Η Θεσσαλονίκη, από τα πρώτα βυζαντινά χρόνια, είναι η δεύτερη σημαντική πόλη της αυτοκρατορίας. Αναπτύσσει σπουδαία εμπορική, πνευματική και πολιτική κίνηση, την οποία διατηρεί ακόμη και στα χρόνια της παρακμής.
Ερωτήσεις Κατανόησης
Γιατί η Θεσσαλονίκη ήταν τόσο σημαντική πόλη για τη βυζαντινή αυτοκρατορία;
Ποια ήταν τα πλεονεκτήματα της πόλης αυτής και σε ποιους κινδύνους την έβαζαν αυτά τα πλεονεκτήματα;
Τι κατάφερε να πετύχει η Θεσσαλονίκη παρά τις δυσκολίες;
Τι έγινε στη Θεσσαλονίκη στα χρόνια της παρακμής της αυτοκρατορίας (13ος – 14ος αιώνας);
Τι ήταν το κίνημα των Ζηλωτών που αναπτύχθηκε στην πόλη;
Τι έκαναν οι δυνατοί και πού οδήγησε η σύγκρουσή τους με τους Ζηλωτές;
Μεγάλο μέρος του βυζαντινού πληθυσμού ζει στην ύπαιθρο σε όμορφα χωριά και κωμοπόλεις. Τα σπίτια τους είναι ανάλογα με την οικονομική τους κατάσταση. Οι πιο πολλοί είναι γεωργοί και βοσκοί. Αγαπούν τη ζωή και τον τόπο τους και χαίρονται με το κυνήγι και το ψάρεμα.
Στόχοι διδασκαλίας: Να γνωρίσουν οι μαθητές τον τρόπο ζωής, τις εκδηλώσεις, αλλά και τα προβλήματα των κατοίκων της υπαίθρου και να τα συσχετίσουν με τα ανάλογα σημερινά, να κατανοήσουν ότι πολλά στοιχεία της καθημερινής μας ζωής έχουν τις ρίζες τους στο Βυζάντιο και να διαπιστώσουν ότι οι κάτοικοι της βυζαντινής υπαίθρου είχαν ασχολίες και δραστηριότητες ίδιες ή παρόμοιες με των σημερινών χωρικών.
Ερωτήσεις Κατανόησης 1. Πού κατοικούσε μεγάλο μέρος των Βυζαντινών; 2. Πώς ήταν χτισμένα τα χωριά των Βυζαντινών; Υπάρχουν χωριά στην περιοχή μας με αυτά τα χαρακτηριστικά; 3. Πώς ήταν τα σπίτια των μικροκαλλιεργητών και πώς των «δυνατών»; 4. Τι υπήρχε στα κατώγια και στον περίβολο των σπιτιών; 5. Ποια ήταν τα βασικά προιόντα που είχαν όλοι οι κάτοικοι στα σπίτια τους; 6. Ποιος ήταν ο ρόλος των γυναικών; 7. Τι υπήρχε γύρω από τους οικισμούς και τα χωριά; 8. Ποιες ήταν οι κύριες ασχολίες των κατοίκων (επαγγέλματα);
Στα χρόνια των Ισαύρων αυτοκρατόρων έγιναν τολμηρές μεταρρυθμίσεις στη νομοθεσία και στη διοίκηση:
Χωρίστηκε η αυτοκρατορία σε θέματα.
Ψηφίστηκαν νόμοι για καλύτερες συνθήκες ζωής στους αγρότες.
Ανατέθηκε στους δικαστές η πιστή εφαρμογή των νόμων.
Όμως:
Δημιουργήθηκε το πρόβλημα της λατρείας των εικόνων.
Διχάστηκε ο λαός σε εικονομάχους και στους εικονολάτρες.
Καταστράφηκαν ανεκτίμητα έργα τέχνης.
Η εικονομαχία σκίασε το έργο και η δόξα των Ισαύρων.
Το πρόβλημα της εικονομαχίας λύθηκε οριστικά με την αναστήλωση των εικόνων.
Στα χρόνια διακυβέρνησης των Μακεδόνων:
Το κράτος αναδιοργανώθηκε και μεγάλωσε.
Ψηφίστηκαν φιλάνθρωποι και δίκαιοι νόμοι.
Άνθισαν ιδιαίτερα τα γράμματα και οι τέχνες.
