📘4.1 Κατηγορίες γραφικών
Τι είναι τα γραφικά;
-
Γραφικά είναι εικόνες που φτιάχνονται και εμφανίζονται σε υπολογιστές, κινητά και οθόνες.
-
Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι γραφικών: διανυσματικά και ψηφιογραφικά.
1. Διανυσματικά γραφικά (Vector Graphics)
Τι είναι:
-
Φτιάχνονται από γραμμές, σχήματα και καμπύλες, όχι από μικρά τετραγωνάκια (pixels).
-
Σκεφτείτε τα σαν σχέδια με χάρακα και μολύβι που μπορείτε να μεγεθύνετε όσο θέλετε χωρίς να χαλάνε.
-
Κάθε στοιχείο περιγράφεται με μαθηματικούς τύπους και όχι με χρώματα σε pixels.
Χαρακτηριστικά:
-
Μπορούν να μεγεθυνθούν ή να μικρύνουν χωρίς να χάνουν ποιότητα.
-
Απαιτούν μικρό χώρο αποθήκευσης, ακόμα κι αν η εικόνα γίνει πολύ μεγάλη.
Χρήσεις:
-
Λογότυπα εταιρειών
-
Σχέδια και εικονογραφήσεις
-
Αφίσες, πανό, σχέδια που χρειάζονται μεγάλες διαστάσεις
Τύποι αρχείων:
-
SVG, AI, EPS
Παράδειγμα για να καταλάβουμε:
-
Ένα διανυσματικό κύκλος μπορεί να μεγαλώσει όσο θέλουμε χωρίς να θολώσει.
-
Αν το ίδιο κύκλος ήταν φωτογραφία (ψηφιογραφικό), θα γινόταν θολό αν τον μεγεθύναμε πολύ.
2. Ψηφιογραφικά γραφικά (Raster/Bitmap)
Τι είναι:
-
Αποτελούνται από μικρά τετραγωνάκια (pixels), καθένα με το δικό του χρώμα.
-
Όλα μαζί φτιάχνουν την εικόνα που βλέπουμε.
Χαρακτηριστικά:
-
Ιδανικά για φωτογραφίες και εικόνες με λεπτομέρειες.
-
Αν τα μεγεθύνετε πολύ, εμφανίζεται θόλωση (pixelation).
-
Το μέγεθος του αρχείου αυξάνεται όσο μεγαλώνει η ανάλυση.
Χρήσεις:
-
Φωτογραφίες
-
Wallpaper
-
Ψηφιακά έργα τέχνης
Τύποι αρχείων:
-
JPG, PNG, GIF, BMP
Σύγκριση Διανυσματικών – Ψηφιογραφικών:
| Χαρακτηριστικό | Διανυσματικά | Ψηφιογραφικά |
|---|---|---|
| Μέγεθος εικόνας | Μικρό, ανεξάρτητο από διαστάσεις | Μεγάλο αν υψηλή ανάλυση |
| Μεγέθυνση | Χωρίς απώλεια ποιότητας | Χάνει ποιότητα (pixelation) |
| Χρήση | Λογότυπα, σχέδια | Φωτογραφίες, ζωγραφιές |
Με μια Ματιά
📘 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4.2 – Χρωματικά Μοντέλα
RGB – CMY/CMYK – HSB
🎨 Τι είναι “Χρωματικό Μοντέλο”;
Ένα χρωματικό μοντέλο είναι ένας τρόπος με τον οποίο ο υπολογιστής περιγράφει τα χρώματα με αριθμούς.
Κάθε χρώμα εκφράζεται με συγκεκριμένες τιμές.
👉 Στον ψηφιακό κόσμο, τα χρώματα δεν αποθηκεύονται σαν λέξεις (“κόκκινο”).
Αποθηκεύονται σαν αριθμοί.
