Το γιορταστικό «τρίγωνο» των ημερών 4, 5 και 6 Δεκεμβρίου (οι γιορτές της Αγίας Βαρβάρας, του Αγίου Σάββα και του Αγίου Νικολάου) ονομάστηκε από το λαό μας «Νικολοβάρβαρα».
Η προστάτιδα της ασθένειας
Η Αγία Βαρβάρα θεωρείται προστάτιδα κατά της ασθένειας της ευλογιάς. Παλαιότερα στην Ζάκυνθο, όταν υπήρχε επιδημία της νόσου, έκαναν λιτανείες και προσκυνούσαν ιερό λείψανο της Αγίας που βρισκόταν εκεί.
Παλιότερα οι γυναίκες έκαναν πίτα με αλεύρι, την έψηναν στο φούρνο και έπειτα την περιέχεαν με μέλι. Την έβαζαν κατόπιν σ’ ένα τραπέζι και το τραπέζι το έβαζαν σ’ ένα σταυροδρόμι. Εκεί πήγαινε ο ιερεύς και έκανε παράκληση, Κατόπιν η νοικοκυρά έκοβε την πίτα και τη μοίραζε στον κόσμο. Από το μέλι της πίτας έκαναν σταυρό στην πόρτα τους. Και στο Μπαϊντίρι της Μικράς Ασίας παρασκεύαζαν τη «βαρβάρα» σε τρίστρατο, δηλαδή εορτάσιμη πανσπερμία κολλύβων.
Στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στην Θράκη το γλυκό γίνεται με κοπανισμένο σε γουδί σιτάρι, το οποίο βράζεται και ανακατεύεται με κοπανισμένο, ψημένο σουσάμι, αμύγδαλα, καρύδια και γλυκαίνεται με πετιμέζι, χυμό ροδιών, χουρμάδες, σύκα ή ζάχαρη. Στους Έλληνες χριστιανούς είναι γνωστό και ως βαρβάρα, από την εορτή της Αγίας Βαρβάρας, κατά την οποία φτιάχνεται και μοιράζεται συμβολίζοντας την πανσπερμία. Το ίδιο γλυκό κάνουν και οι Έλληνες μουσουλμάνοι της Θράκης γιορτάζοντας την Ημέρα του Ασουρέ, το οποίο μοιράζουν σε γείτονες.
Ο Άγιος Σάββας
Στις 5 Δεκεμβρίου τιμούμε τον Όσιο Σάββα τον ηγιασμένο. Ο Άγιος καταγόταν από την Καππαδοκία κι έζησε την εποχή του αυτοκράτορα Θεοδοσίου του Β΄ του Μικρού. Ο Άγιος Σάββας καταγόταν από το χωριό Μουταλάσκη της Καππαδοκίας και ήταν γιος ευσεβών γονέων, του Ιωάννη και της Σοφίας. Από πολύ νωρίς γνώρισε τις θείες βουλές και αποφάσισε να αφιερωθεί στο μοναστικό βίο.
Είχε τόση πίστη που κάποτε μπήκε σε ένα κλίβανο πυρός από τον οποίο βγήκε αβλαβής με τη βοήθεια του Θεού. Όταν ήταν δεκαοχτώ ετών έφυγε από το μοναστήρι των Φλαβιανών και πήγε στα Ιεροσόλυμα. Από εκεί κατευθύνθηκε προς την έρημο της Ανατολής για να συναντήσει τον Μέγα Ευθύμιο. Ο Ευθύμιος τον έστειλε σε ένα κοινόβιο, το οποίο διηύθυνε ο όσιος Θεόκτιστος.
Η καλλιέργεια του πνεύματος του και ο ενάρετος χαρακτήρας του τον έκαναν να αποκτήσει το χάρισμα της θαυματουργίας. Το χάρισμα αυτό, το χρησιμοποιούσε για να βοηθήσει τους φτωχούς και τους ασθενείς.
Και ο Άγιος Νικόλαος
Το «τρίγωνο» κλείνει με τον Άγιο Νικόλαο στις 6 Δεκεμβρίου. Ο Άγιος γεννήθηκε τον 3 αιώνα μ.Χ. στα Πάταρα. Στην αρχή αφιερώθηκε στον ασκητικό βίο, λόγω όμως της ξεχωριστής αρετής του, τιμήθηκε με το αξίωμα του αρχιεπισκόπου Μύρων της Λυκίας. Από τη θέση αυτή καθοδηγούσε και βοηθούσε με αγάπη το λαό του. Ο Άγιος Νικόλαος είναι προστάτης του Πολεμικού Ναυτικού και του Λιμενικού, καθώς και όλων των ναυτικών.
Λαϊκές παραδόσεις
Η λαϊκή παράδοση, βαθιά ριζωμένη στον τόπο μας και ιδιαίτερα στην Περιφέρεια, έχει πολλά να πει τούτες τις μέρες των αγίων.
Κάποιες παραδοσιακές λαϊκές παροιμίες που υπάρχουν για τα «Νικολοβάρβαρα»: Απ’ τα Νικολοβάρβαρα αρχίζει κι ο χειμώνας ή Τ’ άη Νικολοβάρβαρα κάνει νερά και χιόνια. Και: Αγιά Βαρβάρα μίλησε κι ο Σάββας απλοήθη: Μαζώχτε ξύλα κι άχερα και σύρτε και στο μύλο τι Άγιο Νικόλας έρχεται τα χιόνια φορτωμένος. Τα Νικολοβάρβαρα κατεβασιές και χιόνια, μπουράσκες και τελώνια.
