Η Ελλάδα στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο –Ο Εθνικός Διχασμός
Ο Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος δίχασε την ελληνική ηγεσία και κοινωνία.
Ποια ήταν η θέση του Βενιζέλου και ποιοι την υποστήριζαν;
Ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος, που θεωρούσε ότι οι Αγγλογάλλοι θα επικρατούσαν, έκρινε ότι η Ελλάδα θα έπρεπε να συμμαχήσει με την Αντάντ
α) για να διαφυλάξει τα κέρδη της από τους βαλκανικούς πολέμους αλλά και β) να διευρύνει τα σύνορά της.
Η θέση αυτή υποστηριζόταν α) από μεγάλα τμήματα των λαϊκών τάξεων, που εμπνέονταν από τη Μεγάλη Ιδέα, αλλά και β) από τη μεγαλοαστική τάξη, ιδίως της Διασποράς, που προσδοκούσε να ενταχθεί σε μια μεγάλη και ισχυρή Ελλάδα.
Ποια ήταν η θέση του Κωνσταντίνου και ποιοι την υποστήριζαν;
Ήθελε συμμαχία Ελλάδας και Κεντρικών Δυνάμεων, αλλά, επειδή στο πλευρό τους είχαν ταχθεί η Οθωμανική αυτοκρατορία και Βουλγαρία, υποστήριξε τη «διαρκή ουδετερότητα», που εξυπηρετούσε ιδιαίτερα τη γερμανική πολιτική.
Τις απόψεις του υποστήριζαν α) τα μικροαστικά στρώματα και β) τμήματα των λαϊκών τάξεων.
Πώς εξελίχθηκε η σύγκρουση Βενιζέλου-Κωνσταντίνου;
Ο Βενιζέλος έκρινε ότι η Ελλάδα έπρεπε να πάρει μέρος στην επιχείρηση της Αντάντ να καταλάβει τα Δαρδανέλια (Φεβρουάριος 1915).
Ο Κωνσταντίνος αρνήθηκε και ο πρωθυπουργός παραιτήθηκε.
Ακολούθησαν εκλογές (Μάιος 1915) στις οποίες νίκησε ο Βενιζέλος, αλλά αναγκάστηκε εκ νέου να παραιτηθεί όταν κήρυξε την Ελλάδα σε επιστράτευση και ο βασιλιάς διαφώνησε και πάλι.
Έγιναν νέες εκλογές από τις οποίες προέκυψε κυβέρνηση απολύτως πιστή στα ανάκτορα.
Υπό ποιες συνθήκες εμπλέκεται η Ελλάδα στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο;
Η Αντάντ αποβίβασε στρατεύματα στη Θεσσαλονίκη τον Οκτώβριο του 1915 για να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη γερμανική επιρροή στα Βαλκάνια.
Η Βουλγαρία επιτέθηκε στη Σερβία.
Γερμανικά και βουλγαρικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Α. Μακεδονία το Μάιο του 1916.
Οι ελληνικές δυνάμεις δεν αντέδρασαν και το Δ΄ Σώμα Στρατού μεταφέρθηκε αιχμάλωτο στη Γερμανία.
Τι ήταν οι Επίστρατοι; Τι ήταν το κίνημα της Εθνικής Άμυνας;
Επίστρατοι: μια φιλοβασιλική παραστρατιωτική οργάνωση με 200.000 περίπου μέλη που αποτελούνταν από εφέδρους, που απολύονταν ύστερα από την απαίτηση της Αντάντ για αφοπλισμό των ελληνικών δυνάμεων και με εντολή του βασιλιά οργανώνονταν σε συνδέσμους (Ιούνιος 1916).
Εθνική Άμυνα: οργάνωση που δημιούργησαν βενιζελικοί και προχώρησε σε κίνημα στη Θεσσαλονίκη (Αύγουστος 1916), με αίτημα την έξοδο της Ελλάδας στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ.
Ποια ήταν η αντίδραση του Βενιζέλου σε αυτές τις εξελίξεις;
Η Προσωρινή Κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης: Ο Βενιζέλος εγκατέστησε Προσωρινή Κυβέρνηση στη Θεσσαλονίκη και συγκέντρωσε ελληνικά στρατεύματα για να πολεμήσουν στο πλευρό της Αντάντ.
Τι ήταν ο Εθνικός Διχασμός;
Έτσι ονομάστηκε η διαίρεση της χώρας, το καλοκαίρι του 1916, σε δύο αντίπαλα κέντρα εξουσίας, το «κράτος των Αθηνών» υπό τον Κωνσταντίνο και το «κράτος της Θεσσαλονίκης» υπό το Βενιζέλο. Ήταν η πρώτη εμφύλια σύγκρουση στην Ελλάδα του 20ου αιώνα.
Σε ποιες ενέργειες προχώρησε η Αντάτ μετά από όλες αυτές τις εσωτερικές εξελίξεις;
Η Αντάτ επεδίωξε ανεπιτυχώς να καταλάβει την Αθήνα, αλλά τα συμμαχικά στρατεύματα αποκρούστηκαν από δυνάμεις πιστές στον βασιλιά.
Το Νοέμβριο του 1916 το «κράτος των Αθηνών» προχώρησε σε άγριες διώξεις βενιζελικών με τουλάχιστον 35 νεκρούς.
Η Αντάντ, έπειτα, κατέλαβε τον Πειραιά, επέβαλε αυστηρό αποκλεισμό στην Παλαιά Ελλάδα και απαίτησε την απομάκρυνση του Κωνσταντίνου, ο οποίος εγκατέλειψε την Ελλάδα τον Ιουν. του 1917.
θ) Πότε ενοποιείται ξανά η Ελλάδα και μπαίνει στον Α΄Παγκόσμιο πόλεμο;
Ο Βενιζέλος ήρθε στην Αθήνα, επανέφερε τη Βουλή που είχε σχηματιστεί το Μάιο του 1915 (Βουλή των Λαζάρων) και σχημάτισε νέα κυβέρνηση.
Η Ελλάδα κήρυξε τον πόλεμο στις Κεντρικές Δυνάμεις και συμμετείχε ως σύμμαχος της Αντάντ στις τελευταίες μάχες στη Μακεδονία.
ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ
Έφεδρος:στρατιώτης ή βαθμοφόρος που δεν ανήκει στο στρατό σε καιρό ειρήνης, αλλά καλείται στα όπλα σε περίπτωση ανάγκης. (https://el.wiktionary.org)
α)Αν το ρήμα αρχίζει από ένα ή δύο σύμφωνα εκ των οποίων το πρώτο είναι άφωνο (π,β,φ,κ,γ, χ,τ,δ,θ) και το δεύτερο υγρό (λ,ρ) ή ένρινο(μ,ν), κάνω αναδιπλασιασμό δηλαδή επανάληψη του πρώτου συμφώνου με ένα -ε:
π.χ. πράττω …. πέπραχα.
ΠΡΟΣΟΧΗ: αν το ρήμα αρχίζει από φ ή χ ή θ (δασέα σύμφωνα), κατά τον αναδιπλασιασμό το πρώτο σύμφωνο τροποποιείται ως εξής:
το φ γίνεται π πχ φεύγω … πέφευγα
το χ γίνεται κ πχ χορεύω … κεχόρευκα
το θ γίνεται τ πχ θύω … τέθυκα
β) Αν το ρήμα αρχίζει από τρία σύμφωνα ή από δύο σύμφωνα, (από τα οποία το πρώτο δεν είναι άφωνο και το δεύτερο υγρό ή ένρινο, π.χ. κτ- πτ- σπ- σκ-) ή από ρ ή από διπλό σύμφωνο (ξ, ψ, ζ), τότε μπαίνει μπροστά συλλαβική αύξηση δηλαδή ένα ε-, όπως στον παρατατικό. Για παράδειγμα:
στρατεύω …. εστράτευκα,
σπουδάζω….. εσπούδακα,
ῥίπτω ……… έρριφα
ζητώ …………έζήτηκα
ΠΡΟΣΟΧΗ :Αν το ρήμα αρχίζει από ρ– στον παρακείμενο, εκτός από συλλαβική αύξηση (=ε), διπλασιάζει το ρ π.χ. ρίπτω…. έρριφα
γ)Αν το ρήμα αρχίζει από φωνήεν ή δίφθογγο, τότε παίρνει χρονική αύξηση, δηλαδή γίνονται αλλαγές όπως και στον παρατατικό: το α και το ε …η, το ο….ω, το οι…ω, το αι και το ει …η, το ευ και το αυ… ηυ . Για παράδειγμα:
οικίζω … ώκικα
άγω ….. ήχα
Β)ΤΙ ΑΛΛΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΛΗΞΗ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ;
Ανάλογα με το χαρακτήρα του ενεστώτα, η κατάληξη γίνεται –κα ή –χα ή –φα ως εξής:
Χαρακτήρας ενεστώτα: φωνήεν ή δίφθογγος κατάληξη παρακειμένου: -κα
Χώρες που συμμετείχαν στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (κόκκινο: Κεντρικές Δυνάμεις, μπλε: Αντάντ και σύμμαχοί της)
Τα αίτια, η έκρηξη και τα μέτωπα του Α‘ Παγκόσμιου πολέμου
Ποια ήταν τα αίτια του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου;
Η έκρηξη του Α‘ Παγκόσμιου πολέμου ήταν αποτέλεσμα της ταυτόχρονης δράσης τριών κυρίως παραγόντων: του ιμπεριαλισμού, του εθνικισμού και του μιλιταρισμού.
Ο ιμπεριαλισμός δηλαδή η πολιτική επέκτασης των βιομηχανικά αναπτυγμένων κρατών σε βάρος άλλων κρατών, υπήρξε η κυριότερη αιτία του πολέμου. Καταλυτικός παράγοντας στάθηκε η επιθετική προσπάθεια της ταχύτατα αναπτυσσόμενης Γερμανίας να καλύψει τις ανάγκες της σε πρώτες ύλες, καύσιμα και αγορές μέσω της αναδιανομής (ξαναμοιράσματος) του παγκόσμιου πλούτου και των αποικιών. Η πολιτική αυτή την έφερε γρήγορα αντιμέτωπη με τη Βρετανία και τη Γαλλία, τις χώρες που έλεγχαν τότε τις περισσότερες και πλουσιότερες αποικίες.
Ο εθνικισμός δηλαδή η ιδεολογία που διαχωρίζει τους ανθρώπους βάσει της εθνικότητάς τους υποβαθμίζοντας τους πολίτες άλλων εθνικοτήτων, έπαιξε ουσιαστικό ρόλο στην ωρίμανση των συνθηκών που οδήγησαν στον πόλεμο. Οι λαοί της Ευρώπης δεν επιθυμούσαν τον πόλεμο, αλλά δεν ήταν, όμως, και διατεθειμένοι να καταπνίξουν τα εθνικά τους αισθήματα για να διατηρηθεί η ειρήνη.
Ο μιλιταρισμός (ο υπερτονισμός των στρατιωτικών αξιών) ενισχυόταν διαρκώς, επιταχύνοντας την πορεία προς τον πόλεμο. Η ανάπτυξη της γερμανικής πολεμικής βιομηχανίας και η στρατιωτική ενίσχυση της Γερμανίας ώθησαν και τις άλλες ευρωπαϊκές Δυνάμεις στην κλιμάκωση των στρατιωτικών εξοπλισμών. Παράλληλα, όλο και πιο πολλές φωνές τόνιζαν τη σημασία και την αξία του πολέμου ως μέσου επίλυσης των διεθνών διαφορών.
