Παρακολουθώντας το τελευταίο διάστημα συζητήσεις, αναρτήσεις και σχόλια συναδέλφων, συχνά αναρωτιέμαι αν κάπου έχουμε χάσει το μέτρο.
Βλέπω νέους συναδέλφους με δύο πτυχία, μεταπτυχιακούς τίτλους, σεμινάρια και πλήθος ακαδημαϊκών προσόντων να αισθάνονται αδικημένοι επειδή συνάδελφοί τους με περισσότερη προϋπηρεσία προχώρησαν στους πίνακες κατάταξης.
Δεν αμφισβητώ σε καμία περίπτωση την αξία των σπουδών. Η διαρκής επιμόρφωση, η επιστημονική γνώση και η ακαδημαϊκή καλλιέργεια είναι απαραίτητα στοιχεία για έναν σύγχρονο εκπαιδευτικό.
Όμως υπάρχει κάτι που δεν αποτυπώνεται σε ένα πιστοποιητικό:
η πραγματική εμπειρία μέσα στην τάξη.
Η καθημερινή διαχείριση μιας ολόκληρης τάξης, με παιδιά διαφορετικών μαθησιακών επιπέδων, διαφορετικών οικογενειακών συνθηκών και διαφορετικών αναγκών, είναι ένα σχολείο από μόνη της. Από ένα παιδί που χρειάζεται υψηλό επίπεδο υποστήριξης έως ένα απλώς ζωηρό παιδί που χρειάζεται διαφορετική παιδαγωγική προσέγγιση, κάθε μαθητής αποτελεί μια ξεχωριστή πρόκληση.
Και το λέω αυτό έχοντας προσωπικό βίωμα.
Έχω βρεθεί σε περιπτώσεις όπου, όταν εξέφραζα αντικειμενικές δυσκολίες που επηρέαζαν το διδακτικό μου έργο, η απάντηση ήταν ότι ο άλλος συνάδελφος είχε να αντιμετωπίσει τέσσερις μαθητές σε διαφορετικές τάξεις. Δεν υποτιμώ σε καμία περίπτωση αυτή τη δυσκολία. Όμως δεν μπορεί κάθε εκπαιδευτική συνθήκη να συγκρίνεται με μια άλλη σαν να πρόκειται για διαγωνισμό δυσκολιών.
Κάθε ρόλος έχει τις δικές του απαιτήσεις.
Αυτό που με προβλημάτισε περισσότερο ήταν όταν η επαγγελματική εμπειρία σε ιδιωτικά εκπαιδευτήρια ή η κατοχή επιπλέον ακαδημαϊκών τίτλων χρησιμοποιήθηκε ως ένα είδος άτυπης υπεροχής, ακόμη και για την κριτική της παρουσίας άλλων συναδέλφων.
Κάπου εκεί χρειάζεται να θυμηθούμε κάτι πολύ απλό:
Η εκπαίδευση δεν είναι διαγωνισμός βιογραφικών.
Ούτε ο αριθμός των μεταπτυχιακών κάνει από μόνος του έναν εκπαιδευτικό καλύτερο, ούτε τα χρόνια υπηρεσίας κάνουν κάποιον αλάνθαστο.
Χρειαζόμαστε και τα δύο.
Θεωρία και πράξη.
Επιστημονική γνώση και εμπειρία.
Νεανικό ενθουσιασμό και παιδαγωγική ωριμότητα.
Και πάνω απ’ όλα, χρειαζόμαστε σεβασμό.
Δεν θα ήταν δίκαιο να γενικεύσω για τους αναπληρωτές. Έχω γνωρίσει εξαιρετικούς νέους συναδέλφους, με ήθος, διάθεση συνεργασίας και πραγματική αγάπη για τα παιδιά. Όμως έχω συναντήσει και συμπεριφορές στις οποίες ένιωσα ότι πίσω από την επαγγελματική σύγκριση υπήρχε ακόμη και μια δυσκολία αποδοχής της μονιμότητας κάποιων συναδέλφων.
Και αυτό με έκανε να σκεφτώ πόσο εύκολο είναι να χαθούμε μέσα στα «χαρτιά» και να ξεχάσουμε τον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας.
