---

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

Ενότητες

• 7.1 Το αλφάβητο της ΓΛΩΣΣΑΣ
• 7.2 Τύποι δεδομένων
• 7.3 Σταθερές
• 7.4 Μεταβλητές
• 7.5 Αριθμητικοί τελεστές
• 7.6 Συναρτήσεις
• 7.7 Αριθμητικές εκφράσεις
• 7.8 Εντολή εκχώρησης

---

🎯 ΤΙ ΘΑ ΜΑΘΩ

Μετά το τέλος του κεφαλαίου πρέπει να μπορώ να γνωρίζω:

•  ποια γράμματα, ψηφία και σύμβολα χρησιμοποιούμε στη ΓΛΩΣΣΑ.
•  τι είναι οι τύποι δεδομένων και πώς ξεχωρίζω ακέραιους, πραγματικούς, χαρακτήρες και λογικές τιμές.
•  τι είναι μια σταθερά και πώς χρησιμοποιείται.
•  τι είναι μεταβλητή, πώς αποθηκεύει μια τιμή και πώς μπορεί να αλλάξει.
• πώς κάνω αριθμητικές πράξεις με +, -, *, /, ^, DIV, MOD.
• τι είναι οι συναρτήσεις και πώς χρησιμοποιώ τις βασικές αριθμητικές συναρτήσεις της ΓΛΩΣΣΑΣ.
• πώς γράφω και υπολογίζω αριθμητικές εκφράσεις και ποια είναι η προτεραιότητα των πράξεων.
• πώς δίνω μια τιμή σε μια μεταβλητή χρησιμοποιώντας το <-.

---

7.1 Το αλφάβητο της ΓΛΩΣΣΑΣ

Όπως κάθε γλώσσα έχει ένα αλφάβητο, έτσι και μια γλώσσα προγραμματισμού έχει το δικό της αλφάβητο.

Το αλφάβητο της ΓΛΩΣΣΑΣ αποτελείται από:

1. Ελληνικά γράμματα

• Κεφαλαία: Α, Β, Γ, …, Ω
• Πεζά: α, β, γ, …, ω

2. Λατινικά γράμματα

• Κεφαλαία: A, B, C, …, Z
• Πεζά: a, b, c, …, z

3. Ψηφία

Τα ψηφία:

0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9

4. Ειδικά σύμβολα

Για παράδειγμα:

+ – * / = ( ) , . ! & ^

---

SOS

Αλφάβητο = τα γράμματα + τα ψηφία + τα ειδικά σύμβολα που χρησιμοποιεί η ΓΛΩΣΣΑ.

---

7.2 Τύποι δεδομένων

Τα δεδομένα που χρησιμοποιεί ένα πρόγραμμα δεν είναι όλα ίδια.

Η ΓΛΩΣΣΑ υποστηρίζει 4 βασικούς τύπους δεδομένων:

1. Ακέραιος
2. Πραγματικός
3. Χαρακτήρας
4. Λογικός

---

1. Ακέραιος

Είναι οι αριθμοί χωρίς δεκαδικό μέρος.

Παραδείγματα:

5
100
-8
0

Παράδειγμα

ΗΛΙΚΙΑ = 40

Η ΗΛΙΚΙΑ είναι ακέραιος αριθμός.

---

2. Πραγματικός

Είναι οι αριθμοί που μπορούν να έχουν δεκαδικό μέρος.

Παραδείγματα:

3.14
2.5
-7.25
0.5

Παράδειγμα

ΥΨΟΣ = 1.80

Το ΥΨΟΣ είναι πραγματικός αριθμός.

---

3. Χαρακτήρας

Ο τύπος χαρακτήρα χρησιμοποιείται για:

• έναν χαρακτήρα
• ή μια σειρά χαρακτήρων, δηλαδή κείμενο.

Οι χαρακτήρες γράφονται μέσα σε απλά εισαγωγικά.

Παραδείγματα:

'Α'
'ΚΩΣΤΑΣ'
'Καλημέρα'
'123'

ΠΡΟΣΟΧΗ:

123

είναι αριθμός.

Ενώ:

'123'

είναι χαρακτήρας/αλφαριθμητικό.