Λέγεται ότι της Αγίας Βαρβάρας το ξεροβόρι βαρβαρώνει. Όπως τ’ Αγίου Αντρέα το κρύο «ανδρειώνει». Κι’ ύστερα το χιόνι πέφτει απανωτό και κλείνει τις στράτες και τα περάσματα τα κοπάδια και τους τζομπαναρέους. Οι άνθρωποι είναι δεμένοι με τη γη και με τη φύση κι’ εδώ ζητούν και βρίσκουν τις σωστές εξηγήσεις: Η γης παγώνει, τα σπαρτά και τα δέντρα ζαρώνουν και σκεβρώνουν σαν τους ανθρώπους απ’ το πολύ κρύο, βαρβαρώνουν κι’ αγριεύουν. Ύστερα απλώνεται παντού στα βουνά και στους κάμπους το λευκό χαλί του χιονιού που ζεσταίνει και γλυκαίνει τους σπόρους και τις ρίζες πού’ ναι βαθιά παραχωμένοι…
Η εκκλησία μας γιορτάζει τη μνήμη της στις 25 Νοεμβρίου.
Είχε μεγάλη μόρφωση και ήταν κάτοχος της λατινικής γλώσσας και της ελληνικής φιλολογίας. Σπούδασε φιλοσοφία και ρητορική και πολλές ξένες γλώσσες της εποχής της. Από νεαρή ηλικία ασπάσθηκε τον Χριστιανισμό και εργάσθηκε με ενθουσιασμό για τη διάδοσή του .
Η ρητορική της δεινότητα , οι πολλές της γνώσεις , η σπάνια ομορφιά και η σοφία της την έκαναν γνωστή στην εποχή της.
Λέγεται ότι ήταν 18 ετών επισκέφτηκε τον Ρωμαίο αυτοκράτορα, ο οποίος ήταν πιθανόν ο Μαξέντιος, και προσπάθησε να τον πείσει να σταματήσει τους διωγμούς κατά των Χριστιανών.
Συνελήφθη όμως από τον διοικητή της περιοχής, ο οποίος προσπάθησε με συζητήσεις να την πείσει να αρνηθεί την πίστη της. Μάλιστα ο διοικητής συγκάλεσε δημόσια συζήτηση με τους πιο άξιους ρήτορες της Αλεξάνδρειας, τους οποίους όμως η Αικατερίνη αποστόμωσε. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά κάποιοι από τους συνομιλητές της Αικατερίνης πείσθηκαν από το λόγια της και ασπάστηκαν τη Χριστιανική Πίστη.
Όταν έμαθε η σύζυγος του αυτοκράτορα, Φαυστίνα, τον λόγο για τον οποίο είχε φυλακιστεί και είχε καταδικαστεί σε θάνατο, όχι απλώς συγκινήθηκε από τη στάση της, αλλά ζήτησε να της δοθεί η άδεια να την επισκεφτεί στο κελί της. Με συνοδεία 200 στρατιωτών, οι οποίοι είχαν ως επικεφαλής τον Φρούραρχο Πορφύριο, συναντήθηκε μαζί της. Όμως τόσο η Φαυστίνα όσο και οι στρατιώτες προσηλυτίστηκαν από την Αικατερίνη στη νέα θρησκεία.
Όταν το έμαθε, ο αυτοκράτορας διέταξε τον αποκεφαλισμό της συζύγου του, Φαυστίνας, του φρουράρχου και των στρατιωτών και διέταξε την εκτέλεση της Αγίας με μαρτυρικό τρόπο.
Η Αικατερίνη έμεινε ακλόνητη στην πίστη της ως το τέλος της ζωής της…
Στις 26 του μηνός Νοεμβρίου η Εκκλησία μας τιμά τον Άγιο Στυλιανό, ο οποίος είναι ιδιαίτερα αγαπητός στον λαό και θεωρείται προστάτης των βρεφών και νηπίων.
Ο Άγιος Στυλιανός γεννήθηκε στην Παφλαγονία της Μικράς Ασίας , μεταξύ του 400 και 500 μ.Χ.Από την παιδική του ηλικία έδειξε τα σπάνια προτερήματα της αγιασμένης ζωής του. Αν και ήταν και αυτός παιδί και νέος και έφηβος, μολονότι είχε κι εκείνος σάρκα, εν τούτοις δεν άφησε τις επιθυμίες να μολύνουν το πνεύμα και την ψυχή του. Φιλοσόφησε με την αληθινή σοφία του Θεού και είδε πόσο πρόσκαιρος και τιποτένιος είναι ο υλικός τούτος κόσμος.
Ο Θεός βράβευσε το ιερό του αίσθημα και του έδωσε την θαυματουργική δύναμη να θεραπεύει τα ασθενικά παιδιά. Μητέρες από κοντινά και μακρινά μέρη, με φορτωμένα στους ώμους ανάπηρα και άρρωστα παιδιά έτρεχαν , με πόνο και πίστη, κοντά στον Άγιο για να ζητήσουν την θεραπεία των παιδιών τους. Μέρες ολόκληρες βάδιζαν μέσα σ’ έρημα μέρη για να βρουν την δοξασμένη από τον Θεό ασκητική σπηλιά του Αγίου Στυλιανού. Και όταν έφθασαν εκεί, με δάκρυα στα μάτια έπεφταν στα πόδια του Γέροντα ασκητή, δόξαζαν τον Θεό, που τον συνάντησαν και τον παρακαλούσαν να γιατρέψει τα παιδιά τους.
Τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου 1967 γράφεται μια κατάμαυρη σελίδα στην ιστορία της πατρίδας μας. Γραμμένη απ’ αυτούς, που πάντα με τη βοήθεια των ξένων δυναστεύουν τον πολύπαθο τόπο μας. Μια ομάδα μικρόψυχων αξιωματικών επέβαλε στη χώρα μας την εγκαθίδρυση στυγνού τυραννικού καθεστώτος.
Γεώργιος Παπαδόπουλος
Στ. Παττακός, Γ. Παπαδόπουλος, Ν. Μακαρέζος
Η Βουλή περικυκλωμένη από τεθωρακισμένα
Σύμβολο της Χούντας
Μεγάλη αιμάτινη πληγή στο κορμί της πατρίδας τούτη η περίοδος, όπου ο φασισμός σκέπαζε τα πάντα. Κατέλυσαν τις συνταγματικές ελευθερίες. Ακύρωσαν βασικά άρθρα του συντάγματος. Φίμωσαν τον τύπο. Χιλιάδες πατριώτες, αγωνιστές της δημοκρατίας, στέλνονταν εξορία στα ξερονήσια: στη Μακρόνησο, τα Γιούρα, τη Λέρο. Εκεί που δεν ήξεραν αν θα ξανάβλεπαν τη μάνα τους και τα παιδιά τους. Ο λαός υπέφερε.
