Στις αρχές του 6ου αιώνα, η αυτοκρατορία αντιμετωπίζει προβλήματα. Γότθοι και Βάνδαλοι απειλούν τα δυτικά σύνορά της. Ο Ιουστινιανός κάνει μεταρρυθμίσεις στη διοίκηση και τη νομοθεσία για να αντιμετωπίσει τα εσωτερικά προβλήματα.
Στις αρχές του 6ου αιώνα, η Βυζαντινή Αυτοκρατορία αντιμετώπιζε μεγάλα προβλήματα, όπως εξωτερικές απειλές, θρησκευτικές διαμάχες, διαφθορά και οικονομικές δυσκολίες. Ο Ιουστινιανός, με τη βοήθεια της γυναίκας του, Θεοδώρας, και ικανών συνεργατών, προχώρησε σε σημαντικές αλλαγές.
Στη Διοίκηση:
– Όρισε υπεύθυνους (Λογοθέτες) για κάθε τομέα.
– Προστάτευσε τους φτωχούς από χρέη.
– Πολέμησε την ειδωλολατρία. Στη Νομοθεσία:
– Ένωσε τους παλιούς νόμους σε έναν Κώδικα (Ιουστινιάνειος Κώδικας).
– Δημιούργησε νέους νόμους (Νεαρές), γραμμένους στα ελληνικά, ώστε να είναι κατανοητοί από όλους.
Οι φτωχοί ευχαριστήθηκαν από τις αλλαγές, ενώ οι πλούσιοι δυσαρεστήθηκαν. Οι μεταρρυθμίσεις βοήθησαν την αυτοκρατορία να φτιάξει δρόμους, φρούρια και έναν ισχυρό στρατό από Βυζαντινούς. Επιπλέον, το νόμισμα της αυτοκρατορίας έγινε παγκόσμια γνωστό.
Ερωτήσεις:
1. Ποια κατάσταση βρήκε ο Ιουστινιανός στην αυτοκρατορία;
2. Ποιες πρωτοβουλίες πήρε ο Ιουστινιανός για να λύσει τα προβλήματα της αυτοκρατορίας;
3. Ποιες ήταν οι αλλαγές στη διοίκηση;
4. Ποιες ήταν οι αλλαγές στη Νομοθεσία;
5. Πώς αντιμετωπίστηκαν οι μεταρρυθμίσεις από τον λαό;
6. Πώς αξιοποιήθηκαν οι μεταρρυθμίσεις του Ιουστινιανού;
• Η Κωνσταντινούπολη, γνωστή και ως «Επτάλοφη» λόγω των επτά λόφων της, ήταν μια πόλη γεμάτη ζωή και χτισμένη κοντά στη θάλασσα.
• Οι Βυζαντινοί συναντιούνταν στις πλατείες και τις αγορές, όπως η Αγορά του Κωνσταντίνου. Γύρω από αυτές τις αγορές υπήρχαν καταστήματα, ενώ σε υπαίθριες αγορές στις γειτονιές, παραγωγοί πουλούσαν φθηνότερα προϊόντα.
• Η επίβλεψη των αγορών ήταν ευθύνη του Έπαρχου, που φρόντιζε για την ποιότητα και την τιμή των προϊόντων, ιδιαίτερα για τα βασικά αγαθά.
Ερωτήσεις Κατανόησης
Πού ήταν χτισμένη η Κωνσταντινούπολη και ποια ονομασία της δόθηκε λόγω της θέσης αυτής;
Ποιος ήταν ο χώρος συνάντησης και επικοινωνίας των Βυζαντινών;
Ποιος ήταν ο μεγαλύτερος δρόμος που διέσχιζε την Πόλη και πώς ήταν αυτός;
Πώς λειτουργούσαν οι υπαίθριες αγορές;
Τι ήταν ο Έπαρχος και ποιες ήταν οι αρμοδιότητες του;
Τι γνωρίζεις για τις γιορτές των Βυζαντινών; Γιατί είναι απαραίτητες οι γιορτές στη ζωή των ανθρώπων;
Οι «Δήμοι» στο Βυζάντιο αποτελούν κατάλοιπο των δημοκρατικών θεσμών. Αρχικά λειτουργούσαν ως λαϊκές ομάδες οι οποίες, στη συνέχεια, μετεξελίχθηκαν σε αθλητικά σωματεία τα οποία είχαν επιφορτιστεί με την οργάνωση των ιππικών αγώνων.
