ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ

ΚΑΝΕ ΚΛΙΚ  ΣΤΟ  ΔΕΝΤΡΟ

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗ    ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ

Γεννήθηκε το 270 στο τώρα κατεχόμενο χωριό Άσσια της Κύπρου. Στα νεανικά του χρόνια ζούσε ως απλός αλλά ενάρετος βοσκός. Αν και μορφώθηκε αρκετά δεν άλλαξε επάγγελμα. Συνέχισε να είναι βοσκός. Παντρεύτηκε και απόκτησε μια κόρη, την Ειρήνη. Μετά τη χηρεία του ασπάσθηκε το μοναχικό βίο, μελέτησε πολύ, απόκτησε μεγάλη σοφία και χάρη στις θρησκευτικές του αρετές έγινε Επίσκοπος της Τριμυθούντας και υπήρξε πολέμιος του Αρειανισμού. Έλαβε μέρος στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας το 325. Πέθανε το 348.

• Προσωπικότητα: Ήταν επίσκοπος της Κύπρου, γνωστός για την αγιότητά του και τα θαύματά του, όπως η μετατροπή ενός φιδιού σε χρυσό κατά την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο.
• Σκήνωμα: Το σκήνωμά του βρίσκεται στην Κέρκυρα από τον 7ο αιώνα και αποτελεί πόλο έλξης για πιστούς.
• Ναός Κέρκυρας: Ο ναός του στην Παλιά Πόλη χτίστηκε τον 16ο αιώνα και διαθέτει το ψηλότερο καμπαναριό της Κέρκυρας. Είναι εμβληματικός για το νησί.
• Εορτές & Λιτανείες: Η μνήμη του τιμάται στις 12 Δεκεμβρίου. Το σκήνωμά του λιτανεύεται πέντε φορές το χρόνο (Βαΐων, Μεγάλο Σάββατο, Πάσχα, Κυριακή του Θωμά, Δεκαπενταύγουστο) για την προστασία της Κέρκυρας από επιδημίες και καταστροφές.
• Προστάτης: Είναι προστάτης της Κέρκυρας, των τσαγκάρηδων και των υποδηματοποιών. 

Το γιορταστικό «τρίγωνο» των ημερών 4, 5 και 6 Δεκεμβρίου (οι γιορτές της Αγίας Βαρβάρας, του Αγίου Σάββα και του Αγίου Νικολάου) ονομάστηκε από το λαό μας «Νικολοβάρβαρα».

Η προστάτιδα της ασθένειας

Η Αγία Βαρβάρα θεωρείται προστάτιδα κατά της ασθένειας της ευλογιάς. Παλαιότερα στην Ζάκυνθο, όταν υπήρχε επιδημία της νόσου, έκαναν λιτανείες και προσκυνούσαν ιερό λείψανο της Αγίας που βρισκόταν εκεί.

Παλιότερα οι γυναίκες έκαναν πίτα με αλεύρι, την έψηναν στο φούρνο και έπειτα την περιέχεαν με μέλι. Την έβαζαν κατόπιν σ’ ένα τραπέζι και το τραπέζι το έβαζαν σ’ ένα σταυροδρόμι. Εκεί πήγαινε ο ιερεύς και έκανε παράκληση, Κατόπιν η νοικοκυρά έκοβε την πίτα και τη μοίραζε στον κόσμο. Από το μέλι της πίτας έκαναν σταυρό στην πόρτα τους. Και στο Μπαϊντίρι της Μικράς Ασίας παρασκεύαζαν τη «βαρβάρα» σε τρίστρατο, δηλαδή εορτάσιμη πανσπερμία κολλύβων.

Στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στην Θράκη το γλυκό γίνεται με κοπανισμένο σε γουδί σιτάρι, το οποίο βράζεται και ανακατεύεται με κοπανισμένο, ψημένο σουσάμι, αμύγδαλα, καρύδια και γλυκαίνεται με πετιμέζι, χυμό ροδιών, χουρμάδες, σύκα ή ζάχαρη. Στους Έλληνες χριστιανούς είναι γνωστό και ως βαρβάρα, από την εορτή της Αγίας Βαρβάρας, κατά την οποία φτιάχνεται και μοιράζεται συμβολίζοντας την πανσπερμία. Το ίδιο γλυκό κάνουν και οι Έλληνες μουσουλμάνοι της Θράκης γιορτάζοντας την Ημέρα του Ασουρέ, το οποίο μοιράζουν σε γείτονες.

Ο Άγιος Σάββας 

Στις 5 Δεκεμβρίου τιμούμε τον Όσιο Σάββα τον ηγιασμένο. Ο Άγιος καταγόταν από την Καππαδοκία κι έζησε την εποχή του αυτοκράτορα Θεοδοσίου του Β΄ του Μικρού.  Ο Άγιος Σάββας καταγόταν από το χωριό Μουταλάσκη της Καππαδοκίας και ήταν γιος ευσεβών γονέων, του Ιωάννη και της Σοφίας. Από πολύ νωρίς γνώρισε τις θείες βουλές και αποφάσισε να αφιερωθεί στο μοναστικό βίο.

Είχε τόση πίστη που κάποτε μπήκε σε ένα κλίβανο πυρός από τον οποίο βγήκε αβλαβής με τη βοήθεια του Θεού. Όταν ήταν δεκαοχτώ ετών έφυγε από το μοναστήρι των Φλαβιανών και πήγε στα Ιεροσόλυμα. Από εκεί κατευθύνθηκε προς την έρημο της Ανατολής για να συναντήσει τον Μέγα Ευθύμιο. Ο Ευθύμιος τον έστειλε σε ένα κοινόβιο, το οποίο διηύθυνε ο όσιος Θεόκτιστος.

Η καλλιέργεια του πνεύματος του και ο ενάρετος χαρακτήρας του τον έκαναν να αποκτήσει το χάρισμα της θαυματουργίας. Το χάρισμα αυτό, το χρησιμοποιούσε για να βοηθήσει τους φτωχούς και τους ασθενείς.

Και ο Άγιος Νικόλαος

Το «τρίγωνο» κλείνει με τον Άγιο Νικόλαο στις 6 Δεκεμβρίου. Ο Άγιος γεννήθηκε τον 3 αιώνα μ.Χ. στα Πάταρα. Στην αρχή αφιερώθηκε στον ασκητικό βίο, λόγω όμως της ξεχωριστής αρετής του, τιμήθηκε με το αξίωμα του αρχιεπισκόπου Μύρων της Λυκίας. Από τη θέση αυτή καθοδηγούσε και βοηθούσε με αγάπη το λαό του. Ο Άγιος Νικόλαος είναι προστάτης του Πολεμικού Ναυτικού και του Λιμενικού, καθώς και όλων των ναυτικών.

Λαϊκές παραδόσεις

Η λαϊκή παράδοση, βαθιά ριζωμένη στον τόπο μας και ιδιαίτερα στην Περιφέρεια, έχει πολλά να πει τούτες τις μέρες των αγίων.

Κάποιες παραδοσιακές λαϊκές παροιμίες που υπάρχουν για τα «Νικολοβάρβαρα»: Απ’ τα Νικολοβάρβαρα αρχίζει κι ο χειμώνας ή  Τ’ άη Νικολοβάρβαρα κάνει νερά και χιόνια. Και: Αγιά Βαρβάρα μίλησε κι ο Σάββας απλοήθη: Μαζώχτε ξύλα κι άχερα και σύρτε και στο μύλο τι Άγιο Νικόλας έρχεται τα χιόνια φορτωμένος. Τα Νικολοβάρβαρα κατεβασιές και χιόνια, μπουράσκες και τελώνια.