Τότε όμως και όταν φαινόταν ότι τίποτα δε θα μπορούσε να κλονίσει τη δικτατορία, έγινε το θαύμα. Ένα από εκείνα τα θαύματα που μονάχα σε τούτο το λαό είναι γνώριμα. Αρχίζουν οι πρώτες προσπάθειες ανατροπής της Χούντας. Στις 13 Αυγούστου 1968, γίνεται απόπειρα δολοφονίας του δικτάτορα Παπαδόπουλου απ’ τον Αλέξανδρο Παναγούλη. Ο ίδιος, λίγο πριν την αποτυχία της προσπάθειάς του, είχε πει στους συντρόφους του: – Ξεχάστε τη λέξη «φόβος». Κι αν με σκοτώσουν ή με πιάσουν, εσείς θα συνεχίσετε τον αγώνα τραγουδώντας.
Στο μεταξύ στο εξωτερικό, μορφές των γραμμάτων και των τεχνών, διαμαρτύρονται και ζητούν απεγνωσμένα βοήθεια. Ένας από τους κορυφαίους ποιητές μας, ο Γιώργος Σεφέρης, λέει: – Βλέπω μπροστά μου τον γκρεμό στον οποίο οδηγεί η καταστροφή που κάλυψε τον τόπο. Η ανωμαλία αυτή πρέπει να σταματήσει. Είναι εθνική επίταξη.Και η μεγάλη μας τραγωδός Άννα Συνοδινού: – Μια παράκληση γεμίζει την καρδιά μου και η φωνή μου απευθύνεται σ’ όλους τους Έλληνες και ξένους που πιστεύουν στο δημιουργικό, ελεύθερο βίο. Βοηθήστε να αποκατασταθεί η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, να ξαναρχίσει η ελεύθερη ζωή.
Η πρώτη φοιτητική εξέγερση έγινε στις 14 του Φλεβάρη του 1972στο Πολυτεχνείο, σαν αντίδραση σ’ ένα σκληρό μέτρο που εξήγγειλε η Χούντα. Η αστυνομία, παραβιάζοντας το πανεπιστημιακό άσυλο, μπήκε στο Πολυτεχνείο και συνέλαβε 11 φοιτητές, τους οποίους οδήγησαν σε στρατώνες, αφού τους ανάγκασαν να διακόψουν τις σπουδές τους.
Άλλη μια έκρηξη έγινε στις 23 του Φλεβάρη στη Νομική. Άντρες της Χούντας επιτέθηκαν με ιδιαίτερη σκληρότητα και κακοποίησαν φοιτητές και φοιτήτριες.
Τετάρτη 14 Νοεμβρίου 1973
Τη μέρα αυτή αρχίζει το τριήμερο του μεγάλου ξεσηκωμού. Οι γενικές συνελεύσεις των φοιτητών αποφασίζουν κατάληψη. Το μεσημέρι η αστυνομία κυκλώνει το Πολυτεχνείο, ενώ οι φοιτητές γράφουν τα πρώτα συνθήματα: «ΨΩΜΙ, ΠΑΙΔΕΙΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» – «ΚΑΤΩ Η ΧΟΥΝΤΑ» – «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ».
Πέμπτη 15 Νοεμβρίου 1973
Οι φοιτητές με τα μεγάφωνα καλούν τον κόσμο να τους συμπαρασταθεί. Ο αγώνας φουντώνει. Το πλήθος, μέσα και έξω από το Πολυτεχνείο, πυκνώνει. Ποτάμια λαού απ’ όλα τα μέρη της Αθήνας καταφθάνουν εκεί. Οι αστυφύλακες χωρίς να το κατορθώνουν, όσες μεθόδους κι αν χρησιμοποιούν, συνιστούν στον κόσμο να φύγει.
Οι φοιτητές της Σχολής Μηχανολόγων φτιάχνουν ραδιοσταθμό. Οι φωνές ενός φοιτητή και μιας φοιτήτριας δονούν την ατμόσφαιρα.
«Εδώ Πολυτεχνείο. Σας μιλά ο ραδιοφωνικός σταθμός των ελεύθερων αγωνιζόμενων φοιτητών, των ελεύθερων αγωνιζόμενων Ελλήνων».
Παρασκευή 16 Νοεμβρίου 1973
Πλήθος λαού κατεβαίνει στο Πολυτεχνείο. Εργάτες από τα Μέγαρα, από την Ελευσίνα. Φοιτητές από την Πάτρα και τη Θεσσαλονίκη, μαθητές γυμνασίων. Στην Πατησίων πια με δυσκολία περνούν τα αυτοκίνητα και τα τρόλεϊ. Στους δρόμους προκαλούνται συγκρούσεις αστυνομίας και διαδηλωτών.
Όμως ο φασισμός έχει στη διάθεσή του τα όπλα, τα θωρακισμένα οχήματα και τα τανκς. Προσπαθεί μ’ αυτά να τρομοκρατήσει το λαό, τους διαδηλωτές, να εξουδετερώσει τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» του Πολυτεχνείου.
Η αστυνομία ζητάει τη διασφάλιση της τάξης με τμήματα πεζικού και τεθωρακισμένα. Τανκς κυκλώνουν το Πολυτεχνείο. Οι φοιτητές ψάλλουν τον εθνικό ύμνο και φωνάζουν: «Ο στρατός μαζί μας» – «Όχι αίμα αδελφικό» – «Στρατός και λαός μαζί». Τα μεγάφωνα λένε: «Είμαστε άοπλοι, είμαστε Έλληνες, αδέλφια μας φαντάροι δε θα μας χτυπήσετε».
https://youtu.be/Jj63We4qZzk
Και ξαφνικά, στις 3 το πρωί, ένα τανκ, με την κάνη στραμμένη ολόισια στην καρδιά της πατρίδας. Η πόρτα πέφτει κάτω από τη δύναμη του σιδερένιου οχήματος. Μαζί της και τα τρία παιδιά που ήταν στο κιγκλίδωμα.
