Το βιβλίο «Η μέρα που έγινα κι εγώ “λύκος”» των Amélie Javaux και Annick Masson αποτελεί ένα συγκλονιστικό εργαλείο για την προσέγγιση του σχολικού εκφοβισμού. Μέσα από μια δράση στην τάξη, οι μαθητές/-τριες της Ε’ – Στ’ δεν έμειναν απλοί αναγνώστες, αλλά έγιναν κοινωνοί μιας βαθιάς συναισθηματικής εμπειρίας.
Παρακάτω αποτυπώνεται το συναίσθημα και το νόημα της προαναφερόμενης μαθητικής δράσης:
Η Δύναμη της Ενσυναίσθησης: Όταν η Τάξη μας «έσπασε» τη Σιωπή
Σήμερα, η τάξη μας δεν γέμισε μόνο με φωνές, αλλά με ψιθύρους αλήθειας. Κρατώντας στα χέρια μας το βιβλίο «Η μέρα που έγινα κι εγώ “λύκος”», ταξιδέψαμε σε ένα μονοπάτι δύσκολο, αλλά αναγκαίο. Κοιτάξαμε κατάματα την εικόνα εκείνου του κοριτσιού που, μέσα στην ανάγκη του να ανήκει κάπου, φόρεσε μια μάσκα που δεν του ταίριαζε.
Η στιγμή της συνειδητοποίησης
Καθώς ξεφυλλίζαμε τις σελίδες, το κλίμα άλλαξε. Δεν ήταν πια ένα παραμύθι. Ήταν ο καθρέφτης των δικών μας διαλειμμάτων, των δικών μας «αστείων» που μερικές φορές πληγώνουν, της δικής μας σιωπής μπροστά στην αδικία. Οι μαθητές/-τριες μας άγγιξαν το θέμα του σχολικού εκφοβισμού όχι ως κατηγορούμενοι ή κατήγοροι, αλλά ως άνθρωποι που προσπαθούν να καταλάβουν πώς η αγέλη μπορεί να γίνει αγκαλιά.
Η δράση μας
Σχεδιάσαμε τις δικές μας εκδοχές της ιστορίας. Στην τρίτη εικόνα που δημιουργήσαμε, είδαμε το θάρρος να ανθίζει. Συζητήσαμε για το πόσο δύσκολο είναι να πεις «όχι» όταν όλοι οι άλλοι λένε «ναι» στο λάθος. Είδαμε στα μάτια των παιδιών τη λύτρωση όταν κατάλαβαν πως το να είσαι «λύκος» δεν σε κάνει δυνατό, αλλά μόνο σου.
Το μήνυμά μας
Η δράση αυτή άφησε πίσω της μια γλυκόπικρη γεύση και μια μεγάλη υπόσχεση:
-
Πικρή, γιατί αναγνωρίσαμε τον πόνο της απομόνωσης.
-
Γλυκιά, γιατί είδαμε τα παιδιά να επιλέγουν την καλοσύνη.
Φεύγοντας από την τάξη, δεν αφήσαμε απλώς ένα βιβλίο στο ράφι. Αφήσαμε πίσω μας τις «μάσκες του λύκου» και κρατήσαμε την αλήθεια μας. Γιατί η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται στα δόντια που δείχνεις, αλλά στο χέρι που απλώνεις για να σηκώσεις κάποιον άλλον.
Συγκεκριμένα κάναμε τις παρακάτω δράσεις στην τάξη:
1. Η Άσκηση με το «Τσαλακωμένο Χαρτί»
Αυτή η άσκηση είναι οπτικά πολύ δυνατή για να καταλάβουν τα παιδιά τις μόνιμες πληγές που αφήνει ο εκφοβισμός.
-
Η δράση: Δώσαμε σε κάθε παιδί μια λευκή, λεία κόλλα χαρτί. Ζητήσαμε να της πουν άσχημα λόγια και να την τσαλακώσουν δυνατά μέχρι να γίνει μια μικρή μπάλα.
-
Η ανατροπή: Μετά, βάλαμε να ζητήσουν «συγνώμη» από το χαρτί και να προσπαθήσουν να το ισιώσουν πάλι, ώστε να γίνει όπως πριν.
