Ο Θεοδόσιος χωρίζει ξανά την αυτοκρατορία σε Ανατολική και Δυτική. Η Ανατολική (Βυζαντινή) οργανώνεται και προοδεύει. Οι Γότθοι κατακτούν τη Δυτική. Οι Βάνδαλοι περνούν στην Αφρική και κυριεύουν την Καρχηδόνα.      

Η αυτοκρατορία χωρίζεται:

Η βυζαντινή αυτοκρατορία παρέμεινε ενωμένη ως τον 4ο αιώνα μ.Χ.

Οι μετακινούμενοι λαοί όμως, οι Ούννοι, οι Γότθοι και οι Βάνδαλοι παραβιάζουν τα βόρεια σύνορα και απειλούν την αυτοκρατορία.

Ο Θεοδόσιος μοιράζει την αυτοκρατορία στους δύο γιους του για να διοικείται καλύτερα. Ο Αρκάδιος πήρε το Ανατολικό τμήμα και ο Ονώριος το Δυτικό.

Το Ανατολικό τμήμα:

Ο Αρκάδιος και ο γιος του Θεοδόσιος Β’ αντιμετώπισαν τον κίνδυνο

α) πολεμικά:

οχύρωσαν με διπλό τείχος την Πόλη.

έβαλαν πλωτές φρουρές στο Δούναβη.

β) διπλωματικά:

έκλεισαν πολυδάπανες συνθήκες ειρήνης με τους γείτονες που τους απειλούσαν.

Οι κάτοικοι στο Ανατολικό τμήμα ένιωθαν ασφαλείς γιατί παρόλο που ανήκαν σε διαφορετικά έθνη αποδέχονταν το ρωμαϊκό νόμο, τη χριστιανική θρησκεία και την ελληνική γλώσσα.

Το Δυτικό τμήμα:

Οι Γότθοι κατάφεραν να κυριεύσουν τη Ρώμη και να τη λεηλατήσουν παίρνοντας μεγάλο μέρος των θησαυρών της.

Οι Ούννοι απειλούσαν τα σύνορα του Δυτικού ρωμαϊκού κράτους.

Ο Ρωμαίος στρατηγός Αέτιος όμως αφού συμμάχησε με τους Γότθους, νίκησε τους Ούννους στα Καταλαυνικά Πεδία.

Τα επόμενα χρόνια:

το Δυτικό ρωμαϊκό κράτος ήταν αδύναμο οικονομικά και στρατιωτικά για να αντιμετωπίσει τους εχθρούς του.

Οι Βάνδαλοι πέρασαν το Ρήνο και μέσα από τη Γαλλία και την Ισπανία έφτασαν στο Γιβραλτάρ. Από κει πέρασαν στην Καρχηδόνα που την έκανα πρωτεύουσά τους.

Οι Γότθοι κατέκτησαν τις δυτικές επαρχίες της Γαλλίας, της Ισπανίας και της Ιταλίας και δημιούργησαν το «γοτθικό βασίλειο της Ιταλίας» με πρωτεύουσα τη Ραβέννα.

Β9. Ερωτήσεις Κατανόησης

1. Για ποιο λόγο και πώς χώρισε την αυτοκρατορία ο Θεοδόσιος λίγο πριν πεθάνει;
2. Πώς οργάνωσαν το ανατολικό κράτος ο Αρκάδιος και ο γιος του Θεοδόσιος Β’;
3. Ποια ήταν τα κοινά στοιχεία που ένωναν τους κάτοικους του ανατολικού κράτους;
4. Πώς εξελίχθηκε η απειλή των Γότθων για το δυτικό κράτος;
5. Πώς αντιμετωπίστηκε η απειλή των Ούνων για το δυτικό κράτος;
6. 6.Γιατί το δυτικό κράτος δεν μπόρεσε να αντιμετωπίσει τις γοτθικές φυλές;

7. Τι έκαναν οι Βάνδαλοι;
8. Τι συνέβη στο υπόλοιπο δυτικό κράτος;

Λήψη αρχείου

Λήψη αρχείου

Το 330 μ.Χ. χτίστηκε η Κωνσταντινούπολη από πολλούς εργάτες και τεχνίτες.

