ΕΝΑ ΑΠΛΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΚΥΚΛΩΜΑ
Κλειστό ηλεκτρικό κύκλωμα ονομάζεται ένα σύστημα το οποίο αποτελείται από μια μπαταρία (ηλεκτρική πηγή), ο κάθε πόλος της οποίας συνδεέται με τη βοήθεια ενός καλωδίου με τις επαφές μιας λυχνιολαβής, στην οποία είναι τοποθετημένο ένα λαμπάκι. Στο κλειστό ηλεκτρικό σύστημα από το λαμπάκι διέρχεται ηλεκτρικό φορτίο, με αποτέλεσμα να εκπέμπει φως.
1. Γυάλινο περίβλημα
2. Συρματάκι από βολφράμιο (ειδικό μέταλλο, ανθεκτικό σε μεγάλες θερμοκρασίες)
3. Σιδεράκια που στηρίζουν το συρματάκι από βολφράμιο
4. Στήριγμα (από πορσελάνη ή γυαλί) που στηρίζει τα σιδεράκια.
5. Επαφές
Στην εικόνα έχει σημασία να δεις ότι το κάθε σιδεράκι που στηρίζει το συρματάκι με το βολφράμιο καταλήγει σε κάθε μια από τις δύο επαφές. Το μπλε χρώμα που βλέπεις στα λαμπάκια είναι κενό αέρα δηλ. οι κατασκευαστές έχουν αφαιρέσει τον αέρα. Στις μεγάλες λάμπες συνήθως υπάρχει άζωτο. Το λαμπάκι και οι λάμπες που έχουν την ίδια κατασκευή ονομάζονται λαμπτήρες πυρακτώσεως και έχουν αποσυρθεί ή αποσύρονται από την αγορά.
ΣΤΑΤΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ
Ο στατικός ηλεκτρισμός σε προσομοίωση
Γιατί το μπαλόνι θα κολλήσει πάνω στην μάλλινη μπλούζα, αν το τρίψουμε πάνω της;
Εξήγηση:
Το μπαλόνι και η μπλούζα είναι ουδέτερα φορτισμένα: τα μόριά τους έχουν ίδιον αριθμό πρωτονίων (με θετικά ηλεκτρικά φορτία) και ηλεκτρονίων (με αρνητικά ηλεκτρικά φορτία).
Όταν τρίβουμε το μπαλόνι πάνω στην μπλούζα, τότε αυτό «παίρνει» κάμποσα από τα ηλεκτρόνιά του σ’ αυτήν. Έτσι, το μπαλόνι (με περισσότερα ηλεκτρόνια) γίνεται αρνητικά φορτισμένο, αφού έχει περισσότερα ηλεκτρόνια από πρωτόνια, και η μπλούζα φορτίζεται θετικά, αφού τα πρωτόνιά της, είναι περισσότερα από τα ηλεκτρόνιά της.
Επομένως, μπλούζα και μπαλόνι έχουν αντίθετα ηλεκτρικά φορτία, άρα έλκονται.
Η έλξη αυτή δημιουργεί στατικό ηλεκτρισμό.
Μπορούμε να δημιουργήσουμε εύκολα στατικό ηλεκτρισμό, τρίβοντας ορισμένες επιφάνειες μεταξύ τους (μαλλί με πλαστικό, χαρτί με πλαστικό, μαλλί με γυαλί, κλπ.).
Το πιο γνωστό παράδειγμα στατικού ηλεκτρισμού το βλέπουμε όταν κολλάνε μικρά κομματάκια φελιζόλ στο χέρι μας και δεν λένε να ξεκολλήσουν!
Άλλο παράδειγμα στατικού ηλεκτρισμού είναι οι αστραπές και οι κεραυνοί.
ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ
ΔΙΑΣΤΟΛΗ —- ΣΥΣΤΟΛΗ
ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟ
Διαφορές βρασμού & εξάτμισης
Στον βρασμό έχουμε τη δημιουργία φυσαλίδων σ’ όλη τη μάζα του υγρού, ενώ στην εξάτμιση έχουμε διαφυγή αερίων μόνο από την ελεύθερη επιφάνειά του.