-
Το δίδαγμα: Τα παιδιά παρατήρησαν ότι, όσο κι αν ζητήσουμε συγνώμη, τα «σημάδια» (οι τσακίσεις) παραμένουν. Έτσι είναι και η καρδιά ενός παιδιού που έχει δεχτεί bullying.
2. Το «Παιχνίδι των Ρόλων» (Role Playing)
Χρησιμοποιήσαμε την εικόνα από τη δράση όπου το κορίτσι στέκεται στη μέση.
-
Η δράση: Χωρίσαμε τα παιδιά σε μικρές ομάδες. Δώσαμε ένα σενάριο από το βιβλίο (π.χ. τη στιγμή που η ηρωίδα αποφασίζει να ακολουθήσει την «αγέλη»).
-
Η παρέμβαση: Ζητήσαμε από έναν μαθητή να παίξει τον «Σιωπηλό Παρατηρητή» που αποφασίζει ξαφνικά να μιλήσει. Πώς αλλάζει η ιστορία; Τι λόγια μπορεί να πει για να σταματήσει το κακό;
-
Στόχος: Να εξασκηθούν τα παιδιά στο να βρίσκουν το θάρρος να αντιδρούν.
3. Το «Κουτί της Ενσυναίσθησης»
-
Η δράση: Τοποθετήσαμε ένα κουτί στην τάξη. Ζητήσαμε από τα παιδιά να γράψουν ανώνυμα σε ένα χαρτάκι μια φορά που ένιωσαν «λύκοι» (δηλαδή πλήγωσαν κάποιον για να φανούν δυνατοί) ή μια φορά που ένιωσαν «πρόβατα» (που φοβήθηκαν).
-
Η συζήτηση: Διαβάσαμε μερικά χαρτάκια τυχαία. Η ανωνυμία βοηθά τα παιδιά να εξωτερικεύσουν συναισθήματα χωρίς το φόβο της κριτικής, καταλαβαίνοντας ότι όλοι έχουμε παρόμοιες ανασφάλειες.
4. Η Αλυσίδα της Φιλίας (Αντίδοτο στην Αγέλη)
-
Η δράση: Μετά την ανάγνωση, κάθε παιδί έκοψε μια λωρίδα χαρτί. Πάνω έγραψε μια «δύναμη» που έχει (π.χ. «είμαι καλός στο να ακούω», «βοηθάω στα μαθήματα»).
-
Η σύνδεση: Ενώσαμε όλες τις λωρίδες σε μια μεγάλη αλυσίδα που στολίζει την τάξη.
-
Το μήνυμα: Είμαστε μια ομάδα όχι γιατί κυνηγάμε κάποιον, αλλά γιατί ο καθένας προσφέρει κάτι μοναδικό.
Και τέλος υπογράψαμε το δικό μας ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΦΙΛΙΑΣ & ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ :
Εμπνευσμένοι από την ιστορία του βιβλίου «Η μέρα που έγινα κι εγώ “λύκος”», εμείς οι μαθητές και οι μαθήτριες της Ε’ – Στ’ τάξης, αποφασίσαμε και υποσχόμαστε:
-
Δεν γινόμαστε “αγέλη”: Δεν θα ενωθούμε ποτέ για να κοροϊδέψουμε ή να απομονώσουμε έναν συμμαθητή μας.
-
Σπάμε τη σιωπή: Αν δούμε κάποιον να πληγώνεται, δεν θα προσπεράσουμε. Θα μιλήσουμε, θα βοηθήσουμε, θα ενημερώσουμε.
-
Η δύναμη της “Συγνώμης”: Αν φερθούμε σαν “λύκοι”, θα έχουμε το θάρρος να παραδεχτούμε το λάθος μας και να ζητήσουμε ειλικρινή συγνώμη.
-
Κανένας μόνος: Στο διάλειμμα και στην τάξη, θα προσπαθούμε να χωράμε όλοι στα παιχνίδια και στις παρέες.
-
Σεβασμός στη διαφορετικότητα: Αγαπάμε ο ένας τον άλλον γι’ αυτό που είναι. Οι διαφορές μας είναι που μας κάνουν μια ωραία ομάδα.