Η θεμελίωσή της έγινε από τον αυτοκράτορα, το Νοέμβριο του 324 μ.Χ, και τα εγκαίνιά της το Μάιο του 330 μ.Χ.

Όταν ήταν αυτοκράτορας ο Κωνσταντίνος, έγιναν πολλά έργα στην πόλη:

Χτίστηκαν τείχη που προστάτευαν την
Κωνσταντινούπολη.
Χτίστηκε μεγάλη αγορά στο κέντρο της πόλης.
Στολίστηκε την πόλη με έργα τέχνης από τη Ρώμη.
Κατασκευάστηκαν χριστιανικές εκκλησίες
Φτιάχτηκαν υδραγωγεία που έδιναν νερό στην πόλη.

https://www.youtube.com/watch?v=hFXiLbnQhgQ  

https://www.youtube.com/watch?v=uX4UJv-eIjQ 

Θρύλοι για το χτίσιμο της Πόλης

α. «Όταν ο Κωνσταντίνος αποφάσισε να κάμει τη νέα πρωτεύουσα, δε διάλεξε αμέσως το Βυζάντιο. Η προσοχή του στράφηκε πρώτα στην Τροία, την πόλη του Αινεία, ο οποίος, όπως λέει η παράδοση, είχε έρθει από εκεί στην Ιταλία και θεμελίωσε τη Ρωμαϊκή πολιτεία. Ενώ όμως βρισκόταν στην Τροία και ρύθμιζε τα όρια της μελλοντικής πόλης, κάποιο βράδυ παρουσιάστηκε στο όνειρό του ένας άγγελος και τον προέτρεψε να διαλέξει μια άλλη τοποθεσία για την πρωτεύουσά του. Μετά από αυτό ο Κωνσταντίνος διάλεξε τελικά το Βυζάντιο».

β. «Πριν από το χτίσιμο της νέας πρωτεύουσας ο Αυτοκράτορας φρόντισε να γίνουν τα σχέδια της πόλης όπως αυτός ήθελε. Με ένα ακόντιο στο χέρι χάραζε ο ίδιος τα όρια της πόλης. Οι αυλικοί και οι μηχανικοί του, εντυπωσιασμένοι από την αντοχή του αλλά και από την έκταση της μελλοντικής πολιτείας, τον ρώτησαν:
-Πόσο θα προχωρήσεις ακόμη, Κύριέ μας;. Κι εκείνος τους απάντησε:
-Θα προχωρήσω μέχρις ότου σταματήσει αυτός που προχωρεί μπροστά μου.
Και όλοι κατάλαβαν ότι κάποια θεία δύναμη οδηγούσε τον Κωνσταντίνο».

Β7. Ερωτήσεις Κατανόησης
1. Πότε έγινε η θεμελίωση της Κωνσταντινούπολης και πότε τα εγκαίνιά της;
2. Πόσα χρόνια χρειάστηκαν για να ολοκληρωθεί το χτίσιμο της πρωτεύουσας;
3. Ποια ήταν τα έργα που έγιναν στη νέα πρωτεύουσα με εντολή του Κωνσταντίνου;
4. Ποιος συνέχισε το έργο του Κωνσταντίνου μετά το θάνατό του;

Μετά από 2 αιώνες ακμής (Pax Romana) η ρωμαϊκή αυτοκρατορία αρχίζει να κλονίζεται από εξωτερικά και εσωτερικά  προβλήματα.

Μεγάλες αλλαγές στη διοίκηση της αυτοκρατορίας – α΄ μέρος

Ερωτήσεις
Ποια προβλήματα αντιμετώπιζε η ρωμαϊκή αυτοκρατορία στις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ.;

Πώς προσπάθησε να τα αντιμετωπίσει ο Διοκλητιανός;

Η τετραρχία έλυσε τα προβλήματα της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας;

Τι συνέβη μετά την παραίτηση του Διοκλητιανού;

Γιατί νομίζεις ότι ο Διοκλητιανός χώρισε την αυτοκρατορία σε τέσσερις μεγάλες περιφέρειες;