Παράδειγμα:
Κόκκινο = (255, 0, 0)
🟦 1. ΜΟΝΤΕΛΟ RGB (Red – Green – Blue)
Το RGB χρησιμοποιείται σε οθόνες:
-
Υπολογιστές
-
Τηλεοράσεις
-
Κινητά
-
Laptop
-
Tablet
✔ Πώς λειτουργεί;
Η οθόνη δεν έχει χρώματα όπως μπογιές. Έχει φως σε τρία χρώματα:
🔴 Κόκκινο
🟢 Πράσινο
🔵 Μπλε
Αν τα τρία φώτα αναμειχθούν σε διαφορετική ένταση, φτιάχνουν όλα τα χρώματα.
✔ Παραδείγματα για RGB
-
Μαύρο = (0, 0, 0) → δεν ανάβει κανένα φως
-
Λευκό = (255, 255, 255) → ανάβουν όλα στο φουλ
-
Κόκκινο = (255, 0, 0)
-
Πράσινο = (0, 255, 0)
-
Μπλε = (0, 0, 255)
Κάθε αριθμός δείχνει πόσο «δυνατά» ανάβει το φως.
✔ Παραδείγματα για καλύτερη κατανόηση
| Χρώμα στην οθόνη | Πώς γράφεται σε RGB | Εξήγηση |
|---|---|---|
| Ροζ | (255, 100, 200) | Πολύ κόκκινο, λίγο πράσινο, πολύ μπλε |
| Κίτρινο | (255, 255, 0) | Κόκκινο + Πράσινο |
| Light Blue | (80, 200, 255) | Λίγο κόκκινο, αρκετό πράσινο, πολύ μπλε |
🟧 2. ΜΟΝΤΕΛΟ CMY / CMYK
- Χρησιμοποιείται στην ΕΚΤΥΠΩΣΗ.
- Οι εκτυπωτές δεν χρησιμοποιούν RGB.
- Χρησιμοποιούν μελάνια, όχι φως.
Τα βασικά χρώματα εκτύπωσης είναι:
🔵 Cyan (γαλάζιο)
🟣 Magenta (ροζ-μοβ)
🟡 Yellow (κίτρινο)
⚫ Black = K (για να έχουμε καθαρό μαύρο)
✔ Γιατί χρησιμοποιούμε άλλο μοντέλο στην εκτύπωση;
Η οθόνη «φωτίζει» το χρώμα. Το χαρτί δεν φωτίζεται. Το χαρτί απορροφά το φως από το περιβάλλον.
Γι’ αυτό το μοντέλο CMYK αφαιρεί φως αντί να το προσθέτει.
✔ Πολύ απλή εξήγηση:
-
RGB → χρώματα φωτός → οθόνες
-
CMYK → χρώματα μελανιού → εκτυπωτές
✔ Παραδείγματα CMYK
| Χρώμα | CMYK τιμές | Τι σημαίνει |
|---|---|---|
| Κόκκινο | (0, 100, 100, 0) | Δεν έχει γαλάζιο, έχει πολύ magenta και yellow |
| Πράσινο | (100, 0, 100, 0) | Πολύ γαλάζιο, καθόλου magenta |
| Μωβ | (0, 100, 0, 0) | Πολύ magenta |
🟩 3. ΜΟΝΤΕΛΟ HSB (Hue – Saturation – Brightness)
Το HSB χρησιμοποιείται σε προγράμματα επεξεργασίας εικόνας όπως:
-
Photoshop
-
Canva
-
GIMP
-
Illustrator
✔ Εύκολη εξήγηση:
Το HSB βοηθάει να καταλάβουμε το χρώμα οπτικά, όχι με αριθμούς.
