη, το οποίο εντέλει ανακλάται από την επιφάνειά της, «χρωματίζοντάς» την μ’ ένα απόκοσμο κοκκινωπό φως.
Ενημερωτικό βίντεο της NASA σχετικά με αυτή την υπερπανσέληνο:
Με την πρώτη σταγόνα της βροχής σκοτώθηκε το καλοκαίρι
Μουσκέψανε τα λόγια που είχανε γεννήσει αστροφεγγιές
Όλα τα λόγια που είχανε μοναδικό τους προορισμόν Εσένα!
Κατά πού θ’ απλώσουμε τα χέρια μας τώρα που δε μας λογαριάζει πια ο καιρός
Κατά πού θ’ αφήσουμε τα μάτια μας τώρα που οι μακρινές γραμμές ναυάγησαν στα σύννεφα
Τώρα που κλείσανε τα βλέφαρά σου απάνω στα τοπία μας
Κι είμαστε – σαν να πέρασε μέσα μας η ομίχλη –
Μόνοι ολομόναχοι τριγυρισμένοι απ’ τις νεκρές εικόνες σου.
Με το μέτωπο στο τζάμι αγρυπνούμε την καινούρια οδύνη
Δεν είναι ο θάνατος που θα μας ρίξει κάτω μια που Εσύ υπάρχεις
Μια που υπάρχει αλλού ένας άνεμος για να σε ζήσει ολάκερη
Να σε ντύσει από κοντά όπως σε ντύνει από μακριά η ελπίδα μας
Μια που υπάρχει αλλού
Καταπράσινη πεδιάδα πέρ’ από το γέλιο σου ως τον ήλιο
Λέγοντας του εμπιστευτικά πώς θα ξανασυνατηθούμε πάλι
Όχι δεν είναι ο θάνατός που θ’ αντιμετωπίσουμε
Παρά μια τόση δα σταγόνα φθινοπωρινής βροχής
Ένα θολό συναίσθημα
Η μυρωδιά του νοτισμένου χώματος μες στις ψυχές μας που όσο παν
κι απομακρύνονται
Κι αν δεν είναι το χέρι σου στο χέρι μας
Κι αν δεν είναι το αίμα μας στις φλέβες των ονείρων σου
Το φως στον άσπιλο ουρανό
Κι η μουσική αθέατη μέσα μας ω! μελαγχολική διαβάτισσα όσων μας κρατάν στον κόσμο ακόμα
Είναι ο υγρός αέρας η ώρα του φθινοπωρινού ο χωρισμός
Το πικρό στήριγμα του αγκώνα στην ανάμνηση
Που βγαίνει όταν η νύχτα πάει να μας χωρίσει από το φως
Πίσω από το τετράγωνο παράθυρο που βλέπει προς τη θλίψη
Που δε βλέπει τίποτε
Γιατί έγινε κιόλας μουσική αθέατη φλόγα στο τζάκι Χτύπημα του μεγάλου ρολογιού στον τοίχο
Γιατί έγινε κιόλας ποίημα στίχος μ’ άλλον στίχο αχός παράλληλος με τη βροχή δάκρυα
Και λόγια
Λόγια όχι σαν τα’ άλλα μα κι αυτά μ’ ένα μοναδικό τους προορισμόν: Εσένα!
ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ απο το ποίημα «Ελένη»
Από την φθινοπωρινή Πάργα αφιερώνουμε στους αναγνώστες μας το τραγούδι “απόψε φθινοπώριασε” σε στίχους Ν. Γκάτσου και μουσική Μ. Χατζηδάκη με την αισιόδοξη νότα “Καρδιά μου κάνε υπομονή και ο ήλιος θα ξαναφανεί”
Μετά από λίγο μαθαίνεις την ανεπαίσθητη διαφορά,
ανάμεσα στο να κρατάς το χέρι, και να αλυσοδένεις μια ψυχή,
Και μαθαίνεις πως Αγάπη δε σημαίνει στηρίζομαι.
Και συντροφικότητα δε σημαίνει ασφάλεια,
Και αρχίζεις να μαθαίνεις.
πως τα φιλιά δεν είναι συμβόλαια,
Και τα δώρα δεν είναι υποσχέσεις
Και αρχίζεις να δέχεσαι τις ήττες σου
με το κεφάλι ψηλά και τα μάτια ορθάνοιχτα.
Με τη χάρη μιας γυναίκας και όχι με τη θλίψη ενός παιδιού.