Λέγεται ότι της Αγίας Βαρβάρας το ξεροβόρι βαρβαρώνει. Όπως τ’ Αγίου Αντρέα το κρύο «ανδρειώνει». Κι’ ύστερα το χιόνι πέφτει απα­νωτό και κλείνει τις στράτες και τα περάσματα τα κοπάδια και τους τζομπαναρέους. Οι άνθρωποι είναι δεμένοι με τη γη και με τη φύση κι’ εδώ ζητούν και βρίσκουν τις σωστές εξηγήσεις: Η γης παγώνει, τα σπαρτά και τα δέντρα ζαρώνουν και σκεβρώνουν σαν τους ανθρώπους απ’ το πολύ κρύο, βαρβαρώνουν κι’ αγριεύουν. Ύστερα α­πλώνεται παντού στα βουνά και στους κάμπους το λευκό χαλί του χιονιού που ζεσταίνει και γλυκαί­νει τους σπόρους και τις ρίζες πού’ ναι βαθιά παραχωμένοι…

Επομένως δεν χρειάζονται ούτε τη λύπη μας ούτε την ελεημοσύνη μας. Χρειάζονται το σεβασμό μας και την αγάπη μας!!!

ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Η εκκλησία μας γιορτάζει τη μνήμη της στις 25 Νοεμβρίου.

Είχε μεγάλη μόρφωση και ήταν κάτοχος της λατινικής γλώσσας και της ελληνικής φιλολογίας. Σπούδασε φιλοσοφία και ρητορική και πολλές ξένες γλώσσες της εποχής της. Από νεαρή ηλικία ασπάσθηκε τον Χριστιανισμό και εργάσθηκε με ενθουσιασμό για τη διάδοσή του .

Η ρητορική της δεινότητα , οι πολλές της γνώσεις , η σπάνια ομορφιά και η σοφία της την έκαναν γνωστή στην εποχή της.

Λέγεται ότι ήταν 18 ετών επισκέφτηκε τον Ρωμαίο αυτοκράτορα, ο οποίος ήταν πιθανόν ο Μαξέντιος, και προσπάθησε να τον πείσει να σταματήσει τους διωγμούς κατά των Χριστιανών.

Συνελήφθη όμως από τον διοικητή της περιοχής, ο οποίος προσπάθησε με συζητήσεις να την πείσει να αρνηθεί την πίστη της. Μάλιστα ο διοικητής συγκάλεσε δημόσια συζήτηση με τους πιο άξιους ρήτορες της Αλεξάνδρειας, τους οποίους όμως η Αικατερίνη αποστόμωσε. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά κάποιοι από τους συνομιλητές της Αικατερίνης πείσθηκαν από το λόγια της και ασπάστηκαν τη Χριστιανική Πίστη.

Όταν έμαθε η σύζυγος του αυτοκράτορα, Φαυστίνα, τον λόγο για τον οποίο είχε φυλακιστεί και είχε καταδικαστεί σε θάνατο, όχι απλώς συγκινήθηκε από τη στάση της, αλλά ζήτησε να της δοθεί η άδεια να την επισκεφτεί στο κελί της. Με συνοδεία 200 στρατιωτών, οι οποίοι είχαν ως επικεφαλής τον Φρούραρχο Πορφύριο, συναντήθηκε μαζί της. Όμως τόσο η Φαυστίνα όσο και οι στρατιώτες προσηλυτίστηκαν από την Αικατερίνη στη νέα θρησκεία.

Όταν το έμαθε,  ο αυτοκράτορας διέταξε τον αποκεφαλισμό της συζύγου του, Φαυστίνας, του φρουράρχου και των στρατιωτών και διέταξε την εκτέλεση της Αγίας με μαρτυρικό τρόπο.

Η Αικατερίνη έμεινε ακλόνητη στην πίστη της ως το τέλος της ζωής της…

Στις 26 του μηνός Νοεμβρίου η Εκκλησία μας τιμά τον Άγιο Στυλιανό, ο οποίος είναι ιδιαίτερα αγαπητός στον λαό και θεωρείται προστάτης των βρεφών και νηπίων.

