Elkab

 Σχεδόν τρεις πλανήτες θα χρειαζόταν η ανθρωπότητα αν ακολουθούσε τον σημερινό τρόπο ζωής των Ελλήνων. Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγει, μεταξύ άλλων, η έκθεση «Ζωντανός Πλανήτης 2008» της διεθνούς περιβαλλοντικής οργάνωσης WWF που μετρά τις επιπτώσεις του σύγχρονου τρόπου ζωής στα οικοσυστήματα και τους φυσικούς πόρους.

 Δυστυχώς για άλλη μία φορά η χώρα μας βρίσκεται στη λάθος κορυφή μίας ακόμη παγκόσμιας λίστας. Σύμφωνα με τα πορίσματα της έκθεσης «Ζωντανός Πλανήτης 2008», η Ελλάδα καταλαμβάνει την 11η χειρότερη θέση ανάμεσα στις 148 χώρες που εξετάστηκαν όσον αφορά το οικολογικό της αποτύπωμα, έχοντας χειροτερέψει τη θέση της σε σχέση με το 2006 (τότε καταλάμβανε τη 17η θέση).

Ο μέσος Έλληνας πολίτης χρειάζεται 59 στρέμματα βιολογικά παραγωγικής έκτασης (γη και νερό για να καλύψει τις ανάγκες του. Ταυτόχρονα, το εθνικό μας οικολογικό αποτύπωμα είναι υπερδιπλάσιο από τον ήδη ανησυχητικό παγκόσμιο μέσο όρο (27 στρέμματα ανά κάτοικο) και σχεδόν τρεις φορές μεγαλύτερο από τις δυνατότητες του πλανήτη (21 στρέμματα ανά κάτοικο). To γεγονός αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στο μεγάλο «ενεργειακό μας αποτύπωμα», δηλαδή στις συνεχώς αυξανόμενες ανάγκες μας σε ενέργεια (ετήσια αύξηση 2,4% (1990-2004) ? πολύ υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο).

Ιδιαίτερα δυσμενής είναι η θέση της χώρας μας και όσον αφορά την κατανάλωση νερού. Με μέση ετήσια κατανάλωση 2.389 κυβικών μέτρων ανά κάτοικο, έχουμε το δεύτερο μεγαλύτερο «υδατικό αποτύπωμα» μετά τις ΗΠΑ και διπλάσιο του παγκόσμιου μέσου όρου (1.243 κυβικά μέτρα / έτος / κάτοικο). To μεγάλο υδατικό μας αποτύπωμα αποδίδεται στην αυξημένη χρήση νερού για τη γεωργία (87%), στις απώλειες που παρουσιάζει το απαρχαιωμένο αρδευτικό και υδρευτικό δίκτυο της χώρας, αλλά και στη συνολική κακοδιαχείριση των υδάτινων πόρων.

«Ο τρόπος ζωής μας στην Ελλάδα έχει ξεπεράσει κατά πολύ το οικολογικό μας όριο. Αυτό οφείλεται κυρίως στη στρεβλή νοοτροπία μας που αντιμετωπίζει το φυσικό περιβάλλον ως ανεξάντλητη πηγή πόρων», δηλώνει ο Διευθυντής του WWF Ελλάς, Δημήτρης Καραβέλλας. «Ταυτόχρονα, η υπερκατανάλωση ενέργειας σε συνδυασμό με την εμμονή της Πολιτείας σε «βρώμικες» πηγές, όπως ο λιγνίτης, ενισχύουν διαρκώς τη δυσμενή θέση της χώρας μας», συνεχίζει ο κ. Καραβέλλας.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η έκθεση του WWF καταδεικνύει ότι το οικολογικό αποτύπωμα της ανθρωπότητας έχει διπλασιαστεί από το 1961, ξεπερνώντας την ικανότητα αναγέννησης του πλανήτη κατά 30% περίπου. Μάλιστα, τα τρία τέταρτα του πληθυσμού της γης ζουν σε χώρες που είναι «οικολογικοί οφειλέτες», δηλαδή η εθνική τους κατανάλωση ξεπερνά τη βιολογική φέρουσα ικανότητα της χώρας. Τις χειρότερες επιδόσεις καταγράφουν οι ΗΠΑ και η Κίνα, καθώς καταναλώνουν η κάθε μία σχεδόν το 21% της βιολογικής ικανότητας της γης. Η αύξηση αυτή του παγκόσμιου αποτυπώματος οφείλεται κυρίως στις εκπομπές αερίων από την καύση ορυκτών καυσίμων.