Με την πάροδο του χρόνου, αυτά τα σωματεία απέκτησαν υπολογίσιμη πολιτική ισχύ. Από μαρτυρίες τις οποίες έχουμε η δραστηριότητά τους λάμβανε χώρα σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, τόσο στον ελλαδικό χώρο (Ρόδος, Γόρτυνα, Νέα Αγχίαλος κ.ά) όσο και στη Μικρά Ασία (Μίλητος, Έφεσος Κύζικος, Πριήνη, Στρατονίκεια κ.ά), την Ανατολή (Αντιόχεια, Ιερουσαλήμ, Καισάρεια Παλαιστίνης, Έμεσα κ.ά) και την Αίγυπτο (Αλεξάνδρεια, Οξύρυγχος, Αντινόη κ.ά).
Οι Δήμοι διακρίνονταν από τον χρωματισμό που είχαν τα εμβλήματά τους. Έτσι είχαμε τους Πράσινους, τους Λευκούς, τους Βένετους και τους Ρούσιους. Δηλαδή τέσσερις ξεχωριστούς Δήμους. Επισήμως δεν είχαν κάποια πολιτική εξουσία. Από τον 5ο αιώνα οι αρχηγοί τους διορίζονταν από τον αυτοκράτορα.
Από αυτούς τους τέσσερις Δήμους οι Βένετοι και οι Πράσινοι ήταν οι πιο ισχυρές ομάδες στις πόλεις της Ανατολής και διαδραμάτισαν ισχυρό πολιτικό ρόλο από τότε που ανέβηκε στο θρόνο ο Θεοδόσιος ο Β’ το 408 μ.Χ. έως την άνοδο στο θρόνο του Ηρακλείου το 610 μ.Χ.
Οι Βένετοι εκπροσωπούσαν την παλαιά αριστοκρατία των γαιοκτημόνων και εκείνοι που τους ακολουθούσαν ήταν δημόσιοι υπάλληλοι, ανακτορικοί υπάλληλοι, εκκλησιαστικοί υπάλληλοι και μέλη αρχοντικών οικογενειών. Το κύριο ενοποιητικό στοιχείο τους ήταν η προσκόλλησή τους στην Ορθοδοξία και η πιστή τήρηση των αποφάσεων των οικουμενικών συνόδων.
Οι Πράσινοι, από την άλλη, εξέφραζαν τα ανώτερα αστικά στρώματα, όπως των μεγαλεμπόρων, των βιοτεχνών, επίσης τους αυλικούς και όσους προσέφεραν οικονομικές υπηρεσίες. Απολάμβαναν της υποστηρίξεως των εργατών, των τεχνιτών και των μικροπραματευτάδων. Βασικό χαρακτηριστικό τους ήταν οι δεσμοί με την Ανατολή.
Σπίτι:
Μελετώ το μάθημα 11 σελ. 36-37 και το παράθεμα 3 (Οι γιορτές)
Το παλάτι είναι ο τόπος διαμονής του αυτοκράτορα, αλλά και το κέντρο διοίκησης της αυτοκρατορίας. Ο ιππόδρομος είναι ο χώρος έκφρασης και ψυχαγωγίας του λαού. Τα σωματεία των Δήμων οργανώνουν τους αγώνες που γίνονται εκεί.
Β10. Ερωτήσεις Κατανόησης
Πώς ήταν το ιερό παλάτι της Κωνσταντινούπολης και ποιοι κατοικούσαν σε αυτό;
Πώς συνδέονταν μεταξύ τους όλα αυτά τα κτίσματα;
Ποια ήταν η φυσική συνέχεια του παλατιού και πώς λειτουργούσε;
Τι ήταν ο Ιππόδρομος και πώς ήταν κατασκευασμένος;
Πότε γίνονταν οι ιπποδρομίες και για ποιο λόγο;
Τι γινόταν κατά τη διάρκεια των ιπποδρομιών;
Τι ήταν οι Δήμοι και τι γνωρίζεις για αυτούς;
Ποιοι ήταν οι γνωστότεροι Δήμοι και ποια προβλήματα δημιουργούνταν από τη λειτουργία τους;
Κωνσταντινούπολη – Το Μεγάλο Παλάτι και η Αγία Σοφία
Διαδραστικός χάρτης της περιοχής του Μεγάλου Παλατιού και της Αγίας Σοφίας της Κωνσταντινούπολης. Στόχοι του μαθησιακού αντικειμένου είναι η εξερεύνηση του τοπογραφικού σχεδίου της πόλης, η μελέτη του σχετικού ιστορικού υλικού και ο εμπλουτισμός των γνώσεων των μαθητών για τα σημαντικότερα μνημεία της πόλης κατά τη βυζαντινή περίοδο. Το μαθησιακό αντικείμενο δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές προβάλουν και να μελετήσουν στοιχεία για την οχύρωση, τις πύλες, τις συνοικίες, τα παλάτια, τα κτίσματα, τα θρησκευτικά ιδρύματα, τα διδασκαλεία και τους χώρους ψυχαγωγίας της Βασιλεύουσας από τον 4ο έως και τον 15ο αιώνα.