Ο Άγιος Στυλιανός γεννήθηκε στην Παφλαγονία της Μικράς Ασίας , μεταξύ του 400 και 500 μ.Χ.Από την παιδική του ηλικία έδειξε τα σπάνια προτερήματα της αγιασμένης ζωής του. Αν και ήταν και αυτός παιδί και νέος και έφηβος, μολονότι είχε κι εκείνος σάρκα, εν τούτοις δεν άφησε τις επιθυμίες να μολύνουν το πνεύμα και την ψυχή του. Φιλοσόφησε με την αληθινή σοφία του Θεού και είδε πόσο πρόσκαιρος και τιποτένιος είναι ο υλικός τούτος κόσμος.

Ο Θεός βράβευσε το ιερό του αίσθημα και του έδωσε την θαυματουργική δύναμη να θεραπεύει τα ασθενικά παιδιά. Μητέρες από κοντινά και μακρινά μέρη, με φορτωμένα στους ώμους ανάπηρα και άρρωστα παιδιά έτρεχαν , με πόνο και πίστη, κοντά στον Άγιο για να ζητήσουν την θεραπεία των παιδιών τους. Μέρες ολόκληρες βάδιζαν μέσα σ’ έρημα μέρη για να βρουν την δοξασμένη από τον Θεό ασκητική σπηλιά του Αγίου Στυλιανού. Και όταν έφθασαν εκεί, με δάκρυα στα μάτια έπεφταν στα πόδια του Γέροντα ασκητή, δόξαζαν τον Θεό, που τον συνάντησαν και τον παρακαλού­σαν να γιατρέψει τα παιδιά τους.

• Ένοπλη Φάση (1904-1908): Αυτή είναι η πιο γνωστή περίοδος.
  • Βουλγαρική δράση: Οι Βούλγαροι κομιτατζήδες (μέλη της Εσωτερικής Μακεδονικής Επαναστατικής Οργάνωσης – ΕΜΕΟ) πραγματοποίησαν τρομοκρατικές ενέργειες και προσπάθησαν να εκβουλγαρίσουν βίαια τους σλαβόφωνους και τους ελληνόφρονες πληθυσμούς. Η εξέγερση του Ίλιντεν το 1903 από τους Βούλγαρους εντάθηκε την κρίση.
  • Ελληνική αντίδραση: Το επίσημο ελληνικό κράτος, μετά από αρχική διστακτικότητα (λόγω και της ήττας του 1897), αποφάσισε να εμπλακεί ενεργά. Σχηματίστηκαν ένοπλα ελληνικά αντάρτικα σώματα από αξιωματικούς του ελληνικού στρατού (που έδρασαν ανεπίσημα) και ντόπιους Μακεδόνες οπλαρχηγούς, γνωστούς ως Μακεδονομάχους.
  • Σκοπός της Ελλάδας: Να αντιμετωπίσει τη βουλγαρική τρομοκρατία, να διατηρήσει την ελληνική συνείδηση του πληθυσμού και να ενισχύσει τις ελληνικές θέσεις ενόψει μελλοντικής διανομής της Μακεδονίας.
  • Σημαντικές μορφές: Ο Παύλος Μελάς, ο οποίος υπήρξε από τους πρωτεργάτες και ο πρώτος Έλληνας αξιωματικός που έπεσε στον Αγώνα (1904), ο Ίων Δραγούμης (διπλωμάτης), ο Μητροπολίτης Καστοριάς Γερμανός Καραβαγγέλης, ο Καπετάν Άγρας (Σαράντος-Άγαπηνος Τέγος) και πολλοί άλλοι ντόπιοι και από την ελεύθερη Ελλάδα.
• Τέλος του Αγώνα (1908): Ο ένοπλος αγώνας έληξε ουσιαστικά με την Επανάσταση των Νεοτούρκων το 1908, όταν το Οθωμανικό κράτος παραχώρησε σύνταγμα και ίσα δικαιώματα στους πολίτες του, τερματίζοντας αρχικά τις αντάρτικες συγκρούσεις.
• Αποτέλεσμα: Ο Μακεδονικός Αγώνας θεωρείται ότι απέτρεψε τον βίαιο εκβουλγαρισμό της Μακεδονίας και διατήρησε την ελληνική συνείδηση και συνοχή του Ελληνισμού στην περιοχή, προετοιμάζοντας το έδαφος για την ενσωμάτωση μεγάλου μέρους της Μακεδονίας στο ελληνικό κράτος μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913).

