Σημείωση: Η α/μ φωτογραφία που βλέπουμε παραπάνω είναι δικιά μου και είναι από εγκαταλελειμμένο σχολείο στην Κάρυστο – Εύβοια, τραβηγμένη στις 31-Μαΐου-2009. Στις σκιές βρίσκομαι εγώ και ο φίλος-συνάδελφος ΝΚ τον οποίο ευχαριστώ για τα σχόλια που έκανε στο κείμενο που ακολουθεί.

Από το Σεπτέμβρη 2009 βρίσκομαι αποσπασμένος στην περιοχή της Κομοτηνής / Ροδόπης και συγκεκριμένα έχω αναλάβει υπηρεσία σε 2 σχολεία της περιοχής. Η ιστορία της ανάρτησης σχετίζεται με ένα εσπερινό σχολείο της περιοχής στο οποίο υπηρετώ φέτος.

Όλοι οι καθηγητές σε σχολεία δευτεροβάθμιας, έχουν συναντήσει αρκετές φορές μαθητές με προβλήματα. Έτσι δεν είναι λίγες οι φορές που καθηγητές (ανάμεσα σε αυτούς και εγώ), παραπονιούνται ότι δεν έχουν τους τέλειους/άριστους μαθητές για το μάθημα. Συναντάμε πολλές φορές μαθητές άτακτους, επιθετικούς, αδιάφορους, χαμηλού επιπέδου (γνωστικού) κλπ. Σίγουρα θα ήταν ευκολότερο το έργο του εκπαιδευτικού εάν μπορούσε να επιλέξει τους  “άριστους” μαθητές που τον βολεύουν για να κάνει μάθημα. Τα προβλήματα της κοινωνίας αντικατοπτρίζονται μέσα στο σχολείο. Έτσι συναντάμε μαθητές με προβλήματα οικογενειακά, προβλήματα υγείας, οικονομικά κ.α. Επίσης κάποιες φορές συναντάμε και μαθητές με τους οποίους καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε σοβαρότερα προβλήματα όπως το πρόβλημα των ναρκωτικών.

 Στο σχολείο που εργάζομαι φέτος έχουμε τον ενήλικο μαθητή “Χ” ο οποίος σύμφωνα με πληροφορίες στο παρελθόν υπήρξε χρήστης ηρωίνης, είχε μπλεξίματα με αστυνομία αλλά επίσης ότι ήταν για μεγάλο χρονικό διάστημα σε κέντρο απεξάρτησης από ναρκωτικά κλπ. Παρόλο που όλα αυτές οι πληροφορίες ήταν γνωστές για τον μαθητή στην διεύθυνση (από την αρχή της σχολικής χρονιάς), κοινοποιήθηκαν στο σύλλογο καθηγητών αρκετά καθυστερημένα. Είναι συχνό το φαινόμενο σε σχολεία να μην υπάρχει άμεση ενημέρωση των καθηγητών για προβλήματα μαθητών και σχέδιο για πρόληψη δυσάρεστων καταστάσεων.. αλλά τα προβλήματα να γίνονται γνωστά μόνο όταν δημιουργείται κάποιο σοβαρό πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι ότι ο συγκεκριμένος μαθητής υποψιαζόμαστε (χωρίς να είμαστε απόλυτα σίγουροι) ότι συνεχίζει να είναι χρήστης ηρωίνης. Συζητώντας το πρόβλημα αυτό στο σύλλογο ακούστηκαν διάφορες απόψεις όπως αυτής να επικοινωνήσουμε  το τμήμα δίωξης ναρκωτικών για να μάθουμε περισσότερες πληροφορίες. Εγώ πρότεινα (και συμφώνησαν και κάποιοι συνάδελφοι) ότι ως παιδαγωγοί και άπειροι για την αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων να επικοινωνήσουμε με ειδικούς ψυχολόγους ή επαγγελματίες που εργάζονται σε κέντρα απεξάρτησης των ναρκωτικών. Επίσης αναφέρθηκε ότι όταν κάποιος κάνει χρήση ή (ακόμα χειρότερα) εμπόριο ναρκωτικών διαπράττει ποινικό αδίκημα. Μια από τις απόψεις που ακούστηκαν ήταν ότι δεν πρέπει να κάνουμε στο μαθητή αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος ή γενικά δεν έχουμε δικαίωμα να σκεφτόμαστε την απομάκρυνση του από το σχολείο. Ο συγκεκριμένος μαθητής αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα, αλλά αυτός επέλεξε αυτός να έρθει να να φοιτήσει στο σχολείο μας, έτσι εμείς υποχρεούμεθα να τον  “αγκαλιάσουμε” και να τον βοηθήσουμε ως παιδαγωγοί συλλογικά (όλοι οι καθηγητές μαζί).