🔹 H = Hue (Απόχρωση)
Ποιο χρώμα είναι;
Κόκκινο; Πράσινο; Μπλε; Πορτοκαλί;
🔹 S = Saturation (Κορεσμός)
Πόσο έντονο είναι το χρώμα;
-
Χαμηλό S → ξεθωριασμένο
-
Υψηλό S → ζωντανό
🔹 B = Brightness (Φωτεινότητα)
Πόσο φωτεινό ή σκοτεινό είναι το χρώμα;
-
Χαμηλό B → σκοτεινό
-
Υψηλό B → φωτεινό
✔ Παραδείγματα
-
Ένα κόκκινο με χαμηλό S → γίνεται ροζ
-
Ένα χρώμα με χαμηλό B → γίνεται σκούρο
-
Αν αυξήσουμε S + B → γίνεται ζωντανό και φωτεινό
🟦 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ
| Μοντέλο | Πού χρησιμοποιείται | Τι χρώματα έχει | Τι πρέπει να θυμάται ο μαθητής |
|---|---|---|---|
| RGB | Οθόνες | Φως | Κόκκινο-Πράσινο-Μπλε |
| CMYK | Εκτύπωση | Μελάνι | Γαλάζιο-Ματζέντα-Κίτρινο-Μαύρο |
| HSB | Γραφιστική / Canva | Απόχρωση–Ένταση–Φωτεινότητα | Αλλάζω το χρώμα εύκολα |
📘 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4.3 – Χαρακτηριστικά Ψηφιακής Εικόνας
Ανάλυση – Βάθος Χρώματος – Μέγεθος Αρχείου
🖼️ Τι είναι μια ψηφιακή εικόνα;
Μια ψηφιακή εικόνα αποτελείται από πολλά μικρά τετραγωνάκια, που λέγονται pixel.
Κάθε pixel έχει το δικό του χρώμα.
Όλα μαζί δημιουργούν την εικόνα που βλέπουμε στην οθόνη.
🟦 1. Ανάλυση (Resolution)
Η ανάλυση δείχνει πόσα pixel έχει μια εικόνα οριζόντια και κάθετα.
✔ Παράδειγμα:
-
1920 × 1080 px
→ 1920 pixel οριζόντια
→ 1080 pixel κάθετα
✔ Τι σημαίνει στην πράξη;
-
Περισσότερα pixel = πιο καθαρή εικόνα
-
Λιγότερα pixel = θολή εικόνα
✔ Παράδειγμα σύγκρισης:
-
Εικόνα 400 × 300 px → θολή
-
Εικόνα 4000 × 3000 px → πολύ καθαρή
🟩 2. Βάθος Χρώματος (Color Depth)
Το βάθος χρώματος δείχνει πόσα χρώματα μπορεί να έχει ένα pixel.
Μετριέται σε bits.
✔ Βασικές τιμές:
-
1 bit: 2 χρώματα (μαύρο–άσπρο)
-
8 bit: 256 χρώματα
-
24 bit (True Color): 16 εκατομμύρια χρώματα
✔ Σημασία:
-
Μεγάλο βάθος χρώματος = πολλά χρώματα = πιο φυσική εικόνα
-
Μικρό βάθος χρώματος = λίγα χρώματα = άτονη εικόνα
🟥 3. Μέγεθος Αρχείου Εικόνας
Το μέγεθος αρχείου δείχνει πόσο χώρο πιάνει η εικόνα στη μνήμη του υπολογιστή.