Και μαθαίνεις να φτιάχνεις
όλους τους δρόμους σου στο Σήμερα,
γιατί το έδαφος του Αύριο
είναι πολύ ανασφαλές για σχέδια
και τα όνειρα πάντα βρίσκουν τον τρόπο να γκρεμίζονται στη μέση της διαδρομής.
Μετά από λίγο καιρό μαθαίνεις.
Πως ακόμα κι η ζέστη του ήλιου μπορεί να σου κάνει κακό,
Έτσι φτιάχνεις τον κήπο σου εσύ.
Αντί να περιμένεις κάποιον,
να σου φέρει λουλούδια,
Και μαθαίνεις ότι, αλήθεια, μπορείς να αντέξεις.
Και ότι, αλήθεια, έχεις δύναμη
Και ότι, αλήθεια, αξίζεις,
Και μαθαίνεις. μαθαίνεις,
με κάθε αντίο μαθαίνεις.
Αυτό που συνειδητοποιώ καθημερινά, είναι πως επιλέγουμε ανάγκες και επιθυμίες βάσει «φθηνών» κριτηρίων, εξαπατώντας και αποπροσανατολίζοντας τον εαυτό μας ασύστολα.
Γεμίζουμε το μυαλό μας με αφιλτράριστες πληροφορίες, οι οποίες, τις περισσότερες φορές, δεν αποτελούν γνήσιες σκέψεις μας και εθελοτυφλούμε για ένα και μόνο σκοπό: για να αισθανθούμε πιο άνετα και να αποφύγουμε ευθύνες και άβολες καταστάσεις.
Γιατί, όμως, αποφεύγουμε την αλήθεια χάριν μιας σύντομης τέρψης;
Απαιτούμε, από όσους συναναστρεφόμαστε, ειλικρίνεια κι όμως ο μεγαλύτερος ψεύτης βρίσκεται μέσα μας. Την ίδια στιγμή που επιζητούμε την αλήθεια, προσπαθούμε εναγωνίως να αναστρέψουμε –αναποτελεσματικά- γεγονότα και δεδομένα, ώστε να διαστρεβλώσουμε οικειοθελώς κάτι που ήδη ξέρουμε πως ισχύει.
Κάνουμε ερωτήσεις των οποίων οι απαντήσεις είναι ήδη γνωστές από εμάς τους ίδιους, μόνο και μόνο για να εκμαιεύσουμε μία a priori ψευδή δήλωση.
Γιατί ψάχνουμε ψεύτικες αλήθειες από τρίτους, όταν είμαστε ικανοί να κυριαρχήσουμε και να υπερβούμε τα όρια της μαζοποιημένης σκέψης που μας καθιστά υπόδουλούς της;
Μπορεί να μη γνωρίζουμε για τι λέμε ψέματα στον εαυτό μας, αλλά είναι πιο ασφαλές να υποθέσουμε ότι ένα μεγάλο μέρος αυτού που αποκαλούμε «αλήθεια» σήμερα, δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια άμυνα ενάντια σε ένα βαθύτερο νόημα, το οποίο είναι επίπονο να αποδεχτούμε.
Λέγοντας ψέματα στον εαυτό μας, υποθηκεύουμε τις μακροπρόθεσμες ανάγκες μας, προκειμένου να ικανοποιήσουμε βραχυπρόθεσμες επιθυμίες.
Η μεγαλύτερη κενολογία-δικαιολογία με αδιαμφισβήτητη διαχρονικότητα είναι η κλασική φράση: «Ο άνθρωπος δεν αλλάζει».
Όσοι από εσάς πιστεύετε το παραπάνω άτυπο απόφθεγμα, αναλογιστείτε το εξής:
Μήπως η θεωρία αυτή είναι ένα αναχρονιστικό μοτίβο που σας επιτρέπει να το χρησιμοποιείτε ως κάλπικη συναισθηματική ασπίδα, όσων δε θέλετε να προσπαθήσετε να αλλάξετε;
Χρησιμοποιώντας το παράδειγμα ως την ευκολότερη και πιο άμεση λύση κατανόησης, ας φανταστούμε έναν άνθρωπο που δηλώνει πως η ζωή του δεν είναι όπως θα ήθελε, καθώς η πραγματικότητά του δε συνάδει με όσα είχε ονειρευτεί.
Αν εξετάσουμε τη πρόταση αυτή θα εντοπίσουμε δύο «δυνητικά» ρήματα: θέλω και ονειρεύομαι.
Βιολογικά είμαστε συνδεσμολογικά κατασκευασμένοι, με τέτοιο τρόπο, ώστε να επιζητούμε πάντα κάτι παραπάνω από αυτό που έχουμε. Η αίσθηση του ανικανοποίητου δεν είναι απαραίτητα αρνητική, τη στιγμή που συνδέεται με την ιδέα της περιέργειας της υγιούς αμφισβήτησης και εν τέλει της ανάπτυξης και της εξέλιξης.