Πώς πιστεύεις ότι ένιωθαν οι χριστιανοί που τους καταδίωκαν οι Ρωμαίοι για τη θρησκεία τους; Συμβαίνει κάτι ανάλογο σήμερα;

Μπορείς να σκεφτείς για ποιους λόγους συγκρούστηκαν οι τέσσερις συνάρχοντες μεταξύ τους;

Μεγάλες αλλαγές στη διοίκηση της αυτοκρατορίας – β΄ μέρος

Ερωτήσεις
Γιατί είναι τόσο σημαντικό το Διάταγμα της ανεξιθρησκίας; Σήμερα τι ισχύει στη χώρα μας για την ελευθερία της θρησκευτικής πίστης;

Γιατί νομίζεις ότι συγκρούστηκαν μεταξύ τους ο Λικίνιος και ο Κωνσταντίνος;

Ποια μέτρα πήρε ο Κωνσταντίνος για να λύσει τα προβλήματα διοίκησης της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας;

Πώς κρίνεις τα προσωνύμια που απέκτησε ο Κωνσταντίνος;

Πιστεύεις ότι σήμερα είναι απαραίτητο σε παγκόσμιο επίπεδο ένα διάταγμα για την ανεξιθρησκία; Ναι, όχι και γιατί;

Ρώμη ήταν η έδρα του αυτοκράτορα και η καρδιά του ρωμαϊκού κράτους. Ήταν χτισμένη πλάι στον Τίβερη ποταμό και στολισμένη με ναούς, ωραία κτίρια και έργα τέχνης. Στην περίοδο ακμής της αυτοκρατορίας ο πληθυσμός της, μαζί με τους δούλους και τους ξένους, πλησίαζε το ενάμισι εκατομμύριο. Οι περισσότεροι κάτοικοι διέμεναν σε πολυκατοικίες και οι πιο εύποροι σε μονοκατοικίες. Στον Παλατίνο λόφο ήταν χτισμένο και το παλάτι των αυτοκρατόρων.

Γνωρίζεις κάποια φράση στα λατινικά που να χρησιμοποιούμε ακόμη και σήμερα;

Για να δούμε τις φράσεις μαζί με τη σημασία τους στα ελληνικά:

1. Carpe Diem – «Άδραξε τη μέρα», δηλαδή ζήσε τη στιγμή χωρίς να σκέφτεσαι το αύριο.
2. Veni, vidi, vici – “Ήρθα, είδα, νίκησα”, δηλώνει γρήγορη και αποφασιστική νίκη.
3. Et cetera (etc.) – “Και τα λοιπά”, χρησιμοποιείται για να δηλώσει ότι η λίστα συνεχίζεται χωρίς να τα αναφέρει όλα.
4. In vino veritas – «Στο κρασί υπάρχει η αλήθεια», αναφέρεται στην ιδέα ότι όταν κάποιος πίνει, λέει την αλήθεια.
5. Alea iacta est – “Ο κύβος ερρίφθη”, σημαίνει ότι έχει ληφθεί μια απόφαση.
6. Cogito, ergo sum – «Σκέφτομαι, άρα υπάρχω», δηλώνει ότι η ικανότητα να σκεφτόμαστε είναι απόδειξη της υπάρξεώς μας.
7. De facto – «Στην πράξη», αναφέρεται σε κάτι που ισχύει στην πραγματικότητα, έστω κι αν δεν είναι επίσημο αναγνωρισμένο.
8. Persona non grata – «Ανεπιθύμητο πρόσωπο», δηλώνει κάποιον που δεν είναι ευπρόσδεκτος σε έναν χώρο ή κύκλο.
9. Pro bono – «Για το κοινό καλό», αναφέρεται σε εργασία ή υπηρεσίες που παρέχονται δωρεάν, συνήθως για κοινωφελείς σκοπούς.
10. Status quo – “Η κατάσταση όπως είναι”, περιγράφει την υπάρχουσα κατάσταση πραγμάτων χωρίς αλλαγές.
11. Mea culpa – «Λάθος μου», έκφραση για την ανάληψη της ευθύνης ή για συγγνώμη.

