Η Καρυώτισσα είναι χωριό του δήμου Πέλλας, της Περιφερειακής Ενότητας Πέλλας. Βρίσκεται σε απόσταση 10 χλμ. δυτικά των Γιαννιτσών και 30 χλμ. ανατολικά της Έδεσσας.

Η Παλαιά Καρυώτισσα βρισκόταν στις όχθες της λίμνης των Γιαννιτσών, σε απόσταση 5χλμ νοτιότερα από τη σημερινή θέση του χωριού. Η Καρυώτισσα ήταν η έδρα της κοινότητας Καδίνοβου από τις 28-06-1918. Στο χωριό τότε κατοικούσαν περίπου 50 οικογένειες με πληθυσμό 293 κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του 1920. Η αυτάρκεια ήταν το κύριο χαρακτηριστικό της ζωής τους. Ασχολούνταν με τη γεωργία και την κτηνοτροφία, ενώ το άφθονο κυνήγι που τους πρόσφερε ο βάλτος, όπως και η ξυλεία του γειτονικού δάσους, κάλυπταν τις βασικές ανάγκες τους. Στο χωριό αίσθηση προκαλούσαν τρεις λόφοι ύψους 20 μέτρων, τους οποίους οι Οθωμανοί χρησιμοποιούσαν σαν παρατηρητήρια, και τέσσερις κουλέδες (επαύλεις), από τους οποίους μόνο ο ένας σώζεται μέχρι σήμερα.

Τον Ιούλιο του 1924 εγκαταστάθηκαν στην τοποθεσία του σημερινού χωριού πρόσφυγες από το Νεοχώρι της Επαρχίας Ζέρκου της Ανατολικής Θράκης, σύμφωνα με όσα καθόριζε η συνθήκη της Λωζάνης (1923) περί ανταλλαγής πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας-Τουρκίας. Τόσο η ζωή τους στο Νεοχώρι, όσο και η οδύσσεια των ξεριζωμένων Θρακιωτών περιγράφονται εξαίσια στο βιβλίο “1924-1999, 75 Χρόνια Κοινότητας Νέας Καρυώτισσας”, που εκδόθηκε από τον Πολιτιστικό Σύλλογο του χωριού. Οι συνθήκες που συνάντησαν οι 850 περίπου πρόσφυγες στο βαλτώδες αυτό μέρος ήταν τραγικές. Η απαλλαγή του τόπου από την ελονοσία, που έγινε με την αποξήρανση της λίμνης το 1935, συνέβαλε στην αύξηση της γεννητικότητας, και έδωσε τη δυνατότητα στους κατοίκους του χωριού να αποκτήσουν νέα και εύφορη γη.

Μετά και την κατοχή από τους Γερμανούς, ο εκσυγχρονισμός της Καρυώτισσας ήταν συνεχής και με 1798 κατοίκους το 1961 αποτέλεσε το διοικητικό κέντρο της περιοχής, με αστυνομικό σταθμό, ταχυδρομείο και αγροτικό ιατρείο.

Η Καρυώτισσα με πληθυσμό 2.087 κατοίκους (απογραφή του 1991) ήταν το μεγαλύτερο χωριό του νομού Πέλλας. Τα τελευταία χρόνια όμως παρατηρείται μείωση του πληθυσμού. Στο κέντρο του χωριού, βρίσκεται η πλατεία του, με καταπράσινους κήπους και δέντρα. Καφετέριες, εστιατόρια, καφενεία, ταβέρνες και κάθε είδους εμπορικά μαγαζιά είναι διάσπαρτα κατά μήκος του δρόμου, προσφέροντας στους ταξιδιώτες ιδανικό μέρος για ξεκούραση και ανεφοδιασμό.

Στην πλατεία δεσπόζει το διώροφο κτίριο της κοινότητας, στο ισόγειο του οποίου, στεγάζονται το ιατρείο και τα γραφεία του ΤΟΕΒ. Δίπλα του βρίσκονται το κτίριο, όπου στεγαζόταν μέχρι πριν λίγα χρόνια ο Αστυνομικός Σταθμός Καρυώτισσας, και το κτίριο του Πολιτιστικού Συλλόγου “Ακρίτες”. Απέναντι, βρίσκεται το ταχυδρομείο, ενώ στο τέλος της πλατείας, κάτω από τη σκιά ενός πλατάνου, είναι πάντα σταθμευμένα τα ταξί. Στην είσοδο του χωριού απαντάται το Γυμνάσιο Καρυώτισσας με αξιόλογη βιβλιοθήκη και στη συνέχεια το παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής. Ο δρόμος στα αριστερά οδηγεί στο Δημοτικό Στάδιο Καρυώτισσας, έδρα της ποδοσφαιρικής ομάδας ΑΕΚ Καρυώτισσας. Η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και το Δημοτικό Σχολείο είναι λίγα μέτρα νοτιότερα του κεντρικού δρόμου. Εντύπωση προκαλεί στους επισκέπτες η ρυμοτομία του χωριού, καθώς όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν “όλα είναι επίπεδα και όλοι οι δρόμοι κάθετοι μεταξύ τους”.

Στην πλατεία σήμερα βρίσκεται ένα μνημείο (πολεμικό αεροπλάνο F5), το οποίο ανεγέρθηκε με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του πρώην Δήμου Μεγάλου Αλεξάνδρου, στην μνήμη του αδικοχαμένου συντοπίτη  πιλότου Ευάγγελου Ατματζάκη, που «χάθηκε» στις 22 Ιανουαρίου 1987, όταν σε προγραμματισμένη πτήση με αεροσκάφος F-4E της 337 Μοίρας Παντός Καιρού της 110 Πτέρυγας Μάχης (Λάρισα), στο οποίο επέβαινε ως συγκυβερνήτης με κυβερνήτη τον Σμηναγό Βασίλειο Χρηστίδη, εκτελώντας άσκηση χαμηλών αναχαιτίσεων νύχτας, το αεροσκάφος κατέπεσε και συνετρίβη  στη θαλάσσια περιοχή της νήσου Ψαθούρας, χωρίς να βρεθεί ποτέ κανένα ίχνος από το αεροσκάφος ή από τους δύο άτυχους πιλότους της Πολεμικής Αεροπορίας.