Είναι, όμως, καταστροφική, όταν το μετά καταστρέφει το τώρα.
Επομένως, όσα δεν έρχονται ποτέ, είναι όσα δε προσπαθήσαμε να έχουμε στο τώρα.
Το κακό είναι πως, ενώ ενδόμυχα γνωρίζουμε ότι καθετί που θεωρούμε πως αξίζει θέλει κόπο και όχι τρόπο(!), επιλέγουμε κομφορμιστικά να αντιστρέφουμε το νόημα και να επαναπαυόμαστε στο ψέμα μας.
Αυτο-εξαπατώμαστε και καταφεύγουμε στο ψέμα για να μην εκτεθούμε στην αλήθεια και χρειαστεί να την αντιμετωπίσουμε.
Εάν προφασιζόμαστε πως θέλαμε να γίνουμε επιτυχημένοι καλλιτέχνες, επιχειρηματίες, οικογενειάρχες, αλλά οι περιστάσεις και τα εμπόδια δεν μας το επέτρεψαν, πρέπει να αναλογιστούμε μήπως το μόνο εμπόδιο που βρέθηκε ποτέ μπροστά μας ήμαστε εμείς, γιατί αποφασίσαμε να αφιερώσουμε το χρόνο μας και να στρέψουμε την προσοχή μας προς μια άλλη κατεύθυνση.
Εάν γνωρίζουμε ότι η δουλειά, η σχέση και ο τρόπος που τρέφουμε το σώμα και το πνεύμα μας δε μας προάγει, αλλά αντιθέτως μας φθείρει, οφείλουμε να το παραδεχτούμε με ωμή ειλικρίνεια, να παραιτηθούμε και να αποχωρήσουμε οριστικά και αμετάκλητα.
Είναι προτιμότερο να παραιτούμαστε ενσυνείδητα, παρά να προσπαθούμε ασυνείδητα.
Δυστυχώς, όμως, έχει χαραχθεί μέσα μας ένα ασθενές αλτρουιστικό πνεύμα που χαρακτηρίζει δειλό όποιον δηλώσει παραίτηση.
Έτσι, αρνούμαστε πεισματικά να σταματήσουμε να κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας και συνεχίζουμε ακάθεκτοι να ζούμε σε μια πλασματική αλήθεια, την οποία εμείς οι ίδιοι δημιουργήσαμε .
Ο μόνος που μπορεί να μας πει ψέματα είναι ο εαυτός μας και οφείλουμε να τον προστατέψουμε, ώστε να μη γίνουμε αυτόχειρες της προσωπικότητάς μας.
ΠΗΓΗ:www.freedomsays.gr
Η Ελευθερία Καρακατσίνα είναι πτυχιούχος δημοσιογράφος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Ανήρ δίκαιος έστιν ουχ ο μη αδικών, αλλ΄ όστις αδικείν δυνάμενος μη βούλεται.
Δίκαιος δεν είναι όποιος δεν κάνει αδικίες μα όποιος μπορεί αλλά δεν θέλει.
Βροτοίς άπασιν η συνείδησις θεός.
Θεός κάθε θνητού η συνείδησή του.
Γυναικί κόσμος ο τρόπος, ου τα χρυσία.
Της γυναίκας στολίδι το φέρσιμό της, όχι τα χρυσαφικά.
Δις εξαμαρτείν ταυτόν ουκ ανδρός σοφού.
Δυο φορές στο ίδιο λάθος δεν πέφτει ο σοφός
Εύτολμος είναι κρίνε, τολμηρός δε μη.
Προτίμα να είσαι τολμηρός, όχι παράτολμος.
Ζήθι προσεχόντως ως μακράν εγγύς βλέπων.
Ζήσε προσεχτικά, παρατηρώντας τα κοντινά όπως τα μακρινά.
Ή λέγε τι σιγής κρείττον ή σιγήν έχε.
Ή λέγε κάτι καλύτερο απ τη σιωπή ή σώπαινε.
Θάλασσα και πυρ και γυνή τρίτον κακόν.
Πυρ, γυνή και θάλασσα: τα τρία κακά.
Ισχυρόν όχλος έστίν, ουκ έχει δε νούν.
Ο όχλος έχει δύναμη, όχι όμως και μυαλό.
Κούφως φέρειν δεί τας παρεστώσας τύχας.
Ό,τι φέρνει η τύχη μην το παίρνεις κατάκαρδα.
