6 ΜΑΡΤΙΟΥ: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ

ΠΗΓΗ: https://gr.pinterest.com/pin/571605377686606597/

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ 7 Μαρτίου 2021 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 6 Γ ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

ΕΝΟΤΗΤΑ 6 Γ ΜΕΡΟΣ

ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

Ουσιαστικά της νέας ελληνικής παράγονται με την προσθήκη ποικίλων παραγωγικών καταλήξεων-επιθημάτων:

α) ΑΠΟ ΡΗΜΑΤΑ

Παίρνουν συνήθως καταλήξεις που δηλώνουν:

 το πρόσωπο που ενεργεί (π.χ. εκπαιδεύω → εκπαιδευτής, τραγουδώ → τραγουδιστής)

την ενέργεια που γίνεται ή το αποτέλεσμα της ενέργειας (π.χ. διώχνω → διωγμός, κλαδεύω → κλάδεμα, φυτεύω → φυτεία)

το όργανο ή το μέσο μιας ενέργειας (π.χ. κινώ → κινητήρας).

τον τόπο μιας ενέργειας (π.χ. παρατηρώ → παρατηρητήριο).

Β) ΑΠΟ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

Αυτή η ομάδα περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό ουσιαστικών, τα οποία διακρίνονται ανάλογα με τη σημασία τους στις εξής κατηγορίες:

Υποκοριστικά ή χαϊδευτικά: όσα παριστάνουν μικρή τη σημασία της πρωτότυπης λέξης. Αυτή η σημασία έχει σε πολλές περιπτώσεις και χαϊδευτικό χαρακτήρα. Οι πιο συνηθισμένες καταλήξεις των υποκοριστικών ή χαϊδευτικών είναι οι εξής: -άκι (π.χ. σπίτι → σπιτάκι), -άκης (π.χ. Κώστας → Κωστάκης), -ίτσα (π.χ. πόρτα → πορτίτσα), -ούλα(π.χ. βροχή → βροχούλα).

Μεγεθυντικά: όσα παριστάνουν μεγάλη τη σημασία της πρωτότυπης λέξης. Οι πιο συνηθισμένες καταλήξεις των μεγεθυντικών είναι -άρα (π.χ. καρπούζι → καρπουζάρα), -αράς (π.χ. ψεύτης → ψευταράς), –αρος (π.χ. ποντικός → ποντίκαρος).

Περιεκτικά: όσα δηλώνουν τον χώρο που περιέχει ένα πλήθος από εκείνα τα οποία δηλώνονται στην πρωτότυπη λέξη. Οι πιο συνηθισμένες καταλήξεις των περιεκτικών είναι: -ιά (π.χ. καλάμι → καλαμιά), -ώνας (π.χ. ελιά → ελαιώνας).

Εθνικά (ή πατριδωνυμικά): όσα δηλώνουν τον άνθρωπο που κατάγεται από κάποιον τόπο. Οι πιο συνηθισμένες καταλήξεις των εθνικών ουσιαστικών είναι: -ίτης (π.χ. Μεσολόγγι → Μεσολογγίτης), -ώτης (π.χ. Σούλι → Σουλιώτης), –ανός/-ανος (π.χ. Αμερική → Αμερικάνος, Σύρος → Συριανός), -ινός(π.χ. Τρίκαλα → Τρικαλινός), -ιός (π.χ.Θεσσαλονίκη → Θεσσαλονικιός).

Τοπικά: όσα δηλώνουν τόπο. Οι πιο συνηθισμένες καταλήξεις των τοπικών είναι: -αριό (π.χ. καμπάνα → καμπαναριό),-άδικο και -ίδικο (π.χ. σίδερο → σιδεράδικο), -είο (π.χ. ταμίας → ταμείο).

Επαγγελματικά: όσα δηλώνουν επάγγελμα. Οι πιο συνηθισμένες καταλήξεις των επαγγελματικών είναι: -άς (π.χ. λάδι → λαδάς), -αρης (π.χ. φούρνος → φούρναρης), -τζής (π.χ. καφές → καφετζής).

Ανδρωνυμικά: όσα χρησιμοποιούνται για γυναίκες και προέρχονται από το βαφτιστικό ή οικογενειακό όνομα του άντρα. Η πιο συνηθισμένη κατάληξη είναι: -αινα, π.χ. Γιώργος → Γιώργαινα.

Άλλες συνηθισμένες καταλήξεις ουσιαστικών που προέρχονται από άλλα ουσιαστικά είναι: -ιά (π.χ. λεμόνι → λεμονιά), -ιστής (π.χ. άνθρωπος → ανθρωπιστής), –ισμός (π.χ. χριστιανός→χριστιαμισμός)κ.α..

γ) ΑΠΟ ΕΠΙΘΕΤΑ

Παράγονται αφηρημένα ουσιαστικά που δηλώνουν ιδιότητα σχετική με αυτή που έχει το επίθετο. Οι πιο συνηθισμένες καταλήξεις είναι:

-άδα (π.χ. έξυπνος → εξυπνάδα),

-ίλα (π.χ. κίτρινος→ κιτρινίλα),

-οσύνη (π.χ. δίκαιος → δικαιοσύνη),

-ότητα (π.χ. τρυφερός → τρυφερότητα),

-α (π.χ. ψυχρός→ ψύχρα) κ.α.

ΠΗΓΕΣ

Γραμματική Νέας Ελληνικής Γλώσσας (Α-Β-Γ Γυμνασίου)

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A112/621/4008,17987/

Νεοελληνική Γλώσσα Α΄ Γυμνασίου

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΓΛΩΣΣΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2 Μαρτίου 2021 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΒΑΓΓΕΛΙΩ- ΔΕΝ- ΕΙΣΑΙ -ΕΝΤΑΞΕΙ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΣ

Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1953 και σπούδασε γαλλική φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. Εργάστηκε σε εφημερίδες, στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση, έγραψε σενάρια για τηλεοπτικά ντοκιμαντέρ και το σενάριο για την ταινία του Παντελή Βούλγαρη “Όλα είναι δρόμος” σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη. Διεύθυνε την εφημερίδα “Θεσσαλονίκη” και διάφορα περιοδικά. Το διήγημα «Βαγγελιώ-δεν-είσαι-εντάξει» προέρχεται από τη συλλογή διηγημάτων του “Η Στενωπός των υφασμάτων”  που τιμήθηκε με το κρατικό βραβείο διηγήματος το 1993. Συνεργάστηκε επί δύο χρόνια με την “Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία”. Το 2010 τιμήθηκε με το βραβείο του Ιδρύματος Μπότση. Το 2012 έλαβε βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών  για το βιβλίο του “Περιπολών περί πολλών τυρβάζω” (Εκδόσεις Πατάκη). Ανήκει στη γενιά των σύγχρονων λογοτεχνών που ασχολούνται με απλά καθημερινά ζητήματα της σύγχρονης ζωής.

ΘΕΜΑ

Το θανάσιμο παιχνίδι της γάτας.

ΕΝΟΤΗΤΕΣ:

1^η: «Κάθομαι στην ημικυκλική….την τελευταία φορά». Ο αφηγητής στην βεράντα.

2^η: «Σουρούπωνε…και  γλίστρησε έξω στο σκοτάδι». Το παράξενο και επικίνδυνο παιχνίδι της γάτας.

3^η: «Θα ‘χε περάσει μια ώρα…με την όπισθεν». Ο θάνατος της γάτας.

ΤΙΤΛΟΣ

Είναι το περίεργο και ασυνήθιστο όνομα της γάτας που  προέρχεται από στίχο παλιού ρεμπέτικου τραγουδιού.

ΗΡΩΕΣ

Η γάτα πρωταγωνιστεί, ενώ σε δεύτερο πλάνο είναι ο αφηγητής, ο οδηγός του αυτοκινήτου και έμμεσα η παρέα του αφηγητή.

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ

Διήγημα.

ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΦΗΓΗΤΗ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΝΑΣΙΜΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ

α) Η γάτα το κάνει αυτό για να ικανοποιήσει το κυνηγετικό της ένστικτο. Επειδή δεν είναι πια αναγκασμένη να κυνηγά, ψάχνει για κάποιο θήραμα και οργανώνει το κυνήγι της, έστω κι αν το θήραμα είναι ένα κουνούπι.

β) Ίσως ο λόγος ήταν διαφορετικός  και δεν μπορούσε να τον κατανοήσει ο ανθρώπινος νους. Ο αφηγητής έκανε διάφορες σκέψεις που δεν τις αναφέρει.

γ) Ίσως η γάτα επιθυμούσε να θέτει έναν στόχο και να τον πετυχαίνει, παίζοντας ένα ριψοκίνδυνο παιχνίδι.

ΤΟΠΟΣ

Το σπίτι του αφηγητή (βεράντα , κήπος), ο δρόμος, η συνοικία.

ΧΡΟΝΟΣ

Α)(ΣΕΙΡΑ) ΑΦΗΓΗΣΗΣΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ

Ο αφηγητής δεν παρουσιάζει τα γεγονότα με  χρονολογική σειρά.  Αντίθετα ξεκινά την ιστορία από το τέλος  και έπειτα κάνει αναδρομή στο παρελθόν(αναδρομική αφήγηση).

Β) Ο ΧΡΟΝΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Ο χρόνος της ιστορίας κινείται σε δύο επίπεδα, το παρόν (απολαμβάνει το καθιερωμένο ποτό) και το παρελθόν (αναπολεί όσα συνέβησαν ένα χρόνο και δύο μήνες νωρίτερα).

ΑΦΗΓΗΤΗΣ

Πρωτοπρόσωπος, ομοδιηγητικός, γιατί συμμετέχει στην ιστορία.

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ

Αφήγηση που αποδίδει τα γεγονότα της ιστορίας

Περιγραφή για να αποδοθεί η κίνηση της γάτας, το παιχνίδι της κ.α.

Σκέψεις αφηγητή για τις αιτίες του παιχνιδιού.

ΓΛΩΣΣΑ

Απλή δημοτική. Χρησιμοποιούνται πολλά ρήματα στον ενεστώτα για να αποδίδονται ζωντανά οι εικόνες και οι ενέργειες του αφηγητή.

ΥΦΟΣ

Απλό, χωρίς πολλά σχήματα λόγου. Είναι ζωντανό και παραστατικό, χάρη στις πολλές λεπτομέρειες με τις οποίες δίνονται οι κινήσεις της γάτας. Είναι σκληρό και ωμό όταν περιγράφει με άκρως ρεαλιστικό τρόπο, το ατύχημα και την εικόνα της νεκρής γάτας.

ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ

Μεταφορές: «Θανάσιμος όγκος του αυτοκινήτου», «αυτοκρατορικά νωχελική» κ.α,

Παρομοιώσεις: «γλιστρούσε πόντο πόντο σαν ναρκοσυλλέκτης» κ.α.

Ασύνδετα: «μεγάλωνε, διαστελλόταν, μάκραινε, γινόταν θηριώδης» κ.α.

Εικόνες: οπτικές, οπτικοακουστικές,  απτικές (τριβόταν ηδονικά στα πόδια του)

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΙ

ΓΑΤΑ: Περίεργη, με παράξενη συμπεριφορά. Ήταν προσεκτική, καθώς κινούνταν αργά παίρνοντας  όλες τις προφυλάξεις, ήταν υπομονετική, καθώς περίμενε το θήραμά της, είχε έντονο κυνηγετικό ένστικτο, ήταν έξυπνη, γρήγορη, πονηρή αλλά και χαδιάρα.