Την Παρασκευή 23-Οκτωβρίου-2009 στις 19:00-20:00 η διεύθυνση του σχολείου (χωρίς να συγκαλέσει σύλλογο ή να ενημερώσει εμάς τους καθηγητές – επικαλέστηκε έκτακτη ανάγκη) και κάλεσε την δίωξη ναρκωτικών να έρθει στο σχολείο. Ο μαθητής “Χ” ήταν ανήσυχος, είχε βγει κατά την διάρκεια του μαθήματος στο προαύλιο και σύμφωνα με τις πληροφορίες της διεύθυνσης κατευθυνόταν στον δρόμο για να συναντήσει εξωσχολικούς – “βαποράκια” ναρκωτικών. Εγώ μην γνωρίζοντας τίποτα από όλα αυτά βρισκόμουν στο χώρο του γραφείου των καθηγητών. Κάποια στιγμή όταν δοκίμασα να μπω στο γραφείο την διεύθυνσης  είδα ότι ήταν άδειο (ήταν μέσα μόνο η καθαρίστρια) και η διευθύντρια βρισκόταν στο δρόμο μπροστά στο σχολείο κάτι το οποίο μου προκάλεσε απορία. Λίγα λεπτά αργότερα από γραφείο των καθηγητών βλέπω στο δρόμο ένα αυτοκίνητο με 2 ανθρώπους με πολιτικά ρούχα και φακούς όπου βίαια είχαν πιάσει 2-3 άτομα και τους φωνάζανε (είχε ήδη νυχτώσει και δεν φαινόντουσαν καθαρά). Κατεβαίνω στο προαύλιο του σχολείου όπου βρίσκω κάποιους μαθητές που είχανε κενό, οι οποίοι δεν γνώριζαν τίποτα για το βίαιο σκηνικό που έβλεπαν λίγα μέτρα δίπλα από την πύλη του σχολείου στο πεζοδρόμιο. Μη γνωρίζοντας τι γίνεται ακριβώς δοκίμασα να πάρω μερικές φωτογραφίες με την ψηφιακή μηχανή του κινητού τηλεφώνου, επειδή ήταν βράδυ δεν γνώριζα αν μέσα στο σκηνικό αυτό συμμετείχαν και μαθητές από το σχολείο μας. Δοκίμασα π.χ. να πάρω φωτογραφία τις πινακίδες του αυτοκινήτου και ότι άλλο μπορούσα. Παρατήρησα ότι ένας από τους 2 ανθρώπους που επιτέθηκαν στους νεαρούς ήταν ντυμένος αθλητικά, με τζόκεϊ, φόρμα κλπ. Όταν είδαν ότι τους τράβαγα φωτογραφίες από το κινητό τηλέφωνο έγιναν επιθετικοί μαζί μου, φωνάζοντας ποιος είμαι, γιατί τραβάω φωτογραφίες. Αμέσως ζήτησαν την ταυτότητά μου και επικαλέστηκαν ότι ήταν αστυνομικοί. Εγώ αμφισβήτησα την ιδιότητά τους και τους ενημέρωσα ότι δεν μπορώ να δώσω την ταυτότητά μου χωρίς να δω την δικιά τους ταυτότητα και αμφισβητώ ότι είναι αστυνομικοί αφού