Λίαν φιλών σεαυτόν ουχ έξεις φίλον.
Αν υπεραγαπάς τον εαυτό σου, δεν θάχεις κανέναν να σ αγαπά.
Μετά την δόσιν τάχιστα γηράσκει χάρις.
Η ευγνωμοσύνη γερνά αμέσως μόλις πάρει κανείς αυτό που θέλει.
Νόμιζε κοινά πάντα δυστυχήματα.
Όλες οι ατυχίες να θεωρείς πως είναι για όλους.
Ξένους ξένιζε μηδέποτε ξένος γένη.
Τον ξένο περιποιήσου τον, μη βρεθείς κι εσύ κάποτε ξένος.
Ουδείς ό νοείς μεν οίδεν, ό δε ποιείς βλέπει.
Ο άλλος δεν ξέρει τις σκέψεις σου, μόνο βλέπει τις πράξεις σου.
Πενίαν φέρειν ου παντός, αλλ΄ ανδρός σοφού.
Την ανέχεια δεν μπορεί ο καθείς να την υπομείνει – μόνον ο σοφός.
Ρήτωρ πονηρός τους νόμους λυμαίνεται.
Ο αχρείος πολιτικός τους νόμους τους ρημάζει.
Σαυτόν φύλαττε τοις τρόποις ελεύθερον.
Πρόσεχε τη διαγωγή σου, να είναι ελεύθερου ανθρώπου.
Ταληθές ανθρώποισιν ουχ ευρίσκεται.
Την αλήθεια δεν την βρίσκει ο άνθρωπος.
Υπερήφανον πράγμ΄ έστιν ωραία γυνή.
Γυναίκα της ώρας της: αγέρωχο πράγμα!
Φεύγ΄ ηδονήν φέρουσαν ύστερον βλάβην.
Μακριά απ την ηδονή που φέρνει αργότερα πόνο.
Χρηστός πονηροίς ου τιτρώσκεται λόγοις.
Τον τίμιο δεν τον αγγίζουν οι κακολογίες.
Ψευδής διαβολή τον βίον λυμαίνεται.
Η συκοφαντία ρημάζει τη ζωή.
Ως ουδέν η μάθησις, αν μη νους παρή.
Ένα τίποτα η μόρφωση, αν δεν είναι κι από κοντά ο νους.
O Μένανδρος (Αθήνα, 342-292 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας συγγραφέας, εκπρόσωπος της Νέας Κωμωδίας. Στην εποχή του θεωρείται ότι έχει πια παρέλθει ο “χρυσός αιώνας” του αρχαιοελληνικού δράματος και ότι οι ηθοποιοί είχαν ήδη αποκτήσει πιο σημαντικό ρόλο από ό,τι οι δραματουργοί.
Ήταν γιος του Διοπείθη από την Κηφισιά. Η οικογένειά του ήταν ευκατάστατη. Η περιουσία που κληρονόμησε, του επέτρεψε να ασχοληθεί με τη συγγραφή. Θείος του ήταν ο ποιητής της Μέσης Κωμωδίας Άλεξις και μάλλον ο πρώτος του δάσκαλος στο θέατρο. Είχε δάσκαλό του στη φιλοσοφία τον Θεόφραστο.
Του αποδίδονται πάνω από εκατό έργα, ενώ αναφέρεται ότι έλαβε το πρώτο βραβείο οκτώ φορές, δυστυχώς από το έργο του έχουν απομείνει μόνο πέντε ελλιπείς κωμωδίες. Το μοναδικό ολοκληρωμένο έργο του που σώζεται είναι ο «Δύσκολος», που θεωρείται ότι το έγραψε στο ξεκίνημα της καριέρας του. Θέμα των κωμωδιών του είναι η κοινωνία της Αθήνας σε μια εποχή αναστατώσεων μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Δεν τον ενδιαφέρουν οι πολιτικές εξελίξεις. Εστιάζει στα πρόσωπα με τις επιθυμίες, τα πάθη, τα ελαττώματα και τις αρετές τους. Οι ιστορίες του έχουν σημείο αναφοράς τον έρωτα των νέων και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν μέχρι να πετύχουν την πολυπόθητη ένωσή τους.
Οι αναρτήσεις μας δεν έχουν κερδοσκοπικό χαρακτήρα. Δεν σκοπεύουμε να παραβιάσουμε τα πνευματικά δικαιώματα κανενός ατόμου ή εταιρίας.
Τα πνευματικά δικαιώματα των αναρτήσεων μας, εν γένει, δεν ανήκουν σε μας.
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
Πρόσφατα σχόλια