ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΝΟΙΚΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
α) Αναδεικνύοντας τα χαρακτηριστικά της Ανοικτής Εκπαίδευσης
Παρακολουθώντας με προσοχή τις προσωπικές μαρτυρίες στο βίντεο εντοπίζονται σημεία, που αναδεικνύουν τα βασικά στοιχεία (κοινωνικό, προσωπικό, γεωγραφικό, ψυχολογικό, γνωστικό) και τα χαρακτηριστικά της Ανοικτής Εκπαίδευσης όπως:
- Αυτονομία και ελευθερία στην επιλογή αντικειμένου, τόπου και χρόνου για τη μαθησιακή διαδικασία
- Προσβασιμότητα ως προς το περιεχόμενο αλλά και την απόσταση
- Ανοικτότητα και Ισότητα παρέχοντας τη μάθηση σε όλους ανεξάρτητα ηλικίας, κοινωνικών στρωμάτων, μαθησιακών τύπων ή άλλων ιδιαιτεροτήτων.
- Άμεση επικοινωνία με τον εκπαιδευτή και αλληλεπίδραση
- Ανατρεπτικότητα με την μαζική πρόσβαση στο καινούριο
- Αναγνωρισιμότητα ως μέρος του υπάρχοντος Εκπαιδευτικού Συστήματος (τυπική εκπαίδευση) καθόσον παρέχει τίτλους σπουδών
β) Το ιδεώδες της Ανοικτής Εκπαίδευσης
Η Ανοιχτή εκπαίδευση είναι μια «φιλοσοφική προσέγγιση» (κατά τους Λιοναράκη & Λυκουργιώτη, 1998:35) και διακρίνεται από ορισμένα χαρακτηριστικά:
- Ανοικτότητα στο δικαίωμα στη μόρφωση σε πολλούς ανθρώπους ανεξαρτήτως ηλικίας, προέλευσης ή διαμονής, κοινωνικών στρωμάτων προηγούμενης εμπειρίας ή εκπαίδευσης, κοινωνιοκο-οικονομικών συνθηκών
- Ελεύθερη πρόσβαση, χωρίς εισαγωγικές εξετάσεις)
- Χρήση πολλαπλών ανοικτών καναλιών επικοινωνίας μάθησης (ραδιόφωνο, τηλεόραση, αλληλογραφία
- Περιεχόμενο κατάλληλο για διαφορετικούς μαθησιακούς τύπους ανθρώπων
- Διαμόρφωση της Μορφωτικής φυσιογνωμίας μέσα από ο «αρθρωτό σύστημα» (Λυκουργιώτης, 1998: 81-94) το οποίο προσφέρει στο μαθητή την ευελιξία χρόνου και επιλογής γνωστικών αντικειμένων
- Ανοικτότητα στο περιβάλλον μάθησης προκειμένου να διευκολύνεται η ανοικτή πρόσβαση στη μάθηση από το σπίτι, τη βιβλιοθήκη, το χώρο εργασίας καθώς και από το σχολείο
- Ευελιξία για την ενθάρρυνση της ανοικτής συμμετοχής εργαζόμενων προκειμένου να συνδυάζουν την εργασία και τη μάθηση
- Διαπίστευση μεταξύ τυπικών και ανοικτών σχολείων καθώς και άμεση συνεργασία και διαμοιρασμός υλικού μεταξύ τους
- Μαθητοκεντρικός χαρακτήρας σπουδών Ματραλή (1998: 42-46) που εξασφαλίζεται με τη δημιουργία ολιγομελών τμημάτων, την άμεση επικοινωνία διδάσκοντα-μαθητή, την αξιοποίηση της τεχνολογίας και την αλληλεπίδραση
- Ανεξαρτησία στη μάθηση ή τουλάχιστον ελαχιστοποίηση της εξάρτησης ενισχύοντας στο μαθητή το αίσθημα της ευθύνης για την αυτομόρφωση
- Δημιουργία νέου ρόλου για τον εκπαιδευτικό ως σύμβουλος, οδηγός, εμψυχωτής, ρόλοι πιο κοντά στο Πλατωνικό μοντέλο.
- Εξατομίκευση της μάθησης με τον μαθητή να εμπλέκεται ενεργά στη διαδικασία της σχέσης διδασκαλίας-μάθησης τόσο στην επιλογή των στόχων όσο και την αξιολόγηση της προόδου και του αποτελέσματος Wedemeyer (1973)
ΤΑ 4 ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΗΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Σοφός/Kron 2010):
ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΑΝΟΙΚΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ
Οποιεσδήποτε προβλέψεις και εκτιμήσεις για την εξέλιξη της λειτουργίας των Ανοικτών Πανεπιστημίων στο μέλλον θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να προκύπτουν μετά από μια προσεκτική και βαθύτερη εξέταση της όλης πορεία της έως τώρα. Μια σύντομη ιστορική ανασκόπηση της εξέλιξης της Ανοικτής Εκπαίδευσης αποδεικνύει την άμεση εξάρτηση της από οικονομικούς, κοινωνικούς, ψυχολογικούς, γεωγραφικούς, προσωπικούς και γνωστικούς παράγοντες και πάντα σε συνάρτηση με τα εκάστοτε τεχνολογικά επιτεύγματα.
Λαμβάνοντας υπόψη
- τη ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας
- τα χαρακτηριστικά της Ανοικτής Εκπαίδευσης με έμφαση κυρίως στην ευελιξία, την προσβασιμότητα και την αυτονομία
- το γεγονός ότι ήδη αρκετά συμβατικά Πανεπιστήμια προσφέρουν μαζικά διαδικτυακά μαθήματα
- την ανάγκη για μόρφωση αλλά και επιμόρφωση που επιβάλλουν οι νέες θέσεις εργασίας
- τον αριθμός των ενδιαφερόμενων για πρόσβαση στη μάθηση που προβλέπεται μέχρι το 2025 να φτάσει τους 200.000.000 (σύμφωνα με τον καθηγητή Mark Brown)
θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα Ανοικτά Πανεπιστήμια είναι το μέλλον στην εκπαίδευση. Το εύλογο ερώτημα βέβαια είναι, πώς στα πλαίσια της ανταγωνιστικότητας θα είναι βιώσιμα. Θα πρέπει να θεωρήσουμε ότι η κύρια πρόκληση θα είναι η δημιουργία φυσικά αλλά και η διαρκής ανανέωση και βελτίωση (μετά από την εκάστοτε αξιολόγηση) ενός ποιοτικού περιεχομένου-εκπαιδευτικού υλικού πάντα στοχευμένο και προσαρμοσμένο στις ανάγκες του εκπαιδευόμενου.