Στον βρασμό το υγρό πρέπει να θερμανθεί και να φτάσει σε μια συγκεκριμένη θερμοκρασία, ενώ η εξάτμιση γίνεται ανεξάρτητα από τη θερμοκρασία του.
ΒΡΑΣΜΟΣ
Όταν θερμαίνουμε ένα υγρό, σε κάποια θερμοκρασία αυτό αρχίζει να αλλάζει φυσική κατάσταση και από υγρό γίνεται αέριο. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται βρασμός. Όσο διαρκεί ο βρασμός, η θερμοκρασία παραμένει σταθερή.
ΕΞΑΤΜΙΣΗ — ΣΥΜΠΥΚΝΩΣΗ
Εξάτμιση ονομάζεται το φαινόμενο της μετατροπής ενός υγρού σώματος σε αέριο μόνο από την επιφάνειά του,όταν παίρνει θερμότητα από το περιβάλλον.
Συμπύκνωση ονομάζεται το φαινόμενο της μετατροπής ενός αέριου σώματος σε υγρό, όταν δίνει θερμότητα.
ΤΗΞΗ ΠΗΞΗ
Μία βασική ιδιότητα των σωμάτων, την οποία αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας, είναι η φυσική τους κατάσταση.
Άλλα σώματα είναι στερεά, άλλα υγρά και άλλα αέρια.
Ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν, ένα υλικό μπορεί να είναι σε στερεή, υγρή ή αέρια φυσική κατάσταση.
Η μετατροπή των στερεών σε υγρά ονομάζεται τήξη
Κάθε στερεό σώμα μετατρέπεται σε υγρό σε μια συγκεκριμένη θερμοκρασία, η οποία ονομάζεται θερμοκρασία τήξης.
Το σώμα απορροφά θερμότητα.
Όση ώρα διαρκεί η τήξη, η θερμοκρασία διατηρείται σταθερή.
Το καθαρό νερό έχει θερμοκρασία τήξης 0ο C.
Συμπέρασμα
Η μετατροπή ενός υγρού σε στερεό, ονομάζεται πήξη .
Όση ώρα διαρκεί η πήξη, η θερμοκρασία διατηρείται σταθερή. Κάθε υγρό σώμα μετατρέπεται σε στερεό σε μια συγκεκριμένη θερμοκρασία, που ονομάζεται θερμοκρασία πήξης.
Το σώμα αποβάλλει (χάνει) θερμότητα.
Όση ώρα διαρκεί η πήξη, η θερμοκρασία διατηρείται σταθερή.
Για κάθε σώμα οι θερμοκρασίες τήξης και πήξης είναι ίσες.
Συμπέρασμα
|
ΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ- ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ- ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
  Η θερμοκρασία είναι μια έννοια που μας βοηθά να περιγράψουμε πόσο θερμό ή ψυχρό είναι ένα σώμα.
Όταν ένα σώμα είναι θερμό, λέμε ότι έχει υψηλή θερμοκρασία, όταν είναι ψυχρό, λέμε ότι έχει χαμηλή θερμοκρασία. Τη θερμοκρασία τη μετράμε με ειδικά όργανα, τα θερμόμετρα.
Όπως όλες οι αλλαγές γύρω μας, έτσι και η αλλαγή της θερμοκρασίας οφείλεται στην ενέργεια. Μία από τις μορφές ενέργειας είναι η θερμική ενέργεια.
Θερμική ενέργεια ονομάζουμε την κινητική ενέργεια των μορίων λόγω των συνεχών και τυχαίων κινήσεών τους.
 Τη θερμική ενέργεια την αντιλαμβανόμαστε από τη θερμοκρασία του σώματος. Όσο περισσότερη θερμική ενέργεια έχει ένα σώμα, τόσο μεγαλύτερη είναι και η θερμοκρασία του.
|
Συμπέρασμα
Η ενέργεια στον μονόδρομο!
Η ενέργεια ρέει από τα θερμότερα στα ψυχρότερα σώματα.