ΠΗΓΗ: WWF 28/10/08

Για πρώτη φορά ιάπωνες επιστήμονες δημιούργησαν κλώνους ποντικών οι οποίοι είχαν… αποδημήσει και είχαν καταψυχθεί επί 16 συναπτά έτη. Είναι η πρώτη φορά που επιτυγχάνεται η κλωνοποίηση ενός ζώου που έχει βγει… από τον πάγο. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η νέα τεχνική μπορεί να χρησιμοποιηθεί μελλοντικά για την «ανάσταση» ειδών που έχουν εξαφανιστεί όπως τα μαμούθ. Το νέο επίτευγμα ανήκει σε ειδικούς από το Κέντρο Αναπτυξιακής Βιολογίας στο Κόμπε της Ιαπωνίας. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν κύτταρα ποντικών που είχαν καταψυχθεί επί 16 χρόνια στους-20 βαθμούς Κελσίου. Μετά την απόψυξη των νεκρών ζώων οι επιστήμονες συνέλεξαν τους πυρήνες από κύτταρα του εγκεφάλου τους. Οι πυρήνες εμφυτεύτηκαν μέσα σε ωάρια θηλυκών ποντικών (πρόκειται για την ίδια ακριβώς διαδικασία της πυρηνικής μεταφοράς η οποία ακολουθήθηκε για την κλωνοποίηση του πρώτου θηλαστικού, της προβατίνας Ντόλι πριν από 11 χρόνια).

Όταν τα ωάρια «ενεργοποιήθηκαν» με ηλεκτρισμό άρχισαν να διαιρούνται και να συμπεριφέρονται όπως ένα έμβρυο αμέσως μετά τη σύλληψη. Λίγες ημέρες αργότερα οι κλώνοι-έμβρυα εμφυτεύτηκαν στη μήτρα φερουσών μητέρων και τρεις εβδομάδες μετά οι κλώνοι γεννήθηκαν. «Τα κλωνοποιημένα ποντίκια δεν εμφάνιζαν προβλήματα ή γενετικές ανωμαλίες και έζησαν ως την ενήλικη ζωή» αναφέρουν οι ερευνητές με δημοσίευσή τους στην επιθεώρηση «Ρroceedings of the Νational Αcademy of Sciences».
 

Στο άκουσμα της νέας είδησης παρουσιάστηκαν όμως αντιδράσεις και επιφυλακτικότητα. Και αυτό διότι δεν ήταν λίγοι οι σκεπτικιστές που ανέφεραν ότι η ανάπτυξη τέτοιων μεθόδων φέρνει πιο κοντά την ημέρα κατά την οποία άνθρωποι θα προσπαθούν να κλωνοποιούν συγγενείς τους και άλλα αγαπημένα τους πρόσωπα τα οποία έχουν πεθάνει και «αποθηκευτεί» στην κρυοσυντήρηση. Σύμφωνα με τους αντιδρώντες είναι πιθανό ακόμη και το σενάριο της ανάπτυξης μιας μακάβριας νέας βιομηχανίας στην οποία οποιοδήποτε άτομο θα μπορεί να αφήνει στην κατάψυξη «απομεινάρια» του σώματός του με την ελπίδα ότι μια ημέρα θα δημιουργηθεί ο κλώνος του. Η Τζόζεφιν Κινταβάλ, ειδικός σε θέματα ηθικής για τη γονιμότητα και την αναπαραγωγή, σημείωσε ότι το νέο πείραμα «εγείρει ενοχλητικά ερωτήματα σχετικά με το τι μπορεί να συμβεί στα σώματά μας».