Οι φοιτητές τρέχουν προς τα κτήρια. Μπαίνουν μέσα στρατιώτες και αστυνομικοί. Πυροβολισμοί, φωνές, συνθήματα, βρισιές, σειρήνες…
Το αθάνατο πνεύμα της Δημοκρατίας ζυγιάστηκε μαζί με τα τανκς. Βάρυνε η Δημοκρατία.
Οι χουντικοί εκτέλεσαν ένα από τα πιο στυγερά εγκλήματα στην πόλη του Περικλή που έδωσε σ’ όλο τον κόσμο τα φώτα της Δημοκρατίας και διακήρυξε την ύψιστη αξία της ανθρώπινης ελευθερίας.
Μετά την ήττα της στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο η Γερμανία έχασε αρκετά εδάφη, ενώ εξαναγκάστηκε να πληρώσει μεγάλες αποζημιώσεις και να μειώσει δραστικά το στρατό της. Αλλά και η ηττημένη Βουλγαρία υποχρεώθηκε να παραχωρήσει τη Δυτική Θράκη στην Ελλάδα.
Στη διάρκεια του Μεσοπολέμου πολλά δημοκρατικά πολιτεύματα κατέρρευσαν και τα διαδέχθηκαν δικτατορίες. Στη Γερμανία το 1933 πήρε την εξουσία ο αρχηγός του ναζιστικού κόμματος Αδόλφος Χίτλερ, που υποσχόταν να ξανακάνει τη χώρα υπολογίσιμη δύναμη από τους αντιπάλους της.
Από το 1922 στην Ιταλία είχε επικρατήσει ο ιδρυτής του φασιστικού κόμματος,Μπενίτο Μουσολίνι. Το 1936 η Ιταλία συμμάχησε με τη Γερμανία (άξονας Ρώμης-Βερολίνου), στην προσπάθειά της να κυριαρχήσει στη Μεσόγειο και στα Βαλκάνια, επαναφέροντας την ένταση και τους φόβους ενός νέου πολέμου πάνω από την Ευρώπη.
Οι φόβοι δεν άργησαν να επαληθευτούν. Ο Χίτλερ ανάγκασε την Αυστρία να ενωθεί με τη Γερμανία ενώ τον επόμενο χρόνο εισέβαλε στην Τσεχοσλοβακία.
Παράλληλα ο ιταλικός στρατός κατέλαβε το 1939 την Αλβανία, κρούοντας το καμπανάκι του κινδύνου για την Ελλάδα. Η ιταλική επιθετικότητα δεν βρήκε την Ελλάδα απροετοίμαστη. Ο Ιωάννης Μεταξάς είχε ήδη από το 1936 φροντίσει για τη στρατιωτική προετοιμασία της χώρας. Έτσι, διπλασίασε τις πολεμικές δαπάνες, μερίμνησε για τη δημιουργία αξιόπιστου πυροβολικού και εκπόνησε σχέδια μάχης για ενδεχόμενες επιθέσεις από τη Βουλγαρία και αργότερα από την Ιταλία.
Το 1939 ξέσπασε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, όταν ο γερμανικός στρατός εισέβαλε στη γειτονική Πολωνία, που την ασφάλειά της είχε εγγυηθεί η Αγγλία. Πολλές χώρες της Ευρώπης, με πρώτες την Αγγλία και τη Γαλλία, κήρυξαν πόλεμο στις δυνάμεις του Άξονα, σχηματίζοντας τη δική τους συμμαχία.
Ο πόλεμος γρήγορα επεκτάθηκε κι έγινε παγκόσμιος. Με τον Άξονα συμμάχησε η Ιαπωνία, ενώ με τους Συμμάχους συντάχθηκε η Ρωσία και κατόπιν οι ΗΠΑ.
Η Ελλάδα μπήκε στον πόλεμο τον Οκτώβριο του 1940. Είχαν προηγηθεί εχθρικές ιταλικές ενέργειες, με σοβαρότερη τον τορπιλισμό του καταδρομικού «Έλλη» από ιταλικό υποβρύχιο, τον Δεκαπενταύγουστο του 1940, στο λιμάνι της Τήνου.
Ένοπλη Φάση (1904-1908): Αυτή είναι η πιο γνωστή περίοδος.
Βουλγαρική δράση: Οι Βούλγαροι κομιτατζήδες (μέλη της Εσωτερικής Μακεδονικής Επαναστατικής Οργάνωσης – ΕΜΕΟ) πραγματοποίησαν τρομοκρατικές ενέργειες και προσπάθησαν να εκβουλγαρίσουν βίαια τους σλαβόφωνους και τους ελληνόφρονες πληθυσμούς. Η εξέγερση του Ίλιντεν το 1903 από τους Βούλγαρους εντάθηκε την κρίση.
Ελληνική αντίδραση: Το επίσημο ελληνικό κράτος, μετά από αρχική διστακτικότητα (λόγω και της ήττας του 1897), αποφάσισε να εμπλακεί ενεργά. Σχηματίστηκαν ένοπλα ελληνικά αντάρτικα σώματα από αξιωματικούς του ελληνικού στρατού (που έδρασαν ανεπίσημα) και ντόπιους Μακεδόνες οπλαρχηγούς, γνωστούς ως Μακεδονομάχους.
Σκοπός της Ελλάδας: Να αντιμετωπίσει τη βουλγαρική τρομοκρατία, να διατηρήσει την ελληνική συνείδηση του πληθυσμού και να ενισχύσει τις ελληνικές θέσεις ενόψει μελλοντικής διανομής της Μακεδονίας.