Πότε σταματάει η ροή της θερμότητας από ένα σώμα σε ένα άλλο;
Η ροή θερμότητας παύει όταν τα δύο σώματα αποκτήσουν την ίδια θερμοκρασία. Όταν δύο σώματα που βρίσκονται σε επαφή αποκτήσουν ίδια θερμοκρασία, λέμε ότι έχει αποκατασταθεί θερμική ισορροπία.
ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ
Το ταξίδι της τροφής, με εικόνες και απλά λόγια
|
|
Μόλις αρχίσουμε να μασάμε, το ταξίδι της τροφής ξεκινά. Κάθε μπουκιά ακολουθεί μία διαδρομή, που διαρκεί περίπου 30 ώρες.
Στο στόμα δημιουργείται, με το μάσημα και με την βοήθεια του σάλιου που παράγεται από τους σιελογόνους αδένες (1), η μπουκιά. Η μπουκιά κατεβαίνει πρώτα από τον φάρυγγα (2) και μετά από τον οισοφάγο (3). Στο στομάχι (4) η τροφή αναμειγνύεται με τα στομαχικά υγρά και γίνεται ένα παχύρρευστο υγρό. Στο συκώτι (5) παράγεται η χολή. Η χολή χρησιμεύει για να διασπά τα λίπη. Αποθηκεύεται στην χοληδόχο κύστη (ένα μικρό “σακουλάκι” ακριβώς κάτω από τον αριθμό 6) και εκκρίνεται στο δωδεκαδάκτυλο, το αρχικό τμήμα του λεπτού εντέρου (7).Το πάγκρεας (8) παράγει κάποιες χημικές ουσίες (το παγκρεατικό υγρό) οι οποίες εκκρίνονται επίσης στο δωδεκαδάκτυλο και είναι απαραίτητες για να διασπούν τους υδατάνθρακες και τις πρωτεΐνες. Με τα εντερικά υγρά που υπάρχουν μέσα στο λεπτό έντερο η τροφή διασπάται ακόμα περισσότερο. Τα χρήσιμα συστατικά περνούν μέσα στο αίμα και από εκεί μεταφέρονται στον οργανισμό. Τα άχρηστα υπολείμματα της τροφής γίνονται παχύρρευστα και τελικά, περνώντας μέσα από το παχύ έντερο (9), αποβάλλονται από τον πρωκτό (10). |
- Η αντίδραση του ιωδίου με το άμυλο: Το βάμμα ιωδίου έχει ένα χαρακτηριστικό καφέ ή πορτοκαλί χρώμα. Όταν έρχεται σε επαφή με το άμυλο (έναν πολυσακχαρίτη), προκαλείται μια αντίδραση που παράγει ένα έντονο μπλε ή μωβ χρώμα.
- Ο ρόλος του σάλιου: Όταν μασάτε το ψωμί, το σάλιο περιέχει ένα ένζυμο που ονομάζεται αμυλάση. Αυτό το ένζυμο ξεκινά τη διάσπαση του σύνθετου μορίου του αμύλου στα απλούστερα σάκχαρα.
- Το αποτέλεσμα: Μετά από κάποιο χρόνο μάσησης, η αμυλάση έχει μετατρέψει το μεγαλύτερο μέρος του αμύλου σε απλούστερα σάκχαρα. Αυτά τα σάκχαρα δεν αντιδρούν με το ιώδιο, οπότε το χρώμα του βάμματος παραμένει ίδιο και δεν εμφανίζεται η μωβ/μπλε απόχρωση.
ΤΑ ΔΟΝΤΙΑ ΜΑΣ
ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ
ΤΡΟΦΕΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ
|
Αν η ενέργεια που παίρνουμε με το φαγητό μας είναι περισσότερη από αυτή που μας είναι απαραίτητη, αν τρώμε περισσότερο απ’ όσο πρέπει, ο οργανισμός μας αποθηκεύει την παραπανίσια ενέργεια δημιουργώντας λίπος. Παχαίνουμε! Όταν κάνουμε δίαιτα, φροντίζουμε να παίρνουμε από τις τροφές που τρώμε λιγότερη ενέργεια από αυτή που χρειαζόμαστε. Ο οργανισμός μας αντιδρά στην «οικονομία» ενέργειας. Πεινάμε! Ο οργανισμός μας παίρνει την ενέργεια που χρειάζεται από την «αποθήκη» που έχει δημιουργήσει, το λίπος, οπότε αδυνατίζουμε.
|
|
Ο δεκάλογος της υγιεινής διατροφής
Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΖΕΤΑΙ
Με τις δραστηριότητές μας η ενέργεια μετατρέπεται διαρκώς σε μορφές που δεν μπορούμε να αξιοποιήσουμε. Όπως λέμε διαφορετικά, η ενέργεια υποβαθμίζεται.