Ποια ήταν τα αντίπαλα στρατόπεδα;
Κεντρικές Δυνάμεις ή Τριπλή συμμαχία: Γερμανία, Αυστρία, Ιταλία.
Εγκάρδια συνεννόηση ή Αντάντ: Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία.
Ποια ήταν η αφορμή του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου;
Η αφορμή για την κήρυξη του πολέμου δόθηκε όταν στο Σεράγεβο της Βοσνίας δολοφονήθηκε ο διάδοχος του αυστριακού θρόνου Φραγκίσκος Φερδινάνδος από ένα νεαρό Σέρβο εθνικιστή (Ιούνιος 1914). Σχεδόν αμέσως η Αυστροουγγαρία κήρυξε τον πόλεμο στη Σερβία (Ιούλιος 1914). Η Ρωσία και η Γαλλία εκδήλωσαν τη συμπαράστασή τους στη Σερβία, ενώ η Γερμανία τάχθηκε στο πλευρό της Αυστροουγγαρίας. Στα επόμενα τέσσερα χρόνια έγιναν συνολικά εξήντα κηρύξεις πολέμων. Αυτός ήταν ο Μεγάλος Πόλεμος ή Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος, όπως ονομάστηκε αργότερα.
ΜΕΤΩΠΑ Α΄ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
Ποια ήταν τα κύρια μέτωπα;
Δυτικό μέτωπο: Γερμανία // Γαλλία, Βρετανία.
Ανατολικό μέτωπο: Γερμανία //Ρωσία.
Βαλκανικό μέτωπο: Αυστροουγγαρία, Οθωμανική Αυτοκρατορία, Βουλγαρία // Σερβία, Ελλάδα.
Ποιες ανακατατάξεις έγιναν στις συμμαχίες κατά τη διάρκεια του πολέμου ;
Κεντρικές Δυνάμεις:
Τον Οκτώβριο του 1914 μπήκε στο πλευρό τους η Οθωμανική αυτοκρατορία.
Το 1915 συμμάχησε μαζί τους και η Βουλγαρία και μαζί κυριάρχησαν στα Βαλκάνια.
Αντάντ:
Οργάνωσε επιχείρηση κατάληψης των Δαρδανελίων, για να ανοίξει τα Στενά και να βοηθήσει τη Ρωσία. Αποκρούστηκε όμως από τον τουρκικό στρατό.
Αποβίβασε στρατεύματα στη Θεσσαλονίκη, μεταφέροντας τον πόλεμο στην Ελλάδα.
Συμμάχησε μαζί της η Ιταλία, εγαταλείποντας τους συμμάχους της, γιατί έλαβε υποσχέσεις για εδαφικά ανταλλάγματα.
Ποιες ήταν οι επιχειρήσεις του 1916;
Μεγάλη επίθεση της Γερμανίας το Φεβρουάριο του 1916 στο Βερντέν.
Γαλλοβρετανική επίθεση στο Σομ. Μάθετε λεπτομέρειες για την τρομερή αυτή μάχη πατώντας εδώ.
Ποια ήταν η καμπή του 1917;
Γαλλία: αναπτύχθηκε ισχυρό σοσιαλιστικό αντιπολεμικό κίνημα και εκδηλώθηκαν ανταρσίες στο μέτωπο που καταπνίγηκαν.
Ρωσία: εκδηλώθηκε η Οκτωβριανή επανάσταση του 1917 και η κομμουνιστική κυβέρνηση, αφού σύναψε συνθήκη ειρήνης με τη Γερμανία, αποσύρθηκε από τον πόλεμο.
ΗΠΑ: συμμάχησαν με την Αντάντ τον Απρίλιο του 1917 και συνέβαλαν καθοριστικά στη νίκη της.
Ελλάδα: τον Ιούνιο του 1917 εισήλθε στον πόλεμο ως σύμμαχος της Αντάντ.
Ποιο ήταν το τέλος και ο απολογισμός του πολέμου;
Το φθινόπωρο του 1918, οι Κεντρικές Δυνάμεις και οι σύμμαχοί τους άρχισαν να συνθηκολογούν. Στη Γερμανία ξέσπασε σοσιαλιστική επανάσταση που ανέτρεψε τον κάιζερ (= αυτοκράτορα) και έφερε στην εξουσία το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα.
Ο πόλεμος άφησε πίσω του περίπου 8.000.000 νεκρούς, περίπου 20.000.000 τραυματίες και τεράστιες υλικές καταστροφές. Η Ευρώπη έβγαινε από αυτόν αλλαγμένη, εξαντλημένη και με την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία της κλονισμένη.
Για να δείτε ένα χρονολόγιο του Α΄Παγκοσμίου πολέμου πατήστε εδώ.
Πατήστε εδώ για να δείτε ένα διαδραστικό χάρτη των συμμαχιών του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου και τα μέτωπα του πολέμου.
α) Οι διώξεις των Νεότουρκων σε βάρος των αλλοεθνών πληθυσμών.
β) Η αναζωπύρωση των εθνικών αισθημάτων των άλλων βαλκανικών λαών.
γ) Oι ανταγωνισμοί μεταξύ των Δυνάμεων (ενέργειες Γερμανίας, Ιταλίας, Αυστροουγγαρίας που πλήττουν τα συμφέροντα των άλλων δυνάμεων).
Ποια ήταν η στάση του Βενιζέλου;
Αρχικά, η πολιτική του Βενιζέλου ήταν κατευναστική.
Έπειτα, από την άνοιξη του 1911, ο Βενιζέλος ακολούθησε την τακτική της βαλκανικής συνεννόησης.
Τέλος, την άνοιξη του 1912, υπογράφονται συνθήκες συμμαχίας μεταξύ των βαλκανικών κρατών.
Ποιοι ήταν σύμμαχοι και ποιος ο αντίπαλος στον Α΄ Βαλκανικό πόλεμο;
Στον Α΄ Βαλκανικό πόλεμο, σύμμαχοι ήταν η Σερβία, η Βουλγαρία, η Ελλάδα και το Μαυροβούνιο. Οι συνθήκες συμμαχίας υπογράφτηκαν την άνοιξη του 1912. Αντίπαλος ήταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Ποιοι ήταν οι σύμμαχοι στον Β΄ Βαλκανικό πόλεμο;
Η Ελλάδα συμμάχησε με τη Σερβία εναντίον της Βουλγαρίας.
Ο Α΄ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ (ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1912-ΜΑΙΟΣ 1913)
Α΄ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
Ποια ήταν η αφορμή του πολέμου;
Η άρνηση του Σουλτάνου να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις υπέρ των βαλκανικών εθνοτήτων τον Οκτώβριο του 1912.
Ποιες ήταν οι στρατιωτικές εξελίξεις
Ο ελληνικός στρατός, με αρχιστράτηγο το διάδοχο Κωνσταντίνο, προέλασε στη Μακεδονία.
Οι Σέρβοι κατέλαβαν τα Σκόπια, το Μοναστήρι και το Δυρράχιο.
Οι Βούλγαροι έφτασαν κοντά στην Κωνσταντινούπολη, κατέλαβαν τη Δ. Θράκη και την Α. Μακεδονία και κατευθύνθηκαν προς τη Θεσσαλονίκη.
Παρά τις αντιρρήσεις του Κωνσταντίνου ο ελληνικός στρατός κατέλαβε τη Θεσσαλονίκη στις 26 Οκτωβρίου 1912.
Στις 22 Φεβρουαρίου 1913 καταλήφθηκαν τα Ιωάννινα.
Με επικεφαλής το ναύαρχο Κουντουριώτη ο ελληνικός στόλος κατέλαβε τα νησιά του Β. και Α. Αιγαίου και ανάγκασε τον τουρκικό στόλο να κλειστεί στα Στενά.
Με ποια συνθήκη τελειώνει ο Α΄ Βαλκανικός πόλεμος;
Τελειώνει με τη συνθήκη του Λονδίνου 17 Μαΐου 1913. Με αυτήν:
α) Η Οθωμανική αυτοκρατορία υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει σχεδόν όλα τα ευρωπαϊκά-βαλκανικά εδάφη της.
β) Το μέλλον των νησιών του Β.Α. Αιγαίου και της χερσονήσου του Αγίου Όρους και το καθεστώς της Αλβανίας θα καθοριζόταν από τις Δυνάμεις. (29 Ιουλίου 1913 με απόφαση των Μεγάλων Δυνάμεων γίνεται ανεξάρτητο κράτος η Αλβανία)
γ) Τα Δωδεκάνησα παρέμειναν υπό ιταλική κατοχή και διοίκηση.
Πού και από ποιους έγινε η δολοφονία του βασιλιά Γεωργίου Α΄;
Έγινε στη Θεσσαλονίκη και υπήρξαν υπόνοιες ότι ήταν έργο της Γερμανίας.
Ο Β΄ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ (ΙΟΥΝΙΟΣ-ΙΟΥΛΙΟΣ 1913)
Β΄ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
Ποιες ήταν οι αιτίες του Β΄ Βαλκανικού πολέμου;
α)Οι εκκρεμότητες που άφηνε η συνθήκη του Λονδίνου.
β) Η αμοιβαία καχυποψία μεταξύ των βαλκανικών κρατών.
γ)Οι υπερβολικές απαιτήσεις της Βουλγαρίας.
Με ποια χώρα συμμάχησε η Ελλάδα;
Η Ελλάδας συμμάχησε με τη Σερβία εναντίον της Βουλγαρίας.
Β) Ποιες ήταν οι στρατιωτικές εξελίξεις στη διάρκεια του Β΄ Βαλκανικού;
Ο ελληνικός στρατός κατέλαβε την Α. Μακεδονία και τη Δ. Θράκη.
Οι Σέρβοι σημείωσαν επιτυχίες στη Δ. Μακεδονία.
Οι Ρουμάνοι εισέβαλαν στη Βουλγαρία.
Οι Τούρκοι ανακατέλαβαν την Αδριανούπολη στην Α. Θράκη.
ΕΝΟΤΗΤΑ 30
Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΑΜΕΣΩΣ ΜΕΤΑ ΤΟΥΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ ΠΟΛΕΜΟΥΣ
Με ποια συνθήκη τελειώνουν οι βαλκανικοί πόλεμοι;
Τελείωσαν με τη συνθήκη του Βουκουρεστίου (28 Ιουλίου 1913).
Ποιο ήταν το περιεχόμενο της συνθήκης του Βουκουρεστίου;
Η Ελλάδα εξασφάλισε:
α) το μεγαλύτερο μέρος της Μακεδονίας,
τη νότια Ήπειρο,
β)σημαντικά νησιά στο Β. και Α. Αιγαίο (Θάσος, Σαμοθράκη, Λήμνος, Λέσβος, Χίος, Σάμος, Ικαρία),
γ) την Κρήτη.
Τα εδάφη αυτά ονομάστηκαν Νέες Χώρες.
Η Σερβία κέρδισε ένα σημαντικό τμήμα της Β. Μακεδονίας.
Η Βουλγαρία πήρε το μεγαλύτερο μέρος της Δ. Θράκης.
Η Οθωμανική αυτοκρατορία ανέκτησε την Α. Θράκη.
Τα Δωδεκάνησα παρέμειναν υπό ιταλικό έλεγχο.
Η Β. Ήπειρος, περιοχή με σημαντική παρουσία ελληνικών πληθυσμών, παραχωρήθηκε στην Αλβανία με το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας (4-12-1913).
