Ποια ήταν τα αποτελέσματα του Α΄Παγκοσμίου πολέμου;
α) Η Ευρώπη βγήκε από τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο υλικά και ηθικά καταρρακωμένη: 8 εκατομμύρια νεκροί, 6 εκατομμύρια ανάπηροι και τεράστιες υλικές ζημιές ήταν τα ορατά αποτελέσματα.
β) Σε οικονομικό επίπεδο, η Μ. Βρετανία και η Γαλλία, προκειμένου να βρουν τους οικονομικούς πόρους που ήταν απαραίτητοι για τον πόλεμο, δανείστηκαν από τις ΗΠΑ. Οι τελευταίες είδαν την οικονομία τους και τη διεθνή τους θέση να ενισχύονται.
γ) Σε κοινωνικό επίπεδο, ο πόλεμος προκάλεσε βαθιές μεταβολές:
Ο μεγάλος χαμένος ήταν τα μεσαία στρώματα (μισθωτοί, μικρομεσαίοι επιχειρηματίες, ελεύθεροι επαγγελματίες), τα οποία σε πολλές περιπτώσεις καταστράφηκαν οικονομικά.
Από την άλλη πλευρά, ο πόλεμος ευνόησε την είσοδο των γυναικών στην αγορά εργασίας. Σε χώρες όπως η Σοβιετική Ένωση, η Γερμανία και η Βρετανία οι γυναίκες απέκτησαν αυτή την εποχή δικαίωμα ψήφου.
δ) Σε πολιτικό επίπεδο, η μεταπολεμική Ευρώπη, αν και εξακολουθούσε να παίζει σημαντικό διεθνή ρόλο, είδε την παγκόσμια ηγεμονία της να εξαρθρώνεται. Τα οικονομικά προβλήματα της Μ. Βρετανίας και της Γαλλίας αποδυνάμωσαν τον διεθνή τους ρόλο και έπληξαν τη συνοχή του αποικιακού τους συστήματος. Σε αυτό συνέβαλε και η συμμετοχή στρατευμάτων από τις αποικίες στον Α‘ Παγκόσμιο πόλεμο.
δ) Επίσης, στη διάρκεια του πολέμου δημιουργήθηκε το πρώτο σοσιαλιστικό κράτος. Αν και η νεαρή Σοβιετική Ένωση ήταν ακόμη αδύναμη, συνιστούσε, ωστόσο, ένα εναλλακτικό πρότυπο οργάνωσης της κοινωνίας που ασκούσε, τα πρώτα εκείνα χρόνια, ισχυρή έλξη σε πολλούς από τους απογοητευμένους πολίτες της Ευρώπης.
ε) Τέλος, ο πόλεμος έπληξε το κύρος του φιλελεύθερου αστικού κράτους που σε λίγο θα δεχόταν σφοδρή κριτική τόσο από τα αριστερά, με την άνοδο του κομμουνισμού, όσο και από τα δεξιά, με την ενίσχυση αυταρχικών εθνικιστικών και φασιστικών τάσεων που κατηγορούσαν τον κοινοβουλευτισμό ότι αδυνατούσε να υπερασπιστεί τα εθνικά συμφέροντα.
Για ποιο λόγο το αποικιακό σύστημα κλονίστηκε μετά τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο;
Στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο συμμετείχαν στρατεύματα και από τις αποικίες. Πολλοί από αυτούς τους πολεμιστές γύρισαν στις πατρίδες τους φέρνοντας μαζί τους ιδέες που γνώρισαν στην Ευρώπη. Είτε επρόκειτο για το «δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των λαών» (κάθε λαός να έχει το δικό του κράτος) είτε για τις αντιιμπεριαλιστικές θέσεις των σοσιαλιστών και των κομμουνιστών, οι ιδέες αυτές ενίσχυσαν κινήματα ανεξαρτητοποίησης στις αποικίες κατά τον Μεσοπόλεμο.
Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1920
Πώς ήταν οι σχέσεις των ευρωπαϊκών κρατών τη δεκαετία του 1920 αρχικά; Τι άλλαξε στη συνέχεια;
Τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια η πολιτική ατμόσφαιρα στην Ευρώπη σφραγίστηκε από την αμοιβαία καχυποψία και τον ανταγωνισμό Γαλλίας-Γερμανίας.
Έπειτα, όμως, η αναθέρμανση της ευρωπαϊκής οικονομίας και η σχετική ευφορία που την ακολούθησε, καλλιέργησαν τόσο στους ευρωπαϊκούς λαούς όσο και στους Ευρωπαίους ηγέτες την αντίληψη ότι τέτοιοι ανταγωνισμοί ήταν αδιέξοδοι. Έτσι, το 1925 υπογράφηκαν, μεταξύ της Γαλλίας και της Γερμανίας συνθήκες για τον σεβασμό των υφιστάμενων συνόρων. Λίγο αργότερα, το 1928, υπογράφτηκε σύμφωνο μεταξύ των ΗΠΑ και της Γαλλίας με το οποίο καταδικαζόταν ο πόλεμος.
Η ΕΚΡΗΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤΟΥ 1929
Ποια στοιχεία αποδεικνύουν τη ραγδαία οικονομική ανάπτυξη των Η.Π.Α. μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο;
Η διεθνής διπλωματική προσέγγιση στηρίχτηκε, όπως ήδη είπαμε, στην οικονομική ευημερία που σημειωνόταν από τις αρχές της δεκαετίας του 1920 στον δυτικό κόσμο. Χώρα-καθρέφτης αυτού του «οικονομικού θαύματος» ήταν οι ΗΠΑ, όπου την περίοδο 1921-1929:
η βιομηχανική παραγωγή διπλασιάστηκε
το μέσο εισόδημα διπλασιάστηκε.
Η γενικότερη αισιοδοξία που επικρατούσε στις ΗΠΑ εκφράστηκε με τη συνεχή άνοδο των τιμών των μετοχών στο χρηματιστήριο της Νέας Yόρκης.
Ποια γεγονότα οδήγησαν στο κραχ; Τι ήταν το κραχ;
Το φθινόπωρο του 1929, μεγάλοι επενδυτές, θέλοντας να εισπράξουν μέρος από τα κέρδη τους, άρχισαν να πουλούν μετοχές. Γρήγορα επικράτησε πανικός, κυρίως ανάμεσα στους μικροεπενδυτές, που έσπευσαν να πουλήσουν τις μετοχές τους. Αποτέλεσμα ήταν η γενική κατάρρευση των τιμών στο χρηματιστήριο, η οποία ξεκίνησε στις 24 Οκτωβρίου του 1929, τη «Μαύρη Πέμπτη». Το φαινόμενο ονομάστηκε κραχ και ήταν η αρχή μιας οικονομικής κρίσης που εξαπλώθηκε ραγδαία σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσμο.
Ποιες άμεσες συνέπειες είχε το κραχ;
Σε διάστημα λίγων εβδομάδων είχαν χαθεί πολλές περιουσίες. Επιχειρήσεις έκλεισαν, χιλιάδες επιχειρηματίες καταστράφηκαν και εκατομμύρια εργαζόμενοι έμειναν άνεργοι. Το 1931 η οικονομία των ΗΠΑ είχε σχεδόν καταρρεύσει.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, μεγάλες επιχειρήσεις, που άντεξαν στην κρίση, εξαγόραζαν μικρότερες επιχειρήσεις. Έτσι, συγκεντρωνόταν η οικονομική ισχύς και σχηματίζονταν πανίσχυρα οικονομικά συγκροτήματα.
Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ – Η ΜΕΓΑΛΗ ΥΦΕΣΗ
Για ποιους λόγους η οικονομική κρίση επεκτάθηκε στην Ευρώπη;
Η κρίση επεκτάθηκε γρήγορα και στην Ευρώπη γιατί:
Είχαν επενδυθεί αμερικανικά κεφάλαια με τη μορφή δανείων. Η απόφαση των αμερικανικών τραπεζών να αποσύρουν τα δάνεια αυτά κλόνισε την ευρωπαϊκή οικονομία.
Το πλήγμα ήταν ισχυρό, ιδίως για τη Γερμανία, που είχε στηρίξει τη μεταπολεμική ανασυγκρότησή της σε αμερικανικά κεφάλαια,
αλλά και για τη Βρετανία, που αδυνατούσε πλέον να διαθέσει τα προϊόντά της στην αγορά των ΗΠΑ.
Τι ονομάστηκε Μεγάλη Ύφεση; Ποιες χώρες έπληξε;
Η γενικευμένη κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας, που σημειώθηκε σχεδόν σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο κατά την περίοδο 1929-1933 ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης του 1929 και ονομάστηκε Μεγάλη Ύφεση, έπληξε και την Ελλάδα, όπως θα δούμε σε επόμενη ενότητα.
Η μετοχή του παρακειμένου διατηρεί τον αναδιπλασιασμό, π.χ. ὁ ἐσκευακώς, ἡ ἐσκευακυῖα, τὸ ἐσκευακός.
Η μετοχή ενεστώτα του ρ. εἰμὶ είναι: ὤν, οὖσα, ὄν.
Το αρσενικό και ουδέτερο γένος των μετοχών όλων των χρόνων της ενεργητικής φωνής κλίνονται σύμφωνα με τη γ΄ κλίση, ενώ το θηλυκό σύμφωνα με τα θηλυκά σε -α της α΄ κλίσης. Επιπλέον, το θηλυκό στη γενική του πληθυντικού τονίζεται πάντοτε στη λήγουσα, π.χ. τῶν λυουσῶν, τῶν λυσουσῶν, τῶν λυσασῶν, τῶν λελυκυιῶν.
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ
1. Το απαρέμφατο
Η ονοματική φύση του απαρεμφάτου φαίνεται από το ότι μπορεί να έχει άρθρο (ουδετέρου γένους, ενικού αριθμού) σε όλες τις πτώσεις, π.χ. τὸ πράττειν, τοῦ πράττειν. Λέγεται τότε έναρθρο απαρέμφατο και παρουσιάζει τις συντακτικές χρήσεις ενός ουσιαστικού (δέχεται άρνηση μή), π.χ. Τὸ λακωνίζειν ἐστὶ φιλοσοφεῖν (το έναρθρο απαρέμφατο τὸ λακωνίζειν είναι υποκείμενο του ρήματος ἐστί).