Η ενέργεια από το πετρέλαιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί εύκολα. Όταν όμως χρησιμοποιούμε το πετρέλαιο για την κίνηση του φορτηγού, η ενέργεια υποβαθμίζεται. Μετατρέπεται σε θερμική ενέργεια στη μηχανή του αυτοκινήτου ή στα ελαστικά, καθώς αυτά τρίβονται στο οδόστρωμα. Την ενέργεια αυτή δεν μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε εύκολα.
Ο ανεμιστήρας λειτουργεί με ηλεκτρική ενέργεια που μπορεί να χρησιμοποιηθεί εύκολα. Κατά τη λειτουργία του όμως η ενέργεια μετατρέπεται σε θερμική ενέργεια, δηλαδή υποβαθμίζεται.
Όταν χρησιμοποιούμε το πετρέλαιο για την κίνηση του αυτοκινήτου,
➤ η χημική ενέργεια υποβαθμίζεται.
Ένα μέρος της μετατρέπεται
σε κινητική ενέργεια (επιθυμητό) αλλά το μεγαλύτερο μέρος της μετατρέπεται
σε θερμική ενέργεια (ανεπιθύμητο) στη μηχανή του αυτοκινήτου και στα ελαστικά, καθώς αυτά τρίβονται στο οδόστρωμα.
Η ενέργεια αυτή διαφεύγει στο περιβάλλον και δεν μπορεί να αξιοποιηθεί.
Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΛΛΑΖΕΙ ΣΥΝΕΧΩΣ ΜΟΡΦΗ
ΚΑΝΕ ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ.
Η ενέργεια και οι μετατροπές της
Αλληλεπιδραστική οπτική αναπαράσταση που παρουσιάζει τα μονοπάτια της ενέργειας και τις διάφορες μορφές που παίρνει, από την παραγωγή της μέχρι την κατανάλωσή της. Στόχοι του μαθησιακού αντικειμένου είναι αφενός να συνδέσουν οι μαθητές οικείες καταστάσεις με τις ενεργειακές μεταβολές που σχετίζονται με αυτές και αφετέρου να διακρίνουν τα «μονοπάτια» και τις «αποθήκες» της ενέργειας. Πιο συγκεκριμένα, το μαθησιακό αντικείμενο δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές να εντοπίσουν διάφορα «μονοπάτια» της ενέργειας, επιλέγοντας τα στοιχεία που σχετίζονται ενεργειακά.
Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΕΤΑΙ
Ενέργεια υπάρχει παντού στην φύση, και είναι αποθηκευμένη σε διάφορες μορφές και σε διάφορα μέρη: Στον ήλιο, το πετρέλαιο, τα ξύλα, το νερό, τον αέρα, το λυγισμένο ελατήριο, το τεντωμένο τόξο, τις μπαταρίες, τον ηλεκτρισμό, κλπ.
ΚΑΝΕ ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΙΣ ΤΙΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΧΕΙ ΠΟΛΛΑ ΠΡΟΣΩΠΑ
Ενέργεια = εν + έργο (έργο μέσα σε κάτι). Η ενέργεια είναι απαραίτητη και συνοδεύει όλες τις μεταβολές στη φύση. Είναι το φυσικό μέγεθος που προκαλεί τις διάφορες μεταβολές στον υλικό κόσμο.
ΥΛΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ
ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ
Τι είναι η πυκνότητα;
- Είναι μια ιδιότητα των υλικών σωμάτων.
- Εκφράζει τη σχέση μεταξύ της μάζας ενός σώματος και του όγκου του.