Διαδραστική παρουσίαση ιστορικού υλικού, συλλογή εικόνων και δραστηριότητα εξερεύνησης κάτοψης, με θέμα τον Ιππόδρομο της Κωνσταντινούπολης κατά τη βυζαντινή περίοδο. Στόχος του μαθησιακού αντικειμένου είναι ο εμπλουτισμός των γνώσεων των μαθητών. Το μαθησιακό αντικείμενο περιλαμβάνει κειμενικές πληροφορίες, αποσπάσματα πρωτογενών ιστοριογραφικών πηγών και πλούσιο εποπτικό υλικό, με θέμα την ιστορία του Ιπποδρόμου, την αρχιτεκτονική του μορφή, τη διακόσμησή του, τη χρήση του, τη σημασία του και τις επιμέρους λειτουργίες του.
Ο Θεοδόσιος χωρίζει ξανά την αυτοκρατορία σε Ανατολική και Δυτική. Η Ανατολική (Βυζαντινή) οργανώνεται και προοδεύει. Οι Γότθοι κατακτούν τη Δυτική. Οι Βάνδαλοι περνούν στην Αφρική και κυριεύουν την Καρχηδόνα.
Η αυτοκρατορία χωρίζεται:
Η βυζαντινή αυτοκρατορία παρέμεινε ενωμένη ως τον 4ο αιώνα μ.Χ.
Οι μετακινούμενοι λαοί όμως, οι Ούννοι, οι Γότθοι και οι Βάνδαλοι παραβιάζουν τα βόρεια σύνορα και απειλούν την αυτοκρατορία.
Ο Θεοδόσιος μοιράζει την αυτοκρατορία στους δύο γιους του για να διοικείται καλύτερα. Ο Αρκάδιος πήρε το Ανατολικό τμήμα και ο Ονώριος το Δυτικό.
Το Ανατολικό τμήμα:
Ο Αρκάδιος και ο γιος του Θεοδόσιος Β’ αντιμετώπισαν τον κίνδυνο
α) πολεμικά:
οχύρωσαν με διπλό τείχος την Πόλη.
έβαλαν πλωτές φρουρές στο Δούναβη.
β) διπλωματικά:
έκλεισαν πολυδάπανες συνθήκες ειρήνης με τους γείτονες που τους απειλούσαν.
Οι κάτοικοι στο Ανατολικό τμήμα ένιωθαν ασφαλείς γιατί παρόλο που ανήκαν σε διαφορετικά έθνη αποδέχονταν το ρωμαϊκό νόμο, τη χριστιανική θρησκεία και την ελληνική γλώσσα.
Το Δυτικό τμήμα:
Οι Γότθοι κατάφεραν να κυριεύσουν τη Ρώμη και να τη λεηλατήσουν παίρνοντας μεγάλο μέρος των θησαυρών της.
Οι Ούννοι απειλούσαν τα σύνορα του Δυτικού ρωμαϊκού κράτους.
Ο Ρωμαίος στρατηγός Αέτιος όμως αφού συμμάχησε με τους Γότθους, νίκησε τους Ούννους στα Καταλαυνικά Πεδία.
Τα επόμενα χρόνια:
το Δυτικό ρωμαϊκό κράτος ήταν αδύναμο οικονομικά και στρατιωτικά για να αντιμετωπίσει τους εχθρούς του.
Οι Βάνδαλοι πέρασαν το Ρήνο και μέσα από τη Γαλλία και την Ισπανία έφτασαν στο Γιβραλτάρ. Από κει πέρασαν στην Καρχηδόνα που την έκανα πρωτεύουσά τους.