Σημαντικές μορφές: Ο Παύλος Μελάς, ο οποίος υπήρξε από τους πρωτεργάτες και ο πρώτος Έλληνας αξιωματικός που έπεσε στον Αγώνα (1904), ο Ίων Δραγούμης (διπλωμάτης), ο Μητροπολίτης Καστοριάς Γερμανός Καραβαγγέλης, ο Καπετάν Άγρας (Σαράντος-Άγαπηνος Τέγος) και πολλοί άλλοι ντόπιοι και από την ελεύθερη Ελλάδα.
Τέλος του Αγώνα (1908): Ο ένοπλος αγώνας έληξε ουσιαστικά με την Επανάσταση των Νεοτούρκων το 1908, όταν το Οθωμανικό κράτος παραχώρησε σύνταγμα και ίσα δικαιώματα στους πολίτες του, τερματίζοντας αρχικά τις αντάρτικες συγκρούσεις.
Αποτέλεσμα: Ο Μακεδονικός Αγώνας θεωρείται ότι απέτρεψε τον βίαιο εκβουλγαρισμό της Μακεδονίας και διατήρησε την ελληνική συνείδηση και συνοχή του Ελληνισμού στην περιοχή, προετοιμάζοντας το έδαφος για την ενσωμάτωση μεγάλου μέρους της Μακεδονίας στο ελληνικό κράτος μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913).
Ήταν ένας ιδιότυπος, ακήρυκτος πόλεμος, κυρίως Ελληνοβουλγαρικός, που διεξήχθη σε οθωμανικό έδαφος.
Ο Μακεδονικός αγώνας (1904- 1908), δηλαδή ο αγώνας για τη Μακεδονία , ήταν η τελευταία και η πιο κρίσιμη φάση της προσπάθειας των Ελλήνων να ελευθερώσουν την περιοχή.
Το ελληνικό κράτος δεν μπορούσε τα πρώτα χρόνια να αντιπαρατεθεί στον βουλγαρικό κίνδυνο, δηλαδή τους Βουλγάρους που ήθελαν την αυτονομία της Μακεδονίας, για να μπορέσουν ύστερα να πετύχουν την προσάρτηση της. Άρχισαν τότε να στέλνουν στη Μακεδονία αντάρτες και πράκτορες που πίεζαν τους κατοίκους, ιδίως τους ιερείς και τους δασκάλους να δηλώσουν ότι ήταν εξαρχικοί , ότι δηλαδή ανήκαν στη Βουλγαρική εκκλησία.
Οι Έλληνες αντιμετώπισαν αποτελεσματικά τη βουλγαρική απειλή. Οι ελληνικές κοινότητες και οι πολιτιστικοί σύλλογοι, το οικουμενικό πατριαρχείο, οι Μητροπόλεις, και η ελληνική κυβέρνηση ενίσχυσαν τα ελληνικά σχολεία της περιοχής και περιφρούρησαν τις εκκλησίες της. Συγχρόνως οι αξιωματικοί του ελληνικού στρατού, όπως ο Παύλος Μελάς από την Αθήνα, ο Κων/νος Μαζαράκης και ο Τέλλος Αγαπηνός (Άγρας) και οι οπλαρχηγοί από όλες τις ελληνικές περιοχές, όπως ο Τσόντος από την Κρήτη, ο Κων/νος Γαρέφης από το Πήλιο, ο Κώτας από τη Φλώρινα , μαζί με τους ντόπιους Έλληνες σχημάτισαν αντιστασιακές ομάδες για την προστασία της Μακεδονίας. Αυτοί ήταν οι Μακεδονομάχοι.
Τις προσπάθειες αυτών των αντάρτικων ομάδων συντόνιζαν αξιωματικοί του ελληνικού στρατού και διπλωμάτες όπως ο πρόξενος Θεσσαλονίκης Λάμπρος Κορομηλάς,
ο υποπρόξενος στο Μοναστήρι Ίων Δραγούμης
και δεσποτάδες όπως ο Γερμανός Καραβαγγέλης στην Καστοριά.
Έτσι ναυάγησε η προσπάθεια των Βουλγάρων να αλλοιώσουν την εθνική συνείδηση των κατοίκων της Μακεδονίας που απελευθερώθηκαν από τον ελληνικό στρατό στους Βαλκανικούς πολέμους 1912-1913.
Ο Παύλος Μελάς σκοτώθηκε στις 13 Οκτωβρίου 1904 έπειτα από μάχη στο χωριό Στάτιστα περικυκλωμένος από 150 Οθωμανούς. Ήταν 34 ετών.
Χαράξτε τον δικό σας δρόμο, με τίμιο τρόπο, με ταπεινότητα, με τις δικές σας δυνάμεις, με τις δικές σας προσπάθειες και τη δική σας κούραση. Μέχρι εκεί που μπορεί ο καθένας και λίγο παραπάνω.
Η ώρα που λέμε αντίο με τα παιδιά της Έκτης είναι κάθε φορά δύσκολη! Μαθήματα, αναμνήσεις, καλές και άσχημες στιγμές, εντάσεις, φιλίες,συγκρούσεις,ανέμελα χρόνια… Όλα έρχονται ξαφνικά στο μυαλό και, με έναν όμορφο τρόπο, μεταμορφώνονται σε συγκίνηση, σε δάκρυα, ακόμα και σε κλάματα!
Ο Κωνσταντίνος ήταν Ρωμαίος αυτοκράτορας επί της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Στην ιστορία έχει μείνει γνωστός και ως Μέγας Κωνσταντίνος. Στην ουσία είναι και ο ιδρυτής της Κωνσταντινούπολης (πρωτεύουσας του Βυζαντίου) η οποία από αυτόν πήρε και το όνομά της. Βέβαια η πόλη προϋπήρχε με άλλη ονομασία.
Μέχρι και πριν την εποχή του, στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία (Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία) οι Χριστιανοί διώκονταν από το τότε καθεστώς. Πολλές φορές μάλιστα βασανίζονταν και θανατώνονταν.