Δημιουργήθηκαν και λειτούργησαν ανώτατες σχολές.
Διδάχτηκαν και διασώθηκαν πολλά αρχαία ελληνικά κείμενα.
Στα χρόνια διακυβέρνησης των Μακεδόνων αυτοκρατόρων ανθίζουν τα γράμματα και οι τέχνες. Οι Βυζαντινοί μελετούν, σώζουν και διδάσκουν τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς. Ο βυζαντινός πολιτισμός απλώνεται παντού.
Ερωτήσεις Κατανόησης
Ποιοι ήταν οι ιδρυτές του πανεπιστήμιου της Μαγναύρας και ποιοι δίδαξαν σ’ αυτό;
Πώς λειτουργούσε το πανεπιστήμιο και ποιο όφελος είχε το κράτος απ’ αυτό;
Ποια άλλη σχολή λειτουργούσε την ίδια περίοδο; Ποιο έργο έγινε εκεί και ποιοι πρωτοστατούσαν στο έργο που γίνονταν εκεί;
Ποιοι άλλοι βοήθησαν στην ανάπτυξη των γραμμάτων;
Πώς ωφέλησε την τέχνη η ανάπτυξη των γραμμάτων;
Για ποιο λόγο πιστεύεις ότι αναπτύχθηκαν οι τέχνες και τα γράμματα με τη λήξη της περιόδου της εικονομαχίας;
Ο όρος «χρυσή εποχή» σας θυμίζει κάτι ανάλογο από παλαιότερη εποχή; Αν ναι, ποιες ομοιότητες υπάρχουν;
Σύντομο ιστορικό της Μεγάλης του Γένους Σχολής,
προ της Αλώσεως
Η σημερινή Μεγάλη του Γένους Σχολή θεωρείται:
Ότι είναι η συνέχεια της Οικουμενικής Πατριαρχικής Σχολής που ίδρυσε ο Μέγας Κωνσταντίνος…
Ότι βελτίωσε τις συνθήκες διδαχής ο αυτοκράτορας Ηράκλειος…
Ότι επί αυτοκράτορα Σέργιου έτυχε νέου εκπαιδευτικού προγράμματος…
Ότι επί αυτοκράτορα Λέοντος του Ισαύρου ανεστάλη η δράση της…
Ότι επαναλειτούργησε με τη φροντίδα του αυτοκράτορα Λέοντος του Αρμενίου…
Ότι μεγαλούργησε επί αυτοκρατορίας της δυναστείας των Κομνηνών…
Ότι προήγαγε τα γράμματα επάξια επί αυτοκρατορίας των Παλαιολόγων…
Μερικοί αμφισβητούν ότι η Μεγάλη Σχολή προϋπήρξε της Αλώσεως και απετέλεσε συνέχεια ή ανασύσταση της Οικουμενικής Σχολής, τα θεωρούν αυτά ως απλές εικασίες. Οφείλουμε όμως να δεχθούμε ως ορθότερη τη γνώμη ακαδημαϊκών, καθηγητών και ερευνητών όπως του Π. Καρολίδη, Αλ. Διομήδη, Ιω. Β. Παπαδόπουλου, ειδικώς δε αυτών που ασχολήθηκαν και μελέτησαν το ιστορικό της Μεγάλης του Γένους Σχολής Μαν. Ιω. Γεδεών, Βασ. Α. Μυστακίδη και του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χρυσοστόμου Παπαδοπούλου, οι οποίοι υποστηρίζουν τη συνεχή λειτουργία της Σχολής κατά τη διάρκεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Σύντομο ιστορικό της Μεγάλης του Γένους Σχολής μετά την Άλωση
Μετά την Άλωση οι εξανδραποδισμοί κι οι εξισλαμισμοί κατέστησαν την επιβίωση του γένους των Ελλήνων προβληματική. Τα μόνα στηρίγματα ήταν η Ορθόδοξη πίστη και η Ελληνική παιδεία. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Πατριάρχης Γεννάδιος, επωφελούμενος των προνομίων που παραχώρησε ο πορθητής σουλτάνος Μωάμεθ Β΄ επανίδρυσε το 1454 την Πατριαρχικήν Ακαδημίαν, η οποία λειτουργούσε και πριν την Άλωση. Πρώτος διδάσκαλος και σχολάρχης της Πατριαρχικής Σχολής υπήρξε ο Ματθαίος Καμαριώτης από τη Θεσσαλονίκη, μαθητής του Γενναδίου, αλλά και πνευματική προσωπικότητα η οποία καλύπτει σχεδόν όλο τον 15ο αιώνα.