Ένας νεότερος εκπαιδευτικός μπορεί να έχει περισσότερες ακαδημαϊκές γνώσεις από έναν παλαιότερο. Αυτό είναι πλούτος, όχι λόγος αλαζονείας.
Και ένας παλαιότερος εκπαιδευτικός μπορεί να έχει λιγότερους τίτλους, αλλά πίσω του να κουβαλά χιλιάδες ώρες πραγματικής διδασκαλίας, δύσκολες τάξεις, παιδιά που χρειάστηκαν στήριξη και καταστάσεις που κανένα πανεπιστημιακό σύγγραμμα δεν μπορεί να διδάξει πλήρως.
Δεν χρειάζεται να μειώσεις τον άλλον για να αποδείξεις τη δική σου αξία.
Άλλωστε, ο κλάδος των δασκάλων, ιδιαίτερα τις τελευταίες δύο δεκαετίες και ακόμη περισσότερο τα τελευταία χρόνια, έχει παρουσιάσει σημαντική ενίσχυση του ακαδημαϊκού του επιπέδου. Οι εκπαιδευτικοί επενδύουν στη γνώση, στις μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές, στις επιμορφώσεις, στις νέες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και στις σύγχρονες τεχνολογίες.
Και αυτό είναι κάτι που πρέπει να το αναγνωρίζουμε και να το χαιρόμαστε.
Όμως η ακαδημαϊκή εξέλιξη δεν μπορεί να μετατραπεί σε μέτρο ανθρώπινης ή επαγγελματικής αξίας.
Γιατί ο στόχος δεν είναι να γεμίσουμε έναν φάκελο με τίτλους.
Ο στόχος είναι να γεμίσουμε την πράξη μας με όσα μάθαμε.
Η θεωρία αποκτά αξία όταν συναντά την πραγματική τάξη. Η επιστημονική γνώση όταν μετατρέπεται σε παιδαγωγική πράξη. Και η εμπειρία όταν παραμένει ανοιχτή στη νέα γνώση.
Γι’ αυτό και πιστεύω βαθιά ότι χρειαζόμαστε και τα δύο:
Θεωρία και πράξη.
Επιστημονική γνώση και εμπειρία.
Νεανικό ενθουσιασμό και παιδαγωγική ωριμότητα.
Και πάνω απ’ όλα, σεβασμό.
Σεβασμό στον νέο συνάδελφο που φέρνει μαζί του νέες γνώσεις και διαφορετικές ιδέες.
Σεβασμό στον παλαιότερο συνάδελφο που έχει διανύσει χρόνια μέσα στις σχολικές αίθουσες και έχει αποκτήσει μια εμπειρία που δεν διδάσκεται εύκολα σε κανένα πανεπιστήμιο.
Σεβασμό σε εκείνον που έχει πολλούς ακαδημαϊκούς τίτλους, αλλά και σε εκείνον που μπορεί να έχει λιγότερους και να διαθέτει ανεκτίμητη πρακτική εμπειρία.
Ο ένας δεν ακυρώνει τον άλλον.
Ο νεότερος δεν χρειάζεται να μειώσει τον παλαιότερο για να αποδείξει την αξία του. Και ο παλαιότερος δεν χρειάζεται να φοβηθεί τη γνώση και τον ενθουσιασμό του νεότερου.
Ο ένας μπορεί να μάθει από τον άλλον.
Γιατί η εκπαίδευση δεν προχωρά όταν ανταγωνιζόμαστε για το ποιος έχει περισσότερα χαρτιά.
Προχωρά όταν συνεργαζόμαστε, όταν ακούμε, όταν μοιραζόμαστε εμπειρίες και γνώσεις και όταν θυμόμαστε όλοι τον πραγματικό λόγο για τον οποίο βρισκόμαστε στην τάξη:τα παιδιά.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο μάθημα που μπορούμε να δώσουμε ο ένας στον άλλον:
Να παραμένουμε μαθητές, ακόμη κι όταν γινόμαστε δάσκαλοι.
Γιατί τελικά δεν είμαστε τα πτυχία μας.
Είμαστε αυτό που κάνουμε με όσα μάθαμε και κυρίως, ο τρόπος με τον οποίο στεκόμαστε απέναντι στα παιδιά και στους ανθρώπους με τους οποίους υπηρετούμε μαζί την εκπαίδευση.
©Ο κόσμος της Αργυρούλας