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΠΟΥ ΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΤΙΤΛΟ ΣΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 20 Φεβρουαρίου 2021 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Ζ 369-529 Ο ΕΚΤΟΡΑΣ ΣΤΗΝ ΤΡΟΙΑ (ΣΧΟΛΙΑ)

ΕΝΟΤΗΤΕΣ-ΣΚΗΝΕΣ

1. 369-389: Η αναζήτηση της Ανδρομάχης απ’τον Έκτορα.
2. 390-494:Η συνάντηση Έκτορα – Ᾱνδρομάχης
3. 495-502:Ο θρήνος για τον Έκτορα.
4. 503-529:Η συνάντηση του Πάρη με τον Έκτορα.

Ο ΧΩΡΟΣ ΚΑΙ Ο ΤΡΟΠΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ

  Στις Σκαιές Πύλες, στα τείχη της πολιορκημένης Τροίας  (την 22η μέρα με βάση το ημερολόγιο της Ιλιάδας ) διαδραματίζεται η κορυφαία σκηνή της συνάντησης. Η συνομιλία και ο αποχωρισμός γίνονται με οπτικό και ηχητικό φόντο τη φονική μάχη. Τη  στιγμή που ο Έκτορας φτάνει στις Σκαιές Πύλες, από όπου επρόκειτο να βγει στην πεδιάδα για μάχη, συναντάται με τη γυναίκα του που τρέχει. Παρά λίγο δηλαδή να μη συναντηθούν (στοιχείο αιφνιδιασμού και κορύφωση της αγωνίας). Αν και η σκηνή έχει συναισθηματική ένταση, παρουσιάζεται με λιτότητα, χωρίς μελοδραματισμούς.

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΣΤΥΑΝΑΚΤΑ

Η γνωριμία με την Ανδρομάχη γίνεται  α)με την πληροφόρηση για την καταγωγή της, β) με την τρυφερή εικόνα μητέρας, τροφού και παιδιού, γ) την παρομοίωση του βρέφους με αστέρι, δ)την αναφορά στα ονόματα του παιδιού.

Η γνωριμία με τον Αστυάνακτα γίνεται με τις πληροφορίες για το όνομά του και  μέσα από μια τρυφερή οικογενειακή εικόνα.

Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗΣ

Η Ανδρομάχη προσπαθεί να πείσει τον Έκτορα να μην πάει στη μάχη, επειδή προβλέπει ότι θα σκοτωθεί. Χρησιμοποιεί  διάφορα μέσα πειθούς: α)προβλέψεις και φόβους για το ζοφερό μέλλον (406-413), β)αναδρομή στο τραγικό παρελθόν (414-430), γ) έκκληση και  πρόταση να παραμείνει στην πόλη και να οργανώσει την άμυνά της στο πιο ευπαθές σημείο του κάστρου όσον αφορά το  παρόν (431-439).

Η ΕΜΜΕΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΛΟΓΟ ΤΗΣ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗΣ (413-427)

Φωτίζει και τονίζει τον ρόλο του Αχιλλέα ως πρωταγωνιστή στις μάχες σε περιοχές γύρω από την Τροία. Τονίζει την τραγικότητα της Ανδρομάχης και κυρίως  αναδεικνύει  το ήθος του Αχιλλέα ( ευγενής και μεγαλόψυχος σεβάστηκε τον νεκρό γέροντα βασιλιά Ηετίωνα, τον πατέρα της κι ελευθέρωσε την αιχμάλωτη βασίλισσα, μητέρα της).

ΤΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΗΘΟΣ ΤΗΣ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ: Η Ανδρομάχη αισθάνεται φόβο, αγωνία, πανικό, απόγνωση, ανασφάλεια, απελπισία  και είναι πολύ ταραγμένη. Χαρά  κι ελπίδα νιώθει μόνο όταν ο Έκτορας προσεύχεται για το μέλλον του γιου τους.

ΗΘΟΣ: Φαίνεται μια  αφοσιωμένη σύζυγος,  δεμένη με τον Έκτορα με δεσμό αγάπης και εξάρτησης, συναισθηματική, εκδηλωτική, τρυφερή, επινοητική και εύστροφη (αμυντικό πολεμικό σχέδιο),στοργική και αφοσιωμένη μητέρα.

Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΤΟΡΑ

Ο Έκτορας απαντά με νηφάλια λογική και ψυχραιμία αλλά προσθέτει και τον δικό του πόνο και καημό στον πόνο της γυναίκας του. Συγκεκριμένα  στα λόγια διακρίνεται : α)η  κατανόηση του προς την  Ανδρομάχη, β)η άρνηση του  στις προτάσεις της Ανδρομάχης και αιτιολόγηση της θέσης του, γ)η πρόβλεψή του  για τον αφανισμό της Τροίας, δ)ο πόνος του  για το τραγικό μέλλον της Ανδρομάχης, ε)η  ντροπή του για  τα  μελλοντικά δεινά,  στ)η πρόβλεψη για τη   μελλοντική ταπείνωσή του και ζ) η προτίμησή του για τον  θάνατο.

Ο ΕΚΤΟΡΑΣ ΚΑΙ Ο ΑΣΤΥΑΝΑΚΤΑΣ

Η προηγούμενη συζυγική σκηνή τώρα γίνεται οικογενειακή. Το γέλιο των γονιών χαλαρώνει τον ακροατή από την προηγούμενη ένταση, παρά την τραγικότητα των στιγμών (είναι η τελευταίες οικογενειακές στιγμές ευτυχίας). Ο Έκτορας βγάζει την περικεφαλαία κι έτσι συμβολικά τη θέση του πολεμιστή παίρνει ο πατέρας δίνοντας ένα αντιπολεμικό μήνυμα. Πράγματι, το παιδί φοβάται τη πολεμική πλευρά του πατέρα και γι’ αυτό ο Έκτορας αποβάλλει για λίγο την ιδιότητα του πολεμιστή. Η προσευχή του Έκτορα   προς τον Δία έρχεται σε αντίθεση με όσα είχε πει στην Ανδρομάχη, αφού δείχνει  αισιοδοξία για το μέλλον. Αυτό ερμηνεύεται εύκολα αν σκεφτούμε ότι μιλά ως πατέρας που τον παρασύρει το όραμα της μελλοντικής ευτυχίας του γιου του κι όχι ως πολεμιστής που ξέρει ότι η Τροία θα χαθεί.

ΤΟ ΗΘΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΚΤΟΡΑ

Νηφάλιος, λογικός, ψύχραιμος, γενναίος πολεμιστής, αποφασιστικός, διορατικός (προβλέπει την πτώση της Τροίας), αφοσιωμένος και διακριτικά τρυφερός σύζυγος, ηθικός, υπεύθυνος και έντιμος απέναντι στους Τρώες, τοποθετεί την υπόληψη, τη δόξα, την τιμή και τις ηρωικές αρχές πάνω από την ευτυχία και τη σωτηρία της οικογένειάς του, ενσαρκώνει το ιδανικό της υστεροφημίας (της λαμπρής φήμης που παραλαμβάνει ο ήρωας από τον πατέρα του και την κληροδοτεί στους απογόνους του), στοργικός και τρυφερός πατέρας. Γίνεται αισιόδοξος όταν εύχεται για τον γιο του και όταν συναντά τον Πάρη.

Ο ΑΠΟΧΩΡΙΣΜΟΣ

Γίνεται με τρόπο φυσικό χωρίς μελοδραματικούς αποχαιρετισμούς. Έχει στόχο να αποκατασταθεί η ψυχική ηρεμία της Ανδρομάχης. Συγκεκριμένα: α) ο Έκτορας παραδίδει το παιδί που τους ενώνει,  υπενθυμίζοντας το χρέος της Ανδρομάχης για τη φροντίδα του, β) η Ανδρομάχη, αν και δακρυσμένη, τώρα νιώθει ελπίδα (γελοκλαίοντας), γ) ο Έκτορας τη χαϊδεύει και αναπτύσσει μια ρεαλιστική θεωρία για τη μοίρα του ανθρώπου που είναι ο θάνατος όταν έρθει η ώρα που η μοίρα ορίζει για κάθε άνθρωπο (γνωμικό  488-489), δ) της δίνει οδηγίες για επιστροφή στις καθημερινές ασχολίες διαλύοντας την τραγικότητα του τελευταίου αποχωρισμού, ε) της υπενθυμίζει πως ο πόλεμος είναι δουλειά των ανδρών, πράγμα που αποτελεί την απάντησή του στις προτάσεις της να μείνει μέσα στην πόλη ο Έκτορας και να οργανώσει την άμυνά της , στ) φορά την περικεφαλαία και ξαναγίνεται πολεμιστής, ζ) η σκηνή κλείνει με την εικόνα της Ανδρομάχης που φεύγει για το σπίτι δακρυσμένη, γυρίζοντας κάθε τόσο να δει τον Έκτορα (σχήμα κύκλου).

Ο ΕΚΤΟΡΑΣ ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ (ΤΡΑΓΙΚΟΤΗΤΑ)

Ο θρήνος  και το μοιρολόγι στο παλάτι μόλις φτάνει η Ανδρομάχη, παρόλο που ο Έκτορας είναι ακόμα ζωντανός  και παρόλο που θα ακολουθήσει η αριστεία του, εξυπηρετεί μια ποιητική σκοπιμότητα: από εδώ και πέρα ο ήρωας θα αγωνίζεται κάτω από τη σκιά του θανάτου του. Βέβαια ο ίδιος έχει ακόμη ελπίδες όπως φάνηκε στην προσευχή του στον Δία και στα λόγια του προς τον Πάρη. Αντίθετα ο Αχιλλέας είναι απολύτως βέβαιος για τον θάνατό του.

Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ  ΕΚΤΟΡΑ – ΠΑΡΗ ΣΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΠΡΟΣ ΤΗ ΜΑΧΗ

Αποκαθιστά την εικόνα του Πάρη που είχε  αποτραβηχθεί  ταπεινωμένος  μετά την ήττα του στη μονομαχία με τον Μενέλαο (Γ΄ ραψωδία). Στη νέα εικόνα του Πάρη παρατηρούμε: α) τη λαμπρή του εικόνα ως πολεμιστή, β) την ταχύτητά του, γ) την εντυπωσιακή εμφάνισή του με την πλατιά παρομοίωση (506-514), δ) τη λάμψη του με την απλή παρομοίωση (ωσάν ήλιος) ε)την αγωνία του μήπως καθυστέρησε, στ)την αναγνώριση της ανδρείας του από τον Έκτορα  (522).

ΡΟΛΟΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ

Στα ομηρικά χρόνια η αξία ενός ανθρώπου υπολογιζόταν με την υπόληψη που του είχαν οι άλλοι. Γι’ αυτό και η κοινή γνώμη κατηύθυνε τις επιλογές των ηρώων. Πρωταρχική αρετή τους ήταν η πολεμική ανδρεία (ήταν όλοι ευγενείς και πολεμιστές). Με πράξεις ανδρείας οι ήρωες αποκτούσαν καταξίωση. Το καλό όνομα οι ήρωες το είχαν όχι μόνο κατά τη διάρκεια της ζωής τους, αλλά και μετά τον θάνατο (υστεροφημία). Αυτό φαίνεται πολύ στην ενότητά μας: α) οι Τρώες τιμώντας τον Έκτορα για την ανδρεία του ονόμασαν τον γιο του Αστυάνακτα (402-403), β)  ο ίδιος ο Έκτορας δηλώνει πως ντρέπεται τους Τρώες (441-443)και γ)  ο Έκτορας βλέπει μέσα  από τον εξευτελισμό της Ανδρομάχης τη δική του ταπείνωση και τυραννιέται γι’ αυτά που υποθέτει πως θα λέει ο κόσμος εναντίον του.