---

4. Λογικός

Ο λογικός τύπος μπορεί να πάρει μόνο δύο τιμές:

ΑΛΗΘΗΣ
ΨΕΥΔΗΣ

Παράδειγμα:

ΕΝΗΛΙΚΟΣ = ΑΛΗΘΗΣ

---

Πίνακας SOS

Τύπος	Τι αποθηκεύει	Παράδειγμα
Ακέραιος	Ακέραιους αριθμούς	25
Πραγματικός	Δεκαδικούς αριθμούς	25.5
Χαρακτήρας	Κείμενο/χαρακτήρες	‘Γιάννης’
Λογικός	Αλήθεια ή ψέμα	ΑΛΗΘΗΣ

---

7.3 Σταθερές

Τι είναι σταθερά;

Σταθερά είναι μια τιμή που δεν αλλάζει κατά την εκτέλεση του προγράμματος.

Παράδειγμα:

ΠΙ = 3.14159

Η τιμή του ΠΙ παραμένει ίδια.

Άλλο παράδειγμα:

ΦΠΑ = 0.19
ΟΝΟΜΑ = 'ΚΩΣΤΑΣ'

---

Γιατί χρησιμοποιούμε ονόματα για τις σταθερές;

Για να γίνεται το πρόγραμμα πιο κατανοητό.

Για παράδειγμα, είναι πιο εύκολο να καταλάβουμε:

ΠΙ = 3.14159

παρά να βλέπουμε παντού:

3.14159

---

Σταθερά – SOS

ΣΤΑΘΕΡΑ → δεν αλλάζει.

---

Ονόματα

Οι σταθερές και οι μεταβλητές έχουν όνομα.

Ένα όνομα μπορεί να περιέχει:

• γράμματα
• ψηφία
• κάτω παύλα _

ΠΡΟΣΟΧΗ

Το όνομα πρέπει να ξεκινά από γράμμα.

Σωστά ονόματα

Α
Ηλικια
Α100
ΦΠΑ
ΜΕΣΟΣ_ΟΡΟΣ

Λάθος ονόματα

100Α

Ξεκινά από αριθμό.

Μέση Τιμή

Έχει κενό.

Κόστος$

Έχει μη επιτρεπτό σύμβολο.

---

Δεσμευμένες λέξεις

Υπάρχουν λέξεις που χρησιμοποιούνται ήδη από τη ΓΛΩΣΣΑ.

Για παράδειγμα:

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
ΑΚΕΡΑΙΕΣ
ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ
ΑΝ

Αυτές ονομάζονται δεσμευμένες λέξεις και δεν μπορούμε να τις χρησιμοποιήσουμε ως ονόματα μεταβλητών.

---

7.4 Μεταβλητές

Τι είναι μεταβλητή;

Μεταβλητή είναι μια ποσότητα της οποίας η τιμή μπορεί να αλλάζει κατά την εκτέλεση του προγράμματος.

Παράδειγμα:

ΗΛΙΚΙΑ

Η ΗΛΙΚΙΑ μπορεί να είναι:

20

και αργότερα:

21

---

Παράδειγμα από τα μαθηματικά

Έχουμε:

Ε = α * β

Το Ε, το α και το β μπορούν να θεωρηθούν μεταβλητές.

Αν:

α = 5
β = 3

τότε:

Ε = 15

---

Μεταβλητή και μνήμη

Μπορούμε να φανταστούμε μια μεταβλητή σαν ένα κουτάκι στη μνήμη του υπολογιστή.

Για παράδειγμα:

ΗΛΙΚΙΑ

είναι το όνομα του κουτιού.

Μέσα στο κουτί υπάρχει μια τιμή:

40

Αργότερα η τιμή μπορεί να αλλάξει:

41

---

Πολύ σημαντικό

Η τιμή μιας μεταβλητής μπορεί να αλλάζει.

Ο τύπος της όμως παραμένει ίδιος.

Παράδειγμα:

Αν η μεταβλητή:

ΗΛΙΚΙΑ

είναι ακέραια, μπορεί να πάρει:

20
21
22

αλλά όχι:

'Γιάννης'

---

Σταθερά ή μεταβλητή;

Σταθερά

Η τιμή δεν αλλάζει.

Μεταβλητή

Η τιμή μπορεί να αλλάξει.

Σταθερά	Μεταβλητή
Δεν αλλάζει	Μπορεί να αλλάξει
ΠΙ = 3.14159	ΗΛΙΚΙΑ = 40
ΦΠΑ = 0.19	ΒΑΘΜΟΣ = 15

---

7.5 Αριθμητικοί τελεστές

Οι αριθμητικοί τελεστές χρησιμοποιούνται για μαθηματικές πράξεις.