Το άναρθρο απαρέμφατο (ειδικό και τελικό) είναι πιο συχνό και έχει πολλές συντακτικές χρήσεις, οι κυριότερες από τις οποίες είναι: αντικείμενο σε προσωπικά ρήματα και υποκείμενο σε απρόσωπα ρήματα ή απρόσωπες εκφράσεις.
άναρθρο απαρέμφατο
Είδος
Ειδικό:
μεταφράζεται με τις λέξεις «ότι», «πως»,
εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν «λέω», «νομίζω», «γνωρίζω», «αντιλαμβάνομαι» κ.ά.,
Αντικείμενο σε προσωπικά ρήματα, δηλ. ρήματα που κλίνονται σε όλα τα πρόσωπα και έχουν ως υποκείμενο κάποιο πρόσωπο, ζώο ή πράγμα. Ἔφησε δώσειν ἐγγυητὴν ἕνα τῶν φίλων.
Υποκείμενο σε απρόσωπα ρήματα, δηλ. ρήματα που απαντούν μόνο στο γ΄ εν. πρόσωπο και δεν έχουν ως υποκείμενο κάποιο πρόσωπο, ζώο ή πράγμα. Είναι παρόμοια με τα ν.ε. «πρέπει», «λέγεται», «ενδέχεται» κ.ά.· συνηθέστερα στην α.ε. είναι τα δεῖ, χρή (= πρέπει), προσήκει (= αρμόζει). Την ίδια συντακτική θέση παίρνει το απαρέμφατο και με απρόσωπες εκφράσεις, δηλ. φράσεις που αποτελούνται από ένα επίθετο ή ένα επίρρημα και το γ΄ ενικό πρόσωπο των ρημάτων εἰμὶ και ἔχω, π.χ. δίκαιόν ἐστι (= είναι δίκαιο / είναι σωστό), καλόν ἐστι (= είναι όμορφο / είναι καλό), καλῶς ἔχει (= καλόν ἐστι): Προσήκει ὑμῖν τοὺς προγόνους μιμεῖσθαι. Δίκαιόν ἐστιν ὑπὲρ μεγάλων ἐγκλημάτων δεινὰς ποιεῖσθαι τὰς τιμωρίας.
2. Η μετοχή
Οι μετοχές, ανάλογα με τη συντακτική τους λειτουργία, διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες: επιθετικές, κατηγορηματικές, επιρρηματικές.
Επιθετική
Μεταφράζεται ως αναφορική πρόταση με τις λέξεις «που», «ο οποίος». Συνήθως είναι έναρθρη.
Συντακτικά καταλαμβάνει θέσεις ουσιαστικών και επιθέτων. Ὁ φεύγων πόνους φεύγει τιμάς (= αυτός που αποφεύγει τους κόπους αποφεύγει και τις τιμές).
Κατηγορηματική
Μεταφράζεται με τις λέξεις «να», «ότι» και (σπανιότερα, όταν εξαρτάται από ρήμα ψυχικού πάθους) «που».
Εξαρτάται συνήθως από ρ. συνδετικά, γνωστικά, αισθητικά, έναρξης, λήξης, ψυχικού πάθους. Ἐμοὶ χαρίζου ἀποκρινόμενος (= Κάνε μου τη χάρη να μου απαντήσεις).
Επιρρηματική
Λειτουργεί ως επίρρημα. Μπορεί να είναι:
τροπική [μτφρ. με ν.ε. μετοχή (-ντας), «με το να»] Ἦλθεν ἔχων (= έχοντας) ὀλίγας ναῦς.
Ήταν ένα από τα σημαντικότερα θέματα που είχε να αντιμετωπίσει η ελληνική κοινωνία του Μεσοπολέμου, δηλαδή η στέγαση και η επαγγελματική αποκατάσταση των προσφύγων.
Ποια βοήθεια προσέφερε στην Ελλάδα η Κοινωνία των Εθνών για την αποκατάσταση των προσφύγων;
Το ελληνικό κράτος απευθύνθηκε στην Κοινωνία των Εθνών (ΚτΕ), η οποία:
α) βοήθησε την Ελλάδα να συνάψει δάνειο και
β) ίδρυσε την Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ), έναν αυτόνομο οργανισμό που θα δρούσε με τη συνεργασία του ελληνικού κράτους.
Ποια περίοδο λειτούργησε η ΕΑΠ και ποιο ήταν το έργο της;
Η ΕΑΠ λειτούργησε από το 1923 έως το 1930.
Ασχολήθηκε κυρίως με την αποκατάσταση των προσφύγων στην ύπαιθρο.
Πού οδηγήθηκε η πλειοψηφία των προσφύγων και για ποιους λόγους;
Περίπου 750.000 πρόσφυγες οδηγήθηκαν στη Μακεδονία και στη Θράκη, γιατί εκεί υπήρχαν διαθέσιμες γαίες αλλά και για να εξασφαλιστεί η αριθμητική υπεροχή του ελληνικού στοιχείου σε αυτές τις περιοχές.
Ποιος ανέλαβε την αποκατάσταση των προσφύγων στις πόλεις;
Η αποκατάσταση των προσφύγων στις πόλεις ήταν κυρίως έργο του ελληνικού κράτους, που δημιούργησε προσφυγικούς συνοικισμούς (Καισαριανή, Βύρωνας, Νέα Ιωνία στην Αθήνα και Κοκκινιά στον Πειραιά).
Πώς αποκαταστάθηκαν οι πλούσιοι πρόσφυγες;Πώς ήταν η ζωή πολλών φτωχών προσφύγων;
Οι πλούσιοι πρόσφυγες προτίμησαν περιοχές της αρεσκείας τους (Νέα Σμύρνη, Καλλίπολη του Πειραιά).
Όσοι φτωχοί πρόσφυγες δεν εξασφάλισαν κάποια από τις κατοικίες που έδινε το κράτος συνέχισαν να μένουν για πολλά χρόνια σε άθλια οικήματα στους προσφυγικούς συνοικισμούς.
Για ποιους λόγους η στάση των γηγενών (ντόπιων) Ελλήνων ήταν αρνητική απέναντι στους πρόσφυγες;
Συχνά η στάση των γηγενών Ελλήνων απέναντι στους πρόσφυγες ήταν αρνητική.
α) Οι πρόσφυγες πήραν γη που πολλοί γηγενείς θεωρούσαν δική τους.
β) Πρόσφεραν την εργασία τους φτηνά πιέζοντας προς τα κάτω τις αμοιβές και των ντόπιων.
γ) Οι πρόσφυγες ήταν στη συντριπτική τους πλειονότητα βενιζελικοί κι αυτό τους έφερνε σε αντίθεση με την αντιβενιζελική Παλαιά Ελλάδα.
ε) Πολλοί γηγενείς θεωρούσαν τους πρόσφυγες παράδοξους, καθώς είχαν πρωτάκουστα ονόματα, έτρωγαν άγνωστα φαγητά και οι γυναίκες τους εργάζονταν σε ξένες δουλειές. Το αποτέλεσμα ήταν η λέξη «πρόσφυγας» να είναι για χρόνια απαξιωτικός χαρακτηρισμός μεταξύ των γηγενών Ελλήνων.
Ποιες ήταν οι συνέπειες της άφιξης των προσφύγων στην πολιτική, οικονομική, κοινωνική ζωή και στον πολιτισμό;
Η άφιξη των προσφύγων σφράγισε τη νεοελληνική κοινωνία.
Σε πολιτικό επίπεδο
α) Η συγκέντρωση της πλειονότητας των Ελλήνων μέσα στα όρια της Ελλάδας σήμανε εγκατάλειψη της Μεγάλης Ιδέας.
β) Χάρη στην εγκατάσταση των προσφύγων στη Μακεδονία και στη Θράκη ενισχύθηκε η ελληνική παρουσία σε αυτές τις περιοχές και, γενικά, η εθνική ομοιογένεια της Ελλάδας.
γ) Πολιτικά οι πρόσφυγες τάχθηκαν στον χώρο του βενιζελισμού. Αργότερα πολλοί από αυτούς έγιναν σοσιαλιστές και κομμουνιστές και διακρίθηκαν στους κοινωνικούς αγώνες.
Σε οικονομικό επίπεδο
α)Η αγροτική οικονομία αναζωογονήθηκε, καθώς οι πρόσφυγες αξιοποίησαν ακαλλιέργητες εκτάσεις εφαρμόζοντας και νέες καλλιεργητικές μεθόδους.
β)Η συγκέντρωση πολλών από αυτούς στα αστικά κέντρα πρόσφερε νέες δυνατότητες στο εμπόριο και στη βιομηχανία.
γ)Οι περισσότεροι γνώριζαν κάποια τέχνη και, έχοντας μεγάλη ανάγκη από χρήματα, εργάζονταν ακόμη και με χαμηλές αμοιβές.
δ) Όσοι διέθεταν κεφάλαιο ασχολήθηκαν με το εμπόριο και τη βιοτεχνία, όπου αρκετοί διέπρεψαν.
Σε κοινωνικό επίπεδο
Οι πρόσφυγες έφεραν στην κοινωνία της Ελλάδας τον τρόπο ζωής τους, τις συνήθειές τους, τη μουσική τους (ρεμπέτικο τραγούδι), την κουζίνα τους. Καθώς πολλές από τις γυναίκες πρόσφυγες υποχρεώθηκαν να εργαστούν και αρκετές από τις γηγενείς (ντόπιες) έκαναν το ίδιο, τα στερεότυπα που ήθελαν τη γυναίκα κλεισμένη στο σπίτι και υποχείριο του άντρα άρχισαν να κλονίζονται.
Στον πολιτισμό
Οι πρόσφυγες έδωσαν νέα πνοή στα Γράμματα και στις Τέχνες. Σημαντικοί λογοτέχνες, όπως ο Γιώργος Σεφέρης (Νόμπελ Λογοτεχνίας 1963), ο Ηλίας Βενέζης, ο Κοσμάς Πολίτης, ο Στρατής Δούκας και η Διδώ Σωτηρίου, ήταν Μικρασιάτες.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΒΙΝΤΕΟ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ ΕΡΤ
Πατήστε εδώ για να δείτε βασικά γεγονότα της δεκαετίας του 1920.