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ

ΕΠΙΚΗ ΕΙΡΩΝΕΙΑ:

α) Ο ακροατής, εκ των προτέρων (372-373), μαθαίνει πού βρίσκεται η Ανδρομάχη από τον ίδιο τον ποιητή, ενώ ο Έκτορας θα το μάθει από την οικονόμο του σπιτιού. Έτσι προετοιμάζεται καλύτερα η κορυφαία συνάντηση καθώς οι ακροατές αγωνιούν μαζί με τον ήρωα για το αν θα συναντήσει τη γυναίκα του τελικά.

β)  Η Ανδρομάχη  δεν υποψιάζεται ότι ο Αχιλλέας  θα της στερήσει το μοναδικό στήριγμα  που της έχει απομείνει, δηλαδή τον Έκτορα. Τον θεωρεί υπεύθυνο μόνο για την τραγική  τύχη της πατρικής της οικογένειας.

γ) Η προσευχή του Έκτορα για το μέλλον του Αστυάνακτα. Οι ακροατές γνώριζαν από την παράδοση πως μόλις κυριεύτηκε η Τροία, οι Αχαιοί γκρέμισαν τον Αστυάνακτα από τα τείχη.

δ) Η βεβαιότητα που εκφράζει ο Έκτορας στον Πάρη ότι όλα θα διορθωθούν  και θα εκδιωχθούν οι Αχαιοί από τη Τροία, καθώς βαδίζουν μαζί στη μάχη.

ΑΣΤΟΧΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ:  Είναι τα ερωτήματα που δε στοχεύουν στη διερεύνηση της αλήθειας με την αναμονή μιας καταφατικής ή αρνητικής απάντησης , αλλά απορρίπτονται ένα – ένα, για να διατυπωθεί στο τέλος έντονα η αλήθεια. Τα συναντάμε στους στίχους 377-380 και αποσκοπούν α)να δώσουν  έμφαση στη σωστή απάντηση, β)να λειτουργήσουν ως επιβράδυνση σε ένα κρίσιμο σημείο της αφήγησης και να παρασυρθεί η φαντασία των ακροατών σε εκδοχές που δεν ισχύουν, ώστε η ορθή απάντηση να φέρει ανακούφιση. Στο μεταξύ οι ακροατές χαλαρώνουν και ετοιμάζονται να ακούσουν τη συνέχεια της αφήγησης.

ΕΠΙΒΡΑΔΥΝΣΗ: α) Η  πληροφόρηση για την καταγωγή της Ανδρομάχης, η εικόνα της νεαρής μητέρας με την τροφό,  η παρομοίωση του βρέφους με αστέρι και  η αναφορά στα δύο ονόματα του παιδιού. Όλα αυτά σταματούν την αφήγηση σε μια κρίσιμη στιγμή, κι επιτείνουν την αγωνία για τη συνάντηση που θα ακολουθήσει.

Β) Η εκτενής αναδρομή της Ανδρομάχης στο  τραγικό οικογενειακό παρελθόν.

ΠΡΟΣΗΜΑΝΣΗ

α)407-408, 432  η αναφορά της Ανδρομάχης σε όσα θα  συμβούν στο μέλλον.

β) Οι προβλέψεις του Έκτορα.

ΣΧΗΜΑ ΚΥΚΛΟΥ: Η εικόνα της δακρυσμένης Ανδρομάχης στην αρχή και στο τέλος της συνάντησης.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΛΙΑΔΑ Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 20 Φεβρουαρίου 2021 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Ενότητα 22 Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων

Οι αγριότητες των Βουλγάρων στην Μακεδονία – απόσπασμα από την ταινία “Παύλος Μελάς”

1.Ποια ιστορικά  γεγονότα αποδεικνύουν την κρίση στα Βαλκάνια την περίοδο 1875-1878;

Α) Επαναστάσεις στην Ερζεγοβίνη, τη Βοσνία, τη Βουλγαρία στις οποίες η Οθωμανική αυτοκρατορία απάντησε με μαζικές σφαγές.

Β) Η Ρωσία κήρυξε τον πόλεμο στην Οθωμανική αυτοκρατορία το 1877.

Γ) Επαναστάσεις των ελληνικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

2. Τι προέβλεπε για τη Βουλγαρία η  συνθήκη του Αγίου Στεφάνου  (Φεβρουάριος 1878);

Τη δημιουργία της «Μεγάλης Βουλγαρίας»!

3. Τι αποφασίστηκε στο  συνέδριο του Βερολίνου (Ιούνιος 1878);

Η ανάκληση των αποφάσεων της συνθήκης του Αγίου Στεφάνου.

Ποιοι ήταν οι όροι του συνεδρίου του Βερολίνου;

Α) Η Μεγάλη Βουλγαρία διασπάται σε αυτόνομη Βουλγαρία και αυτόνομη Ανατολική Ρωμυλία υπό την επικυριαρχία του Σουλτάνου.

Β) Η Σερβία, η  Ρουμανία και  το  Μαυροβούνιο κηρύχθηκαν ανεξάρτητα κράτη.

Γ) Η Μακεδονία, η Ήπειρος και η Θράκη παρέμειναν στην Οθωμανική αυτοκρατορία.

Δ) Η διοίκηση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης ανατέθηκε στην Αυστροουγγαρία.

Ε) Η Κύπρος παραχωρήθηκε στην Αγγλία.

4. Πότε και πώς έγινε η ενσωμάτωση της Θεσσαλίας και της Άρτας  στο ελληνικό κράτος;

Ήρθε μετά από διαπραγματεύσεις με την τουρκική πλευρά το 1881.

5. Υπό ποιες συνθήκες και πότε έγινε η προσάρτηση της Α. Ρωμυλίας από τη Βουλγαρία;

Οι Βούλγαροι το 1885 προσάρτησαν την Ανατολική Ρωμυλία, παραβιάζοντας τους όρους της Συνθήκης του Βερολίνου.

https://youtu.be/QJGw9lnFEx4

https://youtu.be/_6cXuTft3eg

6. Τι ήταν το Μακεδονικό Ζήτημα;

Μακεδονικό ζήτημα: η διεκδίκηση της Μακεδονίας από Έλληνες, Βούλγαρους και Σέρβους στα τέλη του 19^ου και στις αρχές του 20^ου αιώνα που οδήγησε σε σύγκρουση, η οποία εκδηλώθηκε αρχικά ως αγώνας για τον έλεγχο της εκπαίδευσης και της θρησκευτικής συνείδησης των Μακεδόνων και σύντομα πήρε ένοπλη μορφή.

7. Πώς εξελίχθηκε το μακεδονικό ζήτημα και πότε αρχίζει ο Μακεδονικός αγώνας;

1893: Ίδρυση της Εσωτερικής Μακεδονικής Επαναστατικής Οργάνωσης (ΕΜΕΟ) από Βούλγαρους στη Θεσσαλονίκη με στόχο την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού.

1895: Σχηματισμός στη Σόφια της Ανώτατης Μακεδονικής Επιτροπής (Komitet).

1896-1897: Άφιξη και δραστηριοποίηση των πρώτων ελληνικών ένοπλων ομάδων και προσωπικοτήτων, όπως οι Καραβαγγέλης, Δραγούμης, Κορομηλάς.

1898: Οργάνωση στη Μακεδονία ένοπλων ομάδων Βουλγάρων, των κομιτατζήδων.

1903: Οργάνωση από την ΕΜΕΟ της εξέγερσης του Ίλιντεν.

1904: Άφιξη στη Μακεδονία Ελλήνων αξιωματικών, με ξεχωριστή μορφή τον Παύλο Μελά.

8.   Τι ήταν οι Νεότουρκοι; Τι επεδίωκε το κίνημα των Νεοτούρκων  (1908);

Νεότουρκοι: Τούρκοι αξιωματικοί και διανοούμενοι που ίδρυσαν την οργάνωση Ένωση και Πρόοδος, προτάσσοντας την εθνική αντί για τη θρησκευτική τους ταυτότητα, και εκδήλωσαν το 1908 κίνημα με φιλελεύθερες ιδέες στη Θεσσαλονίκη, υποχρεώνοντας το Σουλτάνο να παραχωρήσει σύνταγμα.

Η ίδρυση της Εθνικής Εταιρείας – απόσπασμα από την ταινία “Παύλος Μελάς”

Ο θάνατος του Παύλου Μελά – απόσπασμα από την ταινία “Παύλος Μελάς”

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΣΤΟΡΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 9 Φεβρουαρίου 2021 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Γ 121-244 Η ΤΕΙΧΟΣΚΟΠΙΑ (ΣΧΟΛΙΑ)

ΤΕΙΧΟΣΚΟΠΙΑ (τείχος + σκοπώ που σημαίνει παρατηρώ από τα τείχη)

ΡΟΛΟΣ ΜΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΠΑΡΗ-ΜΕΝΕΛΑΟΥ ΚΑΙ ΤΕΙΧΟΣΚΟΠΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

Α)Μας δίνεται η εντύπωση ότι ο πόλεμος αρχίζει τώρα (αν και είμαστε στον 10^ο χρόνο), μιας κι ο στόχος του Ομήρου  είναι να παρουσιάσει τον 10χρονο πόλεμο στο κάστρο του Ιλίου.

Β) Δίνεται πληροφόρηση για κάποιους σημαντικούς αρχηγούς των Αχαιών από  την Ελένη που τους γνωρίζει πολύ καλά.

Δ) Ξαναζωντανεύει στη μνήμη των ακροατών η αρπαγή της Ελένης.

Ε) Χρησιμοποιείται για μια ακόμη φορά η αρπαγή της Ελένης ως κίνητρο για τον Τρωικό πόλεμο.

Στ) Όλη η σκηνή αποτελεί επιβράδυνση.

ΡΟΛΟΣ  ΥΦΑΝΤΟΥ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ

Α) Αποδεικνύει την ηρεμία και την έμπνευση της Ελένης, ενώ πολεμούν οι Τρώες με τους Έλληνες για το χατίρι της και μάλιστα  τη στιγμή που θα μονομαχήσουν ο Μενέλαος και ο Πάρης.

Β) Φαίνεται η περηφάνια  και η αυτοπεποίθησή της για την ομορφιά της (σχεδιάζει στο υφαντό τον πόλεμο που γίνεται για χάρη της).

ΥΦΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ (στ.125-128)

Κατείχε σημαντική θέση στην οικιακή οικονομία. Η τέχνη αυτή συναντάται στα βάθη της προϊστορίας. Οι ηρωίδες των ομηρικών επών, η Πηνελόπη, η Κίρκη, η Καλυψώ, η Χρυσηίδα, οι γυναίκες των Φαιάκων και η Ελένη έχουν ως κύρια ενασχόληση την υφαντική. Η υφαντική ήταν εικαστική τέχνη  και αποτελούσε ασχολία των γυναικών της αριστοκρατικής τάξης. Ενώ προετοιμάζεται η μονομαχία, η Ελένη υφαίνει.

ΕΚΦΡΑΣΗ (στ. 125-128 )

Η περιγραφή ενός έργου των εικαστικών τεχνών (πραγματικού ή φανταστικού) είναι γνωστή με τον όρο «έκφραση».

Ο ΕΡΧΟΜΟΣ ΤΗΣ ΙΡΙΔΑΣ (με τη μορφή της Λαοδίκης-μεταμόρφωση/ενανθρώπιση)

Δείχνει την αγάπη της οικογένειας του Πάρη προς την Ελένη (φαίνεται από την προσφώνηση «γλυκιά μου»).