Ποια ήτaν τα αποτελέσματα των βαλκανικών πολέμων για την Ελλάδα;
Α) Διπλασίασε σχεδόν τα εδάφη της και τον πληθυσμό της.
Β) Δημιουργήθηκαν θετικές προοπτικές, καθώς προστέθηκαν πόλεις που ήταν ακμαία οικονομικά κέντρα (Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Καβάλα, Μυτιλήνη, Χίος, Ηράκλειο της Κρήτης).
Γ) Προέκυψε το πρόβλημα της αφομοίωσης των Νέων Χωρών με την ισχυρή παρουσία μουσουλμανικών και σλαβικών πληθυσμών.
Ποιες μεταρρυθμίσεις προχώρησαν στον πολιτικό τομέα;
Στον πολιτικό τομέα συνεχίστηκαν οι μεταρρυθμίσεις που είχαν ξεκινήσει πριν από το 1912 από τις κυβερνήσεις Βενιζέλου:
α) αναγνώριση εργατικών σωματείων
β) ασφάλιση των εργαζομένων και καθιέρωση της οκτάωρης εργασίας
γ) ίδρυση αγροτικών συνεταιρισμών
Ποια σημαντικά εθνικά ζητήματα παρέμεναν ανοιχτά στην εξωτερική πολιτική;
α) Οι ελληνικές διεκδικήσεις στη Β. Ήπειρο.
β) Η άρνηση του Σουλτάνου να δεχτεί την ελληνική κυριαρχία στα νησιά
του Β. και Α. Αιγαίου.
γ) Η ύπαρξη πυκνών ελληνικών πληθυσμών στη Θράκη και τη Μ. Ασία που συνέχιζαν να βρίσκονται κάτω από τον οθωμανικό ζυγό.
ΛΙΛΗ ΖΩΓΡΑΦΟΥ (1922-1998)
Η Λιλή Ζωγράφου γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης, όπου πέρασε τα παιδικά της χρόνια. Ο πατέρας της ήταν εκδότης εφημερίδας με ιδιαίτερα φιλελεύθερες ιδέες για την εποχή του και πάθος για τη δημοσιογραφία. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής φυλακίστηκε, ενώ ήταν έγκυος, για αντιστασιακή δράση και γέννησε στη φυλακή. Μετά την απελευθέρωση, εργάστηκε ως δημοσιογράφος. Τη διετία 1953-1954, έζησε στο Παρίσι. Από τη θέση του δημοσιογράφου αντιτάχθηκε στη δικτατορία του Παπαδόπουλου. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1950 με τη συλλογή από νουβέλες «Αγάπη».Το πιο γνωστό έργο της είναι το μυθιστόρημα «Η Συβαρίτισσα» με έντονα αυτοβιογραφικό χρώμα. Στα διηγήματα και τα μυθιστορήματά της ξεχωρίζουν η άψογη αφηγηματική πλοκή, το καλλιεργημένο λογοτεχνικό ύφος και η ενδιαφέρουσα θεματολογία που καλεί τον αναγνώστη να συμμετάσχει στην αναζήτηση λύσεων. Το μυθιστόρημά της «Η αγάπη άργησε μια μέρα»(1994) γυρίστηκε σε σειρές στην ελληνική τηλεόραση.
ΕΝΟΤΗΤΕΣ
1η: «Μια στρίγκλα….τόση ερημιά» Ενοχέςγια τον θάνατο της Νίνας
2η: «Εκείνη μεγάλωνε…αν φυσικά δεν έχει πουληθεί» Η γνωριμία με τη Νίνα
3η : «Την παραμονή των Χριστουγέννων…πήρα το μετρό για το σπίτι» Το άγχος της αφηγήτριας και η απόκτηση της Νίνας
4η: «Αυτό ήταν…επαναλαμβανόταν το ίδιο» Η ζωή με τη Νίνα
5η: «Μα και να την άφηνα…Ίσως, λέω!» Σκέψεις για τη σχέση του ανθρώπου με τα ζώα
ΠΗΓΗ ΕΜΠΝΕΥΣΗΣ
Η σχέση του ανθρώπου με ένα ζώο, η ευθύνη της προστασίας του και ο πόνος της απώλειάς του.
ΘΕΜΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ
Ο πόνος και η ενοχή που γεννά η απώλεια του αγαπημένου κατοικίδιου ζώου.
ΗΡΩΕΣ
Η αφηγήτρια και η Νίνα είναι οι κύριοι ήρωες, ενώ ο ιδιοκτήτης του καταστήματος, οι φίλοι της αφηγήτριας και το ανώνυμο πλήθος των δρόμων του Παρισιού είναι οι δευτερεύοντες.
Ο ΤΙΤΛΟΣ
Στρίγκλα και καλλονή είναι οι λέξεις που ορίζουν τον χαρακτήρα και την ομορφιά της Νίνας.
ΣΤΡΙΓΚΛΑ
Η αφηγήτρια αποκαλεί στρίγκλα τη σκυλίτσα, επειδή είχε ιδιόρρυθμο χαρακτήρα: είχε προσωπικότητα βεντέτας, δυσανασχετούσε για όλα και το ΄δειχνε. Της άρεσαν τα μαλακά μαξιλάρια, ήταν καλομαθημένο σκυλί, σιχαινόταν τη φύση, είχε παραξενιές, προτιμήσεις, απέχθειες και έδειχνε αφοσίωση μόνο στην αφηγήτρια. Αυτό κολάκευε και ευχαριστούσε την αφηγήτρια και ο χαρακτηρισμός στρίγκλα είναι χαϊδευτικός, όπως κάνουν οι άνθρωποι όταν περιγράφουν τις ιδιομορφίες των αγαπημένων τους προσώπων με αρνητικές έννοιες. Για παράδειγμα, ο ερωτευμένος αποκαλεί το πρόσωπο του έρωτά του «τρελό», όχι γιατί είναι πραγματικά τρελός, αλλά επειδή είναι διαφορετικός από τους άλλους και γι’ αυτό τον αγάπησε.
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ
Είναι ένα διήγημα. Γενικά τα διηγήματα είναι μικρότερα σε μέγεθος από τα μυθιστορήματα. Είναι λιγότερο περίπλοκα απ’ ό,τι τα μυθιστορήματα. Επικεντρώνονται σε ένα μόνο επεισόδιο. Έχουν απλή πλοκή. Έχουν μικρό αριθμό χαρακτήρων (ηρώων). Εκτυλίσσονται σε έναν κατά βάση χώρο. Καλύπτουν σύντομη χρονική περίοδο.
ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΤΡΙΑΣ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ
Η αφηγήτρια στην 1η ενότητα, αισθάνεται τύψεις και ενοχές για τον θάνατο της σκυλίτσας, απέραντο πόνο, θλίψη και απόγνωση για την απώλειά της.
Στη 2η ενότητα αποτυπώνεται η μοναξιά και η κακή ψυχολογική κατάσταση του ξενιτεμένου που η αφηγήτρια προσπαθεί να καλύψει με την αγορά του κατοικίδιου. Την αρχική χαρά της γνωριμίας με τη σκυλίτσα διαδέχεται η απογοήτευση όταν μαθαίνει την τιμή του ζώου. Η ελπίδα γεννιέται όταν οι φίλοι της αναφέρουν την πτώση των τιμών μετά τα Χριστούγεννα.
Στην 3η ενότητα διακρίνεται το άγχος, η στενοχώρια και η αγωνία μέχρι την απόκτηση της Νίνας και η μεγάλη χαρά με την αγορά της.
Στην 4η ενότητα περιγράφεται με νοσταλγία η ζωή με τη σκυλίτσα.
Τέλος, στην 5η ενότητα η αφηγήτρια σχολιάζει ειρωνικά και επικρίνει τη στάση των ανθρώπων που κατηγορούν όσους προσφέρουν φροντίδα και αγάπη στα ζώα.
ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΤΡΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΚΥΛΙΑ
Η αφηγήτρια αντικρούει την άποψη ότι η υπερβολική αγάπη και φροντίδα για ένα σκυλί είναι υβριστική για τα πεινασμένα παιδιά. Θεωρεί υποκριτές και φαύλους (τιποτένιους) αυτούς που το λένε. Πιστεύει ότι οι άνθρωποι προσφέρουν την αγάπη τους μόνο όταν αναγνωρίζεται και ότι αυτό κρύβει διάθεση αυτοπροβολής. Η αφηγήτρια επικρίνει εκείνους που θα βοηθούσαν ένα παιδί για να εισπράξουν επαίνους αλλά δεν βρίσκουν κανένα λόγο για να φροντίσουν ένα ζώο. Στη ζυγαριά της φιλανθρωπίας ένα πεινασμένο παιδί ζυγίζει περισσότερο από ένα πεινασμένο ζώο, όχι γιατί είναι λογικό ον, αλλά γιατί το παιδί θα εκφράσει την ευγνωμοσύνη του και οι άλλοι θα επαινέσουν τη φροντίδα του παιδιού. Τα ζώα αξιολογούνται ως κατώτερα. Αυτό ισχύει για όσους δεν γνωρίζουν πώς είναι η σχέση με ένα ζώο. Ειδικά ο σκύλος, τονίζει η αφηγήτρια, δέχεται όση αγάπη του δώσεις, νιώθει ευγνωμοσύνη για τη φροντίδα (που σε άλλους θα φαινόταν αδιάφορη) και ανταποδίδει την αφοσίωση. Είναι μορφή αγάπης που δε δέχεται ανταλλάγματα. Το βλέμμα του σκύλου, γεμάτο παράπονο εκφράζει έντονα όσα οι άνθρωποι λένε με λόγια, κινήσεις, παράπονα και γκρίνια.
Ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΤΡΙΑΣ
Είναι ευαίσθητη γυναίκα με φιλοζωικά συναισθήματα. Αναγνωρίζει τη αξία της αγάπης προς τα ζώα, την οποία θεωρεί ανιδιοτελή. Θεωρεί ότι η αληθινή αγάπη δεν έχει χαρακτήρα δοσοληψίας αλλά ανιδιοτελούς προσφοράς. Είναι μια γυναίκα που έχει ανάγκη από παρέα και επαφή με τους άλλους ανθρώπους καθώς δηλώνει τη μοναξιά που αισθάνεται στο Παρίσι, μακριά από τους δικούς της. Η ευαισθησία της φαίνεται ακόμη από τις τύψεις που νιώθει για τον θάνατο του σκυλιού, λόγω δικής της υπαιτιότητας.
ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΝΙΝΑΣ
Η σκυλίτσα είναι αριστοκρατική, καλομαθημένη, γαλίφα, απαιτητική, πεισματάρα, τρυφερή και αφοσιωμένη στην αφηγήτρια.
ΧΡΟΝΟΣ
Η ιστορία κινείται σε δύο χρονικά επίπεδα: το παρόν και το παρελθόν. Η αφήγηση ξεκινά από το τέλος της ιστορίας (τον θάνατο της Νίνας), και με την τεχνική της αναδρομής στο παρελθόν (ανάδρομης αφήγησης), η αφηγήτρια μεταφέρεται στο παρελθόν, 11 χρόνια πριν, για να παρουσιάσει τον τρόπο με τον οποίο απέκτησε το σκυλί αλλά και τη σχέση της μαζί του όλα αυτά τα χρόνια. Τα γεγονότα εξελίσσονται στο Παρίσι κατά τη διάρκεια της αυτοεξορίας της αφηγήτριας, τα χρόνια της δικτατορίας (1967-1974).