Ο Μέγας Κωνσταντίνος όταν έγινε αυτοκράτορας νομοθέτησε την ανεξιθρησκεία (διάταγμα των Μεδιολάνων). Δηλαδή έδωσε το δικαίωμα στους πολίτες της αυτοκρατορίας του να πιστεύουν σε όποια θρησκεία θέλουν. Ταυτόχρονα βέβαια προσπάθησε να περιορίσει και κάποιες αιρέσεις της εποχής.
Το αποτέλεσμα ήταν οι Χριστιανοί να μην διώκονται πλέον για την πίστη τους. Έτσι η θρησκεία αυτή διαδόθηκε με πολύ πιο γρήγορο τρόπο μέσα στην αυτοκρατορία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Μέγας Κωνσταντίνος δεν ήταν Χριστιανός κατά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Επομένως ο βίος του μέχρι και πριν γίνει Χριστιανός δεν συμβάδισε πάντα με το Χριστιανικό δόγμα. Όμως κατά το τέλος της ζωής του, ο Μέγας Κωνσταντίνος βαπτίστηκε Χριστιανός και ακολούθησε την πίστη αυτή.
Ανακηρύχθηκε Άγιος από τους Ορθόδοξους Χριστιανούς, καθώς και από Αγγλικανική εκκλησία. Επίσης και από διάφορα Λουθηρανικά παρακλάδια. Όμως δεν ανακηρύχθηκε Άγιος από την Ρωμαιοκαθολική εκκλησία επειδή σύμφωνα με κάποιες ιστορικές πηγές, ο Κωνσταντίνος πριν γίνει Χριστιανός κάποιες αποφάσεις που πήρε δεν συμβαδίζουν με τον τρόπο ζωής της θρησκείας.
Η Ελένη ήταν η μητέρα του Μέγα Κωνσταντίνου. Χρηματοδότησε την κατασκευή πολλών ιερών ναών και πρόσφερε πολύ σημαντικό έργο στο Χριστιανισμό. Το μεγαλύτερό της επίτευγμα είναι ότι αναζήτησε και βρήκε τον Τίμιο Σταυρό στους Αγίους Τόπους.
Η αγία Ελένη, λόγω της μεγάλης φιλανθρωπικής δράσης που ανέλαβε και του έργου που επιτέλεσε στους Αγίους Τόπους και τη Μικρά Ασία, είναι ιδιαίτερα αγαπητή μεταξύ των χριστιανών. Ο ελληνικός λαός έχει συνδέσει πλήθος παραδόσεις με το όνομά της. Μαζί με τον γιο της Κωνσταντίνο, θεωρούνται προστάτες των προσκυνητών στους Αγίους Τόπους. «Με τη βοήθεια του αγίου Κωνσταντίνου να πάτε και με την ευχή της αγίας Ελένης να γυρίσετε» έλεγε ο Μικρασιατικός Ελληνισμός.
Στη Βηθλεέμ και τον Γολγοθά διεξήγαγε μεγάλες ανασκαφές, κατά τις οποίες βρέθηκαν οι τόποι της Γέννησης, της Σταύρωσης και της Ανάστασης του Χριστού. Εκεί, αφού έδωσε εντολή να κατεδαφιστεί ο ναός της Αφροδίτης από τον Γολγοθά, η Ελένη ανέγειρε με αυτοκρατορικές χορηγίες τους μεγαλοπρεπείς ναούς της Γέννησης (στη Βηθλεέμ) και της Ανάστασης (στο λόφο του Γολγοθά), που μέχρι σήμερα αποτελούν τα σημαντικότερα μνημεία του Χριστιανισμού.
Η μεγάλη δόξα της Ελένης, μεταξύ προπάντων των χριστιανικών πληθυσμών, οφείλεται στην εύρεση του Τιμίου Σταυρού.
Γιατί ζυμώνουμε και ψήνουμε τσουρέκια την Μεγάλη Πέμπτη;
Το γλυκό ψωμί, το τσουρέκι είναι κάτι συμβολικό, καθώς αντιπροσωπεύει την Ανάσταση του Χριστού. Ρο αλεύρι «ζωντανεύει» και μεταμορφώνεται σε ψωμί, συμβόλου της ζωής.
Η λέξη «τσουρέκι» προέρχεται από την τουρκική «corek», που αναφέρεται σε οποιοδήποτε ψωμί είναι φτιαγμένο με ζύμη που έχει μαγιά. Μάλιστα υπάρχουν και αλμυρά και γλυκά, ενώ υπάρχει μεγάλη ποικιλία σε σχήματα και μεγέθη ανάλογα πάντα με την περιοχή.
Μάλιστα παλιότερα τους έδιναν και διάφορα ονόματα. «Κοφίνια», «δοξάρια», «αυγούλες», «κουτσούνες», «κουζουνάκια», είναι μερικά από αυτά. Βέβαια το πιο γνωστό είναι η πλεξούδα, στην μία άκρη της οποίας τοποθετείται και ένα κόκκινο αυγό, το οποίο χρησίμευε στην απομάκρυνση των κακών πνευμάτων.
Τσουρέκια έτοιμα να μπουν στο φούρνο.
Η ονομασία τσουρέκι υιοθετήθηκε από τους Έλληνες κατά την τουρκοκρατία και έκτοτε οι Ελληνίδες νοικοκυρές ξεκίνησαν να φτιάχνουν τη δική τους εκδοχή ενός γλυκού ψωμιού φτιαγμένο με γάλα, βούτυρο και αυγά. Πάντως αξίζει να σημειωθεί πως εκτός από το τσουρέκι, υπάρχουν και άλλα πασχαλινά ψωμιά γνωστά ως «λαμπροκουλούρα» ή «λαμπρόψωμο».
Βέβαια πλέον οι περισσότεροι επιλέγουν να αγοράζουν τσουρέκι από φούρνους και ζαχαροπλαστεία, ωστόσο η συνταγή του δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολη, αρκεί ο επίδοξος… φούρναρης να έχει κέφι και μεράκι.