δεν έχουν την υπηρεσιακή στολή τους. Ο ένας από τους δύο μου έδειξε μια ταυτότητα για ελάχιστα δευτερόλεπτα όπου έγραφε ελληνική αστυνομία και είχε μια φωτογραφία την οποία δεν πρόλαβα να την παρατηρήσω. Αρνήθηκε να μου πει το όνομά του ή να ανταλλάξουμε ταυτότητες. Όταν τους είπα ότι είμαι καθηγητής στο σχολείο ο αρχηγός  της δίωξης μπήκε μέσα στο χώρο του σχολείου, άρχισε να με προσβάλει, μέχρι που ανεβήκαμε στο γραφείο της διεύθυνσης όπου ξεκίνησε ένα θέατρο που παραλόγου. Ανάμεσα από αυτά που άκουσα από τον συγκεκριμένο αστυνομικό ήταν ειρωνικά σχόλια για κάτι καθηγητές σαν και εμένα αλλά αυτό που εξόργισε περισσότερο ήταν ότι υποστήριξε ότι “είπα στα παιδιά του σχολείου να κρυφτούνε από τους αστυνομικούς!!!”. Επειδή η κατάσταση είχε αποθρασυνθεί εντελώς και άρχισαν φανταστικές κατηγορίες πρότεινα βγάζοντας το κινητό τηλέφωνο να μου τα πει όλα αυτά σε ένα βίντεο. Τράβηξα μερικά δευτερόλεπτα βίντεο, και μόλις το σταμάτησα άρχισε να απειλεί ότι θα με συλλάβει, θα με πάει στον εισαγγελέα. Αμέσως έφερα δικηγόρο στο σχολείο, η διευθύντρια κάλεσε προϊσταμένους κλπ. Ο αστυνομικός ακόμη και στο γραφείο της διεύθυνσης του σχολείου αρνήθηκε να μου δείξει την υπηρεσιακή του ταυτότητα και το όνομά του το γνωρίζω μόνο προφορικά. Ο μαθητής “Χ” εμφανίστηκε στο γραφείο της διεύθυνσης και γνωρίζονταν ήδη με τον αστυνομικό της δίωξης ναρκωτικών. Μάλιστα ο μαθητής και ο αστυνομικός συμφώνησαν να βγούνε για καφέ στην Κομοτηνή το Σαββατοκύριακο 24-25 Οκτωβρίου (!). Ο αστυνομικός μας είπε επίσης ότι γνωρίζει όλους τους ανθρώπους έχουν σχέση με ναρκωτικά στην περιοχή. Τελικά, δεν μπορούσαν να με συλλάβουν (μεσολάβησε ο δικηγόρος μου), κατηγορίες εναντίων μου δεν υπήρχαν, θα γινόταν και πολύ σοβαρό θέμα συζήτησης αν έμενα στο κρατητήριο το σαββατοκύριακο 😉 , γιατί ο εισαγγελέας θα βρισκόταν στο γραφείο του την Δευτέρα.. Επίσης δεν έγινε κάποια άλλη σύλληψη ούτε βρήκαν κάποιον με ναρκωτικά στο δρόμο.. Ας δούμε μερικά ερωτήματα από την ιστορία αυτή:

α) Το σχολείο καλεί την δίωξη ναρκωτικών με αφορμή ένα μαθητή που είναι εξαρτημένος από ναρκωτικά. Έστω ο μαθητής συλλαμβάνεται.. και καταλήγει στο κρατητήριο.. εκεί δεν θα βρει ναρκωτικά; Οι υπόλοιποι εξαρτημένοι από ναρκωτικά μαθητές θα φοβηθούν; Θα σταματήσει το σχολείο να έχει ναρκωτικά;; Θα καθαρίσει το σχολείο;

β) Ποιος θα διδάξει στους αστυνομικούς  ότι οι έλεγχοι γίνονται μόνο με υπηρεσιακή ταυτότητα όπως πριν λίγες μέρες αναφώνησε ο  υπουργός Προστασίας του Πολίτη Χρυσοχοΐδής; Αλλά στο συγκεκριμένο περιστατικό είναι το λιγότερο που μας απασχολεί, αφού το θέμα μας είναι η αντιμετώπιση του μαθητή από το σχολείο.

γ) Όταν οι μαθητές βλέπουν ότι οι καθηγητές κάλεσαν την αστυνομία δεν θα νιώσουν “προδομένοι”. Πως θα μπορέσει ένας μαθητής να ανοιχτεί μελλοντικά σε κάποιον εκπαιδευτικό (όταν θα φοβάται το ενδεχόμενο αυτός να επικοινωνήσει με την αστυνομία);

δ) Ο μαθητής “Χ” που θα βγει για καφέ με τον αστυνομικό, μήπως έπρεπε προηγουμένως να επικοινωνήσει με κάποιο δικηγόρο; Εκτός αν ο αστυνομικός συζητήσει παιδαγωγικά μαζί του (!). Γιατί αν είναι έτσι, τότε σε κάθε σχολείο θα πρέπει να έχουμε μόνιμα και ένα αστυνομικό να συνετίζει τα παιδιά με παιδαγωγικές κουβέντες όταν παρουσιάζουν παραβατική συμπεριφορά.

ε) Είναι ωραίο οι μαθητές να βλέπουν μπροστά στην πύλη του σχολείου αστυνομικούς με πολιτικά (χωρίς να γνωρίζουν ότι είναι αστυνομικοί) να συλλαμβάνουν / ανακρίνουν πολίτες;

Πριν κάποιος ξεκινήσει οποιαδήποτε συζήτηση για το σημερινό ελληνικό σχολείο θα πρέπει να λάβει δύο πράγματα ως δεδομένα:

Το σχολείο δεν  είναι τίποτα λιγότερο και τίποτα περισσότερο από μια μικρογραφία της κοινωνίας μας. Αρά τα όποια προβλήματα που υπάρχουν έκτος δεν σταματούν στην πόρτα των σχολικών κτηρίων, αλλά διεισδύουν στην εκπαιδευτική διαδικασία και επηρεάζουν τον τρόπο διεξαγωγής της. Έτσι λοιπόν ο μαθητής,  μαζί με τι σάκα του με τα βιβλία, μεταφέρει στο σχολείο και επιπρόσθετα βάρη που έχουν να κάνουν με προβλήματα οικογενειακά, κοινωνικά, προσωπικά κ.α,  τα οποία χρήζουν αντιμετώπισης. Όποιος λοιπόν εκπαιδευτικός νομίζει ότι το μόνο που μπορεί να είναι ένας μαθητής, είναι να είναι απλά : καλός –μέτριος ή κακός στην επίδοση και ότι όλα θεραπεύονται με την αυστηρότητα, δεν μπορεί να είναι παρά αφελής- διαφορετικά δεν θέλει να σκύψει στο πρόβλημα.

Καλώς ή κακώς, όπως είναι τα πράγματα στην ελληνική πραγματικότητα, αυτό το σχολείο με τις όποιες αδυναμίες και ελλείψεις του, είναι ο μόνος προσιτός και διευρυμένος γεωγραφικά  θεσμός που υπάρχει απ’ την πλευρά της οργανωμένης κοινωνίας, για την κοινωνικοποίηση των μελών της και ίσως ο μόνος που μπορεί να προλάβει ένα νέο άνθρωπο από μια λάθος κατεύθυνση που έχει πάρει στη ζωή του . Π.χ. Σκεφτείτε ένα παιδί που μεγαλώνει σε μια προβληματική οικογένεια. Το σίγουρο είναι ότι και το ίδιο θα καταντήσει προβληματικό. Τι  άλλη μέριμνα υπάρχει στην ελληνική κοινωνία , πέραν της φροντίδας του σχολείου που θα μπορούσε να αναγνωρίσει το πρόβλημα , να δώσει κατευθύνσεις και να προσπαθήσει να δώσει κάποια λύση στο βαθμό που του αναλογεί και του επιτρέπεται;