Ο ΤΟΠΟΣ
Είναι το Παρίσι, στον δρόμο, στο κατάστημα, στο σπίτι της αφηγήτριας και ένα χωριό κάπου στην Ελλάδα.
ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ
Χρησιμοποιείται η αφήγηση για την απόδοση των γεγονότων της ιστορίας, η περιγραφή (π.χ. της Νίνας, της βιτρίνας του καταστήματος κ.λπ.), ο διάλογος (π.χ. αφηγήτριας και ιδιοκτήτη καταστήματος), ο μονόλογος (π.χ. «Να ναι άνοιξη, να ΄ναι ο ουρανός….») και οι σκέψεις της αφηγήτριας.
ΓΛΩΣΣΑ ΥΦΟΣ
Η γλώσσα είναι απλή, κατανοητή και σε αρκετά σημεία ποιητική καθώς χρησιμοποιούνται λέξεις με συναισθηματική φόρτιση για να εκφράσουν τα συναισθήματα της αφηγήτριας. Το ύφος είναι γλαφυρό (λογοτεχνικό, κομψό) γιατί υπάρχουν πολλά σχήματα λόγου. Είναι, επίσης, νοσταλγικό, γιατί η αφηγήτρια αναπολεί τις όμορφες στιγμές με τη σκυλίτσα. Είναι ζωηρό και παραστατικό καθώς δίνονται με λεπτομέρειες οι εικόνες από τις αναμνήσεις. Ο τόνος είναι οικείος, κουβεντιαστός, φιλικός. Η αφηγήτρια μας μιλά σε Β΄ πρόσωπο σαν να είναι φίλη μας.
ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ (ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ)
Μεταφορές («σου κοβόταν η ανάσα»)
Παρομοιώσεις («σαν ένα μεγάλο μαχαίρι»)
Προσωποποιήσεις («Με στόχευε η είδηση του θανάτου της»)
Επανάληψη («Πέθανε, ναι σου λέω πέθανε»)
Αντίθεση («Εκείνη μεγάλωνε σε ένα κοφίνι. Εγώ περπατούσα ξεπαγιασμένη»)
Ειρωνεία («Το να αγαπάς ένα ανυπεράσπιστο ζώο…και επαίνων από τρίτους»)
Υπερβολή («Τόσο όμορφη που σου κοβόταν η ανάσα»)
Ρητορικές ερωτήσεις («Όποιος γεννιέται στο Παρίσι είναι και καλά αριστοκράτης;»)
Ασύνδετο («Όλοι οι άλλοι περπατούν πιο ζωηρά…Παρισιού»)
Αποσιώπηση («Από την Ελλάδα, έχουμε δικτατορία εκεί κι όσοι μπορέσαμε φύγαμε…»)
Εκόνες οπτικές, ηχητικές κ.τλ.
ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΑΦΗΓΗΣΗ
Είναι η αφηγηματική τεχνική κατά την οποία παρεμβάλλεται στην κανονική σειρά των γεγονότων η αφήγηση γεγονότων που είχαν συμβεί στο παρελθόν.
Οι προσπάθειες των Ελλήνων της Κρήτης, των ελεύθερων Ελλήνων και του ελληνικού κράτους για ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, καθώς και η εμπλοκή της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και των Δυνάμεων σ’ αυτές ονομάστηκαν κρητικό ζήτημα.
Ποιος ελέγχει την Κρήτη την περίοδο 1821-1913; (ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ)
1821-1840: Η Κρήτη υπό τον έλεγχο του Μωχάμετ Άλι της Αιγύπτου.
1840-1913: Η Κρήτη υπό οθωμανική κυριαρχία.
Τι αποτελέσματα είχε η Κρητική επανάσταση του 1866-1869 και τι ήταν ο Οργανικός Νόμος;
1866-1869: ξέσπασε η Μεγάλη Κρητική Επανάσταση, η οποία καταπνίγηκε. Μία ομάδα επαναστατών στη μονή Αρκαδίου (8 Νοεμβρίου 1866) ανατινάχτηκε και το γεγονός αυτό προκάλεσε συγκίνηση σε Ελλάδα και Ευρώπη.
1868: παραχώρηση του Οργανικού Νόμου είδους τοπικού συντάγματος από τον σουλτάνο, που προέβλεπε:
Την πρόσληψη και χριστιανών υπαλλήλων στη διοίκηση.
Τη συμμετοχή χριστιανών αντιπροσώπων στη Γενική Διοίκηση.
Την ισοτιμία τουρκικής και ελληνικής γλώσσας.
Μεικτά δικαστήρια (χριστιανών και μουσουλμάνων).
Τι αποτελέσματα είχε η επανάσταση του 1878 , τι ήταν η Σύμβαση της Χαλέπας, πόση διάρκεια είχε και γιατί; (ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ)
1878: νέα επανάσταση που οδήγησε στην παραχώρηση από τον σουλτάνο της σύμβασης της Χαλέπας, σύμφωνα με την οποία:
Ο Γενικός Διοικητής θα μπορούσε να είναι και χριστιανός.
Στη Γενική Διοίκηση θα πλειοψηφούσαν οι χριστιανοί.
Στην Κρήτη θεσπίστηκε ένα καθεστώς ημιαυτονομίας.
1889: νέα επανάσταση και με πρόσχημα αυτήν καταργείται η σύμβαση της Χαλέπας.
Σύμβαση της Χαλέπας: μία ιστορική συμφωνία μεταξύ της Οθωμανικής κυβέρνησης και της Επαναστατικής Συνέλευσης των Κρητών.
Από ποια γεγονότα συνοδεύτηκε η επανάσταση του 1896-1897; Πότε και υπό ποιες συνθήκες δημιουργείται η Κρητική Πολιτεία; (ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ)
Το 1896 γίνεται νέα επανάσταση στην Κρήτη.
Το 1897 ακολουθεί ο ελληνοτουρκικός πόλεμος, στον οποίο η Ελλάδα ηττήθηκε. Με πίεση των Μεγάλων Δυνάμεων στον σουλτάνο αναγνωρίζεται η δημιουργία αυτόνομης Κρητικής Πολιτείας με ύπατο αρμοστή τον πρίγκιπα Γεώργιο και Υπουργό Δικαιοσύνης τον νέο πολιτικό Ελευθέριο Βενιζέλο.
Πότε και γιατί γίνεται η επανάσταση στο Θέρισο; Επιτεύχθηκε ο στόχος της και γιατί; (ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ)
Το 1905 γίνεται επανάσταση στο Θέρισο των Χανίων με επικεφαλής τους Ελ. Βενιζέλο, Κ. Φούμη και Κ. Μάνο. Οι επαναστάτες κήρυξαν την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.
Ο Αλ. Ζαϊμης αντικατέστησε το Γεώργιο στο αξίωμα του Ύπατου Αρμοστή και η άμεση ανάμειξη των Δυνάμεων, που ήθελαν να διατηρηθεί η ισορροπία στην περιοχή, απέτρεψε την ένωση.
Πότε θα γίνει η οριστική διευθέτηση του κρητικού Ζητήματος;
Η οριστική διευθέτηση του Κρητικού Ζητήματος θα γινόταν αργότερα (1913) με τον Βενιζέλο πρωθυπουργό της Ελλάδας.
ΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΤΩΝ ΑΛΛΗΛΟΣΥΓΚΡΟΥΟΜΕΝΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΕΠΙΔΙΩΞΕΩΝ
1.Ποια ιστορικά γεγονότα αποδεικνύουν την κρίση στα Βαλκάνια την περίοδο 1875-1878; (ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ)
Α) Επαναστάσεις στην Ερζεγοβίνη, τη Βοσνία, τη Βουλγαρία στις οποίες η Οθωμανική αυτοκρατορία απάντησε με μαζικές σφαγές.
Β) Η Ρωσία κήρυξε τον πόλεμο στην Οθωμανική αυτοκρατορία το 1877.
Γ) Επαναστάσεις των ελληνικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
2. Τι προέβλεπε για τη Βουλγαρία η συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (Φεβρουάριος 1878); (ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ)
Τη δημιουργία της «Μεγάλης Βουλγαρίας»!
3.Τι αποφασίστηκε στο συνέδριο του Βερολίνου (Ιούνιος 1878); (ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ)
Η ανάκληση των αποφάσεων της συνθήκης του Αγίου Στεφάνου.
Α) Η Μεγάλη Βουλγαρία διασπάται σε αυτόνομη Βουλγαρία και αυτόνομη Ανατολική Ρωμυλία υπό την επικυριαρχία του Σουλτάνου.
Β) Η Σερβία, η Ρουμανία και το Μαυροβούνιο κηρύχθηκαν ανεξάρτητα κράτη.
Γ) Η Μακεδονία, η Ήπειρος και η Θράκη παρέμειναν στην Οθωμανική αυτοκρατορία.
Δ) Η διοίκηση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης ανατέθηκε στην Αυστροουγγαρία.
Ε) Η Κύπρος παραχωρήθηκε στην Αγγλία.
4. Πότε και πώς έγινε η ενσωμάτωση της Θεσσαλίας και της Άρτας στο ελληνικό κράτος;
Ήρθε μετά από διαπραγματεύσεις με την τουρκική πλευρά το 1881.
5. Υπό ποιες συνθήκες και πότε έγινε η προσάρτηση της Α. Ρωμυλίας από τη Βουλγαρία; (ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ)
Οι Βούλγαροι το 1885 προσάρτησαν την Ανατολική Ρωμυλία, παραβιάζοντας τους όρους της Συνθήκης του Βερολίνου.
6. Τι ήταν το Μακεδονικό Ζήτημα;
Μακεδονικό ζήτημα: η διεκδίκηση της Μακεδονίας από Έλληνες, Βούλγαρους και Σέρβους στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα που οδήγησε σε σύγκρουση, η οποία εκδηλώθηκε αρχικά ως αγώνας για τον έλεγχο της εκπαίδευσης και της θρησκευτικής συνείδησης των Μακεδόνων και σύντομα πήρε ένοπλη μορφή.
7.Πώς εξελίχθηκε το μακεδονικό ζήτημα και πότε αρχίζει ο Μακεδονικός αγώνας;
1893: Ίδρυση της ΕσωτερικήςΜακεδονικής Επαναστατικής Οργάνωσης (ΕΜΕΟ) από Βούλγαρους στη Θεσσαλονίκη με στόχο την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού.
1895: Σχηματισμός στη Σόφια της Ανώτατης Μακεδονικής Επιτροπής (Komitet).
1896-1897: Άφιξη και δραστηριοποίηση των πρώτων ελληνικών ένοπλων ομάδων και προσωπικοτήτων, όπως οι Καραβαγγέλης, Δραγούμης, Κορομηλάς.
1898: Οργάνωση στη Μακεδονία ένοπλων ομάδων Βουλγάρων, των κομιτατζήδων.
1903: Οργάνωση από την ΕΜΕΟ της εξέγερσης του Ίλιντεν.
1904: Άφιξη στη Μακεδονία Ελλήνων αξιωματικών, με ξεχωριστή μορφή τον Παύλο Μελά.
8. Τι ήταν οι Νεότουρκοι; Τι επεδίωκε το κίνημα των Νεοτούρκων (1908);
Νεότουρκοι: Τούρκοι αξιωματικοί και διανοούμενοι που ίδρυσαν την οργάνωση Ένωση και Πρόοδος, προτάσσοντας την εθνική αντί για τη θρησκευτική τους ταυτότητα, και εκδήλωσαν το 1908 κίνημα με φιλελεύθερες ιδέες στη Θεσσαλονίκη, υποχρεώνοντας το Σουλτάνο να παραχωρήσει σύνταγμα.