- Όσο μεγαλύτερη μάζα έχει ένα σώμα στον ίδιο όγκο, τόσο μεγαλύτερη είναι η πυκνότητά του.
-τα μόρια τους βρίσκονται πολύ κοντά το ένα στο άλλο
ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ
Ανάμεσα στα 4 σώματα μεγαλύτερη πυκνότητα έχει το Γ ,
διότι έχει την ίδια μάζα (1 kg) σε μικρότερο όγκο.
ΜΑΖΑ
Μάζα είναι η ποσότητα ύλης που έχει ένα αντικείμενο. Όσο πιο μεγάλη είναι η ποσότητα ύλης τόσο πιο μεγάλη είναι η μάζα ενός αντικειμένου.
Τη μάζα τη μετράμε με το κιλό. Το συμβολίζουμε κ.
Υποδιαίρεση του κιλού είναι το γραμμάριο. Το συμβολίζουμε γραμμ.
Πολλαπλάσιο του κιλού είναι ο τόνος. Τον συμβολίζουμε τον.
1 τόνος = 1.000 κιλά 1 κιλό = 1.000 γραμμάρια
Τη μαζα τη μετράμε με τη ζυγαριά (ζυγός σύγκρισης).
ΖΥΓΟΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗΣ
Έτσι, όταν ζυγίζουμε, το πιο βαρύ αντικείμενο είναι αυτό που έχει τη μεγαλύτερη μάζα και αναγκάζει τη ζυγαριά να γείρει προς τα κάτω.
ΕΧΕΙ Ο ΑΕΡΑΣ ΜΑΖΑ;
Βάρος και μάζα
Η μάζα είναι διαφορετική από το βάρος
Μάζα: Η μάζα ενός σώματος δε μεταβάλλεται όπου κι αν βρίσκεται το σώμα
Βάρος: Το βάρος μεταβάλλεται από τόπο σε τόπο.
(Βάρος είναι η δύναμη με την οποία μας έλκει η γη προς το κέντρο της)
Τι είναι Ύλη;
|
Ύλη είναι το υλικό από το οποίο αποτελείται οτιδήποτε υπάρχει γύρω μας. Όλα τα σώματα, στερεά, υγρά αέρια, μικρά ή μεγάλα είναι φτιαγμένα από ύλη. Από ύλη είμαστε φτιαγμένοι και εμείς οι άνθρωποι. |
Δομή της ύλης
|
Μόρια και άτομα Η ύλη αποτελείται από μικροσκοπικά σωματίδια, τόσο μικρά που δισεκατομμύρια από αυτά χωρούν στο κεφάλι μιας καρφίτσας. |
|
Μόριο Το μόριο είναι το μικρότερο σωματίδιο της ύλης που διατηρεί τις ιδιότητες του σώματος στο οποίο ανήκει. |
Άτομο Τα μόρια αποτελούνται από ακόμα μικρότερα σωματίδια, τα άτομα. Άτομο είναι το μικρότερο σωματίδιο της ύλης που μπορεί να συνδυαστεί με άλλα άτομα και να σχηματίσει μόρια. Τα άτομα αποτελούνται από ακόμα μικρότερα σωματίδια, τα πρωτόνια, τα νετρόνια και τα ηλεκτρόνια. |
ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΟΡΙΩΝ
| Στα αέρια σώματα, τα μόρια κινούνται ελεύθερα αλλάζοντας συνεχώς θέσεις, χωρίς να πλησιάζουν πολύ μεταξύ τους, μπορούν όμως να απομακρύνονται το ένα από το άλλο όσο είναι δυνατό. | Στα υγρά σώματα, τα μόρια κινούνται αλλάζοντας συνεχώς θέσεις, αλλά παραμένουν κοντά το ένα στο άλλο χωρίς να πλησιάζουν ή να απομακρύνονται μεταξύ τους. | Στα στερεά σώματα τα μόρια κινούνται πολύ κοντά το ένα στο άλλο και κοντά σε μόνιμες θέσεις τις οποίες δεν αλλάζουν, έτσι ώστε ούτε να πλησιάζουν μεταξύ τους ούτε να απομακρύνονται. |