Πατήστε εδώ για να δείτε ένα ντοκιμαντέρ το οποίο παρακολουθεί την πορεία των Μικρασιατών προσφύγων μετά την Καταστροφή το 1922. Πρόσφυγες καταθέτουν την προσωπική τους μαρτυρία από τις τεράστιες δυσκολίες που αντιμετώπισαν κατά τα πρώτα χρόνια της εγκατάστασής τους στην Ελλάδα μέχρι να ενσωματωθούν στην ελληνική κοινωνία συμβάλλοντας σημαντικά στην οικονομική ανάπτυξη του τόπου.
Πατήστε εδώ για να δείτε ένα ντοκιμαντέρ βασισμένο στο ομότιτλο βιβλίο του δημοσιογράφου ΜΠΡΟΥΣ ΚΛΑΡΚ και την ομώνυμη τηλεοπτική σειρά ντοκιμαντέρ «Δυο φορές ξένος», που εστιάζεται στις πληθυσμιακές μετακινήσεις στα Βαλκάνια με επίκεντρο την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών που υπαγόρευσε η Συνθήκη της Λωζάννης το 1923:
Η μετοχή είναι επίθετο και ρήμα, μετέχει δηλαδή και στα δύο. Ως επίθετο έχει γένος, αριθμό και πτώση. Ως ρήμα έχει φωνή, διάθεση και χρόνους.
ΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΗΣ ΜΕΤΟΧΗΣ
Μετοχή έχουν:
Ο ενεστώτας στην ενεργητική φωνή με κατάληξη –οντας(π.χ. τρέχοντας) όταν αυτή τονίζεται στην προπαραλήγουσα και –ώντας (π.χ. γεννώντας) όταν τονίζεται στην παραλήγουσα.
Ο ενεστώτας σπανιότερα στην παθητική φωνή με καταλήξεις -όμενος, -η, -ο (π.χ. αναπτυσσόμενες), αλλά και -ούμενος, -η, -ο (π.χ. μιμούμενος) και -άμενος, -η, -ο (π.χ. τρεμάμενος).
Ο παρακείμενος οτην παθητική φωνή με κατάληξη -μένος, -η, -ο (π.χ. χαμένοι).
Η ενεργητική μετοχή είναι άκλιτη, ενώ οι παθητικές είναι κλιτές, έχουν τρία γένη και δύο αριθμούς.
B2 ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ
Η σημασία της μετοχής:
Η μετοχή χρησιμοποιείται:
με επιθετική σημασία, δηλαδή όπως κάθε επίθετο, και λέγεταιεπιθετική μετοχή. Επιθετικές είναι οι μετοχές της παθητικής φωνής.
με επιρρηματική σημασία, δηλαδή δηλώνει τρόπο, χρόνο, αιτία, υπόθεση και εναντίωση και λέγεται επιρρηματική μετοχή. Επιρρηματική είναι η μετοχή του ενεργητικού ενεστώτα.
Γ ΠΑΡΑΣΥΝΘΕΤΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΛΕΚΤΙΚΑ ΣΥΝΘΕΤΑ
Μαθαίνω για τα παρασύνθετα:
Παρασύνθετες είναι οι παράγωγες λέξεις που σχηματίζονται με τη διαδικασία της παραγωγής (δηλαδή παράγονται) όχι από απλές λέξεις, αλλά από σύνθετες.
α΄ συνθετικό
β΄ συνθετικό
σύνθετο
παρασύνθετο
καλώς
+
ορίζω
→
καλωσορίζω
→
καλωσόρισμα
καλή
+
καρδιά
→
καλόκαρδος
→
καλοκαρδίζω
Παρασύνθετες είναι και ορισμένες λέξεις που σχηματίζονται από την ένωση δύο λέξεων (που συνήθως λέγονται μαζί, αλλά δε φτιάχνουν σύνθετη λέξη) και την προσθήκη της παραγωγικής κατάληξης:
λέξη 1
λέξη 2
παρασύνθετο
Αιγαίο
+
πέλαγος
δε φτιάχνουν
→
αιγαιοπελαγίτικος
έξω
+
φρενών
σύνθετο
→
εξωφρενικός
Νότια
+
Αφρική
→
Νοτιοαφρικανός
Άρειος
+
Πάγος
→
Αρεοπαγίτης
Μαθαίνω για τη γνήσια και την καταχρηστική σύνθεση
Γ2Πολυλεκτικά σύνθετα
Μαθαίνω για τα πολυλεκτικά σύνθετα
Τα πολυλεκτικά σύνθετα είναι τριών ειδών:
σύνθετες λέξεις που αποτελούνται από τρία ή και περισσότερα συνθετικά (λέγονται και πολυσύνθετα) μισός + κακόμοιρος (κακή + μοίρα) → μισοκακόμοιρος
ονοματικά σύνολα (επίθετο + ουσιαστικό ή ουσιαστικό + ουσιαστικό σε γενική), που έχουν παγιωθεί και έχουν αποκτήσει δική τους σημασία (λέγονται και λεξικές φράσεις) παιδική χαρά = χώρος με κούνιες, τραμπάλες κτλ., όπου παίζουν τα παιδιά (και όχι η χαρά που δείχνουν ή νιώθουν τα παιδιά) φακοί επαφής = διορθωτικοί φακοί που φοριούνται πάνω στα μάτια αντί για γυαλιά.
δύο λέξεις, συνήθως ουσιαστικά, που συνδέονται χαλαρά μεταξύ τους και γράφονται συχνά με ενωτικό ανάμεσά τους (λέγονται και παραθετικά σύνθετα) παιδί-θαύμα
τιμές-έκπληξη
λέξη-κλειδί
Πολύ συχνά υπάρχει μεταφορική σχέση ανάμεσα στα δύο συνθετικά: συζήτηση-μαραθώνιος = που διάρκεσε πάρα πολύ.
Δ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΩΝ
Με πολύ απλά λόγια το επιχείρημα είναι το «σύνολο των λογικών προτάσεων με τις οποίες υποστηρίζουμε μια πεποίθηση ή μια θέση».
Για την υποστήριξη μιας πεποίθησης ή μιας θέσης ή την αντίκρουση μιας άλλης μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα ή περισσότερα επιχειρήματα. Αυτή η χρήση επιχειρημάτων στην έκφραση των απόψεων μας ονομάζεται επιχειρηματολογία. Σε κάθε επιχείρημα υποστηρίζουμε μια θέση με βάση κάποιους λόγους. Τις προτάσεις με τις οποίες διατυπώνουμε αυτούς τους λόγους τις ονομάζουμε προκείμενες και την πρόταση που υποστηρίζεται από τις προκείμενες την ονομάζουμε συμπέρασμα.
Είναι καλό να παρουσιάζουμε τις σκέψεις μας με λογική σειρά, ώστε το συμπέρασμα να είναι λογικό επακόλουθο των προκείμενων.
Είναι σημαντικό να προσέχουμε οι προκείμενες που επιλέγουμε να είναι αξιόπιστες και να ανταποκρίνονται στην αλήθεια.
Για να υποστηρίξουμε ότι ένα επιχείρημα είναι ορθό, πρέπει πρώτα να δούμε αν είναι σωστά δομημένο και αν το συμπέρασμα είναι λογικό επακόλουθο των προκείμενων. Ύστερα πρέπει να κρίνουμε/ελέγξουμε αν οι προκείμενες είναι αληθείς ή όχι.
Μαθαίνω ότι:
Οι μετοχές του παθητικού παρακειμένου τελειώνουν σε:
-μμένος
στα ρήματα που έχουν χαρακτήρα χειλικό (π, β, φ), π.χ. ανάβω – αναμμένος.
-ωμένος
α. στα ρήματα που τελειώνουν σε -ώνω, π.χ. κουκουλώνω – κουκουλωμένος
β. σε ορισμένα ανώμαλα ρήματα, όπως: βλέπω – ιδωμένος, λέγω –ειπωμένος, γίνομαι – γινωμένος, κάνω – καμωμένος, πίνω – πιωμένος, τρώγω – φαγωμένος.
ΑΠΟ ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ «ΤΑ ΔΕΛΦΙΝΑΚΙΑ ΤΟΥ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ» ΤΟΥ ΝΤΙΝΟΥ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ
Ο ΝΤΙΝΟΣ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ
Η ΖΩΗ ΤΟΥ: Γεννήθηκε το 1921 στο Πάλαιρο της Άρτας. Μεγάλωσε σε μια εποχή κι έναν τόπο που η μόρφωση δεν ήταν εύκολη. Ο ίδιος, διαβάζοντας λογοτεχνία, προσπάθησε να διαφοροποιηθεί από τον μέσο όρο. Η ασθένεια του πατέρα του τον φέρνει κατά τα γυμνασιακά του χρόνια στον Πειραιά, όπου ο Ντινόπουλος παρακολουθεί ταινίες της εποχής του. Αυτό εξηγεί και τη μετέπειτα στροφή του στη σκηνοθεσία. Όταν τελείωσε το σχολείο, γράφτηκε στη Νομική Σχολή της Αθήνας, ενώ παράλληλα κατάφερε να εισαχθεί σε δραματική σχολή. Εκεί γνώρισε πολλούς ανθρώπους των τεχνών και των γραμμάτων. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής προσβλήθηκε από φυματίωση και νοσηλεύτηκε σε σανατόριο περισσότερο από έναν χρόνο. Για πενήντα χρόνια έγραφε σενάρια και γύριζε ταινίες. Πέθανε το 2003.
Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ: Ο Δημόπουλος έζησε ως παιδί τη μεταβατική φάση του μεσοπολέμου (την περίοδο μεταξύ Α΄ και Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου) κι αργότερα την αγριότητα του πολέμου και του εμφυλίου. Οι εμπειρίες του αυτές διαμόρφωσαν τη θεματολογία του, που εκφράστηκε στην κινηματογραφική του παραγωγή.
ΕΡΓΑ ΤΟΥ: Οι Γερμανοί ξανάρχονται, Οι ουρανοί είναι δικοί μας, Κοινωνία ώρα μηδέν, Κοντσέρτο για πολυβόλα, Τα Δελφινάκια του Αμβρακικού και άλλα.