Τελεστής	Πράξη	Παράδειγμα
+	Πρόσθεση	5 + 3
–	Αφαίρεση	5 – 3
*	Πολλαπλασιασμός	5 * 3
/	Διαίρεση	5 / 3
^	Ύψωση σε δύναμη	5 ^ 2
DIV	Ακέραια διαίρεση	7 DIV 2
MOD	Υπόλοιπο διαίρεσης	7 MOD 2

---

DIV

Το DIV μας δίνει το ακέραιο πηλίκο.

Παράδειγμα:

7 DIV 2 = 3

Γιατί:

7 : 2 = 3

και περισσεύει 1.

---

MOD

Το MOD μας δίνει το υπόλοιπο της διαίρεσης.

Παράδειγμα:

7 MOD 2 = 1

Άλλο παράδειγμα:

10 MOD 3 = 1

γιατί:

10 = 3 * 3 + 1

---

SOS για DIV και MOD

DIV → πηλίκο

MOD → υπόλοιπο

Παράδειγμα:

17 DIV 5 = 3
17 MOD 5 = 2

---

7.6 Συναρτήσεις

Η ΓΛΩΣΣΑ διαθέτει έτοιμες μαθηματικές συναρτήσεις.

Συνάρτηση	Τι υπολογίζει
ΗΜ(Χ)	ημίτονο
ΣΥΝ(Χ)	συνημίτονο
ΕΦ(Χ)	εφαπτομένη
Τ_Ρ(Χ)	τετραγωνική ρίζα
ΛΟΓ(Χ)	φυσικό λογάριθμο
Ε(Χ)	e^x
Α_Μ(Χ)	ακέραιο μέρος
Α_Τ(Χ)	απόλυτη τιμή

---

Παραδείγματα

Τετραγωνική ρίζα

Τ_Ρ(25)

αποτέλεσμα:

5

Απόλυτη τιμή

Α_Τ(-8)

αποτέλεσμα:

8

Ακέραιο μέρος

Α_Μ(7.8)

αποτέλεσμα:

7

---

7.7 Αριθμητικές εκφράσεις

Τι είναι αριθμητική έκφραση;

Μια αριθμητική έκφραση είναι ένας συνδυασμός από:

• αριθμούς
• μεταβλητές
• συναρτήσεις
• αριθμητικούς τελεστές
• παρενθέσεις

και δίνει ένα αριθμητικό αποτέλεσμα.

Παράδειγμα

Α + Β * 2

Αν:

Α = 5
Β = 3

τότε:

5 + 3 * 2 = 11

---

Ιεραρχία πράξεων

Όταν έχουμε πολλές πράξεις, δεν εκτελούνται όλες μαζί.

Η σειρά είναι:

1. Ύψωση σε δύναμη

^

2. Πολλαπλασιασμός και διαίρεση

*
/
DIV
MOD

3. Πρόσθεση και αφαίρεση

+
-

Όταν οι πράξεις έχουν την ίδια προτεραιότητα, εκτελούνται από αριστερά προς τα δεξιά.

---

Παράδειγμα 1

2 + 3 * 4

Πρώτα κάνουμε:

3 * 4 = 12

και μετά:

2 + 12 = 14

Άρα:

Αποτέλεσμα = 14

---

Παράδειγμα 2

(2 + 3) * 4

Πρώτα κάνουμε την πράξη μέσα στην παρένθεση:

2 + 3 = 5

και μετά:

5 * 4 = 20

Άρα:

Αποτέλεσμα = 20

---

ΠΡΟΣΟΧΗ στις παρενθέσεις

Πρέπει κάθε αριστερή παρένθεση να έχει την αντίστοιχη δεξιά.

Σωστό:

(Α + Β) * Γ

Λάθος:

(Α + Β * Γ

---

7.8 Εντολή εκχώρησης

Η εντολή εκχώρησης χρησιμοποιείται για να δώσουμε μια τιμή σε μια μεταβλητή.

Η μορφή της είναι:

ΜΕΤΑΒΛΗΤΗ <- ΕΚΦΡΑΣΗ

Παράδειγμα

Α <- 10

Σημαίνει:

βάλε την τιμή 10 στη μεταβλητή Α.

---

Παράδειγμα

Α <- 5
Β <- 3
Γ <- Α + Β

Εκτέλεση:

Α = 5
Β = 3
Γ = 8

---

Πολύ σημαντικό: Η εκχώρηση ΔΕΝ είναι εξίσωση

Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα σημεία του κεφαλαίου.

Εκχώρηση:

Α <- 10

Σημαίνει:

η μεταβλητή Α παίρνει την τιμή 10.

Εξίσωση:

Α = 10

Στα μαθηματικά σημαίνει ότι το Α είναι ίσο με 10.