Υπάρχουν πολλές γνωστές φράσεις που αποδίδονται σε σπουδές προσωπικότητες της Ρώμης και έχουν μείνει στην ιστορία. Ας δούμε μερικές από αυτές:

• «Alea iacta est» – «Ο κύβος ερρίφθη» (Ιούλιος Καίσαρας)
  Την είπε ο Ιούλιος Καίσαρας όταν πέρασε τον Ρουβίκωνα το 49 π.Χ., σηματοδοτώντας την έναρξη του εμφυλίου πολέμου. Σημαίνει ότι έχει ληφθεί μια μη αναστρέψιμη απόφαση.
• “Veni, vidi, vici” – “Ήρθα, είδα, νίκησα” (Ιούλιος Καίσαρας)
  Αυτή η φράση αποδίδεται επίσης στον Καίσαρα και εκφράζει μια γρήγορη και απόλυτη νίκη.
• «Divide et impera» – «Διαίρει και βασίλευε» (Φράση της ρωμαϊκής πολιτικής)
  Η τακτική του να διαιρέσει τους εχθρούς ή τους αντιπάλους σου για να διατηρήσεις τον έλεγχο.
• “Si vis pacem, para bellum” – “Αν θέλεις ειρήνη, προετοιμάσου για πόλεμο” (Φλάβιος Βεγέτιος Ρενάτος)
  Αυτή η φράση αποδίδεται στον Ρωμαίο συγγραφέα Βεγέτιο και υπογραμμίζει την ιδέα ότι η προετοιμασία για πόλεμο είναι για να διασφαλιστεί η ειρήνη.
• “Amor vincit omnia” – “Η αγάπη νικά τα πάντα” (Βιργίλιος)
  Ο μεγάλος Ρωμαίος ποιητής Βιργίλιος έγραψε αυτή τη φράση, η οποία εκφράζει την παντοδυναμία της αγάπης.
• «Fortes fortuna adiuvat» – «Η τύχη βοηθά τους τολμηρούς» (Πλίνιος ο Πρεσβύτερος)
  Αυτή η φράση ενθαρρύνει το θάρρος και την τόλμη, δείχνοντας ότι η τύχη συνήθως ευνοεί τους θαρραλέους.
• “Errare humanum est” – “Το να σφάλλεις είναι ανθρώπινο” (Σενέκας)
  Αυτή η φράση τονίζει ότι όλοι οι άνθρωποι κάνουν λάθη.

Οι πιο σημαντικές γιορτές της Αρχαίας Ρώμης ήταν οι εξής:

1. Saturnalia – Αφιερωμένη στον θεό Κρόνο (Saturnus), γιορταζόταν τον Δεκέμβριο και ήταν η πιο δημοφιλής γιορτή. Περιλάμβανε εναλλάξ δώρων και γιορτές με κοινωνικές ανατροπές, όπως δούλους να γίνουν αφέντες για μία μέρα.
2. Lupercalia – Γιορταζόταν στις 15 Φεβρουαρίου (Lupercus). Περιλάμβανε τελετές γονιμότητας, με τους Λουπέρκους να τρέχουν στους δρόμους, χτυπώντας τους περαστικούς για να τους ευλογήσουν.
3. Floralia – Γιορτή αφιερωμένη στη θεά των λουλουδιών, Φλώρα. Διοργανωνόταν από τις 28 Απριλίου έως την 1η Μαΐου, γιορτάζοντας την άνοιξη με λουλούδια, θεατρικές παραστάσεις και χορούς.
4. Vestalia – Μια από τις πιο σημαντικές γιορτές, αφιερωμένη στη θεά Εστία (Vesta), θεά του σπιτιού. Λάμβανε χώρα τον Ιούνιο και αφορούσε την ιερή φλόγα που κρατούσαν αναμμένη οι Εστιάδες Παρθένες.
5. Parentalia – Γιορτή των νεκρών προγόνων, που γινόταν τον Φεβρουάριο. Οι Ρωμαίοι τιμούσαν τους νεκρούς με επισκέψεις στους τάφους και τις προσφορές.

Αυτές οι γιορτές συνδύαζαν θρησκευτική λατρεία, κοινωνική αλληλεπίδραση ζωής και ψυχαγωγία, διαμορφώνοντας τον ρυθμό της Ρώμης.