Δεκ 19

Ποντιακά όργανα

Ακολουθούν πληροφορίες για τα πιο χαρακτηριστικά όργανα της ποντιακής μουσικής παράδοσης:

chavits gastronomos 610x762 5 katalogos 1 Macka panoramio 1
Ποντιακή λύρα ή κεμεντζές είναι το κατεξοχήν λαϊκό μουσικό όργανο των Ελλήνων του Πόντου και των προσφύγων από την εν λόγω περιοχή. Ανήκει στην κατηγορία των εγχόρδων τοξοτών μουσικών οργάνων, δηλαδή που χειρίζονται με τόξο (δοξάρι). Η γκάιντα (ή τσαμπούνα ή αγγείο ή ασκομαντούρα) είναι ένα είδος άσκαυλου, δηλαδή είδος παραδοσιακού πνευστού μουσικού οργάνου, αποτελούμενο από ασκό και από ξύλινο μέρος. Η γκάιντα αποτελεί παραδοσιακό μουσικό όργανο σε όλη την Ευρώπη, Βόρεια Αφρική και Μέση Ανατολή. Το νταούλι (τουρκικά: davul) είναι μεμβρανόφωνο μουσικό όργανο της ελληνικής, τουρκικής και μεσανατολικής λαϊκής και δημοτικής μουσικής. Το μέγεθός του ποικίλλει και για την κατασκευή του χρησιμοποιούνται δέρματα από κατσίκι ή πρόβατο και παλαιότερα από λύκο ή γαϊδούρι.

Δεκ 12

Ποντιακές φορεσιές

chavits gastronomos 610x762 2 katalogos
  1. Πασλίκ ή πασλούκ 
  2. Καμίσ’ 
  3. Φυλαχτόν 
  4. Γιλέκ’ ή γελάκ’ ή γελέκ’ 
  5. Κάμα (ή γάμα στη Σάντα) 
  6. Τραπολόζ’ ή ταραπολόζ(ιν)
  7. Εγκόλπιο 
  8. Σελαχλίκ’ ή σιλαχλίκ’
  9. Καπνοσάκουλο 
  10. Ζίπκα
  11. Μέστα
  12. Τσάπουλας
  13. Σαλβάρ
  14. Μιντάν 
  15. Ορτάρα
  16. Παπάχ
  17. Κιοστέκ
  1. Τάπλα
  2. Κοσμήματα
  3. Σπαλέρ’ ή σπαλερόπον
  4. Κατιφέ ή ζακέτο
  5. Λαχόρ’ ή ζωνάρ’
  6. Ζιπούνα ή ζουπούνα
  7. Σαλβάρ’ 
  8. Λετσέκ ή Λετσέκιν’ 
  9.  Κουντούρας 
  10.  Γκερνταλούκ 
  11. Φοτά 
  12. Κοκνέτσα 
  13. Κοχλίδ’
  14. Κουστίν 
  15. Ζουλουφλούκια 
  16. Τζαγκία

 

Δεκ 11

Ποντιακοί χοροί Ματσούκας

Στους ποντιακούς χορούς, οι άνδρες και οι γυναίκες σχηματίζουν συνήθως κύκλο και πιάνονται από τους καρπούς. Χορεύουν με στητό το σώμα, τα πόδια ελαφρά ανοιχτά και τα χέρια άλλοτε υψωμένα και άλλοτε με λυγισμένους τους αγκώνες. Το σώμα ακολουθεί, με πιστά ρυθμικές και συγχρονισμένες κινήσεις (ιδίως των γλουτών), τα μικρά βήματα των ποδιών. Οι ποντιακοί χοροί εκτελούνται με συνοδεία μουσικής από κεμεντζέ που παίζει ο κεμεντζετζής (λυράρης), ο οποίος συχνά στέκεται στο κέντρο του κύκλου. Κατά τις υπαίθριες γιορτές, η μουσική προέρχεται από τουλούμ (ασκί, γκάιντα) και ταούλ (νταούλι, ζουρνά) και κεμεντζέ.

Αυτοί είναι κάποιοι απο τους ποντιακούς χορούς της ματσούκας:

Τίκ μονό- Τίκ διπλό

Σερανίτσα

Λετσίνα

Ούτσαι

Κότσαρι

Διπάτ μονό-Διπάτ  διπλό

Έτερε

Καλόν κορίτσ

Τριγώνα

Ομάλ

 

Δεκ 05

ΜΑΤΣΟΥΚΑ

H MATΣΟΥΚΑ είναι μία περιοχη νοτια της ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑΣ. Έως το 1923 στην ΜΑΤΣΟΥΚΑ υπήρχαν 70 χωριά, 47 απο αυτα ήταν ελληνικά, 9 μικτά και μόνο 14 τους ήταν τουρκικα.Μέχρι τις μέρες μας τρία ελληνικά μοναστήρια (Ιωάννης βαζελώνας, Παναγία σουμελά,Γεώργιος Περιστερέοτας) συντηρούνται. Σήμερα στη περιοχή ΜΑΤΣΟΥΚΑ οι απόγονοι των Ελλήνων πού αναγκάστηκαν να γίνουν μουσουλμάνοι μιλούν ακόμη ελληνικά…”Η ΡΩΜΑΝΙΑ ΚΙ ΑΝ ΕΠΕΡΑΣΕΝ ΑΝΘΕΙ ΚΑΙ ΦΕΡΕΙ ΚΙ ΑΛΛΟ”

Ίσως η λέξη Ματσούκα να παράγεται από τη λέξη ματσούκι, που σημαίνει ραβδί, ξύλο που κρατάει ο άνθρωπος στο χέρι, προφυλασσόμενος από κάθε επιτιθέμενο άνθρωπο ή ζώο. Στην Άνω Ματσούκα και ιδίως σην Κουνάκα δεν περπατούσε άνδρας δίχως να κρατάει «την ματσούκα», το «στουράκ’» κατά την τοπική διάλεκτο. Έτσι η περιοχή λέγονταν «Ματσούκα»και οι κάτοικοί της Ματσουκαίοι ή Ματσουκάτ’.