ΤΑ ΔΕΛΦΙΝΑΚΙΑ ΤΟΥ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ
Ο χρόνος στον οποίο αναφέρεται το μυθιστόρημα είναι η περίοδος του Μεσοπολέμου (1923-1940). Σε κάποιο παραθαλάσσιο χωριουδάκι του Αμβρακικού, το Κοχύλι, δυο παιδιά ο Πέτρος 8 χρονών και η Ανθούλα 7 χρονών περνάνε τις διακοπές τους και γίνονται αχώριστοι φίλοι. Όλα είναι όμορφα, μέχρι τη στιγμή που έρχεται ο Πάνος, ένα παιδί που ζει στο περιθώριο γιατί έχει φυματίωση. Μέσω της φιλίας που αναπτύσσουν μαζί του γνωρίζουν τη σκληρότητα των μεγάλων και τα παιδιά αποφασίζουν να αντισταθούν. Το μυθιστόρημα έγινε ταινία. Το απόσπασμα αναφέρεται στην πρώτη γνωριμία του Πέτρου με τον κινηματογράφο.
ΘΕΜΑ
Η επίσκεψη στον κινηματογράφο που θα συγκλονίσει τον πρωταγωνιστή.
ΕΝΟΤΗΤΕΣ
1η ΕΝΟΤΗΤΑ «Ο Πέτρος δεν κοιμήθηκε….Ψεύτικα είναι, είπε»:Η προετοιμασία για τον κινηματογράφο και το ταξίδι προς αυτόν.
2η ΕΝΟΤΗΤΑ «Έμπαιναν τώρα στην πόλη…δεν προλάβουν το έργο»:Η Άρτα
3η ΕΝΟΤΗΤΑ «Φτάσανε κάποτε….κι έβγανα σε δω»:Έξω από τον κινηματογράφο.
4η ΕΝΟΤΗΤΑ «Ξύπνησε από το βύθισμά του…κι έβγα να σε δω.: Μέσα στον κιν/φο.
5η ΕΝΟΤΗΤΑ «Κι άξαφνα το τραγούδι…για το φθισικό παιδί»:Ο Πέτρος και το έργο.
ΠΩΣ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΕΙΤΑΙ Ο ΤΙΤΛΟΣ (Ο Σαρλό και το αθάνατο νερό)
Περιγράφει το τέλος του κειμένου και κυρίως το αίτημα του Πέτρου προς τον Σαρλό. Είναι συγκινητικός γιατί αποδεικνύει την ευαισθησία και την ανησυχία του μικρού Πέτρου για τον φίλο του.
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ
Εκείνη την εποχή ήταν κάτι σπάνιο που υπήρχε μόνο σε μεγάλες πόλεις. Γι΄ αυτό και η προετοιμασία απαιτούσε ολόκληρη τελετουργία (καλά ρούχα κλπ). Αντίθετα στην εποχή μας είναι μια τυπική καθημερινή διασκέδαση. Ωστόσο πάντα ο κιν/φος γοητεύει και κάνει το κοινό να συμμετέχει και να ζει με ένταση το έργο.
ΤΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΕΤΡΟΥ
Αρχικά αισθάνεται ανυπομονησία, αγωνία και χαρά. Τον έχει κυριεύσει μεγάλη περιέργεια για την επίσκεψη στον κιν/φο. Επίσης, φαίνεται ότι νιώθει μεγάλο θαυμασμό και συμπάθεια για την Ανθούλα.
Όταν φτάνουν στην Άρτα,η ανυπομονησία και η αγωνία του κορυφώνονται τόσο που δε θέλει να φάει ούτε χαλβά, γιατί βιάζεται να μπει στον κιν/φο.
Φτάνοντας στον κιν/φο, μαγεύεται από τον καινούριο κόσμο, κοιτάζει τις φωτογραφίες, παρατηρεί και είναι έκπληκτος και γεμάτος απορίες για το πώς κινούνται τα πρόσωπα του έργου.
Όταν σβήνουν τα φώτα, με αφέλεια απορεί και αδυνατεί να καταλάβει πώς θα βλέπει στο σκοτάδι.
Όταν ξεκινά η παράσταση, νιώθει μεγάλο θαυμασμό, η ψυχή του ταράζεται με την αληθοφάνεια των εικόνων και γεμίζει αγωνία για την εξέλιξη της υπόθεσης. Όταν χαλαρώνει από την πρώτη έκπληξη, αρχίζει να διασκεδάζει με τον αστείο Σαρλό. Η μαγεία που νιώθει τον αφήνει αμίλητο στις ερωτήσεις και ακίνητο κατά τη διάρκεια του διαλείμματος. Φαίνεται να τα έχει χάσει.
Στο τέλος έχει πεισθεί τόσο πολύ ότι όσα έβλεπε ήταν αλήθεια, που προσπαθεί να πλησιάσει τον Σαρλό για να του ζητήσει το αθάνατο νερό, για να γιατρευτεί ο φίλος του ο Πάνος.
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΠΟΧΗΣ
Οι πλούσιες οικογένειες είχαν αυτοκίνητο με σοφέρ, οι γονείς έντυναν με εντυπωσιακά ρούχα τα παιδιά τους και τα παιδιά είχαν ευγένεια, αγνότητα καις σεβασμό προς τους μεγαλύτερους, περισσότερο από ό, τι στις μέρες μας.
ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ
Ήταν το Θέατρο Σκιών.
ΓΛΩΣΣΑ
Απλή δημοτική με πολλά στοιχεία προφορικού λόγου. Η γλώσσα των παιδιών είναι απλή όπως μιλούν τα παιδιά.
ΥΦΟΣ
Είναι απλό και λιτό χωρίς τίποτα δυσνόητο, χωρίς πολλά σχήματα λόγου. Είναι επίσης ζωντανό και παραστατικό χάρη στους διαλόγους.
ΧΡΟΝΟΣ
Η υπόθεση τοποθετείται την περίοδο του μεσοπολέμου (1920-30). Η αφήγηση καλύπτει το βράδυ της προηγούμενης (Κυριακή) και ολόκληρη την επόμενη μέρα (Δευτέρα). Ωστόσο περιλαμβάνει και αναδρομές στο παρελθόν (για παράδειγμα, η ανάμνηση παλιότερων επισκέψεων στην Άρτα με τον πατέρα του, οι παραστάσεις του Καραγκιόζη κ.λπ.).
ΤΟΠΟΣ
Παραθαλάσσιο χωριό Κοχύλι , ο δρόμος για την Άρτα και η πλατεία Σκουφά της Άρτας αλλά και ο χώρος μέσα στον κιν/φο.
ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ
Αφήγηση: π.χ. « Πέτρος δεν κοιμήθηκε καθόλου τη νύχτα…»
Περιγραφή: π.χ. «Η Ανθούλα φορούσε λουλουδάτο φουστάνι με βολανάκια και τιράντες..
Διάλογος: π.χ. «Και τούτος εδώ με το μπαστουνάκι; Αυτός είναι ο Σαρλός»
Σκέψεις; π.χ. «Ναι αυτό ήταν το θέατρο, το ‘ξερε, αλλά ετούτος εδώ ο κινηματογράφος…»
ΑΦΗΓΗΤΗΣ
Τριτοπρόσωπος παντογνώστης αφηγητής.
ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ
Εικόνες οπτικές και οσφρητικές: για παράδειγμα η εικόνα των καλοντυμένων παιδιών, η μυρωδιά της γαλατόπιτας στην Άρτα.
Μεταφορές: για παράδειγμα, «μάτια αχόρταγα».
Παρομοιώσεις: για παράδειγμα, «Τα κεράσια είναι σαν αληθινά».
Προσωποποίηση: για παράδειγμα, «το Νίνο και τη Ντόλη (τις κούκλες), θα ΄κλαιγαν αν τ΄άφηνε μονάχα τους στο σπίτι».
Αναδίπλωση: για παράδειγμα, «όμορφη, πολύ όμορφη».
Επαναλήψεις: για παράδειγμα, «Πέρασε ο πασατεμπάς με την άσπρη καθαρή ποδιά του, τον άσπρο σκούφο…τ’ άσπρο καλαθάκι…το άσπρο φλιτζανάκι».
Υπερβολή: «χιλιάδες μικρές πολύχρωμες χάντρες».
Πολυσύνδετο: για παράδειγμα, «Κι ο Πέτρος μήτε μίλησε μήτε γύρισε μήτε σάλεψε..».
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΙ
ΠΕΤΡΟΣ: φτωχός (δε φοράει παπούτσια), ευγενικός, καλόκαρδος, ευαίσθητος (ενδιαφέρεται για τον άρρωστο φίλο του ή για το παιδί της ταινίας), γεμάτος περιέργεια και απορίες, ντροπαλός, περήφανος για τη φίλη του αλλά και θιγμένος γιατί αυτή γνωρίζει περισσότερα για τον κιν/φο.
ΑΝΘΟΥΛΑ: καλή και αγνή, συμπαθεί πολύ τον Πέτρο, αν και τον πειράζει.
ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕΤΕ ΤΗΝ ΤΑΙΝΙΑ “ΤΑ ΔΕΛΦΙΝΑΚΙΑ ΤΟΥ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ”
Πατήστε εδώ για να γνωρίσετε βασικά σημεία από τη ζωή του Οδυσσέα Ελύτη.
Το απόσπασμα «Κάτω στης Μαργαρίτας το αλωνάκι» προέρχεται από τη συλλογή του Οδυσσέα Ελύτη «Ήλιος ο πρώτος» (1943) που αποτελεί μια αισιόδοξη αντίσταση μέσα στην κατοχή.
ΥΠΟΘΕΣΗ
Έφηβοι ερωτεύονται στην κάψα του καλοκαιριού.
ΠΗΓΗ ΕΜΠΝΕΥΣΗΣ
Το εφηβικό ερωτικό ξύπνημα με φόντο την ελληνική φύση
ΕΝΟΤΗΤΕΣ
Όλο το ποίημα αποτελεί μια ενότητα.
ΠΡΟΣΩΠΑ
Έφηβοι, αγόρια και κορίτσια (αγοροκόριτσα).
ΤΙΤΛΟΣ
Δεν είναι ο πραγματικός, αλλά ο πρώτος στίχος του αποσπάσματος της συλλογής «Ήλιος ο πρώτος».