Πολλές φορές ένας σύλλογος βρίσκεται απέναντι σε προβλήματα δυσεπίλυτα ή σε τέτοια που εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να δώσει λύση, αφού  το πεδίο του προβλήματος ξεπερνά τον [εκπαιδευτικό ] ρόλο που έχει . Έτσι, τις περισσότερες φορές οι σύλλογοι πέφτουν στην παγίδα να δώσουν έτσι και αλλιώς λύση, αντιμετωπίζοντας τα προβλήματα με τρόπο εκπαιδευτικοκεντρικό ενώ η φύση τους έχει καθαρά οικογενειακά-κοινωνικά αίτια. Π.χ. η ποινή της αλλαγής σχολικού περιβάλλοντος, που χρησιμοποιείται κατά κόρον ως η έσχατη λύση, χρησιμοποιείται για περιπτώσεις μαθητών με αποκλίνουσα συμπεριφορά η οποία μπορεί να προέρχεται από ιδιαίτερα προβλήματα που έχουν, όπως εξάρτηση από ναρκωτικά στο παραπάνω περιστατικό που αναφέραμε.

Η ουσία του  προβλήματος έγκειται στο ότι,  για τα περισσότερα προβλήματα δεν μπορεί να υπάρξει  εξολοκλήρου λύση, γιατί κάτι τέτοιο για να γίνει θα χρειαζόταν επέμβαση σε δομές του υπάρχοντος κοινωνικού συστήματος πράγμα που ξεπερνάει τις διαθέσεις των κρατούντων. Παρόλαυτά, υπηρεσίες πρόνοιας και συμβουλευτικής που θα υπήρχαν σε κάθε σχολείο, θα μπορούσαν να στηρίξουν και να βοηθήσουν σε ένα βαθμό τέτοιες  περιπτώσεις παιδιών, ώστε οι σύλλογοι εκπαιδευτικών να μην καταφεύγουν σε λύσεις που μεν, απ’ τη μια μπορεί να απαλύνουν την εσωτερική κατάσταση ενός σχολείου αλλά απ’ την άλλη αφήνουν το πρόβλημα να παραμένει,  μεταφέροντας το κάπου αλλού και έτσι επιδεινώνοντας περισσότερο, με αυτή τους την αδυσώπητη στάση, την κατάσταση ένος μέλους της κοινωνίας το οποίο ήδη νοσεί.

Ωστόσο, τι περιμένεις από ένα κράτος το οποίο το μόνο που ξέρει να κάνει για την κοινωνία , δεν είναι τίποτα άλλο από αθρόες προσλήψεις αστυνομικών, για να «λύνει» με το γνωστό τρόπο, τα προβλήματα που ανακύπτουν σε αυτή. Μάλλον, κάπως έτσι θα σκέφτηκαν να δώσουν λύση και οι υφιστάμενοι του για το συγκεκριμένο περιστατικό… Δυστυχώς, στην κοινωνία μας έχει μεγεθυνθεί σε τέτοιο βαθμό , το αίσθημα της ατομικής ανασφάλειας , ώστε πολλές φορές να μην μας αφήνει να δούμε το συνάνθρωπο μας που πονάει και μας ζητάει βοήθεια.

Όλα τα παραπάνω, συμπερασματικά  καταδεικνύουν :

i) Την αδυναμία του  ελληνικού σχολείου και κατ’επέκταση  της ελληνικής κοινωνίας  να δώσει  λύση σε μαθητές που παρουσιάζουν αποκλίνουσα συμπεριφορά.

ii) Την ανάπτυξη ενός αστυνομικού κράτους ενάντια στην κοινωνία. Το οποίο, μέσω της καλλιέργειας της αστυνομικής λογικής στην επίλυση προβλημάτων που αφορούν την κοινωνία, δίνει προτεραιότητα στην καταστολή των συμπτωμάτων αυτών, πάρα στην πρόληψη με βάση τα αίτια που τα έχουν δημιουργήσει .