Εξαρχία Άνω Ματσούκας  Η Άνω Ματσούκα είναι το αρχαιότερο τμήμα της Ματσούκας. Οικίστηκε από διωμένους χριστιανούς του Ρωμαίου Βαλερίου γύρω στα 260 μ.χ. Οι πρώτοι αυτοί χριστιανοί κατοικούσαν στα παράλια του Πόντου, όμως, αφού εκδιώχθηκαν από τις εστίες τους, ίδρυσαν τους πρώτους οικισμούς της Ματσούκας, τη Μαντρακενή και το Χαψίν, το μετέπειτα Χαψίκιοϊ. Η Άνω Ματσούκα καταλαμβάνει το νοτιότερο μέρος της Ματσούκας και συνορεύει με τα χωριά της Χαλδίας, Ζύγανα, Τσιμερά, Μούζενα, Σταυρίν και Κρώμνη. Αποτελείται από 11 χωριά, 4 του Χαψίκοϊ και 7 της Μαντακενής. Όλα και τα 11 ανήκουν στην εξαρχία της μονής του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου του Βαζελώνα.









						
						
						
		

		
			




 


                



		
	

    
    			    	

            

            	Δεκ
                05
                            

                    

            
		        

			
				Ματσούκα τραγούδι            
			        

		
					    
    		
				

			
													
							
												
								






Πουλί μ’ τ’ ομάτια σ’ μαύρα ειν’, μαύρα κι αμόν σταφύλια 
φίλεμαν κι χορτάεται ατού σ’ εσά τα χείλια.
 Πουλί μ’ τ’ ομάτια σ’ τ’ έμορφα εγώ πολλά λυούμαι 
αρ’ θέλω να φιλώ ατά ασόν Θεόν φοούμαι.
 Πουλί μ’ απές σην αύλια σου εγών εσυμποδία 
ερούξα έμνε κουρατάν και σον γιατρόν κ’ επήα.
 Πουλί μ’ απές στο καρδόπο σ’ αρ’ έεις μαύρον ελέαν 
εκεί απές θα κονεύω εγώ αρνόπο μ’ τη φωλέα μ’. 
--- Τραγούδι και λύρα: Γιώργος Σοφιανίδης Νταούλι
: Γιάννης Πολυχρονίδης 






 










						
						
						
		

		
			




 


                



		
	

    
    			    	

            

            	Δεκ
                05
                            

                    

            
		        

			
				Χαβίτσ’             
			        

		
					    
    		
				

			
													
							
												
								
Χαβίτσ’ 


Υλικά:


2 κούπες καλαμποκίσιο αλεύρι


1.5 κουταλάκι αλεύρι


250-300 γραμμάρια αγελαδινό βούτυρο


chavits gastronomos 610x762 1
Μεταμόρφωση ΚΟΖΑΝΗΣ
Κυριακή Αντωνιάδου,
Συνταγή: Χαβίτζ’ με φούρνικον αλεύριν


Εκτέλεση:


Σε μια χύτρα βράζουμε 1,5 λίτρο νερό, προσθέτοντας 1,5 κουταλάκι αλάτι. Σε ένα ευρύχωρο μπολ, ρίχνουμε 2 κούπες καλαμποκίσιο αλεύρι, κατά προτίμηση φουρνιστό και ανακατεύουμε με κρύο νερό, φτιάχνοντας ένα αραιό χυλό. Ρίχνουμε σιγά σιγά το χυλό στη χύτρα με το νερό που βράζει ανακατεύοντας συνέχεια. Καίμε αγελαδινό βούτυρο σε ένα τηγάνι και το ρίχνουμε σιγά σιγά στη χύτρα με το χυλό ανακατεύοντας συνέχεια. Κατεβάζουμε τη χύτρα από το μάτι της κουζίνας. Το χαβίτσ’ είναι έτοιμο. Σερβίρεται ζεστό.


Υ.Γ. Μπορεί να παρασκευαστεί και σε άλλες δύο παραλλαγές:


1. Προσθέτοντας τσιγαρίδες (τσιργάνα*) τα οποία έχουμε έγκαιρα ετοιμάσει και τα ρίχνουμε στη χύτρα όσο είναι ακόμα στη φωτιά. (Τσιργάνα=μικρά τεμάχια τσιγαρισμένου χοιρινού κρέατος με λίπος, κάτι σαν μπέϊκον)












						
						
						
		

		
			




 

    

    
                
  

                

        
                
        
    












Όροι χρήσης blogs.sch.gr    |    Δήλωση προσβασιμότητας 






	


	


	




	


	



		


		



			

            
Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς

            

                
                
            

        

            

                
            

        

            

                
            

        

                
Αντίθεση

                

                    
                    
                

            

            

                
            

        

            

                
            

        

            

                
            

        

            

                
            

        

            

                
            

        

            

                
            

        


				
	

		



	



	


























		

		

			Accessibility by WAH