ΠΗΓΗ: ΤΟ ΒΗΜΑ 5/11/2008

Τις εκπομπές καυσαερίων στην ατμόσφαιρα της Γης, που ευνοούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, πρέπει να περιορίσει ο άνθρωπος, ώστε να προστατεύσει τα κοράλλια από την αυξανόμενη οξείδωση των ωκεάνιων υδάτων, σύμφωνα με ανακοίνωση επιτροπής Ωκεανολόγων.

«Η λογικότερη και πιο επείγουσα πρωτοβουλία αφορά την αντιμετώπιση της οξείδωσης των ωκεανών, που πλήττει άμεσα τους κοραλλιογενείς υφάλους και μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω σταθεροποίησης των συγκεντρώσεων διοξειδίου του άνθρακα στη γήινη ατμόσφαιρα», αναφέρει η επιστημονική ομάδα στην Απόφαση της Χονολουλού, όπως ονόμασαν το κείμενο, που θα παρουσιάσουν σε επερχόμενο διεθνές συνέδριο στη Χαβάη.

Η οξείδωση των ωκεανών είναι μία ακόμη απειλή για τα κοράλλια, που προκαλείται από την υπερθέρμανση του πλανήτη, την άνοδο της στάθμης των θαλασσών, την αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων και τη λεύκανση των κοραλλιών. «Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι είναι οικοσυστήματα-φρουροί, ενώ η καταστροφή τους αποκαλύπτει ευρύτερες μεταβολές στο περιβάλλον», εξηγεί ένας από τους ειδικούς, ο Μπιλ Κόζεϊ, του αμερικανικού Προγράμματος Προστασίας των Θαλασσών.

Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι προσφέρουν οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη σε εκατομμύρια ανθρώπους, που περιλαμβάνουν την προστασία των ακτών από τη διάβρωση, προσφέροντας παράλληλα και πηγή τροφής, φαρμακευτικών ουσιών και θέσεων εργασίας.

Τα κοράλλια, όμως, απειλούνται από την άνοδο της θερμοκρασίας των υδάτων και την οξείδωση. Η χημική σύνθεση των ωκεανών του κόσμου γίνεται ολοένα και πιο όξινη, καθώς οι θάλασσες έχουν απορροφήσει 525 δισ. τόννους διοξειδίου του άνθρακα τους τελευταίους δύο αιώνες, ποσοστό που αντιστοιχεί στο ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής του αερίου. Το διοξείδιο του άνθρακα ενώνεται με το θαλασσινό νερό για να δημιουργήσει ανθρακικό οξύ (H2CO3).

Μελέτη παράκτιων υδάτων από τη Βρετανική Κολομβία  του Καναδά μέχρι και τα μεξικανικά παράλια, έδειξε ότι τα ύδατα σε πολλά σημεία είχαν καταστεί τόσο όξινα, που είχαν την ικανότητα να διαλύουν όστρακα και σκελετούς από αστερίες και κοράλλια. Η Απόφαση της Χονολουλού προτείνει τη μείωση των εκπομπών καυσαερίων, ως μακροπρόθεσμη λύση του προβλήματος, ενώ ως μεσοπρόθεσμη μέθοδο αντιμετώπισης του φαινομένου, οι Ωκεανολόγοι συστήνουν τον εντοπισμό και την περαιτέρω μελέτη κοραλλιογενών υφάλων, που εμφανίζουν φυσική αντοχή στην οξείδωση.