Μετριέται σε: KB, MB, GB
✔ Από τι εξαρτάται;
-
Ανάλυση: πολλά pixel → μεγαλύτερο αρχείο
-
Βάθος χρώματος: περισσότερα χρώματα → περισσότερα bits → μεγαλύτερο αρχείο
-
Συμπίεση εικόνας:
-
JPEG → μικρό μέγεθος
-
PNG → μεγαλύτερο
-
RAW → πολύ μεγάλο
-
✔ Παράδειγμα:
Η ίδια φωτογραφία μπορεί να έχει:
-
JPEG → 300 KB
-
PNG → 1.5 MB
-
RAW → 25 MB
🧩 Απλά Παραδείγματα για Κατανόηση
✔ Παράδειγμα 1
Εικόνα 640×480 px
→ λίγα pixel
→ μικρό αρχείο
→ όχι πολύ καθαρή
✔ Παράδειγμα 2
Εικόνα 4000×3000 px
→ πολλά pixel
→ καθαρή εικόνα
→ μεγάλο αρχείο
✔ Παράδειγμα 3
Βάθος χρώματος:
-
1 bit → 2 χρώματα
-
8 bit → 256 χρώματα
-
24 bit → φυσικά χρώματα
****Επανάληψη Θεωρίας****
4.1 Κατηγορίες γραφικών
Κάνε κλικ –> Επεξηγηματικό Βίντεο
Κάνε κλικ –> Εκπαιδευτικές Κάρτες
Κάνε κλικ –> Κουίζ
♦
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4.2 – Χρωματικά Μοντέλα RGB – CMY/CMYK – HSB
Κάνε κλικ –> Επεξηγηματικό Βίντεο
Κάνε κλικ –> Εκπαιδευτικές Κάρτες
Κάνε κλικ –> Κουίζ
♦
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4.3 – Χαρακτηριστικά Ψηφιακής Εικόνας
Κάνε κλικ –> Επεξηγηματικό Βίντεο
Κάνε κλικ –> Εκπαιδευτικές Κάρτες
Κάνε κλικ –> Κουίζ
Δραστηριότητες:
- Δημιουργία Διανυσματικού γραφικού
- Επεξεργασία Διανυσματικής Εικόνας
- Δημιουργία Ψηφιογραφικού γραφικού
- Έλεγχος χαρακτηριστικών Ψηφιογραφικής εικόνας
- Επισκεφθείτε το Canva και δημιουργήστε ένα απλό διανυσματικό σχέδιο (π.χ. σχήματα ή λογότυπο).
- Σκεφτείτε: Για ένα λογότυπο εταιρείας, ποιο είδος γραφικού είναι καλύτερο και γιατί;
📘 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4.4 – ΜΟΡΦΕΣ ΑΡΧΕΙΩΝ ΕΙΚΟΝΑΣ
🖼️ Τι είναι μορφή αρχείου εικόνας;
Η μορφή αρχείου εικόνας δείχνει:
-
πώς αποθηκεύεται η εικόνα
-
πόσο χώρο πιάνει
-
αν χάνει ποιότητα ή όχι
Κάθε μορφή έχει διαφορετική χρήση.
🟦 1. JPEG (ή JPG)
Η πιο συνηθισμένη μορφή εικόνας.
✔ Χαρακτηριστικά:
-
Έχει συμπίεση
-
Χάνει λίγη ποιότητα
-
Έχει μικρό μέγεθος αρχείου
✔ Πού χρησιμοποιείται:
-
Φωτογραφίες
-
Internet
-
Κινητά
-
Social media
✔ Παράδειγμα:
Μια φωτογραφία από κινητό → JPEG
👉 Κατάλληλο για φωτογραφίες, όχι για σχέδια με γράμματα.
🟩 2. PNG
Μορφή εικόνας χωρίς απώλειες ποιότητας.
✔ Χαρακτηριστικά:
-
Δεν χάνει ποιότητα
-
Υποστηρίζει διαφάνεια (transparent)
-
Μεγαλύτερο αρχείο από JPEG
✔ Πού χρησιμοποιείται:
-
Λογότυπα
-
Εικονίδια
-
Εικόνες με γράμματα
👉 Κατάλληλο για γραφικά, όχι για πολλές φωτογραφίες.
🟨 3. GIF
Απλή μορφή εικόνας.
✔ Χαρακτηριστικά:
-
Λίγα χρώματα
-
Μικρό μέγεθος
-
Μπορεί να είναι κινούμενη εικόνα
✔ Πού χρησιμοποιείται:
-
Κινούμενα εικονίδια
-
Απλά animations
-
Internet
👉 Δεν είναι κατάλληλο για φωτογραφίες.
🟥 4. BMP
Παλιά μορφή εικόνας.
✔ Χαρακτηριστικά:
-
Καμία συμπίεση
-
Πολύ μεγάλο αρχείο
-
Καλή ποιότητα
✔ Χρήση:
-
Σπάνια σήμερα
-
Κυρίως παλιές εφαρμογές
👉 Δεν χρησιμοποιείται στο internet.