Ήταν ένας ιδιότυπος, ακήρυκτος πόλεμος, κυρίως Ελληνοβουλγαρικός, που διεξήχθη σε οθωμανικό έδαφος.

Ο Μακεδονικός αγώνας (1904- 1908), δηλαδή ο αγώνας για τη Μακεδονία , ήταν η τελευταία και η πιο κρίσιμη φάση της προσπάθειας των Ελλήνων να ελευθερώσουν την περιοχή.
Το ελληνικό κράτος δεν μπορούσε τα πρώτα χρόνια να αντιπαρατεθεί στον βουλγαρικό κίνδυνο, δηλαδή τους Βουλγάρους που ήθελαν την αυτονομία της Μακεδονίας, για να μπορέσουν ύστερα να πετύχουν την προσάρτηση της. Άρχισαν τότε να στέλνουν στη Μακεδονία αντάρτες και πράκτορες που πίεζαν τους κατοίκους, ιδίως τους ιερείς και τους δασκάλους να δηλώσουν ότι ήταν εξαρχικοί , ότι δηλαδή ανήκαν στη Βουλγαρική εκκλησία.

Οι Έλληνες αντιμετώπισαν αποτελεσματικά τη βουλγαρική απειλή. Οι ελληνικές κοινότητες και οι πολιτιστικοί σύλλογοι, το οικουμενικό πατριαρχείο, οι Μητροπόλεις, και η ελληνική κυβέρνηση ενίσχυσαν τα ελληνικά σχολεία της περιοχής και περιφρούρησαν τις εκκλησίες της. Συγχρόνως οι αξιωματικοί του ελληνικού στρατού, όπως ο Παύλος Μελάς από την Αθήνα, ο Κων/νος Μαζαράκης και ο Τέλλος Αγαπηνός (Άγρας) και οι οπλαρχηγοί από όλες τις ελληνικές περιοχές, όπως ο Τσόντος από την Κρήτη, ο Κων/νος Γαρέφης από το Πήλιο, ο Κώτας από τη Φλώρινα , μαζί με τους ντόπιους Έλληνες σχημάτισαν αντιστασιακές ομάδες για την προστασία της Μακεδονίας. Αυτοί ήταν οι Μακεδονομάχοι.

Τις προσπάθειες αυτών των αντάρτικων ομάδων συντόνιζαν αξιωματικοί του ελληνικού στρατού και διπλωμάτες όπως ο πρόξενος Θεσσαλονίκης Λάμπρος Κορομηλάς,

ο υποπρόξενος στο Μοναστήρι Ίων Δραγούμης

και δεσποτάδες όπως ο Γερμανός Καραβαγγέλης στην Καστοριά.

Έτσι ναυάγησε η προσπάθεια των Βουλγάρων να αλλοιώσουν την εθνική συνείδηση των κατοίκων της Μακεδονίας που απελευθερώθηκαν από τον ελληνικό στρατό στους Βαλκανικούς πολέμους 1912-1913.

Ο Παύλος Μελάς σκοτώθηκε στις 13 Οκτωβρίου 1904 έπειτα από μάχη στο χωριό Στάτιστα περικυκλωμένος από 150 Οθωμανούς. Ήταν 34 ετών.