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
Το ποίημα ξεκινά με την περιγραφή του σκηνικού: ένα αλώνι από μαργαρίτες, όπου στριφογυρίζει ένα σμάρι μελισσών στον καλοκαιρινό καύσωνα. Η ζέστη είναι τόσο έντονη, ώστε ακόμη και ο ήλιος φαίνεται να ιδρώνει. Το νερό είναι τόσο θερμό, που δίνει την αίσθηση του βρασμού. Η θερμοκρασία της ατμόσφαιρας ανεβαίνει τόσο, ώστε ο αέρας δίνει την εντύπωση ότι στερεοποιείται σε μικρά πύρινα κομμάτια που πέφτουν (φωτιάς σουσάμια σιγοπέφτουνε) και τα ψηλόλιγνα στάχυα μοιάζουν να λυγίζουν τον διάπυρο (μελαψό) ουρανό. Στη συνέχεια ο τόπος συγκεκριμενοποιείται (χρυσά νταριά) και δίνονται τα πρόσωπα. Είναι αγόρια και κορίτσια με το σφρίγος και την ομορφιά της νεότητας (στα δόντια τους ο ήλιος σπαρταράει) που διακατέχονται από έντονη ερωτική επιθυμία, που φαίνεται ακόμη και από τον ύπνο τους (ο ύπνος τους μυρίζει πυρκαγιά), καθώς και από τα αρώματα που αναδίδουν τα εφηβικά κορμιά τους. (Απ’ τη μασχάλη τους γλυκά στάζει το μοσχοκάρυδο).
ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ*
Απ’ τη μασχάλη τους γλυκά στάζει το μοσχοκάρυδο, – μυρίζει πυρκαγιά: συμβολίζουν τη ζωντάνια της νεότητας και τα και την ένταση του ερωτισμού. Συμπλέκονται η όσφρηση, η γεύση και η όραση πράγμα που δείχνει την αισθησιοκρατία* του Ελύτη.
Στάχυα ψηλά λυγίζουν το μελαψό ουρανό: λόγω της υψηλής θερμοκρασίας ο ουρανός έχει ένα θολό βαθυκόκκινο χρώμα. Θα περιμέναμε ο ουρανός με τον αέρα να κινεί τα στάχυα που λυγίζουν από τον άνεμο. Εδώ, όμως, κάτω από το βάρος του καύσωνα παρουσιάζεται να λυγίζει ο ουρανός για να δοθεί έμφαση στην ακινησία της καλοκαιρινής κάψας.
Ιδρώνει ο ουρανός- φωτιάς σουσάμια: τονίζεται η αφόρητη ζέστη, ο καύσωνας από τον οποίο ακόμα και ο ήλιος υποφέρει.
ΧΡΟΝΟΣ
Το καλοκαίρι στις πιο θερμές μέρες του, πιθανόν τον Ιούλιο. Ειδικότερα το μεσημέρι, όπου η ζέστη είναι στο αποκορύφωμα.
ΤΟΠΟΣ
Τόπος είναι ένα αλώνι διάσπαρτο με μαργαρίτες, στάχυα και κεχριά.
ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ
Περιγραφή: εικόνες που περιγράφουν το ερωτικό σκίρτημα των εφήβων και απευθύνονται στην όραση, τη γεύση, την ακοή και την αφή.
ΓΛΩΣΣΑ
Απλή, καθημερινή αλλά και συμβολική που απαιτεί συνειρμούς για την κατανόησή της. Χρησιμοποιούνται ρήματα και ουσιαστικά που γίνονται αντιληπτά μέσω συνειρμών (ο συνειρμός είναι μια σκέψη που προκαλεί μια άλλη λόγω συνάφειας). Οι συνειρμοί δεν προσεγγίζονται με τη λογική.
ΥΦΟΣ
Είναι πυκνό και παραστατικό.
ΜΕΤΡΟ
Το ποίημα ανήκει στη νεότερη ποίηση, οπότε δεν υπάρχουν ομοιόμορφοι στίχοι ούτε ομοιοκαταληξία και μέτρο. Υπάρχει εσωτερικός ρυθμός.
ΕΚΦΡΑΣΙΚΑ ΜΕΣΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ
Εικόνες οπτικές (το αλώνι με τις μαργαρίτες), ηχητική (ο χορός των μελισσόπουλων), απτική (το αγκάλιασμα των εφήβων), οσφρητικές (η μυρωδιά της πυρκαγιάς), γευστική (μοσχοκάρυδο).
Προσωποποιήσεις (ιδρώνει ο ήλιος)
Μεταφορές (φωτιάς σουσάμια)
Υπερρεαλιστικά στοιχεία* ( στήσαν χορό τρελό τα μελισσόπουλα, ιδρώνει ο ήλιος τρέμει το νερό κ.λπ.)
ΓΛΩΣΣΑΡΙ
Αισθησιοκρατία: η θεωρία σύμφωνα με την οποία κάθε γνώση προέρχεται από τις αισθήσεις).
Συμβολισμός: Είναι λογοτεχνικό ρεύμα που εμφανίστηκε στη Γαλλία τις δύο τελευταίες του 19ου αιώνα. Τα θέματα αντλούνταν από τον εσωτερικό κόσμο του καλλιτέχνη και τις ανησυχίες του. Ο εξωτερικός κόσμος, τα πράγματα και τα αντικείμενα γίνονται σύμβολα των συναισθημάτων του λογοτέχνη. Αυτό που ενδιαφέρει είναι η μουσικότητα και η υποβλητικότητα των λέξεων.
Υπερρεαλιστικά στοιχεία είναι οι απροσδόκητοι συνδυασμοί λέξεων, οι εντυπωσιακές εικόνες, το παράλογο, η ελευθερία στο λεξιλόγιο και τη στιχουργική. Χαρακτηρίζουν την υπερρεαλιστική ποίηση που δεν αποδίδει τον κόσμο όπως φαίνεται, αλλά με τρόπο αλληγορικό και τη μεσολάβηση της φαντασίας. Ο υπερρεαλισμός, ως κίνημα, εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1917 στη Γαλλία.
Πού, πότε, από ποιους και για ποιο σκοπό ξέσπασε το κίνημα του Ελληνικού στρατού;
Στις αρχές Σεπτεμβρίου του 1922 ξέσπασε κίνημα στη Χίο και στη Μυτιλήνη, όπου βρίσκονταν μονάδες του ελληνικού στρατού που επέστρεφαν από τη Μικρά Ασία.
Τι ζητούσαν οι κινηματίες;
Όσοι συμμετείχαν σε αυτό αξίωναν:
α) την παραίτηση του βασιλιά Κωνσταντίνου,
β) τη διάλυση της Βουλής (στην οποία τα φιλοβασιλικά κόμματα διέθεταν πλειοψηφία),
γ) το σχηματισμό νέας κυβέρνησης που θα είχε την εμπιστοσύνη της Αντάντ, και
δ) την ενίσχυση του μετώπου στη Θράκη, ώστε η Ελλάδα να αποφύγει και άλλες εδαφικές απώλειες.
Ποιες ενέργειες έκαναν οι κινηματίες;
Με επικεφαλής τους συνταγματάρχες Νικόλαο Πλαστήρα και Στυλιανό Γονατά, περίπου 12.000 αξιωματικοί και στρατιώτες, αποβιβάστηκαν, λίγο αργότερα, στο Λαύριο, στο νοτιότερο άκρο της Αττικής, και άρχισαν να βαδίζουν προς την Αθήνα.
Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος, βλέποντας ότι δεν είχε καμία δυνατότητα αντίστασης, εγκατέλειψε τη χώρα. Βασιλιάς έγινε ο γιος του Γεώργιος Β΄.
Φτάνοντας στην Αθήνα, οι κινηματίες εγκατέστησαν επαναστατική κυβέρνηση.
Η ΑΝΑΚΩΧΗ ΤΩΝ ΜΟΥΔΑΝΙΩΝ (ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ)
Τι προέβλεπε η ανακωχή των Μουδανιών; Γιατί η Ανατολική Θράκη ενσωματώθηκε τελικά στην Τουρκία;
Μετά την ήττα στη Μικρά Ασία, φαινόταν πλέον εξαιρετικά δύσκολο για την Ελλάδα να διατηρήσει την Α. Θράκη. Αρχικά, η επαναστατική κυβέρνηση δεν φάνηκε πρόθυμη να υποχωρήσει. Μάλιστα, για να αντιμετωπίσει ενδεχόμενη νέα τουρκική επίθεση, αναδιοργάνωσε ταχύτατα τον ελληνικό στρατό στη Θράκη. Τελικά, όμως, υπό το βάρος των κεμαλικών απειλών για νέο πόλεμο και των αφόρητων πιέσεων της Αγγλίας η Ελλάδα αποδέχτηκε την ανακωχή των Μουδανιών (Οκτώβριος 1922) με την οποία η Α. Θράκη ενσωματωνόταν στην Τουρκία. Η εκκένωση της περιοχής από τον ελληνικό στρατό και τον ντόπιο ελληνικό πληθυσμό ολοκληρώθηκε στα μέσα Νοεμβρίου 1922.
ΕΛΛΑΔΑ: Η «ΔΙΚΗ ΤΩΝ ΕΞΙ»
Πού και πώς αποδόθηκαν ευθύνες για τη μικρασιατική καταστροφή;
Η επαναστατική κυβέρνηση σύστησε έκτακτο στρατοδικείο προκειμένου να καταλογιστούν ευθύνες για την ήττα στη Μικρά Ασία. Σε αυτό παραπέμφθηκαν οκτώ κορυφαία στελέχη (πρωθυπουργοί, υπουργοί, στρατιωτικοί ηγέτες) της βασιλικής παράταξης: Δ. Γούναρης, Ν. Στράτος, Π. Πρωτοπαπαδάκης, Γ. Μπαλτατζής, Ν. Θεοτόκης, Γ. Χατζανέστης, Μ. Γούδας και Ξ. Στρατηγός. Τον Νοέμβριο του 1922 καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν οι έξι πρώτοι˙ αυτή ήταν η «δίκη των έξι».