🧠 Σύγκριση μορφών εικόνας
| Μορφή | Ποιότητα | Μέγεθος | Χρήση |
|---|---|---|---|
| JPEG | Καλή | Μικρό | Φωτογραφίες |
| PNG | Πολύ καλή | Μεσαίο | Λογότυπα |
| GIF | Χαμηλή | Μικρό | Κινούμενες εικόνες |
| BMP | Άριστη | Πολύ μεγάλο | Σπάνια |
🎯 1η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ
🎯 2η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ
📘 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4.5 – ΜΟΡΦΕΣ ΑΡΧΕΙΩΝ ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΒΙΝΤΕΟ
🔊 ΜΟΡΦΕΣ ΑΡΧΕΙΩΝ ΗΧΟΥ
🟦 1. MP3
Η πιο γνωστή μορφή ήχου.
✔ Χαρακτηριστικά:
-
Συμπίεση
-
Μικρό μέγεθος
-
Καλή ποιότητα
✔ Χρήση:
-
Μουσική
-
Κινητά
-
Internet
👉 Η πιο συνηθισμένη μορφή ήχου.
🟩 2. WAV
Μορφή ήχου χωρίς συμπίεση.
✔ Χαρακτηριστικά:
-
Πολύ καλή ποιότητα
-
Πολύ μεγάλο αρχείο
✔ Χρήση:
-
Επαγγελματικός ήχος
-
Στούντιο
👉 Καλή ποιότητα αλλά «βαρύ» αρχείο.
🟨 3. AAC
Μοντέρνα μορφή ήχου.
✔ Χαρακτηριστικά:
-
Καλύτερη ποιότητα από MP3
-
Μικρό μέγεθος
✔ Χρήση:
-
Smartphones
-
Streaming
🎥 ΜΟΡΦΕΣ ΑΡΧΕΙΩΝ ΒΙΝΤΕΟ
🟥 1. MP4
Η πιο διαδεδομένη μορφή βίντεο.
✔ Χαρακτηριστικά:
-
Καλή ποιότητα
-
Μικρό μέγεθος
-
Υποστηρίζεται παντού
✔ Χρήση:
-
YouTube
-
Κινητά
-
Υπολογιστές
👉 Η καλύτερη επιλογή για βίντεο.
🟦 2. AVI
Παλαιότερη μορφή βίντεο.
✔ Χαρακτηριστικά:
-
Καλή ποιότητα
-
Μεγάλο αρχείο
✔ Χρήση:
-
Παλιότερα συστήματα
🟩 3. MKV
Μορφή υψηλής ποιότητας.
✔ Χαρακτηριστικά:
-
Πολύ καλή εικόνα και ήχος
-
Μεγάλο αρχείο
✔ Χρήση:
-
Ταινίες
-
Υψηλή ανάλυση
🧠 Σύγκριση ήχου & βίντεο
Ήχος:
| Μορφή | Ποιότητα | Μέγεθος |
|---|---|---|
| MP3 | Καλή | Μικρό |
| WAV | Άριστη | Πολύ μεγάλο |
| AAC | Πολύ καλή | Μικρό |
Βίντεο:
| Μορφή | Ποιότητα | Μέγεθος |
|---|---|---|
| MP4 | Πολύ καλή | Μικρό |
| AVI | Καλή | Μεγάλο |
| MKV | Άριστη | Πολύ μεγάλο |
💻 Προγράμματα για άνοιγμα αρχείων εικόνας, ήχου και βίντεο
🎯 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
1️⃣ Βρες στο κινητό σου:
-
1 εικόνα JPEG
-
1 τραγούδι MP3
-
1 βίντεο MP4
2️⃣ Ποια μορφή θα διάλεγες:
-
για φωτογραφία;
-
για μουσική;
-
για βίντεο στο YouTube;
3️⃣Συμπληρώστε τα κενά