ΠΗΓΗ: www.kathimerini.gr με στοιχεία από Reuters

Σ ε τρεις επιστήμονες «κυνηγούς μικροβίων» δόθηκε το εφετινό βραβείο Νομπέλ Ιατρικής. Την ύψιστη αναγνώριση μοιράζονται ο Γερμανός Ηarald zur Ηausen και οι Γάλλοι Francoise Βarre-Sinoussi και Luc Μontagnier. Ο πρώτος ανακάλυψε ότι ο ανθρώπινος ιός των θηλωμάτων (Ηuman Ρapilloma Virus, ΗΡV) προκαλεί τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, ενώ το ζεύγος των γάλλων επιστημόνων απομόνωσε τον ιό ΗΙV (Ηuman Ιmmunodeficiency Virus) ο οποίος ευθύνεται για την πανδημία του Συνδρόμου της Επίκτητης Ανοσολογικής Ανεπάρκειας (ΑΙDS).

    Ο  Ηarald zur Ηausen γεννήθηκε το 1936. Σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο του Ντύσελντορφ. Ειδικεύθηκε στην ιολογία και από το 1972 εργάστηκε ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νυρεμβέργης. Από το 1983 ως το 2003 υπήρξε επιστημονικός διευθυντής του Γερμανικού Ερευνητικού Κέντρου για τον Καρκίνο στη Χαϊδελβέργη. Η ανακάλυψή του ότι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας προκαλείται από τον ανθρώπινο ιό των θηλωμάτων οδήγησε στην ανάπτυξη δύο προστατευτικών εμβολίων. 

     Η Francoise Βarre-Sinoussi γεννήθηκε το 1947. Ειδικεύθηκε στην ιολογία στο Ινστιτούτο Παστέρ της πόλης Γκαρς, ενώ στην αρχές της δεκαετίας του ΄70 εντάχθηκε στο δυναμικό του Ινστιτούτου στο Παρίσι όπου και εργάζεται ως σήμερα. Το 1983 υπέγραψε μαζί με τον Luc Μontagnier το επιστημονικό άρθρο στο οποίο αναφερόταν ο εντοπισμός του ιού ΗΙV σε δείγματα ασθενών για βιοψίες. Σήμερα τα ερευνητικά ενδιαφέροντά της αφορούν την αλληλεπίδραση του ιού με το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα. 

   Ο Luc Μontagnier γεννήθηκε το 1932. Σπούδασε Φυσικές Επιστήμες και αφού δίδαξε Φυσιολογία στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, εργάστηκε σε διάφορα εργαστήρια της Αγγλίας και της Σκωτίας. Επέστρεψε στη Γαλλία το 1965 και αφού εργάστηκε στο Ινστιτούτο Κιουρί, στο Ορσέ, ως το 1972, ίδρυσε το τμήμα Ιικής Ογκολογίας στο Ινστιτούτο Παστέρ. Τα επιτεύγματά του στο πεδίο της ιολογίας δεν σχετίζονται μόνο με το ΑΙDS. Πάντως συνεχίζει τις έρευνές του για την ανάπτυξη εμβολίου για τον ιό ΗΙV.

Ο Οsamu Shimomura γεννήθηκε το 1928 στο Κιότο της Ιαπωνίας. Αν και οι σπουδές του διακόπηκαν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, έφυγε στις ΗΠΑ το 1960 έχοντας λάβει διδακτορικό δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο Ναγκόγια. Σήμερα είναι ομότιμος καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Βοστώνης και του Εργαστηρίου Θαλάσσιας Βιολογίας στο Woods Ηole, όπου πριν από σχεδόν μισόν αιώνα πέτυχε να απομονώσει την πράσινη φθορίζουσα πρωτεΐνη.

Ο Μartin Chalfie γεννήθηκε το 1947 στο Σικάγο των ΗΠΑ. Ελαβε το διδακτορικό δίπλωμά του στη Νευροβιολογία από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Από το 1982 είναι καθηγητής Βιολογικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης. Υπήρξε ο πρώτος άνθρωπος που χρησιμοποίησε την πράσινη φθορίζουσα πρωτεΐνη για να παρατηρήσει την έκφραση γονιδίων σε έναν ζωντανό οργανισμό, τον νηματώδη σκώληκα C. elegans.