Ξεσηκώνει την Ελένη να δει το θέαμα  με την εικόνα των ετοιμοπόλεμων Ελλήνων και Τρώων.

Ενημερώνει για την απόφαση της  μονομαχίας Πάρη- Μενελάου.

Γεμίζει την Ελένη με λαχτάρα για τον πρώτο της άνδρα και νοσταλγία για την πατρίδα και τους γονείς της.

ΟΙ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΤΡΟΙΑΣ

Μαγεύονται από την ομορφιά της παρόλο που τα παιδιά τους σκοτώνονται για χάρη της και οι ίδιοι είναι αλλοεθνείς.

Μας κάνουν να φανταζόμαστε την ομορφιά της από τον θαυμασμό που τους προκαλεί.

Ομολογούν ότι  δικαιολογημένα έγινε ο πόλεμος για χάρη της.

Προσγειώνονται  ρεαλιστικά με την ευχή  αυτή να γυρίσει στη Σπάρτη και να μην υποστούν άλλα δεινά εξαιτίας της.

Η ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΕΛΕΝΗΣ ΠΡΙΑΜΟΥ

Δείχνει ξανά (μετά την Ίριδα-Λαοδίκη) την αποδοχή της Ελένης από τους ανθρώπους του παλατιού.

Αποδεικνύει ότι την έχουν απαλλάξει από τις ευθύνες για τα δεινά (οι θεοί ευθύνονται).

Δείχνει τον σεβασμό της Ελένης προς τον Πρίαμο αλλά και την οικειότητα –τρυφερότητα («γλυκέ πεθερέ μου»).

Φανερώνει την ενοχή, την πίκρα και τη μετάνοια της Ελένης καθώς και τη νοσταλγία για τη μοναχοκόρη της (σα να βρισκόμαστε στο πρώτο έτος του πολέμου).

Δίνει την ευκαιρία στον Πρίαμο και στους ακροατές να πληροφορηθούν  για τους ηγέτες του αχαϊκού στρατού.

ΔΟΜΗ ΛΟΓΩΝ ΕΛΕΝΗΣ

α) Αναφορά προσωπικών της ενοχών.

β)Παρουσίαση σημαντικότερων Αχαιών.

γ) Αναφορά στους αδερφούς της.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ ΑΧΑΙΩΝ

ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑΣ: κραταιός (πανίσχυρος βασιλιάς) με στρατό πιο  πολυάριθμο από  τον στρατό του Πριάμου στον πόλεμο κατά των Αμαζόνων, καλός βασιλιάς, ανδρείος πολεμάρχος (αρχηγός στον πόλεμο) .

ΟΔΥΣΣΕΑΣ: πανούργος, εύστροφος από την Ιθάκη.

ΜΕΝΕΛΑΟΣ : παρουσιάζεται συγκριτικά με τον Οδυσσέα μέσα από τα λόγια του Αντήνορα. Είναι και οι δύο συνετοί. Ο Μενέλαος είναι όμως πιο εντυπωσιακός στη σωματική διάπλαση ενώ ο Οδυσσέας  δεινότατος ρήτορας (παρομοίωση των λόγων του με την πυκνότητα και την απαλότητα των χιονόψιχων) .

ΑΙΑΝΤΑΣ ΚΑΙ  ΙΔΟΜΕΝΕΑΣ: η Ελένη ονομάζει τον πρώτο στύλο των Αχαιών και  παρομοιάζει τον δεύτερο με θεό.

Η ΕΛΕΝΗ ΑΠΟΖΗΤΑ ΤΑ ΑΔΕΡΦΙΑ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΕΥΚΗ: Ανήσυχη και γεμάτη ενοχές, αναρωτιέται μήπως λόγω της ντροπής τους για εκείνη  αποφεύγουν τη μάχη (επική ειρωνεία).

ΡΟΛΟΣ ΕΛΕΝΗΣ ΣΤΑ ΤΕΙΧΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΕΠΟΥΣ 

α) Έρχεται στο προσκήνιο η ομορφιά της που αποτέλεσε την  αιτία του τρωικού πολέμου.  Η ομορφιά της σχολιάζεται  από τους πρωτογέροντες.

β) Η ίδια παρουσιάζει στον Πρίαμο τις  πιο ηγετικές φυσιογνωμίες του ελληνικού στρατού.

γ) Φανερώνεται πως η Ελένη  νιώθει τύψεις για την πράξη της και νοσταλγία για το σπίτι και τα αγαπημένα της πρόσωπα.

δ) Από τα τείχη θα παρακολουθήσει τη μονομαχία Πάρη – Μενελάου.

ε) Την ώρα της  μονομαχίας  θα βρίσκεται ψηλά στα τείχη, σε κοινή θέα,  ως βραβείο για τον νικητή.

στ) Γενικά  σκηνή αποτελεί επιβράδυνση.

ΗΘΟΣ ΕΛΕΝΗΣ

Φαίνεται ήπια, συμπαθής σε όλη την οικογένεια, προκομμένη  επιδέξια, χρυσοχέρα  (υφαίνει και κεντά), περήφανη για τον πόλεμο που προκάλεσε η ομορφιά της (θέμα υφαντού), θαρραλέα (άνετη μπροστά στους πρωτόγερους), συντετριμμένη και μετανιωμένη για τα δεινά που έφερε στους Τρώες, περήφανη για την καταγωγή της.

ΤΟ ΗΘΟΣ ΤΟΥ ΠΡΙΑΜΟΥ

Αρχοντικός, ευγενικός τρυφερός προς την Ελένη, γεμάτος θαυμασμό για τους ηγέτες των Αχαιών.

ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΕ ΑΝΔΡΕΣ ΤΗΝ ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ

Συνοδεύονται από υπηρέτριες, σκεπάζουν τα μάγουλά τους με το μαντίλι.

ΕΠΙΚΗ ΕΙΡΩΝΕΙΑ

Στους στίχους 243-244, υπάρχει επική ειρωνεία, γιατί  η Ελένη αγνοεί τον θάνατο των αδερφών της Διόσκουρων, πράγμα που γνωρίζει ο Όμηρος και εμείς.

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ

Στο στίχο 205 και μετά γίνεται αναφορά στην αποστολή του Μενέλαου και του Οδυσσέα στην Τροία, στην αρχή του πολέμου, για την επίλυση των διαφορών με διαπραγματεύσεις. Πρόκειται  για διπλωματική ενέργεια. Διπλωματία είναι η ιδιαίτερη τέχνη που εφαρμόζει ένας διπλωμάτης για να πετύχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα στην εξωτερική πολιτική του κράτους. Η διπλωματία ασκούνταν στην αρχαιότητα με τη μορφή εκτάκτων απεσταλμένων που είχαν ειδική αποστολή. Σήμερα, ο ρόλος της διπλωματίας είναι πολύ σημαντικός στις διεθνείς σχέσεις, γιατί ρυθμίζονται ομαλά οι οικονομικές, στρατιωτικές κ.λπ. σχέσεις μεταξύ των κρατών.

ΛΗΔΑ

Κόρη του βασιλιά Θέστιου της Αιτωλίας. Παντρεύτηκε τον Τυνδάρεω, βασιλιά της Σπάρτης. Η ομορφιά της γοήτευσε το Δία, που μεταμορφωμένος σε κύκνο ενώθηκε με αυτήν. Όταν ο Δίας πλάγιασε με τη Λήδα παίρνοντας τη μορφή του κύκνου, την ίδια νύχτα που εκείνη βρέθηκε ερωτικά με τον Τυνδάρεω, από τον Δία γεννήθηκε ο Πολυδεύκης και η Ελένη, από τον Τυνδάρεω ο Κάστορας και η Κλυταιμνήστρα.  Η Λήδα αυτοκτόνησε, μην μπορώντας να αντέξει την ντροπή για τα καμώματα της κόρης της, της Ελένης, που είχε εγκαταλείψει τον άντρα της –όπως νόμιζαν όλοι οι θνητοί– για χάρη του Πάρη.

ΟΙ ΔΙΟΣΚΟΥΡΟΙ (> Διός+Κούροι)

Ο Κάστωρ και ο Πολυδεύκης, ήταν παιδιά (δίδυμα) του Δία και της Λήδας και αδέρφια της ωραίας Ελένης. Ήταν θεοί του φωτός και προσωποποιούσαν για τους Έλληνες την εντιμότητα, τη γενναιοψυχία, την τόλμη, την ευγένεια και την αρετή. Ήταν προστάτες των καραβιών και των ναυτικών. Οι Έλληνες τους λάτρευαν και τους τιμούσαν σαν θεούς, ενώ συχνά ζητούσαν από αυτούς συμπαράσταση και βοήθεια στις δύσκολες ώρες. Ήταν οι προστάτες και σωτήρες των θνητών.

Οι Σπαρτιάτες τους είχαν σε περίοπτη θέση όσον αφορά τη λατρεία. Επίσης, όταν βαδίζανε να συναντήσουν τον εχθρό τραγουδούσαν έναν παιάνα προς τιμή των Διοσκούρων.

Τα δύο αδέλφια έτρεφαν μεγάλη αγάπη ο ένας για τον άλλον. Όταν σε μια σύγκρουση σκοτώθηκε ο Κάστορας, ο Δίας προσέφερε στον Πολυδεύκη την αθανασία. Ο Πολυδεύκης δέχτηκε, με τον όρο να μοιραστεί το δώρο του Δία με τον αδελφό του. Ο Δίας το δέχτηκε και, γι’ αυτό, ο καθένας από τους δύο βρίσκεται τη μια μέρα στον Κάτω Κόσμο και την άλλη στον Όλυμπο.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΛΙΑΔΑ Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 5 Φεβρουαρίου 2021 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Α 494-612 ΣΚΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΛΥΜΠΟ

ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΤΟΝ ΧΩΡΟ ΤΟ ΣΚΗΝΙΚΟ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ:

Α) 494-533:Δέηση Θέτιδας στον Δία και υπόσχεση Δία για δικαίωση Αχιλλέα  (Όλυμπος, συμμετέχουν μόνο οι δυο τους)

Β) Α534-537: Η  είσοδος Δία στην αίθουσα του θρόνου (πρωταγωνιστεί ο Δίας και συμμετέχουν όλοι οι άλλοι  θεοί).

Γ) 537-571:Ο έντονος διάλογος Δία –Ήρας (πρωταγωνιστούν ο Δίας και η Ήρα, ενώ οι άλλοι θεοί παρακολουθούν)

Δ) 572-595:Συμφιλιωτική παρέμβαση Ηφαίστου (κεντρικό πρόσωπο ο Ήφαιστος, σε δεύτερο πλάνο ο Δίας και η Ήρα και σε τρίτο πλάνο οι άλλοι θεοί).

Ε) 596-612:Συμφιλιωτικό συμπόσιο θεών(πρωταγωνιστεί ο Ήφαιστος ως οινοχόος, ο Απόλλωνας με τις μούσες και συμμετέχουν όλοι οι άλλοι θεοί ως συνδαιτημόνες).

ΙΚΕΣΙΑ ΘΕΤΙΔΑΣ (494-517)

ΤΥΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ:

 Στάση: Γονατίζει, ακουμπά αριστερό χέρι στα γόνατα και δεξί στην  άκρη της γενειάδας.

Δομή: προσφώνηση, υπαινιγμός στην ευεργεσία, αίτημα.

ΔΙΝΕΙ ΕΜΦΑΣΗ:

Στη διπλή αδικία που έχει υποστεί ως θεά, αφού παντρεύτηκε θνητό και ως μητέρα, αφού ο γιος της θα ζήσει λίγο.