Η ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΛΟΖΑΝΗΣ (1923)
Τι προέβλεπε η συνθήκη της Λοζάνης; Τι προέβλεπε η ελληνοτουρκικήσύμβαση ανταλλαγής πληθυσμών (Ιανουάριος 1923);
Στη Λοζάνη της Ελβετίας άρχισαν οι διαβουλεύσεις για την υπογραφή μιας νέας συνθήκης ειρήνης. Εκπρόσωπος της Ελλάδας σε αυτές ορίστηκε, από την επαναστατική κυβέρνηση, ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Μετά από πολύμηνες συζητήσεις υπογράφτηκε, στις 24 Ιουλίου 1923, η συνθήκη της Λοζάνης, με την οποία:
α) Επισημοποιήθηκε η τουρκική κυριαρχία στη Μικρά Ασία και στην Α. Θράκη.
β) Παραχωρήθηκαν στην Τουρκία και η Ίμβρος με την Τένεδο.
γ) Επίσης, στη συνθήκη της Λοζάνης ενσωματώθηκε ελληνοτουρκική σύμβαση ανταλλαγής πληθυσμών (Ιανουάριος 1923), σύμφωνα με την οποία όλοι οι ορθόδοξοι χριστιανοί της Τουρκίας έπρεπε να μετοικήσουν στην Ελλάδα και όλοι οι μουσουλμάνοι της Ελλάδας να ακολουθήσουν τον αντίστροφο δρόμο. Εξαιρέθηκαν το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου και της Τενέδου (125.000 τότε), καθώς και οι μουσουλμάνοι της Δ. Θράκης (118.000 τότε).
ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ)
Ποια επείγοντα προβλήματα είχε να αντιμετωπίσει η ελληνική επαναστατική κυβέρνηση;
α) Τη ραγδαία επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης,
β) την κατακόρυφη πτώση των μισθών,
γ) την επείγουσα ανάγκη αποκατάστασης των παλαιών πολεμιστών (πολλοί από αυτούς είχαν πολεμήσει 10-12 χρόνια) και των προσφύγων
δ)τη γενική ανάγκη αύξησης της αγροτικής παραγωγής.
Τα παραπάνω έκαναν επιτακτική τη λήψη μέτρων.
Ποιο μέτρο πήρε η επαναστατική κυβέρνηση για να αντιμετωπίσει τα παραπάνω προβλήματα;
Σε αυτές τις συνθήκες, λοιπόν, η επαναστατική κυβέρνηση άρχισε αμέσως την απαλλοτρίωση και διανομή γαιών σε πρόσφυγες και γηγενείς ακτήμονες (Φεβρουάριος 1923). Αυτή την εποχή μοιράστηκαν αγροτικοί κλήροι σε πλήθος αγροτών.
Γιατί ξέσπασαν μεγάλες απεργίες το καλοκαίρι του 1923;
Το καλοκαίρι του 1923 έγινε το μεγαλύτερο κύμα απεργιών που είχε γνωρίσει η Ελλάδα από την ίδρυση της. Το αίτημα των εργατών ήταν οι αυξήσεις των αποδοχών.
Ποια αλλαγή γίνεται στη Ημερολόγιο;
Σημαντικό μέτρο της επαναστατικής κυβέρνησης υπήρξε και η υιοθέτηση από την Ελλάδα του γρηγοριανού ημερολογίου, που ίσχυε στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Έτσι, από τις 16 Φεβρουαρίου 1923 (παλαιό ημερολόγιο) η Ελλάδα βρέθηκε στην 1η Μαρτίου 1923 (νέο ημερολόγιο). Το ημερολόγιο αυτό ισχύει σήμερα.
Ποιο ήταν το αποτέλεσμα των εκλογών του Δεκεμβρίου του 1923;
Η επαναστατική κυβέρνηση, αφού αντιμετώπισε με επιτυχία μια προσπάθεια ανατροπής της αποφάσισε να παραδώσει την εξουσία. Στις εκλογές του Δεκεμβρίου του 1923 τα φιλοβασιλικά κόμματα απείχαν. Έτσι, στη Βουλή εκπροσωπήθηκαν μόνο το κόμμα των Φιλελευθέρων του Ελ. Βενιζέλου (250 βουλευτές) και η Δημοκρατική Ένωση του Αλ. Παπαναστασίου (120 βουλευτές). Ο Γεώργιος Β΄ εξαναγκάστηκε να φύγει στο εξωτερικό. Προσωρινός αντιβασιλέας ορίστηκε ο ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης.
ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ (ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ)
Ποιες ενέργειες έκανε ο Κεμάλ μετά τον μικρασιατικό πόλεμο;
Μετά τον μικρασιατικό πόλεμο, ο Μουσταφά Κεμάλ, ο οποίος αναδείχτηκε πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας:
α) υποχρέωσε τον σουλτάνο να φύγει από τη χώρα,
β) εδραίωσε τον κοσμικό-λαϊκό (και όχι θρησκευτικό) χαρακτήρα του πολιτεύματος
γ) και στη συνέχεια θέλησε να μετατρέψει την Τουρκία σε σύγχρονο κράτος δυτικού τύπου.
Με ποια μέτρα προσπάθησε να μετατρέψει την Τουρκία σε σύγχρονο κράτος;
α) Προσπάθησε να οργανώσει συστήματα υγείας και εκπαίδευσης,
β) αντικατέστησε το οθωμανικό αλφάβητο με το λατινικό προσπαθώντας να φέρει τη χώρα του πιο κοντά στη Δύση,
γ) κατάργησε την πολυγαμία,
δ) παραχώρησε δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες,
ε) απαγόρευσε στους άνδρες να φορούν φέσι και στις γυναίκες φερετζέ και
στ) επέβαλε τη χρήση οικογενειακών επιθέτων (ο ίδιος υιοθέτησε το Ατατούρκ, πατέρας των Τούρκων, με το οποίο τον αποκαλούσαν οι οπαδοί του).
Από ποιες ομάδες εφαρμόστηκαν οι μεταρρυθμίσεις του Κεμάλ;
Οι κεμαλικές μεταρρυθμίσειςβρήκαν απήχηση μόνο στα ανώτερα και μεσαία κοινωνικά στρώματα. Οι φτωχότερες τάξεις και κυρίως οι αγροτικοί πληθυσμοί, δηλαδή η συντριπτική πλειονότητα του τουρκικού λαού, συνέχισαν να ζουν, σε μεγάλο βαθμό, όπως και πριν από την «κεμαλική επανάσταση».
Πρόταση είναι μια οργανωμένη ομάδα λέξεων που έχει νόημα. / Το πιο σύντομο τμήμα του λόγου που έχει νόημα.
Τι είναι περίοδος;
Περίοδος είναι τμήμα του λόγου που αποτελείται από μία ή περισσότερες προτάσεις και εκφράζει ένα ολοκληρωμένο νόημα. Τελειώνει σε κάποιο σημείο στίξης (τελεία-ερωτηματικό-θαυμαστικό-αποσιωπητικά) ή βρίσκεται ανάμεσα.
Τι είναι ημιπερίοδος;
Ημιπερίοδος είναι τμήμα του λόγου που αποτελείται από μία ή περισσότερες προτάσεις και εκφράζει ένα αυτοτελές αλλά όχι ολοκληρωμένο νόημα. Τελειώνει σε άνω τελεία ή βρίσκεται μεταξύ δύο άνω τελειών ή μεταξύ τελείας και άνω τελείας.
Οι προτάσεις ανάλογα με τους όρους που περιέχουν χωρίζονται σε κατηγορίες. Σε αυτή την ενότητα θα μελετήσουμε τους όρους μιας απλής πρότασης, η οποία αποτελείται από το Υποκείμενο και το Κατηγόρημα.
Οι βασικοί όροι μιας απλής πρότασης
Οι βασικοί όροι μιας απλής πρότασης είναι δύο, το υποκείμενο και το κατηγόρημα.
Υποκείμενο είναι το ονοματικό σύνολο που φανερώνει ποιος ενεργεί ή πάσχει ή βρίσκεται σε μία κατάσταση. Βρίσκεται πάντοτε σε πτώση ονομαστική.
Κατηγόρημα είναι το σύνολο των λέξεων της πρότασης που αναφέρονται στο υποκείμενο. Οι μορφές που μπορεί να πάρει το κατηγόρημα είναι οι εξής:
Υ + Ρήμα μόνο
Πχ. Ὁ Νικίας φωνάσκει.
Υ + συνδετικό ρήμα + Κ
Πχ. Σόλων ἦν νομοθέτης.
Υ + Ρήμα + Αντικείμενο
Πχ. Οἱ νόμοι ζημιοῡσι τούς ἀδικούντας.
Υ + Ρήμα + Αντικείμενο + Κατηγορούμενο του Αντικειμένου
Πχ. Διόνυσος ἐκάλεσε τήν πόλιν Νῡσαν.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Υποκείμενο
Το υποκείμενο μιας πρότασης βρίσκεται με την ερώτηση, «ποιος / ποια / ποιο + ρήμα;». Ἀλέξανδρος τοὺς στρατιώτας συνήγαγε.
Ως υποκείμενο μιας πρότασης είναι δυνατόν να τεθούν: ουσιαστικά, αντωνυμίες, επίθετα, μετοχές, αριθμητικά, απαρέμφατα, δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις κ.ά.
Το ρήμα συμφωνεί με το υποκείμενο της πρότασης (όταν αυτό είναι πτωτικό) στο πρόσωπο και στον αριθμό. Εξαίρεση αποτελεί η αττική σύνταξη, που χαρακτηρίζει κυρίως την ιωνική-αττική διάλεκτο. Όταν το υποκείμενο της πρότασης είναι ουδέτερο πληθυντικού αριθμού, το ρήμα τίθεται στο γ΄ ενικό αντί του γ΄ πληθυντικού, π.χ. τὰ παιδία παίζει.
Κατηγορούμενο
Το κατηγορούμενο αποδίδει μία ιδιότητα στο υποκείμενο (ή στο αντικείμενο) με τη μεσολάβηση ενός συνδετικού ρήματος (εἰμί, γίγνομαι, φαίνομαι, διατελῶ, διάγω κ.ά.). Το εντοπίζουμε με την ερώτηση «τι (λογής) + ρήμα;». Ἡ πόλις ἀνάστατος ἐγένετο.