Μεγάλη Πέμπτη: Η ημέρα που βάφουμε κόκκινα αυγά Εκτός όμως από το τσουρέκι η Μεγάλη Πέμπτη είναι η ημέρα που βάφουμε κόκκινα τα αυγά. Σύμφωνα με την παράδοση τα αυγά είναι σύμβολο της γονιμότητας και της έναρξης ενός νέου κύκλου ζωής, γιατί συμβολίζουν το Αίμα του Χριστού. Η Μεγάλη Πέμπτη είναι η ημέρα του Μυστικού Δείπνου. Τότε που ο Χριστός πρόσφερε άρτο και κρασί ως συμβολισμό για το σώμα Του και το αίμα Του στους 12 Αποστόλους.
Μάλιστα υπάρχει και μία ακόμη εκδοχή που θέλει την Παναγία να προσέφερε ένα καλάθι με αυγά στους φρουρούς του Χριστού, παρακαλώντας τους να μην τον βασανίσουν.
Ένα από τα πιο διαδεδομένα έθιμα του Πάσχα είναι τα κόκκινα αυγά και η διαδικασία του βαψίματος πρέπει να γίνεται σήμερα Μεγάλη Πέμπτη, κατά την παράδοση.
Στο ερώτημα γιατί βάφουμε κόκκινα αυγά τη Μεγάλη Πέμπτη η απάντηση «κρύβεται» σε διάφορες εκδοχές.
Τα αυγά βάφονται τη Μεγάλη Πέμπτη, η οποία είναι η ημέρα του Μυστικού Δείπνου, όπου ο Χριστός πρόσφερε άρτο και κρασί ως συμβολισμό για το σώμα Του και το αίμα Του, έτοιμος να θυσιαστεί για να ελευθερώσει τον κόσμο από τα δεσμά της αμαρτίας.
Η χριστιανική παράδοση θέλει τα αυγά, σύμβολο της γονιμότητας και της έναρξης ενός νέου κύκλου ζωής, να βάφονται κόκκινα, γιατί συμβολίζουν το Αίμα του Χριστού.
Σύμφωνα με μία εκδοχή η Παναγία πήρε ένα καλάθι αυγά και τα πρόσφερε στους φρουρούς Του Υιού της, ικετεύοντάς τους να μην τον βασανίσουν. Όταν τα δάκρυά της έπεσαν πάνω στα αυγά, τότε αυτά βάφτηκαν κόκκινα.
Μια άλλη ιστορία συνδέει το κόκκινο χρώμα με τη Μαρία Μαγδαληνή. Όταν ο Ρωμαίος αυτοκράτορας ενημερώθηκε για την Ανάσταση του Χριστού, τη θεώρησε τόσο απίθανη «όσο και το να βαφτούν τα αυγά κόκκινα». Η Μαρία Μαγδαληνή τότε, χρωμάτισε μερικά αυγά κόκκινα και του τα πήγε για να του επιβεβαιώσει το γεγονός.
Μία παραλλαγή της παραπάνω ιστορίας, θέλει μία γυναίκα να μην πιστεύει την είδηση της Ανάστασης Του Ιησού και να λέει: «Όταν τα αυγά που κρατώ θα γίνουν κόκκινα, τότε θα αναστηθεί και ο Χριστός». Και τότε αυτά έγιναν κόκκινα.
Λένε ακόμα πως το αυγό συμβολίζει τον τάφο του Χριστού που ήταν ερμητικά κλειστός, όπως το τσόφλι του αυγού, αλλά έκρυβε μέσα του τη «Ζωή», αφού από αυτόν βγήκε ο Χριστός και αναστήθηκε.
Σύμφωνα με το έθιμο, το πρώτο αυγό που βάφεται σε κάθε σπίτι είναι της Παναγίας και δεν πρέπει να το σπάει αλλά να φυλάγεται στο εικονοστάσι μέχρι το επόμενο Πάσχα.
Αυτήν την ημέρα οι νοικοκυρές δεν πλένουν, δεν απλώνουν ούτε κάνουν άλλες δουλειές στο σπίτι.
Θράκη: Στην Θράκη, ένα σημαντικό έθιμο είναι και το «κάψιμο του Ιούδα». Σύμφωνα με το έθιμο αυτό, τα παιδιά αφού φτιάξουν το ομοίωμα του Ιούδα, το περιφέρουν από σπίτι σε σπίτι και ζητούν κλαδιά. Την Μεγάλη Παρασκευή μετά την περιφορά του Επιταφίου, θα «κάψουν» τον Ιούδα. Συνηθίζεται μέρος της στάχτης αυτής, να παίρνουν για να την ρίξουν στα μνήματα.
Αράχοβα: Σημαντικό έθιμο στην Αράχοβα, είναι η περιφορά της εικόνας του Αγίου Γεωργίου. Ανήμερα του Πάσχα, ντόπιοι ντυμένοι με παραδοσιακές στολές, περιφέρουν την εικόνα του Άγιου, ενώ την επόμενη ημέρα πραγματοποιείται ο αγώνας των γερόντων.
Κύθνος: Υπάρχει το το έθιμο της «κούνιας». Την Κυριακή του Πάσχα στην κεντρική πλατεία του χωριού, στήνεται μια κούνια στην οποία κουνιούνται εναλλάξ αγόρια και κορίτσια ντυμένα με παραδοσιακές στολές. Σύμφωνα με το έθιμο, όποιο αγόρι κουνήσει ένα κορίτσι και το αντίθετο, δεσμεύεται ενώπιων Θεού και ανθρώπων, για γάμο!
Πάτμος: Υπάρχει το ιδιαίτερο έθιμο του «νιπτήρα». Αυτός λοιπόν στολίζεται με βάγια και πολύχρωμα ανοιξιάτικα λουλούδια. Την Μεγάλη Πέμπτη οι κάτοικοι του νησιού, αναπαριστούν τον Μυστικό Δείπνο.
Ύδρα: Στην Ύδρα, έχουν ένα ξεχωριστό έθιμο την Μεγάλη Παρασκευή. Εκεί στην συνοικία Καμίνι, ο Επιτάφιος μπαίνει στην θάλασσα και διαβάζεται η ακολουθία του. Ξεχωριστή θέση έχουν και τα πολύχρωμα βαρελότα που φωτίζουν στην συνέχεια τον ουρανό.