Μετά τον θρυλικό γέροντα Ματθαίο Καμαριώτη, διευθύνουν και διδάσκουν στη Σχολή επιφανείς λόγιοι, όπως οι Ζυγομαλάδες, ο Θεόφιλος Κορυδαλλεύς, ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, ο Ευγένιος Βούλγαρης, ο Δωρόθεος Πρώιος, ο Κωνσταντίνος Κούμας, ο Φιλόθεος Βρυένιος, ο Γρηγόριος Παλαμάς και άλλοι.
Στις αρχές του 19ου αιώνα υπό την αιγίδα της Σχολής έγινε σπουδαία λεξικογραφική εργασία, η γνωστή Κιβωτός της Ελληνικής Γλώσσης, στη σύνταξη της οποίας προΐσταται ο πολύς Νικόλαος Λογάδης πλαισιωμένος από καθηγητές και μαθητές της Σχολής.
H Μεγάλη του Γένους Σχολή στην Κωνσταντινούπολη, το αρχαιότερο ελληνικό σχολείο που βρίσκεται ακόμη σε λειτουργία!
Η Μεγάλη του Γένους Σχολή, που δεσπόζει στον πέμπτο λόφο της Πόλης, αποτελούσε ανέκαθεν σημαντικό τουριστικό αξιοθέατο. Αυτό που γίνεται βέβαια τα τελευταία χρόνια είναι άνευ προηγουμένου. Η Μεγάλη του Γένους Σχολή είναι αυτοδιοίκητο ίδρυμα που διοικείται από εκλεγμένους ομογενείς. Στηρίζεται από τη μικρή του ακίνητη περιουσία, αλλά και τις δωρεές ιδιωτών.
«Μας χτυπούν συνέχεια την πόρτα!», λέει ο Δημήτρης Ζώτος, σχολάρχης στην Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή. «Η περιοχή έχει αναβαθμιστεί, έχουν αγοράσει σπίτια καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο, τα έχουν ανακαινίσει, έχουν ανοίξει γκαλερί, καφέ, εστιατόρια. Το Σαββατοκύριακο δεν μπορείς να περπατήσεις από τον κόσμο».Πέρα από τους διαβάτες, η Μεγάλη του Γένους Σχολή προσελκύει το ενδιαφέρον πολλών επιστημόνων και ακαδημαϊκών που επισκέπτονται την Κωνσταντινούπολη, οι οποίοι δεν παραλείπουν μια στάση στο Φανάρι. Μπορεί να μην είναι τόσο γνωστό στο ευρύ κοινό στην Ελλάδα, αλλά το σχολείο διαθέτει θαυμαστό επιστημονικό εξοπλισμό, ενώ τους θησαυρούς που κρύβονται στη βιβλιοθήκη του θα ζήλευαν εκπαιδευτικά ιδρύματα απ’ όλο τον κόσμο.
Φέτος το ίδρυμα κλείνει 570 χρόνια ζωής. Είναι το αρχαιότερο ελληνικό σχολείο που βρίσκεται ακόμη σε λειτουργία. Σ’ αυτό το κτίριο, ένα αριστούργημα του εκλεκτικισμού, η σχολή μετακόμισε το 1882. «Εκείνη την εποχή είχε πάνω από 700 μαθητές, παιδιά όχι μόνο από την Κωνσταντινούπολη, αλλά και όλη τη Μικρά Ασία, ακόμη και από τη Βόρεια Ελλάδα», λέει ο κ. Ζώτος. Σήμερα, στο σχολείο που λειτουργεί ως γυμνάσιο και λύκειο, φοιτούν 32 μαθητές, παιδιά της ομογένειας της Πόλης, που παρακολουθούν το πρόγραμμα του τουρκικού υπουργείου Παιδείας, αλλά στα ελληνικά. «Για να μπουν στο πανεπιστήμιο θα δώσουν εξετάσεις στα τουρκικά, αλλά δεν συναντούν ιδιαίτερες δυσκολίες. Πηγαίνουν φροντιστήριο, τους βοηθάμε κι εμείς».
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.ΕντάξειΔιαβάστε περισσότεραΜη αποδοχή