Το κατηγορούμενο είναι συνήθως επίθετο. Ως κατηγορούμενο σε μια πρόταση είναι δυνατόν, επίσης, να τεθούν: ουσιαστικά, αντωνυμίες, μετοχές, αριθμητικά, απαρέμφατα, δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις (κυρίως αναφορικές) κ.ά.
Το κατηγορούμενο, όταν είναι επίθετο, συμφωνεί με το υποκείμενο ή το αντικείμενο στο οποίο αναφέρεται στο γένος, στον αριθμό και στην πτώση, π.χ. Καὶ ἦν ἡ μάχη καρτερά. Όταν είναι ουσιαστικό, συμφωνεί υποχρεωτικά στην πτώση και ενδεχομένως στον αριθμό και στο γένος, π.χ. Τὰ δὲ Κύθηρα νῆσός ἐστιν. Μερικές φορές τίθεται στο ουδέτερο γένος, π.χ. Καλὸν ἡ σωφροσύνη, ἀλλ’ ἐπίπονον, ή σε γενική (κατηγορηματική), π.χ. Ὁ θρόνος τοῦ μεγάλου βασιλέως χρυσοῦ ἦν.
Αντικείμενο
Με αντικείμενο συντάσσονται τα ενεργητικής διάθεσης μεταβατικά ρήματα, όσα δηλαδή δε δηλώνουν απλώς ότι το υποκείμενο ενεργεί, αλλά και ότι η ενέργειά του μεταβαίνει σε ένα άλλο πρόσωπο, ζώο ή πράγμα.
Το αντικείμενο βρίσκεται σε μία από τις πλάγιες πτώσεις (γεν., δοτ., αιτ.), ποτέ σε ονομαστική. Το εντοπίζουμε με την ερώτηση «ποιον / ποιαν / τι + ρήμα;». Κλέαρχος τοὺς στρατιώτας συνήγαγε.
Στα δίπτωτα ρήματα το δεύτερο αντικείμενο το εντοπίζουμε με την ερώτηση «σε / με / για / από ποιον ή τι + ρήμα;». Ἔπαυσαν Τιμόθεον τῆς στρατηγίας: από τι ἔπαυσαν Τιμόθεον; → (από τη στρατηγία) τῆς στρατηγίας → αντικείμενο.
Μερικά ρήματα άλλες φορές λειτουργούν ως μεταβατικά και άλλοτε ως αμετάβατα. Συγκρίνετε, π.χ., στη ν.ε.:
Μη μου μιλάς! Σκέφτομαι… (αμετάβατη χρήση), αλλά: Ο παππούς σκεφτόταν πάντα με νοσταλγία το χωριό (μεταβατική χρήση)
Ποιος διορίστηκε διοικητής της Σμύρνης και ποια εντολή έλαβε;
Παράλληλα με την απόβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη, εγκαταστάθηκε στην πόλη και η ελληνική διοίκηση. Επικεφαλής ορίστηκε ο ύπατος αρμοστής (γενικός διοικητής) Αριστείδης Στεργιάδης, έμπιστος τόσο του Βενιζέλου όσο και των Βρετανών, με εντολή να αντιμετωπίζει ισότιμα όλους τους κατοίκους.
Γιατί και σε ποιους προκάλεσε αντιπάθειες ο Αριστείδης Στεργιάδης;
Ο διοικητής της Σμύρνης Αριστείδης Στεργιάδης έγινε αντιπαθής γιατί:
Η πολιτική του να αντιμετωπίζει ισότιμα όλους τους κατοίκους της Σμύρνης, σύμφωνα με τις εντολές που είχε λάβει, δεν γινόταν πολλές φορές αποδεκτή από:
α)την ελληνική στρατιωτική ηγεσία,
β)τον μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομο και
γ)από ορισμένους Μικρασιάτες Έλληνες
Ο χαρακτήρας του ήταν αυταρχικός.
Ποιο ήταν το έργο των ελληνικών αρχών της Σμύρνης;
Πάντως, οι ελληνικές αρχές επιτέλεσαν σημαντικό έργο στην οικονομία, στην εκπαίδευση, στην υγεία και ιδίως στην επανεγκατάσταση των Ελλήνων προσφύγων που είχαν διωχθεί παλαιότερα από τις οθωμανικές αρχές και τώρα επέστρεφαν.
ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΩΣ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1920
Ποιες ήταν οι επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού;
α)Ο ελληνικός στρατός κατέλαβε αρχικά τα εδάφη της Μικράς Ασίας για τα οποία είχε εντολή από την Αντάντ.
β)Λίγο αργότερα, ο Βενιζέλος έλαβε από το συνέδριο του Παρισιού άδεια επέκτασης της ελληνικής ζώνης κατοχής.
γ) Έτσι, ο ελληνικός στρατός, αφού κατέλαβε, την άνοιξη του 1920, την Α. Θράκη, προέλασε, το καλοκαίρι του 1920, σε βάθος 100-150 χλμ. καταλαμβάνοντας μια ζώνη εδαφών στη Μ. Ασία κατά πολύ μεγαλύτερη από αυτή που όριζε η συνθήκη των Σεβρών
Η ΑΠΟΡΡΙΨΗ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΤΩΝ ΣΕΒΡΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΤΟΥΡΚΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ
Ποιοι λόγοι έκαναν τους συμμάχους της Αντάντ να αμφιβάλλουν αν θα μπορούσε να εφαρμοστεί στην πράξη η Συνθήκη των Σεβρών;
Οι ελληνικές επιτυχίες διευκόλυναν την Αντάντ να επιβάλει στον σουλτάνο τη συνθήκη των Σεβρών (καλοκαίρι 1920). Όμως,
α) η απόλυτη απόρριψη της συνθήκης από τον Κεμάλ σε συνδυασμό με
β)την ενίσχυση του τουρκικού εθνικού κινήματος αντίστασης
έκαναν τους συμμάχους επιφυλακτικούς σχετικά με το κατά πόσο ο ελληνικός στρατός θα μπορούσε να επιβληθεί.
ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 1920 ΚΑΙ Η ΕΠΑΝΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
Ποιες ενέργειες δείχνουν ότι τα πάθη του διχασμού ήταν ζωντανά;
α)Λίγες μέρες μετά την υπογραφή της συνθήκης των Σεβρών, ο Βενιζέλος δέχτηκε στο Παρίσι δολοφονική επίθεση από Έλληνες φιλοβασιλικούς, αλλά διασώθηκε.
β)Λίγο μετά, στη διάρκεια ταραχών που ξέσπασαν στην Αθήνα, δολοφονήθηκε από βενιζελικούς ο Ίων Δραγούμης, γνωστός αντιβενιζελικός.
Γιατί ο Βενιζέλος προκήρυξε εκλογές μετά τη συνθήκη των Σεβρών;
Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, ο Βενιζέλος προκήρυξε εκλογές, κρίνοντας ότι μετά την επιτυχία των Σεβρών η συγκυρία ήταν ευνοϊκή για να τις κερδίσει.
Ο Βενιζέλος ανέμενε ότι θα κερδίσει τις εκλογές. Ποιον λανθασμένο υπολογισμό έκανε; Τι υποσχέθηκε η αντιβενιζελική συμμαχία;
Ο Βενιζέλος υποτίμησε το γεγονός ότι ένα σημαντικό τμήμα της ελληνικής κοινωνίας είχε κουραστεί από την πολεμική προσπάθεια που είχε ξεκινήσει χρόνια πριν με τους βαλκανικούς πολέμους. Συγκεκριμένα, από το 1912 ως το 1920 η Ελλάδα ήταν σε πόλεμο.
Σε αυτές τις συνθήκες δημιουργήθηκε μια αντιβενιζελική συμμαχία, με ηγέτη τον Δημήτριο Γούναρη, που υποσχόταν τον τερματισμό του πολέμου και την απαλλαγή από τη «βενιζελική τυραννία», όπως χαρακτήριζε τη διακυβέρνηση Βενιζέλου.
Ποια συγκυρία μετέτρεψε τις εκλογές του 1920 σε δημοψήφισμα για την επιστροφή του βασιλιά;
Καθώς το πολιτικό κλίμα ήταν ήδη τεταμένο, ο αιφνίδιος θάνατος του Αλέξανδρου, που εκτελούσε χρέη βασιλιά, μετέτρεψε τις εκλογές σε άτυπο δημοψήφισμα για την επιστροφή ή όχι του εξόριστου Κωνσταντίνου στην Ελλάδα. Δηλαδή αν κέρδιζαν οι αντιβενιζελικοί υπόσχονταν ότι θα επαναφέρουν τον Κωνσταντίνο.
Ποιο ήταν το αποτέλεσμα των εκλογών του 1920;
Στις εκλογές που έγιναν τον Νοέμβριο του 1920 οι Φιλελεύθεροι ηττήθηκαν. Αμέσως ο Βενιζέλος έφυγε από την Ελλάδα.
Ποιες ενέργειες έκανε η φιλοβασιλική κυβέρνηση;
Η νέα φιλοβασιλική κυβέρνηση οργάνωσε δημοψήφισμα για την επιστροφή ή όχι του Κωνσταντίνου. Το υπερβολικά υψηλό ποσοστό υπέρ του Κωνσταντίνου δημιούργησε βάσιμες υποψίες για νοθεία. Τον Δεκέμβριο του 1920 ο Κωνσταντίνος επανήλθε.
ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΚΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ
Ποια ήταν η αιτία και ποια η αφορμή για να σταματήσουν οι Μεγάλες Δυνάμεις να υποστηρίζουν την Ελλάδα;
ΑΙΤΙΑ: Οι Δυνάμεις της Αντάντ είχαν αρχίσει να επανεξετάζουν τη στάση τους, επειδή έβλεπαν ότι το κεμαλικό κίνημα θα είναι ο νικητής της σύγκρουσης.
ΑΦΟΡΜΗ: Η επιστροφή του Κωνσταντίνου, εχθρού της Αντάντ στα χρόνια του Α΄ Παγκόσμιου πολέμου, λειτούργησε ως πρόφαση για τις Δυνάμεις, ιδίως για τη Γαλλία και την Ιταλία, ώστε να αλλάξουν τη στάση τους απέναντι στην Ελλάδα.