Β1 ΜΕΡΟΣ: ΟΙ ΒΑΘΜΟΙ ΤΩΝ ΕΠΙΘΕΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ
ΒΑΘΜΟΙ ΕΠΙΘΕΤΩΝ
Ποιοι είναι οι βαθμοί των επιθέτων;
Οι βαθμοί των επιθέτων είναι τρεις: θετικός, συγκριτικός, υπερθετικός.
Τι είναι τα παραθετικά των επιθέτων και πώς σχηματίζονται;
Ο συγκριτικός και ο υπερθετικός από τους βαθμούς των επιθέτων λέγονται παραθετικά και σχηματίζονται μονολεκτικά ή περιφραστικά. Τι φανερώνει ο κάθε βαθμός του επιθέτου; Ποια είναι τα δύο είδη του υπερθετικού βαθμού; α. Επίθετο θετικού βαθμού: Φανερώνει ότι ένα ουσιαστικό έχει κάποιο γνώρισμα:
Το χρώμα είναι σημαντικό για τα παιδιά. β. Επίθετο συγκριτικού βαθμού: Φανερώνει ότι ένα ουσιαστικό έχει κάποιο γνώρισμα σε μεγαλύτερο βαθμό από ένα άλλο:
Το χρώμα είναι πιο σημαντικό (ή σημαντικότερο) για τα παιδιά παρά για τους μεγάλους. γ. Επίθετο υπερθετικού βαθμού: 1.σχετικό υπερθετικό: Φανερώνει ότι ένα ουσιαστικό έχει κάποιο γνώρισμα σε μεγαλύτερο βαθμό από όλα τα όμοιά του:
Το χρώμα είναι το πιο σημαντικό στοιχείο σε μια ζωγραφιά. 2. απόλυτο υπερθετικό: Φανερώνει ότι ένα ουσιαστικό έχει κάποιο γνώρισμα σε πολύ μεγάλο βαθμό, χωρίς να γίνεται σύγκριση με άλλα ουσιαστικά:
Το χρώμα είναι πολύ σημαντικό (ή σημαντικότατο).
Πώς σχηματίζονται τα παραθετικά;
Α) Ο συγκριτικός
Ο συγκριτικός βαθμός σχηματίζεται με δύο τρόπους:
α) περιφραστικά: Με το πιο και το επίθετο σε θετικό βαθμό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, σε ύφος τυπικό, χρησιμοποιείται στη θέση του πιο το πλέον.
π.χ. Το αεροπλάνο είναι πιο γρήγορο μέσο συγκοινωνίας από το τρένο.
Ο υπουργός αποδείχτηκε πλέον ενήμερος όλων των παρισταμένων.
β) μονολεκτικά: Με την προσθήκη του επιθήματος -ό(ύ)τερος, -η, -ο και σπανιότερα του -έστερος, -η, -ο στο θέμα της λέξης.
π.χ. Η άνοιξη είναι ομορφότερη εποχή από το φθινόπωρο.
Το Ιόνιο πέλαγος είναι βαθύτερο από το Αιγαίο.
Οι οδηγίες της Αλίκης ήταν σαφέστερες από τις οδηγίες του Γιάννη.
Παρατήρηση:
Ορισμένα επίθετα σχηματίζουν και μονολεκτικό και περιφραστικό τύπο, π.χ. πλουσιότερος και πιο πλούσιος, άλλα μόνο μονολεκτικό, π.χ. ανώτερος, και άλλα, που είναι και τα περισσότερα, μόνο περιφραστικό, π.χ. πιο τεμπέλης.
Είναι δυνατό, σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, τα επίθετα σε -ων, -ων, -ον (π.χ. δεισιδαίμων) να σχηματίζουν μονολεκτικό τύπο στον συγκριτικό βαθμό, π.χ. δεισιδαιμονέστερος.
Β1) Ο σχετικός υπερθετικός
Ο σχετικός υπερθετικός σχηματίζεται όπως και ο συγκριτικός βαθμός, αλλά με την προσθήκη του άρθρου,
π.χ. Σήμερα θα παρουσιαστούν τα πιο σημαντικά γεγονότα της χρονιάς που πέρασε.
Έζησε την ωραιότερη ημέρα της ζωής του.
Παρατήρηση:
Τα επίθετα που διαθέτουν δύο τύπους στον συγκριτικό βαθμό (μονολεκτικό και περιφραστικό) διαθέτουν δύο τύπους και στον σχετικό υπερθετικό.
Β2) Ο απόλυτος υπερθετικός
Ο απόλυτος υπερθετικός σχηματίζεται: α) Μονολεκτικά, με την προσθήκη του επιθήματος -ό(ύ)τατος, -η, -ο στο θέμα της λέξης.
π.χ. Τα γραπτά των μαθητών της Α΄ τάξης ήταν μετριότατα.
Στα δικατάληκτα επίθετα σε -ής, -ής, -ές και σε -ων,-ων, -ον σχηματίζεται με την προσθήκη του επιθήματος -έστατος, -η, -ο στο θέμα της λέξης.
π.χ. Τα επιχειρήματά του για την υποστήριξη της θέσης του ήταν σαφέστατα.
β) Περιφραστικά, με την προσθήκη του επιρρήματος πολύ, πάρα πολύ.
π.χ. Τα επιχειρήματά του για την υποστήριξη της θέσης του ήταν πολύ σαφή.
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΟΜΑΛΩΝ ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΩΝ
ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΣΧΕΤΙΚΟΣ ΥΠΕΡΘΕΙΚΟΣ
ΑΠΟΛΥΤΟΣ ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
μονολεκτικός τύπος
περιφραστικός τύπος
μονολεκτικός τύπος
περιφραστικός τύπος
μονολεκτικός τύπος
Περιφραστικός τύπος
ανθεκτικός , -ή, -ό
ανθεκτικότερος
πιο ανθεκτικός
ο ανθεκτικότερος
ο πιο ανθεκτικός
ανθεκτικότατος
πολύ (πολύ) ανθεκτικός
ευρύς, -εία, -ύ
ευρύτερος
πιο ευρύς
ο ευρύτερος
Ο πιο ευρύς
ευρύτατος
πολύ (πολύ ) ευρύς
αναιδής, – ής, -ές
αναιδέστερος
πιο αναιδής
ο αναιδέστερος
Ο πιο αναιδής
αναιδέστατος
πολύ (πολύ) αναιδής
Ποια επίθετα σχηματίζουν τα ανώμαλα παραθετικά
Πολλά επίθετα δε σχηματίζουν τον συγκριτικό και υπερθετικό σύμφωνα με τους τρόπους που παρουσιάστηκαν παραπάνω. Τα επίθετα αυτά έχουν ανώμαλα παραθετικά, τα οποία παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα.
ΑΝΩΜΑΛΑ ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ
θετικός
συγκριτικός
σχετικός υπερθετικός
απόλυτος υπερθετικός
μονολεκτικά
περιφραστικά
μονολεκτικά
περιφραστικά
μονολεκτικά
περιφραστικά
απλός
απλούστερος
πιο απλός
ο απλούστερος
ο πιο απλός
απλούστατος
πολύ απλός
γέρος
γεροντότερος
πιο γέρος
ο γεροντότερος
ο πιο γέρος
πολύ γέρος
κακός
χειρότερος
πιο κακός
ο χειρότερος
ο πιο κακός
χείριστοςκάκιστος
πολύ κακός
καλός
καλύτερος
πιο καλός
ο καλύτερος
ο πιο καλός
κάλλιστοςάριστος
πολύ καλός
κοντός
κοντύτερος
πιο κοντός
ο κοντύτερος
ο πιο κοντός
κοντότατος
πολύ κοντός
λίγος
λιγότερος
ο λιγότερος
ο πιο λίγος
ελάχιστος
πολύ λίγος
μακρύς
μακρύτερος
πιο μακρύς
ο μακρύτερος
ο πιο μακρύς
μακρύτατος
πολύ μακρύς
μεγάλος
μεγαλύτερος
πιο μεγάλος
ο μεγαλύτερος
ο πιο μεγάλος
μέγιστος
πολύ μεγάλος
μικρός
μικρότερος
πιο μικρός
ο μικρότερος
ο πιο μικρός
ελάχιστος
πολύ μικρός
πολύς
περισσότερος
πιο πολύς
ο περισσότερος
ο πιο πολύς
πλείστος
πάρα πολύς
πρώτος
πρωτύτερος
ο πρωτύτερος
πρώτιστος
Υπάρχουν παραθετικά που σχηματίζονται από άλλα μέρη του λόγου;
Πράγματι, στη νέα ελληνική υπάρχει μια ομάδα παραθετικών επιθέτων τα οποία δεν προέρχονται από επίθετα θετικού βαθμού, αλλά από άλλα μέρη του λόγου. Τα παραθετικά αυτά παρατίθενται στον παρακάτω πίνακα.
Παραθετικά που προέρχονται από άλλα μέρη του λόγου
θετικός
συγκριτικός
σχετικός υπερθετικός
απόλυτος υπερθετικός
(άνω)
ανώτερος
ο ανώτερος
ανώτατος
(κάτω)
κατώτερος
ο κατώτερος
κατώτατος
(άπω)
απώτερος
ο απώτερος
απώτατος
(ένδον)
ενδότερος
ο ενδότερος
ενδότατος
(έξω)
εξώτερος
ο εξώτερος
–
(έσω)
εσώτερος
ο εσώτερος
εσώτατος
(πλησίον)
πλησιέστερος
ο πλησιέστερος
πλησιέστατος
(προτιμώ)
προτιμότερος
ο προτιμότερος
–
(υπέρ)
υπέρτερος
ο υπέρτερος
υπέρτατος
(προ)
πρότερος
ο πρότερος
–
Πώς σχηματίζονται τα παραθετικά των μετοχών;
Όσες μετοχές σχηματίζουν παραθετικά, τα σχηματίζουν περιφραστικά: θυμωμένος, πιο θυμωμένος, πολύ θυμωμένος.
Ποια επίθετα δεν έχουν παραθετικά;
Δε σχηματίζουν παραθετικά τα επίθετα που σημαίνουν:
ύλη (ξύλινος),
καταγωγή ή συγγένεια (πατρικός),
τόπο (ορεινός),
χρόνο (καθημερινός),
κατάσταση που δεν αλλάζει (αντρικός),
κάποια σύνθετα με πρώτο συνθετικό α- (άγνωστος).
ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ
Τρεις βαθμούς και άρα παραθετικά έχουν και τα επιρρήματα. Ως προς το σχηματισμό τους ακολουθούν τους εξής κανόνες:
α) Όταν τα επιρρήματα προέρχονται από επίθετα, τότε σχηματίζουν τους τρεις βαθμούς μονολεκτικά και περιφραστικά ως εξής:
Αν προέρχονται από επίθετα σε -ος, -η/-α, -ο (ωραίος, -α, -ο) και σε -ύς, -ιά, -ύ (βαθύς, -ιά, -ύ), τότε στο θέμα των βαθμών των επιθέτων προσθέτουμε την κατάληξη –α ή –ιά (ωραία – ωραιότερα ή πιο ωραία – ωραιότατα ή πολύ ωραία / βαθιά – βαθύτερα ή πιο βαθιά – βαθύτατα ή πολύ βαθιά / καλά – καλύτερα ή πιο καλά – άριστα ή πολύ καλά).