Στην αποκατάσταση της τιμής του γιου της και τη δικαίωσή του. (506-511 τίμησε, ατίμασε, δικαίωσε, δικαιώσουν)

ΕΠΙΜΕΝΕΙ ΣΤΗΝ ΙΚΕΣΙΑ: Ο Δίας διστάζει γι΄ αυτό του υπενθυμίζει την αδικία.

ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ ΔΙΑ (518-531):

Το δίλημμα του Δία: από τη μια  είναι η υποχρέωση που έχει  απέναντι στη Θέτιδα και από την άλλη ο φόβος για τις αντιδράσεις της Ήρας (προσήμανση) που προστατεύει τους Αχαιούς και  ζηλεύει τη Θέτιδα. Τελικά συγκατανεύει με το κεφάλι  για να μη νιώσει η Θέτιδα ακόμα πιο μειωμένη ως θεά.

ΠΡΩΤΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΗΡΑΣ  ΜΕ ΣΥΓΚΡΑΤΗΜΕΝΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ (537-544) 

Η Ήρα καχύποπτη, ζηλιάρα, κατασκοπεύει τον Δία. Αρχικά του μιλάει πειραχτικά. Ωστόσο, είναι φανερή η εριστική της διάθεση, εκφράζει παράπονα και κατηγορίες (δολιότητα, πανουργία). Μιλά με διπλωματικό και ίσως υποκριτικό τρόπο (προσποιείται ότι δεν ξέρει ποια θεά συνάντησε ο Δίας).

ΠΡΩΤΗ ΝΗΦΑΛΙΑ -ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΔΙΑ (546-551) 

Ο Δίας προσπαθεί να συγκρατηθεί και να φανεί ήρεμος με ήπιους τόνους και ευγενικά. Επειδή δεν μπορεί να διαψεύσει την Ήρα, επικαλείται το δικαίωμά του να κρατά για τον εαυτό του κάποιες σκέψεις. Τέλος, για να την κολακεύσει, της τονίζει ότι πρώτη θα μαθαίνει όσα πρέπει να γίνουν γνωστά.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΗΡΑΣ ΜΕ ΘΑΡΡΟΣ  (553-560)

ΔΙΑΒΕΒΑΙΩΣΗ: Καλόβολη και ανεκτική δεν του υποβάλλει ερωτήσεις (η πραγματικότητα, βέβαια , την διαψεύδει).

ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ: Λέει ανοιχτά και απερίφραστα ότι είδε τη Θέτιδα να τον ικετεύει.

ΥΠΟΨΙΕΣ – ΦΟΒΟΙ: Φοβάται μήπως η Θέτιδα παρασύρει τον Δία και χάνουν οι Αχαιοί. Τονίζει πως στόχος της είναι να προστατέψει τον Δία που πάντα ήταν με το μέρος των Αχαιών. Στην πραγματικότητα, αυτό θα δυσκόλευε τη θέση της ίδιας η οποία προστατεύει και κάνει τα πάντα για τους Αχαιούς.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΠΕΙΛΗΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ  ΚΑΙ ΑΥΤΑΡΧΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΔΙΑ (562-568)

Η Ήρα έβγαλε τον Δία από τα όρια αυτοσυγκράτησης. Τώρα ορθώνεται ένας πανίσχυρος θεός, αυταρχικός και απειλητικός.  Την κατηγορεί για καχυποψία, που  του προκαλεί  το μίσος, επιβεβαιώνει το φόβο της λέγοντας ότι θα κάνει ό, τι του αρέσει, της υποδεικνύει τη σιωπή και την υποταγή απειλώντας τη με ξυλοκόπημα.

Ο Δίας βρίσκεται σε αδιέξοδο αφού δεν μπορεί να τη διαψεύσει και  από ψύχραιμη άμυνα περνάει στην επίθεση με όπλα τη σωματική δύναμη ως άνδρας και την παντοδυναμία ως θεός. Κάνει δηλαδή επίδειξη δύναμης.

Η απειλή του ξυλοδαρμού δίνει γραφικότητα στη σκηνή αλλά δείχνει και το ρόλο του Δία: αυταρχικός μονάρχης που τον τρέμουν ακόμα και οι θεοί, αλλά  και αυταρχικός σύζυγος που απαιτεί συμμόρφωση.

Η ΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΘΕΩΝ ΚΑΙ Η ΠΛΟΚΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

Η πορεία των γεγονότων τώρα θα αλλάξει. Από εδώ και πέρα  ο μύθος θα εξελίσσεται  σύμφωνα με την υπόσχεση του Δία στην Θέτιδα. Αυτό είναι προοικονομία για όσα θα ακολουθήσουν: οι Αχαιοί θα υποστούν τις συνέπειες καθώς θα πιεστούν από τους Τρώες. Βέβαια ο πόλεμος τελικά θα λήξει με ήττα των Τρώων γιατί αυτό είναι το σχέδιο του ποιητή (επική οικονομία).

Από εδώ και πέρα οι θεοί σύζυγοι θα είναι αντίπαλοι.

Φαίνεται η ιεραρχία  στη ζωή των ολύμπιων θεών.

ΣΥΜΦΙΛΙΩΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΗΦΑΙΣΤΟΥ (574-595):

Ο Ήφαιστος παίζει τον ρόλο του διαμεσολαβητή και με λεπτούς χειρισμούς επαναφέρει τους θεούς στη μακαριότητά τους:

Α) Επιπλήττει με διακριτικότητα και τους δύο θεούς-γονείς που μαλώνουν και ταράζουν τη χαρά του θεϊκού γεύματος.

Β) Συμβουλεύει τη μητέρα του να μη χαλά την καρδιά του πατέρα, να τον καλοπιάνει και να κάνει υπομονή.

Γ) Υπενθυμίζει τι έπαθε ο ίδιος από τον Δία στο παρελθόν (αναδρομική αφήγηση επιβράδυνση).

Είναι εύρημα του ποιητή   το ότι ο Δίας πέταξε τον Ήφαιστο από τον Όλυμπο. Στην πραγματικότητα η Ήρα τον είχε πετάξει επειδή ντρεπόταν γι΄ αυτόν,  μιας και γεννήθηκε κουτσός.

ΚΩΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΟΝ ΡΟΛΟ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ

Η μικρή παρέκβαση  με το προσωπικό του παράδειγμα, χαλαρώνει την ένταση της ατμόσφαιρας και φέρνει την εύθυμη διάθεση στο τραπέζι των θεών.

Το κωμικό στοιχείο το περιέχουν οι  δύο κινητικές εικόνες  (του Δία που εκσφενδονίζει τον γιο του και του Ηφαίστου που διαγράφει τον ουρανό).

Κωμική είναι και η εικόνα του Ήφαιστου ως  οινοχόου, γιατί δεν ταιριάζει σε έναν θεό να κάνει τον υπηρέτη. Επίσης πρέπει να ήταν αστείο και το βάδισμά του ( αφού είναι κουτσός).

ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

Σήμερα αντιμετωπίζονται με σεβασμό από την πολιτεία και την κοινωνία και θεσπίζονται νόμοι για τα δικαιώματά τους.  Σε άλλες εποχές  (και στην ομηρική) αντιμετωπίζονταν περιφρονητικά, περιπαικτικά και ειρωνικά και χρησιμοποιούνταν για αυτά προσβλητικοί χαρακτηρισμοί.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΗΦΑΙΣΤΟΥ

Αποκαταστάθηκε η μακαριότητα (ευτυχία των θεών).  Η χαλάρωση επισφραγίστηκε με το χαρούμενο συμπόσιο. Άρα η ανεμελιά και η μακαριότητα (=ευτυχία) είναι πάγια (σταθερή) για τους θεούς.

ΣΤΑΣΗ ΗΦΑΙΣΤΟΥ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΝ ΔΙΑ

Δεν τολμά να του μιλήσει, τον κολακεύει, φοβάται την οργή του, αναγνωρίζει την παντοδυναμία του, αναγνωρίζει το δικαίωμά του να φέρεται με βία, και την υποχρέωση των άλλων να τον υπομένουν. Πρόκειται για στάση υποταγής. Επιπλέον ο Ήφαιστος δείχνει ότι δεν αξίζει οι θεοί να ασχολούνται με τα ανθρώπινα θέματα.

ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ –ΑΧΙΛΛΕΑ (ΚΟΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ) ΚΑΙ ΔΙΑ –ΗΡΑΣ (ΚΟΣΜΟΣ ΘΕΩΝ)

ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΦΟΡΕΣ

ΑΝΘΡΩΠΟΜΟΡΦΙΣΜΟΣ ΘΕΩΝ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΘΕΩΝ-ΑΝΘΡΩΠΩΝ

ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ: αυταρχικότητα εξουσίας, σεβασμός στους ανώτερους, κοινά τραπέζια, συζήτηση, καβγάδες, καχυποψία, χειροδικία, δεν γνωρίζουν τα πάντα (π/χ. η Ήρα τις σκέψεις του Δία), συζυγικοί καβγάδες, ανάγκη για φαγητό και ποτό. Οι θεοί ζούσαν όπως  οι βασιλικές οικογένειες της εποχής.

ΔΙΑΦΟΡΕΣ: Οι θεοί ζουν μέσα στη μακαριότητα (ευτυχία), έχουν υπερφυσικές ικανότητες, πίνουν νέκταρ κ.λ.π.

Η ΙΚΕΣΙΑ

Η Ικεσία ήταν θεσμός στην Αρχαία Ελλάδα και οι ικέτες προστατεύονταν από έναν άγραφο νόμο. Προστάτης των ικετών θεωρούνταν ο Ικέσιος Δίας.  Ο ικέτης είχε διαπράξει συνήθως έγκλημα ή σοβαρό αδίκημα, είχε παραβιάσει πολιτικό ή ηθικό νόμο. Για ασυλία προσέτρεχε στον βωμό ενός ναού ή στην εστία της οικίας ενός ισχυρού άνδρα. Στο χέρι του κρατούσε σύμβολο της δυστυχούς του θέσης, ένα κλαδί ελιάς περιτυλιγμένο με άσπρο μαλλί προβάτου, την Ικετηρία.

Η Ικεσία στην Ιλιάδα συνδέεται με το ευρύτερο θέμα του θανάτου. Ο ικέτης παρακαλά άμεσα ή έμμεσα τον άνθρωπο από τον οποίο εξαρτάται η ζωή του ή το θεό να τον βοηθήσει να αποφύγει το θάνατο.

Τυπικό σχήμα της ικεσίας στην Ιλιάδα :

α. σωματικές εκφράσεις

γονάτισμα του ικέτη και άγγιγμα των γονάτων του ικετευόμενου και της γενειάδας του, αν πρόκειται για άνδρα,

προσφορά δώρων και υπόσχεση μελλοντικών.

β. λεκτικό σχήμα

• επίκληση
• χαρακτηριστικά επίθετα – αρμοδιότητες του θεού
• υπενθύμιση παλαιότερων προσφορών του θνητού
• αίτημα

Το τυπικό αυτό σχήμα δεν τηρείται πάντοτε και η παράβασή του εξυπηρετεί κάθε φορά το σκοπό του ποιητή που ξέρει να ποικίλει για να αποφεύγει τη μονοτονία της επανάληψης.

H ικεσία παρουσιάζεται θεοποιημένη στην Ιλιάδα: εκπροσωπείται από τις Παράκλησες  («Λιταί») και η προσβολή τους (= η άρνηση του ικέτη) επιφέρει τιμωρία στον άνθρωπο που δε σέβεται τη θεϊκή τους υπόσταση.