Ποιες διπλωματικές επιτυχίες είχε ο Κεμάλ, δεδομένης και της αλλαγής της στάσης των Δυνάμεων της Αντάντ;
Ο Κεμάλ:
α) Υπέγραψε συμφωνία συνεργασίας με τη Σοβιετική Ένωση (Μάρτιος 1921).
β) Προχώρησε στην υπογραφή σειράς συμφωνιών με τη Γαλλία (Μάρτιος και Οκτώβριος 1921) και την Ιταλία (Μάρτιος 1921) που προέβλεπαν την αποχώρηση των στρατευμάτων τους από τη Μικρά Ασία με αντάλλαγμα την παραχώρηση προνομίων και διευκολύνσεων από την κεμαλική Τουρκία.
Ποια δύναμη συνέχιζε να υποστηρίζει την Ελλάδα; Την υποστήριξε ικανοποιητικά;
Μετά απ’ αυτά, οι ελληνικές προσπάθειες είχαν πλέον μόνο την αγγλική στήριξη, και αυτή σε διπλωματικό, κυρίως, επίπεδο.
ΟΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΕΩΣ ΤΟΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟ ΤΟΥ 1922
Η φιλοβασιλική κυβέρνηση σταμάτησε τον πόλεμο; Γιατί;
Η νέα φιλοβασιλική κυβέρνηση δεν τήρησε την προεκλογική της υπόσχεση για τερματισμό του πολέμου.
Ο Κωνσταντίνος και η νέα πολιτική ηγεσία πίστευαν ότι η νίκη ήταν κοντά και γι’ αυτό αποφάσισαν να συνεχίσουν τον πόλεμο. Μάλιστα, ο Κωνσταντίνος πήγε ο ίδιος στη Μικρά Ασία.
Ποιες είναι οι τελευταίες πολεμικές ενέργειες το καλοκαίρι του 1921;
Το καλοκαίρι του 1921, τα ελληνικά στρατεύματα πραγματοποίησαν μεγάλη επίθεση, που κόστισε χιλιάδες νεκρούς και τραυματίες, φτάνοντας μέχρι τον ποταμό Σαγγάριο, λίγα χιλιόμετρα πριν την Άγκυρα. Συνάντησαν, ωστόσο, ισχυρή αντίσταση και υποχώρησαν στη γραμμή που οριζόταν από τις πόλεις Εσκί Σεχίρ-Κιουτάχεια-Αφιόν Καραχισάρ. Εκεί παρέμεινε το μέτωπο τον επόμενο ένα χρόνο.
Ποια προβλήματα αντιμετώπιζε η φιλοβασιλική κυβέρνηση στο εσωτερικό και το εξωτερικό;
α) Από το καλοκαίρι του 1921, οι όροι του παιχνιδιού είχαν αντιστραφεί. Ο Κεμάλ, ενισχυμένος οικονομικά, διπλωματικά και στρατιωτικά, εμφανιζόταν αδιάλλακτος.
β) Την ίδια στιγμή στην Αθήνα ενισχύονταν οι αντιπολιτευτικές φωνές (ο Αλ. Παπαναστασίου και έξι συνεργάτες του δημοσίευσαν, τον Μάρτιο του 1922, το Δημοκρατικό Μανιφέστο, στο οποίο ασκούσαν κριτική στις βασιλικές επιλογές).
γ) Συγχρόνως, οξυνόταν η οικονομική κρίση.
δ)Σε αυτές τις συνθήκες, οι κυβερνήσεις της Αθήνας αναζητούσαν στο εξωτερικό διπλωματική και οικονομική στήριξη, αλλά δίχως αποτέλεσμα.
Πότε εκδηλώθηκε η τουρκική επίθεση; Ποιο ήταν το αποτέλεσμα;
Στις 13 Αυγούστου εκδηλώθηκε η τελική τουρκική επίθεση. Λίγο μετά η ελληνική άμυνα κατέρρευσε και άρχισε η υποχώρηση.
Στις 27 Αυγούστου οι κεμαλικοί μπήκαν στη Σμύρνη. Η πόλη παραδόθηκε στις φλόγες, οι Έλληνες και οι Αρμένιοι κάτοικοί της στη σφαγή.
Η ήττα του ελληνικού στρατού σήμανε και το τέλος του μικρασιατικού ελληνισμού. Όσοι Έλληνες σώθηκαν πήραν το δρόμο για την προσφυγιά.
Για τα βιογραφικά στοιχεία του ποιητή και το έργο του πατήστε εδώ.
Το ποίημα προέρχεται από τη συλλογή «Παιχνίδια του ουρανού και του νερού» στην οποία ο ποιητής παίζει με τα χρώματα, τους αριθμούς και τις εποχές. Θεματολογία του έργου είναι η οικολογία, η φύση και η αγάπη για τα ζώα. Έτσι ο Γιάννης Ρίτσος παρακινεί τους μικρούς αναγνώστες να προσεγγίσουν τα ζώα και τα πουλιά, να αγαπήσουν τη φύση κι ό, τι ομορφαίνει τη ζωή.
ΥΠΟΘΕΣΗ
Τα παιδιά παίζουν ένα καλοκαιρινό μεσημέρι γύρω από ένα σμήνος τζιτζικιών, ενώ μια πεταλούδα υφαίνει με το πέταγμά της ένα μαντιλάκι που θα ανακουφίσει την πίκρα του γερασμένου κόσμου.
ΠΗΓΗ ΕΜΠΝΕΥΣΗΣ
Η χαρά και η ανεμελιά των παιδιών συνυπάρχουν με την πίκρα και την κούραση των μεγάλων.
ΕΝΟΤΗΤΕΣ
1η , α΄ στροφή: «Το παιχνίδι και η χαρά των παιδιών».
2η, β΄ στροφή: «Η κούραση και η πίκρα των μεγάλων».
ΠΡΟΣΩΠΑ
Τα παιδιά, ο γερασμένος κόσμος, τα τζιτζίκια και η πεταλούδα.
ΤΙΤΛΟΣ
Δεν είναι ο πραγματικός, αλλά ο πρώτος στίχος του αποσπάσματος της συλλογής «Παιχνίδια του ουρανού και του νερού».
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
α΄στροφή-1η ενότητα
Βλέπουμε μια χαρούμενη εικόνα: παιδιά που παίζουν με φόντο το καλοκαιρινό καταμεσήμερο και ηχητική υπόκρουση το τραγούδι των τζιτζικιών, που το συνοδεύουν τα ρυθμικά παλαμάκια τους. Η παρέα των παιδιών απολαμβάνει το παιχνίδι της με τα τζιτζίκια τα οποία συνδέονται με την ανεμελιά, το τραγούδι και γενικά τη χαρά του καλοκαιριού. Όλη η στροφή κυριαρχείται από ήχους.
β΄ στροφή-2η ενότητα
Το σκηνικό αλλάζει. Μια πορτοκαλόμαυρη πεταλούδα πετάει και στέκεται στο μέτωπο των γερασμένων ανθρώπων, για να εμποδίσει τον ήλιο που τους τυφλώνει. Ο ήλιος εδώ εμφανίζεται εχθρικός, γιατί, με την κάψα, δυσκολεύει τη δουλειά και αυξάνει τον κόπο των μεγάλων. Με το πέταγμά της, η πεταλούδα γνέθει (υφαίνει ) μαντιλάκι που θα σκουπίσει τον ιδρώτα των κουρασμένων ανθρώπων. Παρόλο που η πεταλούδα είναι συνδεδεμένη με την αναγέννηση και την ελπίδα, στη στροφή αυτή φαίνεται να συντροφεύει τον πικραμένο και γέρικο κόσμο. Έτσι δηλώνεται πως στα ανθρώπινα συνυπάρχουν η χαρά και η πίκρα, στοιχεία που υποδηλώνονται από το πορτοκαλί και το μαύρο, αντίστοιχα, χρώματα της πεταλούδας.
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΣΤΡΟΦΩΝ
ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ: Και στις δύο στροφές υπάρχει η παρουσία των εντόμων και οι εικόνες εκτυλίσσονται κάτω από τον καλοκαιρινό ήλιο.
ΔΙΑΦΟΡΕΣ: Παιδιά πρωταγωνιστούν στην πρώτη στροφή μεγάλοι στη δεύτερη στροφή. Επίσης ο ήλιος στη στροφή βοηθά το παιχνίδι , ενώ στη δεύτερη δυσκολεύει την εργασία των ανθρώπων.
ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ
«του γέρου κόσμου»: Είναι οι ενήλικοι που μοχθούν για να κερδίσουν τη ζωή τους και έχουν χάσει την ανεμελιά.
«τα φρύδια επάνω, αντήλιο»: Τα φρύδια προστατεύουν τα μάτια από την εφίδρωση. Η φράση «τα φρύδια επάνω» υποδηλώνει τον ανθρώπινο μόχθο. Η πεταλούδα που στέκεται πάνω από τα φρύδια «σαν αντήλιο» συμπονά και συμπαραστέκεται στους κουρασμένους ανθρώπους.
ΧΡΟΝΟΣ
Καλοκαίρι και μάλιστα στην α΄ στροφή καταμεσήμερο.
ΤΟΠΟΣ
Μάλλον εξοχή αφού υπάρχουν τα τζιτζίκια και η πεταλούδα.
ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ
Περιγραφή (εικόνες με κινήσεις και αισθήσεις).
ΓΛΩΣΣΑ
Απλή με κάποια λαϊκά στοιχεία (ντάλα, αντήλιο). Ο Ρίτσος έγραψε σε απλή λαϊκή γλώσσα για να τον καταλαβαίνει απλός λαός. Κυριαρχούν τα ουσιαστικά που δίνουν τις απαραίτητες πληροφορίες με τη βοήθεια των ρημάτων. Η χρήση εξακολουθητικών χρόνων (παίζουν, κρυφόγνεφε) φανερώνει τη διάρκεια της χαράς των παιδιών και της πίκρας των μεγάλων.
ΥΦΟΣ
Απλό, φυσικό, παραστατικό
ΜΕΤΡΟ
Το ποίημα ανήκει στη νεότερη ποίηση και επομένως, δεν έχει ομοιόμορφες στροφές, ως προς τον αριθμό των στίχων, ομοιοκαταληξία και μέτρο. Έχει, όμως, εσωτερικό ρυθμό.
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
Πρόσφατα σχόλια