Ο Roger Τsien γεννήθηκε το 1952 στη Νέα Υόρκη. Το 1977 έλαβε το διδακτορικό δίπλωμά του στη Φυσιολογία από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ στη Μεγάλη Βρετανία. Από το 1989 είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο. Στο εργαστήριο του Τsien τροποποιήθηκε η πράσινη φθορίζουσα πρωτεΐνη, έτσι ώστε να δημιουργηθούν περισσότερες που απορροφούν σε διαφορετικά μήκη κύματος και κατά συνέπεια να υπάρχουν περισσότερα χρώματα.

Ο Ιάπωνας Οsamu Shimomura και οι Αμερικανοί Μartin Chalfie και Roger Τsien μοιράστηκαν την ύψιστη επιστημονική τιμή .

Περισσότερες από 10.000 μέδουσες του είδους Aequorea victoria συγκέντρωσε ο Οsamu Shimomura προκειμένου να απομονώσει τα πρώτα λίγα μικρογραμμάρια της πράσινης φθορίζουσας πρωτεΐνης που σχεδόν μισόν αιώνα αργότερα θα του χάριζε το Νομπέλ.

O Ιάπωνας Οsamu Shimomura και οι Αμερικανοί Μartin Chalfie και Roger Τsien μοιράζονται το εφετινό Νομπέλ Χημείας «για την ανακάλυψη και την αξιοποίηση της πράσινης φθορίζουσας πρωτεΐνης», GFP, όπως αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση της Σουηδικής Ακαδημίας Επιστημών. Πρόκειται για την πρωτεΐνη η οποία κάνει τις μέδουσες να φθορίζουν και η οποία μετά την απομόνωσή της από τον Οsamu Shimomura έχει αξιοποιηθεί τόσο πολύ στη βιολογική έρευνα και τόσο πολλά έχουν αποκαλυφθεί με τη βοήθειά της ώστε η ανακάλυψη του ιάπωνα επιστήμονα να συγκρίνεται με την εφεύρεση του μικροσκοπίου (από τον Ολλανδό Αnton van Leeuvenhoek τον 17ο αιώνα). Εκτός από την αμιγώς ερευνητική αξιοποίησή της, η πρωτεΐνη χρησιμοποιείται και για κοινωφελείς σκοπούς: «φανερώνει» βαρέα μέταλλα και αρσενικό σε πηγάδια πόσιμου νερού.

Βρετανοί επιστήμονες ανέπτυξαν μια νέα μέθοδο με την οποία αναπτύσσονται φυτά τα οποία είναι πιο ανθεκτικά στα έντομα, στα ζιζάνια και στις ασθένειες. Η εξέλιξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική επειδή η ανάπτυξη ανθεκτικών φυτών θα περιορίσει σημαντικά τη χρήση των φυτοφαρμάκων. Επιπλέον πρόκειται για «φυσική» μέθοδο αφού ως σήμερα για τη δημιουργία ανθεκτικών φυτών γινόταν χρήση τεχνολογίας γενετικής τροποποίησης. Οι ερευνητές ανέπτυξαν τη μέθοδο χρησιμοποιώντας μια χημική ουσία η οποία παράγεται από τα ίδια τα φυτά (γιασμονικό οξύ). Διαπίστωσαν ότι οι αμυντικοί μηχανισμοί των φυτών γίνονται ιδιαίτερα ισχυροί όταν πριν από τη φύτευση οι σπόροι έχουν «βραχεί» με τη συγκεκριμένη ουσία. Εκείνα τα οποία στις δοκιμές παρουσίασαν τα καλύτερα αποτελέσματα ήταν διάφορα είδη ντομάτας.