---

Παράδειγμα αλλαγής τιμής

Έχουμε:

Α <- 5
Α <- 10

Στο τέλος:

Α = 10

Η δεύτερη εκχώρηση αντικαθιστά την προηγούμενη τιμή.

---

Εκχώρηση με υπολογισμό

Μπορούμε να έχουμε:

Α <- 5
Β <- 3
Γ <- Α + Β

Πρώτα υπολογίζεται η δεξιά πλευρά:

Α + Β = 8

και μετά:

Γ <- 8

---

Εκχώρηση με την ίδια μεταβλητή

Πολύ συχνό παράδειγμα:

Α <- 5
Α <- Α + 2

ΠΡΟΣΟΧΗ!

Δεν σημαίνει:

Α = Α + 2

Σημαίνει:

1. Η Α έχει τιμή 5.
2. Υπολογίζουμε Α + 2 → 7.
3. Δίνουμε το 7 στην Α.

Άρα:

Α = 7

---

Τύπος μεταβλητής και εκχώρηση

Η μεταβλητή και η έκφραση που της εκχωρούμε πρέπει να είναι του ίδιου τύπου.

Παράδειγμα:

Α <- 10

αν η Α είναι ακέραια, είναι σωστό.

Αλλά αν η Α είναι χαρακτήρας, η εκχώρηση δεν είναι σωστή.

---

⭐ SOS ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 7

Να θυμάμαι:

1. Τύποι δεδομένων

ΑΚΕΡΑΙΟΣ – ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ – ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ – ΛΟΓΙΚΟΣ

---

2. Σταθερά

Σταθερά = η τιμή δεν αλλάζει.

---

3. Μεταβλητή

Μεταβλητή = η τιμή μπορεί να αλλάξει.

---

4. Αριθμητικοί τελεστές

+   πρόσθεση
-   αφαίρεση
*   πολλαπλασιασμός
/   διαίρεση
^   δύναμη
DIV πηλίκο
MOD υπόλοιπο

---

5. Συναρτήσεις

Τ_Ρ(Χ) → τετραγωνική ρίζα
Α_Τ(Χ) → απόλυτη τιμή
Α_Μ(Χ) → ακέραιο μέρος

---

6. Ιεραρχία πράξεων

^ → * / DIV MOD → + –

---

7. Εκχώρηση

Α <- 10

σημαίνει:

«η Α παίρνει την τιμή 10»

---

📝ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Α. Σωστό ή Λάθος

1. Η ΓΛΩΣΣΑ έχει συγκεκριμένο αλφάβητο.
2. Ο ακέραιος μπορεί να έχει δεκαδικό μέρος.
3. Το 3.14 είναι πραγματικός αριθμός.
4. Το ‘123’ είναι αριθμητική σταθερά.
5. Η λογική μεταβλητή μπορεί να πάρει τις τιμές ΑΛΗΘΗΣ και ΨΕΥΔΗΣ.
6. Η τιμή μιας μεταβλητής μπορεί να αλλάξει.
7. Η τιμή μιας σταθεράς μπορεί να αλλάζει κατά την εκτέλεση.
8. Το MOD δίνει το υπόλοιπο της διαίρεσης.
9. Το DIV δίνει το υπόλοιπο της διαίρεσης.
10. Στην έκφραση 2 + 3 * 4 πρώτα γίνεται ο πολλαπλασιασμός.
11. Η εντολή Α <- 5 δίνει την τιμή 5 στη μεταβλητή Α.
12. Η εντολή εκχώρησης είναι μαθηματική εξίσωση.

---

Β. Πολλαπλής επιλογής

1. Ποιος είναι πραγματικός αριθμός;

Α. 15
Β. -8
Γ. 3.14
Δ. 0

---

2. Ποια τιμή μπορεί να πάρει μια λογική μεταβλητή;

Α. 10
Β. ‘ΝΙΚΟΣ’
Γ. 3.14
Δ. ΑΛΗΘΗΣ

---

3. Τι υπολογίζει το MOD;

Α. Το πηλίκο
Β. Το υπόλοιπο
Γ. Τη ρίζα
Δ. Το τετράγωνο

---

4. Πόσο είναι:

17 DIV 5

Α. 2
Β. 3
Γ. 4
Δ. 5

---

5. Πόσο είναι:

17 MOD 5

Α. 1
Β. 2
Γ. 3
Δ. 5

---

6. Πόσο είναι:

2 + 4 * 3

Α. 18
Β. 14
Γ. 20
Δ. 10

---

7. Πόσο είναι:

(2 + 4) * 3

Α. 14
Β. 18
Γ. 20
Δ. 10

---

8. Τι κάνει η εντολή:

Α <- 20

Α. Ελέγχει αν Α=20
Β. Δίνει στην Α την τιμή 20
Γ. Διαβάζει την Α
Δ. Εμφανίζει την Α

---

Γ. Αναγνώριση τύπου δεδομένων

Να γράψεις τον τύπο κάθε δεδομένου.