ΘΕΤΙΔΑ

Θεότητα της θάλασσας, η πανέμορφη κόρη του Νηρέα και της Δωρίδας, η Θέτιδα ήταν η ομορφότερη και η πιο καλοσυνάτη από τις πενήντα Νηρηίδες.

Τη Θέτιδα τη μεγάλωσε η Ήρα προορίζοντάς τη για γυναίκα του Πηλέα του γενναίου βασιλιά των Μυρμιδόνων. Η Θέτιδα όμως με κανένα λόγο δε δεχόταν να πάρει θνητό σύζυγο, αλλά όταν η προφητική θεά αποκάλυψε σ’ ένα συνέδριο των αθανάτων, ότι ο γιος που έμελλε να γεννηθεί από τη Θέτιδα θα γινόταν μεγαλύτερος και δυνατότερος από το Δία, οι θεοί αποφάσισαν να την παντρέψουν με θνητό.

Ο Πηλέας καταδίωκε παντού την όμορφη θεά που του ξέφευγε, αλλάζοντας διαρκώς μορφές. Άλλοτε γινόταν φωτιά και νερό, άλλοτε λιοντάρι και φίδι. Αλλά ο Πηλέας δεν το βάζει κάτω. Εξημερώνει το ένα μετά το άλλο καθένα από τα θηρία και βγαίνει νικητής κερδίζοντας με το θάρρος του την ωραία Θέτιδα.

Οι γάμοι του Πηλέα και της Θέτιδας έγιναν στην κορυφή του Πηλίου μέσα στη σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα και παραβρέθηκαν όλοι οι θεοί από τον Όλυμπο.

Ο Ποσειδώνας προσφέρει στον Πηλέα ένα ζευγάρι αθάνατα άλογα, άλλοι θεοί του δίνουν λαμπρά και ανίκητα όπλα, που τα κληρονόμησε ο γιος του ο Αχιλλέας, ενώ ο Κένταυρος του έδωσε ένα περίφημο δόρυ, που στον τρωικό πόλεμο έκανε περίφημα κατορθώματα. Τη χαρά της γιορτής τη ζωογονεί η κιθάρα του Απόλλωνα και τα τραγούδια των μουσών κι οι Μοίρες προφητεύουν την ένδοξη τύχη του παιδιού που θα γεννηθεί.

Η Θέτιδα για να κάνει το γιο της άτρωτο, τον βύθισε μέσα στα νερά της Στύγας, που έκαναν το σώμα του άτρωτο, εκτός από τις φτέρνες που απ’ αυτές τον κρατούσε η μητέρα του. Ο Πηλέας, νομίζοντας ότι η Θέτιδα ήθελε να πνίξει το παιδί, την έδιωξε από το παλάτι του. Παρόλα αυτά η Θέτιδα αγρυπνά διαρκώς για το γιο της από τη θαλάσσια κατοικία της.

Οι αγαθοεργίες της Θέτιδας είναι πολλές, όπως η βοήθεια που πρόσφερε στους Αργοναύτες που κινδύνευαν, η διάσωση της Δανάης, η σωτηρία του Ήφαιστου, όταν τον έριξε η μητέρα του στη θάλασσα από τον Όλυμπο.

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΤΑΠΟΔΟΣΗΣ
Στην ομηρική εποχή οι θεοί δεν ενεργούν με γνώμονα την ηθική ούτε παρουσιάζονται ως φύλακες του νόμου και υπερασπιστές του δικαίου. Όταν ο Χρύσης, πληγωμένος από την προσβλητική συμπεριφορά του Αγαμέμνονα, ζήτησε από τον Απόλλωνα να σκορπίσει θανατικό στους Αχαιούς, δεν επικαλέστηκε την αδικία που έγινε σε βάρος του αλλά τη συνολική προσφορά του στο θεό. Έτσι και ο Αχιλλέας που ζητάει μέσω της Θέτιδας από το Δία να φέρει καταστροφή στους Αχαιούς, δεν προβάλλει κανέναν ηθικό κανόνα και το αίτημα του δε στηρίζεται στο δίκιο του. Αυτό που θα ζητήσει η Θέτιδα από το Δία είναι να της ξεπληρώσει μια παλιά μεγάλη υποχρέωση του, την αποτελεσματική βοήθεια που του πρόσφερε κάποτε, όταν ο αρχηγός των θεών είχε βρεθεί σε πολύ δύσκολη θέση. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι στις σχέσεις ανθρώπων και θεών (αλλά και στις μεταξύ των θεών σχέσεις), ισχύει η αρχή της προσφοράς και της ανταπόδοσης, η οποία δημιουργεί υποχρεώσεις και στα δύο μέρη και παραπέμπει σε συμφεροντολογική συναλλαγή.

 Ο ΑΝΘΡΩΠΟΜΟΡΦΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΘΕΩΝ

Ομοιότητες θεών και ανθρώπων
Οι θεοί διοικούνται όπως οι άνθρωποι της ομηρικής εποχής: κάποιος ασκεί την εξουσία αυταρχικά και οι άλλοι υποτάσσονται σ’ αυτόν.
Σέβονται τους ιεραρχικά ανωτέρους τους (εμπρός εις τον πατέρα όλοι θεοί σηκώθηκαν)
Και οι θεοί συγκεντρώνονται γύρω από κοινά τραπέζια, συζητούν, σκέφτονται κτλ.
Έχουν και οι θεοί συναισθηματικό κόσμο: ζηλεύουν, εκνευρίζονται, οργίζονται, φοβούνται, στενοχωριούνται, χαίρονται έχουν  αδυναμίες και κακίες σαν εκείνες των ανθρώπων δηλαδή καβγαδίζουν, γίνονται καχύποπτοι, απειλούν, χειροδικούν.
Οι θεοί δεν είναι παντογνώστες, όπως και οι άνθρωποι (η Ήρα, αν και θεά, δε γνωρίζει τους στοχασμούς του Δία).
Ο συζυγικός τους βίος είναι όπως εκείνος των ανθρώπων: τα αντρόγυνα δε ζουν πάντοτε αρμονικά, οι γυναίκες υποπτεύονται τους άντρες τους και τους κάνουν συζυγικές σκηνές, ενώ εκείνοι συμπεριφέρονται σ’ αυτές αυταρχικά, φτάνοντας ως το βίαιο ξυλοδαρμό.
΄Εχουν και οι θεοί ανάγκη από πιοτό. Οι θεοί στον Όλυμπο ζουν και συμπεριφέρονται όπως οι βασιλικές οικογένειες της εποχής.
Διαφορές των θεών από τους ανθρώπους
Οι θεοί ζουν μέσα στην ευδαιμονία, ανέμελοι, απαλλαγμένοι από βιοτικές μέριμνες (η απασχόληση τους με τις έγνοιες των ανθρώπων δεν τους βγάζει για πολύ από την ευδαιμονία τους).
Έχουν υπερφυσικές ικανότητες,
Οι θεοί δεν πίνουν νερό ή κρασί παρά μόνο νέκταρ.

ΠΗΓΕΣ

Ομηρικά Έπη:Ιλιάδα (Ο.Ε.Δ.Β.)

Το βιβλίο του Εκπαιδετικού

http://efivoidimosiografoi.pbworks.com/f/valia1.jpg

http://filologies.blogspot.gr/2008/11/blog-post_25.html

http://www.livepedia.gr/index.php/%CE%98%CE%AD%CF%84%CE%B9%CE%B4%CE%B1

http://www.hellinon.net/Aneotera/Ikesia.htm

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΛΙΑΔΑ Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 21 Ιανουαρίου 2021 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

ΒΙΒΛΙΟΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Για τον ελεύθερο χρόνο, οι μαθητές της Α΄ τάξης του Γυμνασίου Νάουσας Πάρου προτείνουν βιβλία για μια όμορφη συντροφιά που γίνεται ακόμη πιο  πολύτιμη την περίοδο της καραντίνας. Καλά βιβλιοταξίδια!

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ,ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 20 Δεκεμβρίου 2020 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Α 350-431 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΑΧΙΛΛΕΑ- ΘΕΤΙΔΑΣ

ΤΟ ΚΛΑΜΑ ΤΟΥ ΕΠΙΚΟΥ  ΗΡΩΑ

Ο Αχιλλέας είναι  μόνος  κι αντιμέτωπος με την αδυναμία του. Αποσύρεται στην ακρογιαλιά, κλαίει και ζητάει σαν παιδί τη βοήθεια της μητέρας του. Η εικόνα αυτή δεν είναι ασυμβίβαστη με τον επικό ήρωα, ο οποίος τη μια στιγμή μεγαλουργεί ως υπεράνθρωπος στη μάχη και την άλλη παρουσιάζεται στα ανθρώπινα μέτρα τρωτός και αδύναμος χωρίς να ντρέπεται να δείξει ότι είναι άνθρωπος και να κλάψει.

ΓΙΑΤΙ Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΓΙΝΕΤΑΙ ΣΤΟ ΑΚΡΟΓΙΑΛΙ;

• Ο Αχιλλέας θέλει να απομονωθεί, αφού θα ανοίξει την καρδιά του.
• Ο Αχιλλέας θέλει απόλυτη ηρεμία.
• Απευθύνεται σε θαλάσσια θεότητα
• Είναι ιδιαίτερη η σχέση του Έλληνα με τη θάλασσα στην οποία απέδιδε και καθαρτικές ιδιότητες.

ΑΛΛΕΣ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣ:

• του Χρύση στον Απόλλωνα (Α 365-46)
• του  Τηλέμαχου στην Αθηνά ( Οδύσσεια, β 260-269)

ΤΑ ΠΑΡΑΠΟΝΑ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ:

• Άδικη μοίρα (κοντόχρονος).
• Ευθύνη του Δία για ατίμωση.
• Απαίτηση για την τιμή που του αξίζει ως αντιστάθμισμα της σύντομης ζωής του.
• Εμμονή στην αξία της τιμής (τιμήν, τιμήσει ατίμασε στ. 355-356)

ΓΙΑΤΙ  Η ΘΕΤΙΔΑ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΕΡΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΙΤΗΜΑΤΟΣ

• Ο Δίας της χρωστάει χάρη (προσφορά και ανταπόδοση).
• Είναι η μητέρα του και θα κάνει τα πάντα γι΄ αυτόν.

ΓΙΑΤΙ Η ΘΕΤΙΔΑ, ΑΝ ΚΑΙ  ΩΣ ΘΕΑ ΞΕΡΕΙ ΤΑ ΠΑΝΤΑ,  ΡΩΤΑ ΤΟΝ ΑΧΙΛΛΕΑ ΤΙ ΤΟΥ ΣΥΝΕΒΗ;

• Για να δώσει την ευκαιρία στον γιο της να εκτονωθεί.
• Για να ακουστεί η άποψη του ήρωα για όσα έγιναν.

ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΘΕΤΙΔΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΚΥΜΑΤΑ: Αναδύεται σαν  ομίχλη  (ταιριάζει  στην θάλασσα όπου κατοικεί η Θέτιδα) και μας παραπέμπει σε ανατολίτικα παραμύθια.

ΔΟΜΗ  ΛΟΓΩΝ ΑΧΙΛΛΕΑ:

Α) Αφήγηση γεγονότων από την πλευρά του. Επικεντρώνεται στα σημεία που  εμφανίζουν τον ίδιο αδικημένο και τον Αγαμέμνονα ασεβή. Παραλείπει τη δική του  αυθάδικη συμπεριφορά και παρουσιάζει με υποκειμενικό τρόπο τα περιστατικά. Παρουσιάζει τον εαυτό του καλοπροαίρετο, αθώο, αδικημένο και ατιμασμένο.