Εξαίρεση αποτελούν τα επιρρήματα που προέρχονται από τα επίθετα πολύς και λίγος (πολύ – περισσότερο ή πιότερο – πάρα πολύ / λίγο- λιγότερο – πολύ λίγο ή ελάχιστα).
Αν προέρχονται από επίθετα σε -ής, -ής, -ές (επιεικής, -ής, -ές), τότε ο θετικός βαθμός σχηματίζεται με την προσθήκη στο θέμα του θετικού βαθμού του επιθέτου της κατάληξης –ώς και ο συγκριτικός και υπερθετικός με την προσθήκη στο θέμα των αντίστοιχων βαθμών του επιθέτου τής κατάληξης –α (επιεικώς – επιεικέστερα ή πιο επιεικώς – επιεικέστατα ή πολύ επιεικώς).
β) Όταν τα επιρρήματα προέρχονται από άλλες λέξεις ακολουθούν διαφορετικούς τύπους σχηματισμού των παραθετικών τους. Για παράδειγμα:
Τα τοπικά επιρρήματα σχηματίζουν μόνο περιφραστικά παραθετικά (κάτω – πιο κάτω – πολύ κάτω / έξω – πιο έξω – πολύ έξω / πίσω – πιο πίσω – πολύ πίσω / πάνω – πιο πάνω – πολύ πάνω κ.λπ. ).
Κάποια επιρρήματα δεν έχουν υπερθετικό βαθμό (ιδίως – ιδιαίτερα / μπροστά– μπροστύτερα / νωρίς – νωρίτερα / πρώτα – πρωτύτερα / ύστερα – υστερότερα), ενώ το επίρρημα γρήγορα έχει υπερθετικό το γρηγορότερο (γρήγορα – γρηγορότερα – το γρηγορότερο). Επίσης, το συγκριτικό επίρρημα αρχύτερα δεν έχει ούτε θετικό ούτε υπερθετικό βαθμό κ.λπ..
Β2 ΜΕΡΟΣ: Η ΣΥΓΚΡΙΣΗ
Στη διαδικασία της σύγκρισης συμμετέχουν τρεις όροι: ο α΄ όρος σύγκρισης, το συγκριτικό και ο β΄ όρος σύγκρισης.
Π.χ. στην πρόταση «Οι φυσικοί χυμοί είναι πιο υγιεινοί από τα αναψυκτικά» → α΄ όρος σύγκρισης: οι φυσικοί χυμοί / συγκριτικό: το επίθετο πιο υγιεινοί / β΄ όρος σύγκρισης:από τα αναψυκτικά.
Το συγκριτικόμπορεί να είναι, όπως είδαμε, επίθετο, επίρρημα ή μετοχή και σχηματίζεται ή μονολεκτικά ή περιφραστικά ή και τα δύο.
Ο α΄ όρος σύγκρισηςείναι ο όρος ο οποίος προσδιορίζεται ποσοτικά και μπορεί να είναι ουσιαστικό, αντωνυμία, επίθετο, ρήμα, πρόταση κ.λπ. (ΗΚατερίνα είναι νεότερη από τη Μαρία / Εγώείμαι μεγαλύτερος από εκείνον / κ.λπ.).
Ο β΄ όρος σύγκρισηςείναι ο όρος ο οποίος αποτελεί τη βάση για τη σύγκριση. Ο β΄ όρος σύγκρισης εκφέρεται:
α)Με την πρόθεση από + αιτιατικήπ.χ. «Η Κατερίνα είναι νεότερη από τη Μαρία».
β)Με την πρόθεση παρά + ομοιότροπα με τον α΄ όρο π.χ. «Δρω περισσότερο με το συναίσθημα παρά με τη λογική/ Είναι προτιμότερο να σιωπάς παρά να λες ανοησίες».
γ) Με γενική, χωρίς κάποια πρόθεση(συνήθως στην περίπτωση που ο β΄ όρος σύγκρισης είναι ο αδύνατος τύπος της προσωπικής αντωνυμίας, αλλά και σε κάποιες περιπτώσεις λόγιας εκφοράς του β΄ όρου σύγκρισης), π.χ. «Η Αγγελική είναι μικρότερή μου/ Η μέτρηση των ρύπων στην ατμόσφαιρα έδειξε συγκέντρωση μεγαλύτερη τής προηγούμενης».
δ)Με τα προθετικά σύνολα σε σχέση με / σε σύγκριση με, π.χ. «Οι βαθμοί μου φέτος είναι καλύτεροισε σχέση μεπέρυσι».
ε) Βραχυλογικά, δηλαδή παραμένει μόνο ο προσδιορισμός του, όταν είναι ίδιος με τον α΄ όρο σύγκρισης (Το ποσοστό ανεργίας στην Ελλάδα είναι μεγαλύτερο από το μέσο ευρωπαϊκό).
στ) Παραλείπεται όταν εννοείται εύκολα, π.χ. Τα νεαρότερα άτομα είναι περισσότερο εξοικειωμένα με τις νέες τεχνολογίες (ενν. από τους μεγαλύτερους σε ηλικία).
Το συγκριτικό είναι επίθετο ή επίρρημα συγκριτικού βαθμού.
ΠΗΓΕΣ:
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α΄ Β΄ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Τι μέρος του λόγου μπορεί να είναι το β΄συνθετικό;
Το β΄ συνθετικό μπορεί να είναι ουσιαστικό, επίθετο, ρήμα, μετοχή, επίρρημα.
Περιπτώσεις
Όταν το β΄ συνθετικό είναι ουσιαστικό, το σύνθετο μπορεί να είναι ουσιαστικό (χιλιόμετρα), επίθετο (τετράτροχο), επίρρημα (απευθείας).
Όταν το β΄ συνθετικό είναι επίθετο, τότε και το σύνθετο είναι επίθετο.
Όταν το β΄ συνθετικό είναι ρήμα, το σύνθετο μπορεί να είναι ρήμα, ουσιαστικό (κοσμηματογράφος), επίρρημα (μονορούφι).
Όταν το β΄ συνθετικό είναι μετοχή, το σύνθετο είναι και αυτό μετοχή (πολυσυζητημένο).
Όταν το β΄ συνθετικό είναι επίρρημα, το σύνθετο είναι κι αυτό επίρρημα (προχτές). ΠΡΟΣΟΧΗ
Σε λέξεις από που αρχικό γράμμα είναι το ο-, όπως οδύνη, όλεθρος, ομαλός, όνομα (ο αρχαίος τύπος όνυμα),όροφος, ορυχείο, το αρχικό ο- γίνεται -ω όταν οι λέξεις γίνονται β΄ συνθετικά ή παράγουν λέξεις με αχώριστα μόρια ( πχ. οδύνη αλλά επώδυνος, όλεθρος αλλά πανωλεθρία, ομαλός αλλά ανώμαλος, όνομα αλλά επώνυμο, όροφος αλλά διώροφο, ορυχείο αλλά μεταλλωρυχείο).
Δ΄ ΜΕΡΟΣ: ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΟΧΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Τι είναι η περιγραφή;
Περιγραφή είναι η αναπαράσταση, μέσω του λόγου, ενός χώρου, προσώπου, πράγματος, φαινομένου κλπ. Με την περιγραφή απεικονίζουμε τα κύρια γνωρίσματα αυτού που περιγράφουμε και την οργανώνουμε με άξονα το χώρο.
Πώς οργανώνουμε μια περιγραφή;
Κατά την περιγραφή τηρούμε τη βασική αρχή της μετάβασης από τα γενικά χαρακτηριστικά στις ειδικές λεπτομέρειες.
Το αντικείμενο που περιγράφεται προσδιορίζεται σε σχέση με τον χώρο. Η περιγραφή προχωρά από αριστερά προς τα δεξιά ή από πάνω προς τα κάτω ή από μπροστά και προς τα πίσω ή από κοντά μακριά, και το αντίστροφο.
Αν πρόκειται για περιγραφή φαινομένου, χαρακτήρα ή κατάστασης τότε η περιγραφή προχωρά από τα απλά στα σύνθετα ή από τα δευτερεύοντα στα κύρια και σημαντικά.
Πώς εξασφαλίζεται η συνοχή των περιγραφικών κειμένων;
Η συνοχή των περιγραφικών κειμένων εξασφαλίζεται με συνδετικές λέξεις και φράσεις που δηλώνουν τόπο, όπως επιρρήματα (πάνω, κάτω, έξω κ.α.), επιρρηματικές φράσεις (μέσα από, γύρω από κ.α.) και εμπρόθετους προσδιορισμούς (στη θάλασσα, στο δρομάκι, από το χωριό κ.α.).
Πώς είναι η γλώσσα της περιγραφής;
Η γλώσσα της περιγραφής:
Έχει σαφήνεια και ακρίβεια.
Έχει πολλά επίθετα που δίνουν ουσιαστικές πληροφορίες και εκφράζουν την προσωπική ματιά αυτού/ής που περιγράφει και δίνουν ζωντάνια και παραστατικότητα στην περιγραφή.
Χρησιμοποιεί τον ενεστώτα και τους εξακολουθητικούς χρόνους (κυρίως τον παρατατικό).
Χρησιμοποιεί τα βοηθητικά ρήματα «είμαι και έχω».
Έχει επιρρηματικούς προσδιορισμούς του τόπου.
Χρησιμοποιεί ειδικό λεξιλόγιο σε ειδικά περιγραφικά κείμενα ( π.χ. επιστημονικά έργα).
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ
Στη θεία Άννα η φύση φάνηκε σ’ όλα φειδωλή (τσιγκούνα), εκτός απ’ την καρδιά της . Τα σκληρά γηρατειά την είχαν καταντήσει «σωστό σκέλεθρο» . Το δέρμα της ήταν λεπτό σαν τσιγαρόχαρτο, έτσι που οι φλέβες της είχες την εντύπωση πως βρίσκονταν όχι κάτω, αλλά έξω απ’ αυτό .Το σώμα της, αδύνατο και ντελικάτο, νόμιζες πως μπορούσε να το διαπεράσει το φως. Τα δάχτυλά της, καθώς σφίγγαν τα μπράτσα της πολυθρόνας, μοιάζανε με σκληρούς ρόζους αναρριχητικού φυτού που τυλίγονται γύρω από τον κορμό δέντρου. Κινείται ελαφρά , με μικρά απότομα τινάγματα, σαν να μην είναι βέβαιη για την κατεύθυνση που πήρε. Κι όμως, διασχίζει το δωμάτιο πιο γρήγορα απ’ τον καθένα μας , με τα πόδια της όλη την ώρα ελάχιστα μετέωρα πάνω απ’ το δάπεδο.
(Ν. Γρηγοριάδη, Το δημιουργικό γράψιμο )
Βασική ιδέα είναι η «τσιγκουνιά» της φύσης προς τη θεία Άννα, όχι όμως και σε σχέση με την καρδιά της. Ο συγγραφέας τονίζει την ισχνότητα της θείας ξεκινώντας από τη γενική εικόνα: Τα σκληρά γηρατειά την είχαν καταντήσει «σωστό σκέλεθρο» και συνεχίζει χρησιμοποιώντας τις απαραίτητες περιγραφικές λεπτομέρειες που αποδεικνύουν πόσο αδύνατη ήταν, σε αντίθεση όμως με τη δύναμη της καρδιάς της που τής επιτρέπει να διασχίζει πολύ γρήγορα το δωμάτιο ( Κι όμως διασχίζει …δάπεδο ).