Δεδομένο	Τύπος
25	;
3.5	;
‘ΜΑΡΙΑ’	;
ΑΛΗΘΗΣ	;
-12	;
‘123’	;
ΨΕΥΔΗΣ	;

---

Δ. Σωστό ή λάθος όνομα;

Να χαρακτηρίσεις κάθε όνομα ως ΣΩΣΤΟ ή ΛΑΘΟΣ.

1. Ηλικια
2. 100Α
3. ΜΕΣΟΣ_ΟΡΟΣ
4. Μέση Τιμή
5. Α100
6. Κόστος$

---

Ε. Υπολόγισε τις εκφράσεις

1.

5 + 3 * 2

 

2.

(5 + 3) * 2

 

3.

20 / 4 + 2

 

4.

20 DIV 6

 

5.

20 MOD 6

 

6.

2^3 + 1

 

---

ΣΤ. Βρες την τελική τιμή

Άσκηση 1

Α <- 10
Α <- 20

Ποια είναι η τελική τιμή της Α;

---

Άσκηση 2

Α <- 5
Β <- 3
Γ <- Α + Β

Ποιες είναι οι τελικές τιμές;

---

Άσκηση 3

Α <- 10
Α <- Α + 5
Α <- Α * 2

---

Ζ. Μετέτρεψε σε ΓΛΩΣΣΑ

Να γράψεις την αντίστοιχη εντολή εκχώρησης.

1.Το Α να πάρει την τιμή 10.

2.Το Β να πάρει την τιμή Α + 5.

3.Το ΕΜΒΑΔΟ να πάρει την τιμή Α * Β.

4.Το Χ να πάρει την τετραγωνική ρίζα του Α.


---

Η. Βρες το λάθος

1.

Α <- 5
Β <- Α + 3
Γ <- Β * 2

Υπάρχει λάθος;

---

2.

Α <- 5
Β <- Α + 3
Γ <- Β * 

---

3.

Α <- 5
Β <- 'ΚΩΣΤΑΣ'

---

Θ. Άσκηση συνδυασμού

Να γράψεις τις κατάλληλες εντολές ώστε:

1. Η μεταβλητή Α να πάρει την τιμή 10.
2. Η Β να πάρει την τιμή 5.
3. Η Γ να αποθηκεύει το άθροισμα Α + Β.
4. Η Δ να αποθηκεύει το γινόμενο Α * Β.

---

Ι. Θέμα ανάπτυξης

Να εξηγήσετε τη διαφορά μεταξύ σταθεράς και μεταβλητής.

---

ΙΑ. Θέμα ανάπτυξης

Να αναφέρετε τους τέσσερις βασικούς τύπους δεδομένων της ΓΛΩΣΣΑΣ.

---

ΙΒ. Θέμα ανάπτυξης

Τι είναι η εντολή εκχώρησης;

---

ΤΕΛΙΚΟ SOS

7.1

Αλφάβητο → γράμματα + ψηφία + ειδικά σύμβολα

7.2

4 τύποι → Ακέραιος, Πραγματικός, Χαρακτήρας, Λογικός

7.3

Σταθερά → δεν αλλάζει

7.4

Μεταβλητή → μπορεί να αλλάξει

7.5

DIV → πηλίκο

MOD → υπόλοιπο

7.6

Τ_Ρ → τετραγωνική ρίζα

Α_Τ → απόλυτη τιμή

Α_Μ → ακέραιο μέρος

7.7

Ιεραρχία:

^ → * / DIV MOD → + –

7.8

<- σημαίνει εκχώρηση

Α <- 5

«Η Α παίρνει την τιμή 5»

---

⭐ Τα 5 πράγματα που πρέπει οπωσδήποτε να ξέρω

1. Να ξεχωρίζει Ακέραιο – Πραγματικό – Χαρακτήρα – Λογικό.
2. Να ξεχωρίζει σταθερά από μεταβλητή.
3. Να γνωρίζει DIV και MOD.
4. Να υπολογίζει αριθμητικές εκφράσεις με τη σωστή ιεραρχία.
5. Να καταλαβαίνει την εκχώρηση Α <- ....

---