Β) Το αίτημά του. Αν και φαίνεται αρχικά ως φυσιολογική ανάγκη παιδιού, έπειτα γίνεται απαίτηση εγωιστική, εκδικητική και απάνθρωπη (να χαθούν ζωές συμπατριωτών του για να εκδικηθεί τον Αγαμέμνονα). Τυφλωμένος από το μίσος, δεν υπολογίζει καθόλου την απόφαση του Δία για νίκη των Αχαιών.

ΕΙΡΩΝΕΙΑ: στ. 411 «..για να χαρούν τον βασιλιά τους.». Εδώ ειρωνεύεται τον Αγαμέμνονα και τους Αχαιούς.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ –ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΘΕΤΙΔΑΣ:

• Θρηνεί που ο γιος της είναι κοντόχρονος.
• Εκδηλώνει την πίκρα της με αντιηρωικό ξέσπασμα («μακάρι ο γιος της να απείχε από τον πόλεμο…»)
• Χωρίς να εξετάσει αν το αίτημα είναι δίκαιο ή άδικο, του υπόσχεται ότι η ίδια θα παρακαλέσει τον Δία.
• Παίρνει το μέρος του Αχιλλέα και επικροτεί την απόφασή του να κρατηθεί μακριά από τον πόλεμο.

ΡΟΛΟΣ ΘΕΤΙΔΑΣ:

• Μας μεταφέρει από την πολεμική ατμόσφαιρα του στρατοπέδου  σε  μια οικογενειακή σκηνή.
• Γνωρίζουμε μια άγνωστη πτυχή του Αχιλλέα: είναι ένα παραπονεμένο παιδί που το πλήγωσαν
• Προβάλλει το ολιγόχρονο της ζωής του Αχιλλέα και  έτσι προξενεί τη συμπάθεια των θεατών προς αυτόν.

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΘΕΤΙΔΑΣ

Ανθρωπομορφισμός: Η Θέτιδα παρουσιάζεται ως επιβλητική γυναίκα (σεπτή)  που  ταράζεται από το κλάμα του παιδιού της, τον χαϊδεύει τρυφερά ακούει την αφήγησή του (αν και τα ξέρει όλα), λειτουργεί με υποκειμενικά κριτήρια και γενικά  συμπεριφέρεται ως άνθρωπος.

ΘΕΪΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΘΕΤΙΔΑΣ: Ζει στα βάθη της θάλασσας και εμφανίζεται σαν ομίχλη, γνωρίζει όλα όσα συνέβησαν στο στρατόπεδο των Αχαιών, γνωρίζει τη μοίρα του παιδιού της, στο παρελθόν έσωσε τον Δία, μπορεί να φτάσει στον Όλυμπο και να ζητήσει χάρη από τον Δία.

ΕΝΝΟΙΑ ΤΙΜΗΣ:

• Η ανδρεία εξασφάλιζε τιμή για τον ομηρικό ήρωα.
• Τα λάφυρα αποτελούσαν αναγνώριση της ανδρείας και η αφαίρεσή τους προσβολή της τιμής. Όσο πιο σπουδαίος ήταν ο ήρωας, τόσο πιο μεγάλης αξίας ήταν τα λάφυρα.
• Τρεις φορές ο Αχιλλέας στην προσευχή του αναφέρεται στην τιμή (354-355) και μάλιστα σαν κάτι που του οφείλει ο Δίας. Στον στίχο 356 αναφέρει την ατίμωσή του αφού ο Αγαμέμνονας του πήρε το τιμητικό δώρο.
• Αντιστάθμισμα στη σύντομη ζωή του θα είναι η αποκατάσταση της τιμής του.
• Η τιμή στη δημοκρατική Αθήνα του 5^ου αιώνα συνδεόταν στη συμμετοχή του πολίτη στις δημοκρατικές διαδικασίες και στα αξιώματα. Άτιμος ήταν αυτός που στερούνταν τα πολιτικά του δικαιώματα.

ΠΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

354-355: Με την αναφορά στον Δία, προοικονομείται  το αίτημα που θα του υποβληθεί.

394: Προοικονομείται  η πραγματοποίηση του αιτήματος.

396: Προοικονομείται  η εξαργύρωση της ευεργεσίας.

410-413: Προοικονομούνται  οι  ήττες και οι μελλοντικές σφαγές των Αχαιών.

ΕΠΙΒΡΑΔΥΝΣΗ

365-393: Ο Αχιλλέας εκθέτει όσα έχουν προηγηθεί και αυξάνει την αδημονία και το ενδιαφέρον των ακροατών.

424-427:το ταξίδι των θεών στη χώρα των Αιθιόπων (αυξάνει την αγωνία του Αχιλλέα και χαλαρώνει τους ακροατές από την ένταση των σκηνών) .

ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ

Η ΙΚΕΣΙΑ

Η Ικεσία ήταν θεσμός στην Αρχαία Ελλάδα και οι ικέτες προστατεύονταν από έναν άγραφο νόμο. Προστάτης των ικετών θεωρούνταν ο Ικέσιος Δίας.  Ο ικέτης είχε διαπράξει συνήθως έγκλημα ή σοβαρό αδίκημα, είχε παραβιάσει πολιτικό ή ηθικό νόμο. Για ασυλία προσέτρεχε στον βωμό ενός ναού ή στην εστία της οικίας ενός ισχυρού άνδρα. Στο χέρι του κρατούσε σύμβολο της δυστυχής του θέσης, ένα κλαδί ελιάς περιτυλιγμένο με άσπρο μαλλί προβάτου, την Ικετηρία.

Η Ικεσία στην Ιλιάδα συνδέεται με το ευρύτερο θέμα του θανάτου. Ο ικέτης παρακαλά άμεσα ή έμμεσα τον άνθρωπο από τον οποίο εξαρτάται η ζωή του ή το θεό να τον βοηθήσει να αποφύγει το θάνατο.

Τυπικό σχήμα της ικεσίας στην Ιλιάδα:

α. σωματικές εκφράσεις

γονάτισμα του ικέτη και άγγιγμα των γονάτων του ικετευόμενου και της γενειάδας του, αν πρόκειται για άνδρα,

προσφορά δώρων και υπόσχεση μελλοντικών δώρων.

β. λεκτικό σχήμα

• επίκληση
• χαρακτηριστικά επίθετα – αρμοδιότητες του θεού
• υπενθύμιση παλαιότερων προσφορών του θνητού
• αίτημα

Το τυπικό αυτό σχήμα δεν τηρείται πάντοτε και η παράβασή του εξυπηρετεί κάθε φορά το σκοπό του ποιητή που ξέρει να το ποικίλει για να αποφεύγει τη μονοτονία της επανάληψης.

H ικεσία παρουσιάζεται θεοποιημένη στην Ιλιάδα: εκπροσωπείται από τις Παράκλησες («Λιταί») και η προσβολή τους (= η άρνηση του αιτήματος του ικέτη) επιφέρει τιμωρία στον άνθρωπο που δε σέβεται τη θεϊκή τους υπόσταση.

ΘΕΤΙΔΑ

Θεότητα της θάλασσας, η πανέμορφη κόρη του Νηρέα και της Δωρίδας, η Θέτιδα ήταν η ομορφότερη και η πιο καλοσυνάτη από τις πενήντα Νηρηίδες.

Τη Θέτιδα τη μεγάλωσε η Ήρα προορίζοντάς τη για γυναίκα του Πηλέα του γενναίου βασιλιά των Μυρμιδόνων. Η Θέτιδα όμως με κανένα λόγο δε δεχόταν να πάρει θνητό σύζυγο, αλλά όταν η προφητική θεά αποκάλυψε σ’ ένα συνέδριο των αθανάτων, ότι ο γιος που έμελλε να γεννηθεί από τη Θέτιδα θα γινόταν μεγαλύτερος και δυνατότερος από το Δία, οι θεοί αποφάσισαν να την παντρέψουν με θνητό.

Ο Πηλέας καταδίωκε παντού την όμορφη θεά που του ξέφευγε, αλλάζοντας διαρκώς μορφές. Άλλοτε γινόταν φωτιά και νερό, άλλοτε λιοντάρι και φίδι. Αλλά ο Πηλέας δεν το έβαζε κάτω. Εξημέρωσε το ένα μετά το άλλο καθένα από τα θηρία και βγήκε νικητής, κερδίζοντας με το θάρρος του την ωραία Θέτιδα.

Οι γάμοι του Πηλέα και της Θέτιδας έγιναν στην κορυφή του Πηλίου μέσα στη σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα και παραβρέθηκαν όλοι οι θεοί από τον Όλυμπο.

Ο Ποσειδώνας έκανε δώρο στον Πηλέα ένα ζευγάρι αθάνατα άλογα, άλλοι θεοί του έδωσαν λαμπρά και ανίκητα όπλα, που τα κληρονόμησε ο γιος του ο Αχιλλέας, ενώ ο Κένταυρος του έδωσε ένα περίφημο δόρυ, που στον τρωικό πόλεμο έκανε περίφημα κατορθώματα. Τη χαρά της γιορτής τη ζωογονούσαν η κιθάρα του Απόλλωνα και τα τραγούδια των μουσών. Οι Μοίρες προφήτευαν την ένδοξη τύχη του παιδιού που θα γεννιόταν.

Η Θέτιδα για να κάνει το γιο της άτρωτο, τον βύθισε μέσα στα νερά της Στύγας, που έκαναν το σώμα του άτρωτο, εκτός από τις φτέρνες που απ’ αυτές τον κρατούσε η μητέρα του. Ο Πηλέας, νομίζοντας ότι η Θέτιδα ήθελε να πνίξει το παιδί, την έδιωξε από το παλάτι του. Παρόλα αυτά η Θέτιδα αγρυπνούσε διαρκώς για το γιο της από τη θαλάσσια κατοικία της.

Οι αγαθοεργίες της Θέτιδας είναι πολλές, όπως η βοήθεια που πρόσφερε στους Αργοναύτες που κινδύνευαν, η διάσωση της Δανάης, η σωτηρία του Ήφαιστου, όταν τον έριξε η μητέρα του στη θάλασσα από τον Όλυμπο.

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΤΑΠΟΔΟΣΗΣ
Στην ομηρική εποχή οι θεοί δεν ενεργούν με γνώμονα την ηθική ούτε παρουσιάζονται ως φύλακες του νόμου και υπερασπιστές του δικαίου. Όταν ο Χρύσης, πληγωμένος από την προσβλητική συμπεριφορά του Αγαμέμνονα, ζήτησε από τον Απόλλωνα να σκορπίσει θανατικό στους Αχαιούς, δεν επικαλέστηκε την αδικία που έγινε σε βάρος του αλλά τη συνολική προσφορά του στο θεό. Έτσι και ο Αχιλλέας που ζητάει μέσω της Θέτιδας από το Δία να φέρει καταστροφή στους Αχαιούς, δεν προβάλλει κανέναν ηθικό κανόνα και το αίτημα του δε στηρίζεται στο δίκιο του. Αυτό που θα ζητήσει η Θέτιδα από το Δία είναι να της ξεπληρώσει μια παλιά μεγάλη υποχρέωση του, την αποτελεσματική βοήθεια που του πρόσφερε κάποτε, όταν ο αρχηγός των θεών είχε βρεθεί σε πολύ δύσκολη θέση. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι στις σχέσεις ανθρώπων και θεών (αλλά και στις μεταξύ των θεών σχέσεις), ισχύει η αρχή της προσφοράς και της ανταπόδοσης, η οποία δημιουργεί υποχρεώσεις και στα δύο μέρη και παραπέμπει σε συμφεροντολογική συναλλαγή.