 Προστατευμένη από μορατόριουμ η megaptera novaengliae τριγυρνά ήσυχη στις θάλασσες με τα μικρά της

ΤΟΥ JΕRΟΜΕ TΑΥLΟR

Στα γκριζογάλανα νερά του παραδείσου των κοραλλιογενών νήσων της Γαλλικής Πολυνησίας ένας δύτης έρχεται πρόσωπο με πρόσωπο με ένα από τα πιο εντυπωσιακά πλάσματα του κόσμου: με μια θηλυκή μεγαπτεροφάλαινα (megaptera novaengliae) η οποία συνοδεύεται από το νεογέννητό της. Αυτές οι εικόνες, τραβηγμένες από τον γάλλο φωτογράφο της υποθαλάσσιας ζωής Υβ Λεφέβρ, δείχνουν τις δύο φάλαινες να «χορεύουν» με τον δύτη, τον νέο τους φίλο, προτού συνεχίσουν το ταξίδι για μία από τις πιο επικές μεταναστεύσεις στον κόσμο του ζωικού βασιλείου. «Είναι μία από τις αγαπημένες μου εικόνες» λέει ο Λεφέβρ, 46 ετών, ο οποίος τράβηξε τη χαρακτηριστική φωτογραφία κατά τη διάρκεια δίωρης κατάδυσης κοντά στις ακτές της νήσου Ρουρούτου, στο αρχιπέλαγος των νήσων Οστράλ.

Κάθε χρόνο οι μεγαπτεροφάλαινες διασχίζουν περισσότερα από 15.000μίλια (24.000 χιλιόμετρα) στους ωκεανούς του κόσμου σε αναζήτηση «κριλ» (ζωοπλαγκτόν), που, παρά το μικρό μέγεθός του, αποτελεί την κύρια πηγή τροφής για κάποια από τα μεγαλύτερα είδη. Τα θερμά νερά γύρω από το Ρουρούτου είναι μία από τις λίγες τοποθεσίες όπου είναι γνωστό ότι ο νότιος πληθυσμός των μεγαπτεροφαλαινών γεννάει, καθιστώντας το μέρος ιδανικό για την κινηματογράφηση και τη φωτογράφιση μικρών φαλαινών που παίζουν με τη μητέρα τους.

Ο δύτης Ερίκ Λεμπόρν και ο φωτογράφος Υβ Λεφέβρ ξόδεψαν ώρες παίζοντας με τη φάλαινα και το μικρό της στον Ειρηνικό Ωκεανό, κοντά στο νησί Ρουρούτο στη Γαλλική Πολυνησία

της Φύσης- ΙUCΝ- που δόθηκε προχθές στη δημοσιότητα υποστηρίζει ότι ένα στα πέντε θηλαστικά κινδυνεύουν με εξαφάνιση), οι μεγαπτεροφάλαινες επανέρχονται χάρη στο διεθνές μορατόριουμ που έχει τεθεί σε ισχύ όσον αφορά το κυνήγι φάλαινας για εμπορικούς λόγους.Ως τη χρονιά που τέθηκε σε ισχύ η απαγόρευση, το 1966, ο παγκόσμιος πληθυσμός μεγαπτεροφαλαινών σύμφωνα με εκτιμήσεις είχε μειωθεί κατά 90% μέσα σε μόλις 50 χρόνια βιομηχανοποίησης της αλιείας φάλαινας. Σήμερα εκτιμάται ότι υπάρχουν περί τις 80.000 μεγαπτεροφάλαινες. Ακόμη και η Ιαπωνία, η οποία παρά τη διεθνή κατακραυγή έχει αρχίσει πάλι τη φαλαινοθηρία στην Αρκτική, έχει δηλώσει ότι θα αφήσει το συγκεκριμένο είδος ήσυχο.Δυστυχώς πολλά από τα υπόλοιπα κήτη δεν είναι τόσο τυχερά. Περίπου το ένα τέταρτο των φαλαινών και των δελφινιών απειλούνται, και από αυτά περισσότερα από το 10% (εννέα είδη) έχουν χαρακτηριστεί «απειλούμενα» ή «σοβαρά απειλούμενα», που αποτελούν και τις υψηλότερες κατηγορίες κινδύνου.