ΑΦΗΓΗΣΗ
Τι είναι η αφήγηση;
Αφήγηση είναι η προφορική ή γραπτή παρουσίαση ενός γεγονότος ή μιας σειράς γεγονότων με αρχή, μέση και τέλος. Η αφήγηση παρακολουθεί το αντικείμενο για το οποίο γίνεται λόγος δυναμικά, δηλ. κατά την ενέργεια και τις μεταβολές του μέσα στο χρόνο.
Πώς οργανώνεται μια αφήγηση;
Η αφήγηση εξελίσσεται με άξονα το χρόνο (διαδοχή γεγονότων) αλλά και τον άξονα αιτίας και αποτελέσματος (όσα εξιστορούνται προκύπτουν ως αποτέλεσμα άλλων).
Ποια είναι η οργάνωση ενός αφηγηματικού κειμένου;
Α) Πληροφορίες για τους ήρωες της ιστορίας, τον χώρο, τον χρόνο και την αρχική κατάσταση.
Β) Η εξέλιξη της ιστορίας (δηλαδή τα γεγονότα που συμβαίνουν και το τέλος δηλαδή η έκβασή της).
Γ) Η λύση της ιστορίας, δηλαδή η άποψη (κρίση) του αφηγητή για το νόημα της ιστορίας. Συχνά η λύση συμπίπτει με το τέλος της.
Στην αφήγηση παρεμβάλλονται σκέψεις, ιδέες, συναισθήματα. Συχνά διανθίζεται με διαλόγους και περιγραφές (χώρων, προσώπων, αντικειμένων κλπ), αποκτώντας μεγαλύτερη ζωντάνια και ενδιαφέρον.
Πώς εξασφαλίζεται η συνοχή των αφηγηματικών κειμένων;
α)Με προσδιορισμούς που δείχνουν χρονική αλληλουχία γεγονότων, όπως χρονικά επιρρήματα (π.χ. μετά, ύστερα, αργότερα κ.α.), χρονικές προτάσεις, ουσιαστικά σε αιτιατική (π.χ. το πρωί, το βράδυ κ.α.) και φράσεις με προθέσεις (π.χ. από νωρίς, για λίγο κ.α.).
β) Με προσδιορισμούς που δείχνουν την αιτιολογική σχέση των γεγονότων, όπως αιτιολογικές προτάσεις και φράσεις που δείχνουν αιτία (π.χ. γι’ αυτόν τον λόγο, αυτό οφείλεται κ.α.).
Πώς είναι η γλώσσα της αφήγηση;
α) Κυριαρχεί το ρήμα γιατί εκφράζει τη δράση των προσώπων και την εξέλιξη των γεγονότων. Χρησιμοποιούνται ρήματα δράσης και ρήματα που δηλώνουν σκέψεις και συναισθήματα
β)Χρησιμοποιούνται οι παρελθοντικοί χρόνοι και κυρίως ο αόριστος και ο παρατατικός. Κάποιες φορές στη θέση του αορίστου μπαίνει ο ενεστώτας που ονομάζεται ιστορικός για να αποκτήσει η αφήγηση ζωντάνια και παραστατικότητα.
γ)Χρησιμοποιούνται προσδιορισμοί του χρόνου και της αιτίας.
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ:
Όταν τα γεγονότα είναι τόσα πολλά κι απανωτά μπορεί κανείς να μπερδέψει ημερομηνίες, μα κάποια είναι ξεχωριστά, μένουν θαρρείς, γραμμένα σε κάποια μεριά του νου σου με ανεξίτηλο μελάνι. Θυμάμαι πώς έγραψα το πρώτο μου διήγημα και πώς πήγαινα στην Περράκη να της πω ότι δεν ξαναπάω στο κουκλοθέατρο. Ήτανε καλοκαίρι και στο τραπέζι της κουζίνας έγραψα το πρώτο μου διήγημα .Ο Γιώργος με πίεζε πολύ να γράψω. Μ’ έβαλε βέβαια να το γράψω τρεις φορές. Έτσι, λέει, τους έμαθαν στη Λεόντειο. Άμα έγραφες την έκθεσή σου τρεις φορές, ξαναγράφοντάς την αυθόρμητα διόρθωνες τις εκφράσεις σου κι ακόμα και τις έννοιες. Στην αρχή νευρίασα. Μα πόσο δίκιο είχε, και την τρίτη φορά το πρώτο μου διήγημα «Κοντά στις ράγες» ήτανε για κείνον έτοιμο ν’ ανοίξει τα φτερά του.
Το βιογραφικό σημείωμα συνήθως γράφεται για έναν πρακτικό σκοπό, όπως για παράδειγμα, για την κατάληψη μιας θέσης, για μια υποτροφία κτλ. Στην περίπτωση αυτή προβάλλονται εκείνα τα βιογραφικά στοιχεία-προσόντα που εξυπηρετούν κάθε φορά το συγκεκριμένο σκοπό του ενδιαφερομένου. Παρακάτω παρατίθεται ένα βιογραφικό σημείωμα σε δύο διαφορετικές μορφές:
Α΄ ΜΟΡΦΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΟΣ
Βιογραφικό σημείωμα της…
Γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη το 1980. Το 1998 γράφτηκα στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και σπούδασα με υποτροφία του Ι.Κ.Υ.
Το 2002 πήρα το πτυχίο του τμήματος Μέσων και Νεότερων Ελληνικών Σπουδών (Μ.Ν.Ε.Σ.) με άριστα και διορίστηκα καθηγήτρια στη Μ. Εκπαίδευση.
Υπηρέτησα στο Αγρίνιο, στην Πάτρα και στη Θεσσαλονίκη. Το 2007-08 παρακολούθησα τα μαθήματα της Σχολής Επιμόρφωσης Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης και το 2009-10 γράφτηκα στο μεταπτυχιακό τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. Το 2012 πήρα με άριστα το δίπλωμα των μεταπτυχιακών σπουδών του κλάδου Νεότερης Ελληνικής Φιλολογίας.
Κατέχω άριστα τη γαλλική και την αγγλική γλώσσα, και έχω κάνει ανακοινώσεις σε διεθνή συνέδρια με τα εξής θέματα:
…………………………………..
…………………………………..
…………………………………..
Δημοσίευσα επίσης τα παρακάτω άρθρα και μελέτες:
…………………………………..
…………………………………..
…………………………………..
Β΄ ΜΟΡΦΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΟΣ
1980
Γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη
Σπουδές
1998
Γράφτηκα στη Φιλοσοφική Σχολή του Α.Π.Θ.
2002
Πήρα το πτυχίο του Τμήματος Μέσων και Νεότερων Ελληνικών Σπουδών (Μ.Ν.Ε.Σ.) με άριστα.
2007-08
Παρακολούθησα τα μαθήματα της Σχολής Επιμόρφωσης Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης (Σ.Ε.Λ.Μ.Ε.)
2012
Πήρα με άριστα το δίπλωμα των μεταπτυχιακών σπουδών του κλάδου Νεότερης Ελληνικής Φιλολογίας.
Εκπαιδευτικό έργο
2002
Διορίστηκα στη Μέση Εκπαίδευση.
Συγγραφικό έργο
2005
Δημοσίευσα το άρθρο “…….. “ στο περιοδικό …. , τεύχος …. , σελ ….
2006
Δημοσίευσα το άρθρο “……. “ στο περιοδικό …. , τεύχος …., σελ ….κτλ.
Συμμετοχή σε συνέδρια
2007
Συμμετείχα με ανακοίνωση στο Β΄ Πανελλήνιο συνέδριο για τη γλώσσα. Το θέμα της ανακοίνωσής μου ήταν: “…………………………………………………………………………… “
2008
Συμμετείχα με ανακοίνωση στο……………..κτλ.
Ξένες γλώσσες
Πτυχίο γαλλικής (Sorbone II) και αγγλικής γλώσσας (Proficiency).
Ποια ήταν τα αίτια του κινήματος στο Γουδί (οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά);
Α) Σοβαρά οικονομικά προβλήματα.
Β) Αδυναμία της πολιτικής ηγεσίας να διαχειριστεί αποτελεσματικά τις εθνικές διεκδικήσεις (πόλεμος του 1897) και αδράνεια μπροστά στις εξελίξεις (Μακεδονικός Αγώνας).
Γ) Πολιτική αστάθεια (κυβερνήσεις σύντομης θητείας).
Δ) Δυσαρέσκεια ελληνικής κοινωνίας.
Ε) Ευθύνες της μοναρχίας:
α. μείωση θέσεων εργασίας στο στρατό,
β. διαλυτικά φαινόμενα στις ένοπλες δυνάμεις,
γ. ρήξη του Διοικητή της Κρήτης πρίγκιπα Γεωργίου με τον Βενιζέλο .
Ποιος ήταν ο φορέας του κινήματος και ποιος ο τόπος και ο χρόνος εκδήλωσής του;
Φορέας του κινήματος ήταν ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος, μια οργάνωση που ιδρύθηκε το Μάιο του 1909 από κατώτερους αξιωματικούς, που δυσφορούσαν για τα φαινόμενα ευνοιοκρατίας στο στρατό και για την κακή κατάσταση των ενόπλων δυνάμεων.
Χρόνος και τόπος εκδήλωσης του κινήματος: 15 Αυγούστου 1909 στο στρατόπεδο στου Γουδή.
Ποια ήταν τα αιτήματα του Στρατιωτικού Συνδέσμου;
Α) Αναδιοργάνωση των ενόπλων δυνάμεων.
Β) Μεταρρυθμίσεις:
στη διοίκηση του κράτους,
στην οικονομία,
στη δικαιοσύνη,
στην εκπαίδευση.
Πώς αποδεικνύεται η λαϊκή υποστήριξη προς το κίνημα και ποιο ήταν το βασικό αίτημα;
– Το κίνημα έδωσε αφορμή να εκδηλωθούν όλα τα λαϊκά αιτήματα (=όσα ζητούσε ο λαός) που συνοψίζονταν στο αίτημα της «Ανόρθωσης» του κράτους.
– 14 Σεπτεμβρίου 1909: Φάνηκε η λαϊκή υποστήριξη προς το κίνημα με εντυπωσιακό συλλαλητήριο στην Αθήνα, οργανωμένο από το Στρατιωτικό Σύνδεσμο και επαγγελματικές οργανώσεις.
Πότε και γιατί ο στρατιωτικός Σύνδεσμος προσκάλεσε τον Βενιζέλο;
Μετά την αποτυχία της κυβέρνησης Μαυρομιχάλη να υλοποιήσει τις επιδιώξεις του Συνδέσμου, η ηγεσία του κάλεσε στην Αθήνα τον Ελευθέριο Βενιζέλο, πολιτικό που είχε διακριθεί στην Κρήτη, κυρίως στους αγώνες των Κρητικών για ένωση με την Ελλάδα.
ΕΝΟΤΗΤΑ 28
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος πρωθυπουργός: η βενιζελική πολιτική της περιόδου 1910-1912
Ποιες εξελίξεις έφεραν το κόμμα του Βενιζέλου στην εξουσία το 1910;
Α) Μετά το κίνημα του 1909 ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος πρότεινε την πρωθυπουργία στον Ελευθέριο Βενιζέλο.
Β) Ο Βενιζέλος αρνήθηκε. Διαφώνησε επίσης στην κατάργηση της μοναρχίας.