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΜΟΡΦΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΘΕΩΝ

Ομοιότητες θεών και ανθρώπων
Οι θεοί διοικούνται όπως οι άνθρωποι της ομηρικής εποχής: κάποιος ασκεί την εξουσία αυταρχικά και οι άλλοι υποτάσσονται σ’ αυτόν.
Σέβονται τους ιεραρχικά ανωτέρους τους (εμπρός εις τον πατέρα όλοι θεοί σηκώθηκαν).
Και οι θεοί συγκεντρώνονται γύρω από κοινά τραπέζια, συζητούν, σκέφτονται κτλ..
Έχουν και οι θεοί συναισθηματικό κόσμο: ζηλεύουν, εκνευρίζονται, οργίζονται, φοβούνται, στενοχωριούνται, χαίρονται. Έχουν και οι θεοί αδυναμίες και κακίες σαν εκείνες των ανθρώπων: καβγαδίζουν, γίνονται καχύποπτοι, απειλούν, χειροδικούν.
Οι θεοί δεν είναι παντογνώστες, όπως και οι άνθρωποι (η Ήρα, αν και θεά, δε γνωρίζει τους στοχασμούς του Δία).
Ο συζυγικός τους βίος είναι όπως εκείνος των ανθρώπων: τα αντρόγυνα δε ζουν πάντοτε αρμονικά, οι γυναίκες υποπτεύονται τους άντρες τους και τους κάνουν συζυγικές σκηνές, ενώ εκείνοι συμπεριφέρονται σ’ αυτές αυταρχικά, φτάνοντας ως το βίαιο ξυλοδαρμό.
΄Εχουν και οι θεοί ανάγκη από πιοτό. Οι θεοί στον Όλυμπο ζουν και συμπεριφέρονται όπως οι βασιλικές οικογένειες της εποχής.
Διαφορές των θεών από τους ανθρώπους
Οι θεοί ζουν μέσα στην ευδαιμονία, ανέμελοι, απαλλαγμένοι από βιοτικές μέριμνες (η απασχόληση τους με τις έγνοιες των ανθρώπων δεν τους βγάζει για πολύ από την ευδαιμονία τους).
Έχουν υπερφυσικές ικανότητες,
Οι θεοί δεν πίνουν νερό ή κρασί παρά μόνο νέκταρ.

ΠΗΓΕΣ

Ομηρικά Έπη:Ιλιάδα (Ο.Ε.Δ.Β.)

Το βιβλίο του Εκπαιδετικού

http://efivoidimosiografoi.pbworks.com/f/valia1.jpg

http://filologies.blogspot.gr/2008/11/blog-post_25.html

http://www.livepedia.gr/index.php/%CE%98%CE%AD%CF%84%CE%B9%CE%B4%CE%B1

http://www.hellinon.net/Aneotera/Ikesia.htm

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΛΙΑΔΑ Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 18 Δεκεμβρίου 2020 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ

Α 189-245 Η επέμβαση της Αθηνάς (σχόλια)

Α 189-245 Η επέμβαση της Αθηνάς

ΣΧΟΛΙΑ
Η ΑΜΦΙΤΑΛΑΝΤΕΥΣΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ (189-193)
Μετά την απειλή του Αγαμέμνονα ότι θα πάρει ο ίδιος με τα χέρια του την Βρισηίδα, ο Αχιλλέας βρίσκεται σε δίλημμα. Αν σκοτώσει τον Αγαμέμνονα, θα ηρεμήσει η ψυχή του και λειτουργεί ως πραγματικός ήρωας που προασπίζεται την τιμή του (νικά το συναίσθημα). Αν ελέγξει την οργή του, καταπιέζεται, ταπεινώνεται και δείχνει ψυχικό μεγαλείο (νικά η λογική). Τελικά αποφασίζει σαν ήρωας και πιάνει το σπαθί για να τον σκοτώσει.
Η ΑΘΗΝΑ ΩΣ «ΑΠΟ ΜΗΧΑΝΗΣ ΘΕΟΣ»
Ο ποιητής προβάλλει την ηρωική διάσταση του Αχιλλέα, αφού τραβά το σπαθί του να σκοτώσει τον Αγαμέμνονα. Όμως αν σκοτωθεί ο Αγαμέμνονας, δεν μπορεί να εξελιχθεί η πλοκή του έργου (επική οικονομία ). Γι’ αυτό ο ποιητής επιλέγει ως λύση τον «από μηχανής» θεό. Η εξέλιξη δηλαδή της υπόθεσης περνάει στα χέρια των θεών και συγκεκριμένα της Αθηνάς που μεταφέρει εντολή της Ήρας. Έτσι ο Αχιλλέας δεν σκοτώνει λόγω εντολής της Αθηνάς και όχι από δειλία. Με αυτό τον τρόπο, η υπόθεση οδηγείται εκεί που θέλει ο ποιητής.
ΑΠΟ ΜΗΧΑΝΗΣ ΘΕΟΣ
Ένας θεός που παρουσιαζόταν από ειδικό μηχάνημα στο αρχαίο θέατρο και με την παρέμβασή του έδινε λύση στο δράμα σε μια δύσκολη στιγμή. Γενικά, έτσι ονομάζουμε την επέμβαση ενός θεού που δίνει λύση στο αδιέξοδο ή υπηρετεί την πλοκή του έργου. Έτσι το έπος αποκτά δραματικότητα και γίνεται πιο ενδιαφέρον.

ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΑΘΗΝΑΣ (198-201)
Είναι μια ενδιαφέρουσα οπτική και κινητική εικόνα της Αθηνάς που αρπάζει τα μαλλιά του Αχιλλέα, την ώρα που αυτός τραβά το σπαθί του. Με την επιφάνεια της θεάς:

α) ο ποιητής δίνει λύση στο αδιέξοδο (το έργο θα τελείωνε πρόωρα αν σκοτωνόταν ο Αγαμέμνονας),

β)εξυπηρετεί την πλοκή και

γ)σπάει τη μονοτονία της συνέλευσης.
ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΑΧΙΛΛΕΑ (200-206)
Ο Αχιλλέας ξαφνιάζεται από την επέμβαση της Αθηνάς, εκφράζει τα παράπονά του και δηλώνει την απόφασή του να σκοτώσει τον Αγαμέμνονα ( ως ήρωας).
ΤΡΟΠΟΙ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΘΕΩΝ ΣΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ
α)ενανθρώπιση ή μεταμόρφωση (όταν η εμφάνιση των θεών γίνεται με μορφή ανθρώπου)               β)επιφάνεια (όταν, κατά την εμφάνιση των θεών, αποκαλύπτεται η θεϊκή τους ιδιότητα)
γ)αθέατη θεϊκή βοήθεια.

Η ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ (207-215)
 Τονίζει την εντολή της Ήρας για να δεσμεύσει τον ήρωα ακόμη περισσότερο.
 Αποτελεί προσήμανση (213-215), καθώς αναφέρεται πως οι Αχαιοί με πλούσια δώρα κάποτε θα παρακαλούν τον Αχιλλέα να μπει στη μάχη.
Η ΥΠΑΚΟΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ
 Αναδεικνύει την αμφίδρομη (ανταλλακτική) σχέση θεών – ανθρώπων. Ο Αχιλλέας υπακούει ώστε και η Αθηνά να εισακούσει αργότερα τις εκκλήσεις του ( γνωμικό στίχου 219 «όπου υπακούει στους θεούς κι αυτοί τον εισακούουν») .
 Είναι αναμενόμενη μιας κι ο Αχιλλέας έχει την τιμή μιας άμεσης επικοινωνίας με τις θεές.
 Αποδεικνύει την ευσέβειά του.
Η ΤΙΜΗ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ ΣΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΑΧΑΙΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ
Ο στρατός δεν είδε την Αθηνά. Άρα στα μάτια του ο Αχιλλέας φαίνεται να υποχωρεί. Για να διατηρήσει το γόητρό του, ο Αχιλλέας: α)εκστομίζει βαριές βρισιές και κατηγορίες και β) όλο το πάθος και τον θυμό του κατά του Αγαμέμνονα, το μεταφέρει στους Αχαιούς, καθώς ορκίζεται πως θα τους εγκαταλείψει στο έλεος του Έκτορα.
ΥΒΡΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ΑΧΙΛΛΕΑ (224-233)
Φτάνει στην υπερβολή για να ισορροπήσει την ικανοποίηση που θα ένιωθε αν σκότωνε τον Αγαμέμνονα).Τον αποκαλεί προσβλητικά μέθυσο, σκυλόματο (= αναιδή), δειλό (με καρδιά ελάφου) και λαοφάγο (τρώει τα αγαθά του λαού του).Εκφράζει παράπονα κατά των Αχαιών ( 232-233 «κυβερνάς αχρείους»). Πράγματι οι Αχαιοί δεν αντιδρούν στις αδικίες του Αγαμέμνονα ούτε και παρηγορούν τον Αχιλλέα. Ίσως τους βολεύει η εξέλιξη, γιατί γλίτωσαν την αρπαγή του δικού τους δώρου. Επίσης, προοικονομείται η αδιαφορία του ήρωα όταν οι Αχαιοί θα βρεθούν στη μανία του Έκτορα.
Ο ΟΡΚΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ (234-245):
• Αποτελεί προοικονομία για τον θάνατο των Αχαιών από την ορμή του Έκτορα, την αδυναμία του Αγαμέμνονα να τους βοηθήσει και την άρνηση του Αχιλλέα να τους σώσει.
• Ορκίζεται στο ραβδί του που είναι σύμβολο της εξουσίας και του βασιλικού αξιώματος (που κανονικά αποδίδει και δικαιοσύνη), ώστε ο όρκος του να είναι μέγας (επίσημος και δεσμευτικός).
• Χρησιμοποιεί το σχήμα του αδυνάτου (234-245).
ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΤΟΥ ΑΔΥΝΑΤΟΥ
Το σχήμα αυτό, γνωστό και από τα δημοτικά τραγούδια (βλέπε παράλληλα κείμενα σελίδας 31) εκφράζει το απραγματοποίητο. Σύμφωνα με αυτό, όταν θέλουμε να δηλώσουμε ότι κάτι δε θα πραγματοποιηθεί σε καμία περίπτωση, το συσχετίζουμε με κάτι άλλο, που είναι πιο γνωστό και λειτουργεί νομοτελειακά. Έτσι ο Αχιλλέας δηλώνει πως θα ξαναβγεί στον πόλεμο, μόνο όταν το ξύλινο σκήπτρο του βγάλει φύλλα και κλαδιά.
ΗΘΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΑΧΙΛΛΕΑ
Ασυμβίβαστος αρχικά, ευσεβής και πιστός έπειτα, οξύτατος και υπερβολικός στον λόγο του προς τον Αγαμέμνονα, εκδικητικός με τον όρκο του, πικραμένος και περιφρονητικός προς τους Αχαιούς.
ΤΥΠΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ: λευκοχέρα Ήρα, φτερωμένα λόγια, αιγιδοφόρος Δίας, γλαυκόφθαλμη Αθηνά, φτεροπόδης Πηλείδης κλπ. Ο ρόλος τους είναι άλλοτε τυπικός και άλλοτε ουσιαστικός γιατί ενισχύουν το νόημα της φράσης ή προσθέτουν αισθητική απόλαυση. Επιπλέον ως στοιχεία τυπικών στίχων διευκολύνουν την απομνημόνευση των αοιδών.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία  ΙΛΙΑΔΑ Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 4 Δεκεμβρίου 2020 ΑΡΚΟΥΛΗ ΕΛΕΝΗ