Χίος: Στην Χίο, έχουμε το γνωστό σε όλους μας πια έθιμο, του «ρουκετοπόλεμου».
Ρόδος: Στην Ρόδο, τα παιδιά το Μεγάλο Σάββατο γυρνούν από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούν τον «Λάζαρο». Το αντίτιμο είναι χρήματα ή αυγά, τα οποία και συγκεντρώνουν για να τα δώσουν αργότερα στους ιερείς.
Στην Καλαμάτα την Κυριακή του Πάσχα, αναβιώνει ένα ξεχωριστό τοπικό έθιμο, ο σαϊτοπόλεμος, του οποίου οι ρίζες βρίσκονται στους απελευθερωτικούς αγώνες του 1821.
Σύμφωνα με το θρύλο οι Μεσσήνιοι χρησιμοποίησαν σαΐτες γεμάτες εκρηκτικά και αναχαίτισαν το ιππικό των Τούρκων, τρομάζοντας τα άλογα τους και αποδεικνύοντας για άλλη μια φορά ότι η νίκη σε μια μάχη δεν αποκτιέται μόνο μέσα από την αριθμητική υπεροχή. Οι συμμετέχοντες αρκετοί ντυμένοι με παραδοσιακές φορεσιές, οπλισμένοι με σαΐτες που έχουν κατασκευάσει μόνοι τους από χαρτονένιους σωλήνες γεμισμένους μπαρούτι, αρχίζουν την εκτόξευση και ξεσηκώνουν το πλήθος που παρακολουθεί.
Τα «μπουλούκια» – έτσι ονομάζονται οι ομάδες των σαϊτολόγων – αναβιώνουν το έθιμο που δίνει έμφαση στην εφευρετικότητα των Ελλήνων και θυμίζει τον ηρωισμό τους επί Τουρκοκρατίας.
Ο Σαϊτοπόλεμος θα αναβιώσει και φέτος ανήμερα την Κυριακή του Πάσχα στο χώρο των παλαιών σφαγείων στη δυτική παραλία της Καλαμάτας.
Λεωνίδιο: Στο Λεωνίδιο, γίνεται κάτι μοναδικό. Το βράδυ της Ανάστασης, οι πιστοί των ενοριών, κατασκευάζουν φωτεινά «αερόστατα» τα οποία και αφήνουν να πετάξουν ψηλά στον ουρανό.
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ SWAY
Η πασχαλιά (Syringa vulgaris) είναι αυτοφυές είδος της Ελλάδας και «λέγεται πως ήταν το δένδρο που πρόσφερε τη δροσιά και τον ίσκιο του στην Παναγία και τον Ιωσήφ, όταν εκείνοι όδευαν προς την Αίγυπτο στην προσπάθεια τους να σώσουν τον Χριστό από τη μανία του Ηρώδη».
Η πασχαλιά με το υπέροχο χρώμα και την μοναδική μυρωδιά «Τότε, η Παναγία το ευλόγησε να είναι πάντα φορτωμένο με πανέμορφα, ευωδιαστά άνθη. Σύμφωνα με τον μύθο, όμως, το όνομά του το πήρε λίγο καιρό αργότερα, όταν οι Ιουδαίοι σταύρωσαν τον Χριστό. Είχε φυτρώσει κοντά στο Γολγοθά και βλέποντας τον Κύριο να σταυρώνεται μαράθηκε, από τον καημό του. Όταν τρεις μέρες μετά ο Ιησούς αναστήθηκε, το φυτό “ζωντάνεψε” ξανά. Τα άνθη της Πασχαλιάς είναι γνωστά για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες και από αυτά φτιάχνεται το λαμπρόλαδο που είναι πολύ καλό για εντριβές για ρευματισμούς, αρθρώσεις και τους μυϊκούς πόνους».
Αι γενεαί πάσαι (ω γλυκύ μου έαρ)
Το κατανυκτικό κείμενο του ύμνου αποδίδει τον πόνο της Παναγίας για τον επίγειο θάνατο του μοναδικού υιού της.
Είναι ένα μοιρολόι, μεγάλο θρησκευτικό τραγούδι στην Αποκαθήλωση του Εσταυρωμένου και στην Ακολουθία του Επιταφίου.
Εξιστορεί την σταύρωση του Ιησού και εκφράζει τον πόνο της Αγίας Μητέρας.
Κατά τον ύμνο, προσφωνεί το Τέκνον της έαρ,άνοιξή μου. Η λέξη έαρ είναι αρχαία ελληνική, ενώ στη μεσαιωνική Ελλάδα χρησιμοποιείτο η λέξη άνοιξις.
Προέρχεται από το ρήμα ανοίγνυμι, ανοίγω, διότι είναι η εποχή που ανοίγουν τα άνθη και τα μάτια των φυτών, για να αναπτυχθούν.
Οι στίχοι
Αι γενεαί πάσαι, ύμνον τη Ταφή Σου, προσφέρουσι Χριστέ μου.
Όλες οι γενιές, ύμνο στην Ταφή Σου, προσφέρουν, Χριστέ μου.
Καθελών του ξύλου, ο Αριμαθείας, εν τάφω Σε κηδεύει.
Κατεβάζοντάς Σε από το ξύλο [τον Σταυρό], ο Ιωσήφ από την Αριμαθαία Σε ενταφιάζει.
Μυροφόροι ήλθον, μύρα σοι, Χριστέ μου, κομίζουσαι προφρόνως.
Οι Μυροφόρες ήρθαν, μύρα σε Σένα, Χριστέ μου, φέρνοντας με προθυμία.
Ούς έθρεψε το μάννα, εκίνησαν την πτέρναν, κατά του ευεργέτου.
Αυτοί που έθρεψε το μάννα, κίνησαν το πόδι τους [στράφηκαν] εναντίον του ευεργέτη τους.
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