Γ) Ακολούθησε συμφωνία Συνδέσμου, βασιλιά, παλαιών κομμάτων και Βενιζέλου: να γίνουν εκλογές για ανάδειξη Αναθεωρητικής και όχι Συντακτικής Βουλής.
Δ) Μετά από δύο εκλογικές αναμετρήσεις τις εκλογές κέρδισε το Κόμμα των Φιλελευθέρων.
Ποιες ήταν οι βασικές μεταρρυθμίσεις του Συντάγματος του 1911;
Προστάτευε αποτελεσματικότερα τις ατομικές ελευθερίες,
Επέτρεπε στο κράτος να αφαιρεί από ιδιοκτήτες μεγάλες εκτάσεις γης με αποζημίωση, για να μοιραστούν στους ακτήμονες,
Απαγόρευε να εκλέγονται βουλευτές οι στρατιωτικοί και οι δημόσιοι υπάλληλοι.
Καθιέρωνε την υποχρεωτική, δωρεάν εκπαίδευση.
Θέσπιζε τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων.
Ποια προοδευτική ομάδα προώθησε πολλές μεταρρυθμίσεις στο σύνταγμα του 1911;
Στην προώθηση των μεταρρυθμίσεων καταλυτικός ήταν ο ρόλος της κοινοβουλευτικής ομάδας των Κοινωνιολόγων με επικεφαλής τον Αλ. Παπαναστασίου.
Ποιες ήταν οι ενέργειες του Βενιζέλου για την αναδιοργάνωση του στρατού;
Απέκτησε επιρροή στο στράτευμα και επιδίωξε την αξιοποίηση όλων των αξιωματικών.
Επανέφερε στην ηγεσία του στρατού το διάδοχο Κωνσταντίνο.
Πώς ερμηνεύονται οι ενέργειες του Βενιζέλου;
Σύμφωνα με την εκτίμηση του Βενιζέλου, η Ελλάδα σύντομα θα έπαιρνε μέρος σε πόλεμο για να πετύχει τους εθνικούς της στόχους. Έτσι εξηγούνται:
Α) η συμβιβαστική του στάση απέναντι στη μοναρχία,
Β) τα μέτρα υπέρ των ασθενέστερων στρωμάτων,
Γ) η στρατιωτική ανασυγκρότηση της χώρας.
Ποιο ήταν το αποτέλεσμα των εκλογών του Μαρτίου του 1912;
Θριάμβευσε το κόμμα των Φιλελευθέρων.
Μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας θεωρούσε το Βενιζέλο ικανό να επιλύσει μεγάλα κοινωνικά και εθνικά ζητήματα.
ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ
Αναθεωρητική Βουλή: Βουλή που εκλέγεται έχοντας τη δυνατότητα να αναθεωρήσει οποιοδήποτε άρθρο του συντάγματος, εκτός αυτών που ορίζουν τη μορφή του πολιτεύματος.
Συντακτική Βουλή: Βουλή που εκλέγεται προκειμένου να συντάξει σύνταγμα στο οποίο πρωτίστως καθορίζεται η μορφή του πολιτεύματος.
Τα ρήματα στην οριστική των ιστορικών χρόνων, δηλαδή του παρατατικού, του αορίστου και του υπερσυντελίκου, παίρνουν στην αρχή του θέματος αύξηση, η οποία δηλώνει το παρελθόν.
Υπάρχουν δύο είδη αύξησης: η συλλαβική και η χρονική.
Α. ρήματα που αρχίζουν
από σύμφωνο
Β. ρήματα που αρχίζουν
από φωνήεν ή δίφθογγο
συλλαβική αύξηση
χρονική αύξηση
προσθήκη ενός ἐ- πριν από το θέμα
λύω γράφω
→
→
ἔ-λυ-ον ἔ-γραφ-ον
έκταση του αρχικού βραχύχρονου φωνήεντος
α, ε → η
ἄρχω
→
ἦρχον
ἐλπίζω
→
ἤλπιζον
αι, ει → ῃ
αἴρω
→
ᾖρον
εἰκάζω
→
ᾔκαζον
ο → ω
ὁρίζω
→
ὥριζον
οι → ῳ
οἰκίζω
→
ᾤκιζον
ῐ , ῠ → ῑ , ῡ
ἱδρύω
→
ἵδρυον
ὑβρίζω
→
ὕβριζον
αυ, ευ → ηυ
αὔξω
→
ηὖξον
εὕδω
→
ηὗδον
ΠΡΟΣΟΧΗ
Τα ρήματα που αρχίζουν από ῥ-, όταν παίρνουν αύξηση, γράφονται με δύο ρ, π.χ. ῥίπτω →ἔρριπτον.
Στα σύνθετα ή παρασύνθετα ρήματα με α΄ συνθετικό πρόθεση, η αύξηση μπαίνει μετά την πρόθεση και λέγεται εσωτερική αύξηση π.χ. ἀπάγω → ἀπῆγον, ἐκφέρω → ἐξέφερον, ἐγκωμιάζω → ἐνεκωμίαζον.
ΚΑΤΑΛΗΞΗΑΟΡΙΣΤΟΥ
Όπως και στον μέλλοντα, έτσι και στον αόριστο, γίνεται συγχώνευση του άφωνου χαρακτήρα του ρήματος με τον χρονικό χαρακτήρα -σ- :
χειλικόληκτα: -ψα, π.χ. τρέπ-ω → ἔ-τρεπ-σ-α → ἔτρεψα, βλάπτω → ἔβλαψα. ουρανικόληκτα: -ξα, π.χ. λήγω → ἔληγ-σ-α → ἔληξα, τάττω → ἔταξα. οδοντικόληκτα: -σα, π.χ. πείθω → ἔπειθ-σ-α → ἔπεισα
Δ) Ο αγροτικός τομέας ήταν κυρίαρχος στην ελληνική οικονομία και καθορίστηκε από το ζήτημα των εθνικών γαιών, ένα μεγάλο μέρος των οποίων καταπατήθηκε. Όμως, το 1871 ο Αλ. Κουμουνδούρος διένειμε τις εθνικές γαίες που είχαν απομείνει.
Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά της ελληνικής γεωργίας του 19ου αιώνα;
Α) Υπήρχαν μικροί αγροτικοί κλήροι, με εξαίρεση τη Θεσσαλία.
Β) Τα κυριότερα αγροτικά προϊόντα ήταν η σταφίδα, οι ελιές, τα καπνά, τα σιτηρά.
Γ) Υπήρχε το πρόβλημα των τσιφλικιών. Αυτό δημιουργήθηκε με την προσάρτηση της Θεσσαλίας στο ελληνικό κράτος, το 1881, και την πώληση των τσιφλικιών (=μεγάλων γαιοκτησιών) από τους Οθωμανούς ιδιοκτήτες στους Έλληνες κεφαλαιούχους.
Δ)Υπήρχε η μονοκαλλιέργεια της σταφίδας που είχε ως αποτελέσματα:
α) Να συσσωρευτεί πλούτος.
β) Οι τοπικές οικονομίες να γίνουν ευάλωτες στις διεθνείς κρίσεις.
Ποια ήταν η σημασία του εμπορίου, ειδικά του εξωτερικού;
Είχε μεγάλη βαρύτητα καθώς εξάγονταν σταφίδες, λάδι και αγροτικά προϊόντα και εισάγονταν σιτάρι, υφάσματα, νήματα, άνθρακας, ξυλεία, μηχανήματα.
Ποια ήταν η σημασία της ναυτιλίας;
Ήταν ο κύριος μοχλός οικονομικής ανάπτυξης.
Κύρια λιμάνια: Πάτρα, Σύρος και Πειραιάς.
Πότε δημιουργείται τραπεζικό σύστημα;
Άρχισε να αναπτύσσεται με την ίδρυση της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας το 1841.
Πώς εξελίχθηκε η ανάπτυξη της βιομηχανίας;
Αναπτύχθηκε με αργούς ρυθμούς. Κύριοι λόγοι της βιομηχανικής καθυστέρησης ήταν:
α)η έλλειψη κεφαλαίων,
β)η μικρή αγορά,
γ)η έλλειψη πρώτων υλών και καυσίμων,
δ)η χρόνια έλλειψη εργατικών χεριών,
ε)η πίεση των φθηνών εισαγόμενων προϊόντων.
Ποιος ήταν ο ρόλος του κράτους στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας τον 19ο αι.;
Ο ρόλος του κράτους υπήρξε σημαντικός γιατί:
α) έγιναν επενδύσεις σε έργα υποδομής,
β) δημιουργήθηκε ευνοϊκό θεσμικό πλαίσιο
γ) επιδιώχθηκε ο εκσυγχρονισμός.
Ποιος ήταν ο ρόλος του εξωελλαδικού ελληνικού κεφαλαίου;
Στράφηκε προς την Ελλάδα στη δεκαετία του 1870, λόγω:
α)της οικονομικής κρίσης του 1873
β) και της εύνοιας του Τρικούπη.
Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας του 19ου αιώνα;
α) Βαθμιαία αστικοποίηση
β) Ενίσχυση του ρόλου των αστικών στρωμάτων
γ) Η κοινωνική πυραμίδα αποτελούνταν από τους:
Οι αγρότες: αποτελούσαν την πλειονότητα του πληθυσμού και ήταν μικροϊδιοκτήτες και ακτήμονες (κολίγοι).
Τα αστικά στρώματα: αποτελούνταν από τους επιχειρηματίες και τους δημοσίους υπαλλήλους και έπαιζαν έναν δυναμικό ρόλο στην ελληνική κοινωνία.
Οι εργάτες: απασχολούνταν στη νεόκοπη ελληνική βιομηχανία.
Ποιο κοινωνικοί μετασχηματισμοί συντελούνται;
α) Η μετανάστευση εντάθηκε στη διάρκεια του 19ου αι. με προορισμό τις πλούσιες ελληνικές παροικίες του εξωτερικού και, στα τέλη του 19ου αι., τις ΗΠΑ.
β) Οι αγώνες των ακτημόνων της Θεσσαλίας, που έφτασαν μέχρι και την ένοπλη σύγκρουση στο Κιλελέρ το 1910, ήταν ένας από τους παράγοντες που ώθησαν στη διανομή των τσιφλικιών.
Γ)Το εργατικό κίνημα έκανε τα πρώτα βήματά του αυτήν την εποχή.
δ) Το γυναικείο ζήτημα τέθηκε στο πλαίσιο των γενικότερων αναζητήσεων που έφερε η αστικοποίηση, με κύριο αίτημα την ανάγκη εκπαίδευσης των γυναικών.
ΓΕΛΟΙΟΓΡΑΦΙΑ ΕΠΟΧΗΣ (Ι.Μ.Ε.)
Δείτε αποσπάσματα από την ταινία “Νύφες”του Π. Βούλγαρη
Δείτε εδώ ένα άλλο βίντεο της μηχανής του χρόνου για το Κιλελέρ.
Πατήστε εδώ για να δείτε διαδραστικά την ιστορική εξέλιξη του Πειραιά με τον φακό των περιηγητών της εποχής.
Πατήστε εδώ για να δείτε ένα βίντεο για τα μεταλλεία του Λαυρίου.
Δείτε τώρα ένα ντοκιμαντέρ για τους Έλληνες μετανάστες της Αμερικήςτους Βρωμοέλληνες όπως τους έλεγαν.
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.ΕντάξειΔιαβάστε περισσότεραΜη αποδοχή
Πρόσφατα σχόλια