Οι Γότθοι κατέκτησαν τις δυτικές επαρχίες της Γαλλίας, της Ισπανίας και της Ιταλίας και δημιούργησαν το «γοτθικό βασίλειο της Ιταλίας» με πρωτεύουσα τη Ραβέννα.
Β9. Ερωτήσεις Κατανόησης
Για ποιο λόγο και πώς χώρισε την αυτοκρατορία ο Θεοδόσιος λίγο πριν πεθάνει;
Πώς οργάνωσαν το ανατολικό κράτος ο Αρκάδιος και ο γιος του Θεοδόσιος Β’;
Ποια ήταν τα κοινά στοιχεία που ένωναν τους κάτοικους του ανατολικού κράτους;
Πώς εξελίχθηκε η απειλή των Γότθων για το δυτικό κράτος;
Πώς αντιμετωπίστηκε η απειλή των Ούνων για το δυτικό κράτος;
6.Γιατί το δυτικό κράτος δεν μπόρεσε να αντιμετωπίσει τις γοτθικές φυλές;
– Πώς ο Χριστιανισμός εξαπλώθηκε στα χρόνια του Κωνσταντίνου και των διαδόχων του.
– Γιατί και πώς ο αυτοκράτορας Ιουλιανός προσπάθησε να επαναφέρει τη θρησκεία του δωδεκάθεου.
– Πώς έγινε επίσημη θρησκεία του κράτους ο Χριστιανισμός και ποια μέτρα πήρε γι΄ αυτό ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος.
ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ
Ο Κων/νος, με το διάταγμα των Μεδιολάνων, στήριξε το χριστιανισμό.
Άλλες ενέργειές του που βοήθησαν την εξάπλωση του χριστιανισμού: α) η προτίμηση σε χριστιανούς για τις δημόσιες θέσεις και το στρατό, β) συγκάλεσε την Οικουμενική Σύνοδο το 325 μ.Χ. στη Νίκαια και γ) βαφτίστηκε χριστιανός.
Το χριστιανισμό βοήθησε και ο διάδοχός και γιος του Κωνστάντιος.
Ο Ιουλιανός άλλαξε την πολιτική αυτή.
Είχε σπουδάσει φιλοσοφία στην Αθήνα και θαύμαζε τον αρχαίο πολιτισμό και την αρχαία θρησκεία(Δωδεκάθεο).
Στη σύντομη θητεία του προσπάθησε να επαναφέρει το Δωδεκάθεο, χωρίς να το πετύχει. Σκοτώθηκε πολεμώντας τους Πέρσες.
Η πολιτική προκάλεσε διαμάχες στο κράτος.
Ο Θεοδόσιος, ο νέος αυτοκράτορας, κήρυξε το χριστιανισμό επίσημη θρησκεία του κράτους.
Έκλεισε τους αρχαίους ναούς και απαγόρεψε τη λατρεία τους.
Κατάργησε τους Ολυμπιακούς Αγώνες, τα Ελευσίνια μυστήρια και το μαντείο των Δελφών, διότι σχετίζονταν με την αρχαία θρησκεία.
Αδιαφόρησε για την καταστροφή αρχαίων ναών και έργων τέχνης από φανατικούς χριστιανούς.
Οι χριστιανοί ονόμασαν το Θεοδόσιο «Μέγα» και τον Ιουλιανό «Παραβάτη» ή «Αποστάτη».
Ο χριστιανισμός τελικά επικράτησε χάρη στους Πατέρες της Εκκλησίας και στο έργο τους.
Σπουδαιότεροι αυτών ήταν: Μέγας Βασίλειος, Ιωάννης ο Χρυσόστομος και Γρηγόριος Ναζιανζηνός, οι Τρεις Ιεράρχες, που συνδύασαν την αρχαία παιδεία με τη χριστιανική διδασκαλία.
Β8. Ερωτήσεις Κατανόησης
Ποιες πράξεις του Κωνσταντίνου βοήθησαν στην καθολική εξάπλωση του Χριστιανισμού;
Πότε και από ποιον διακόπηκε η πολιτική αυτή;
Τι σπουδές έκανε ο Ιουλιανός;
Τι προσπάθησε να επαναφέρει και πώς ο Ιουλιανός;
Γιατί δεν είχαν αποτέλεσμα τα μέτρα αυτά;
Ποιος διαδέχτηκε τον Ιουλιανό και τι έκανε;
Πώς ονόμασαν τον Ιουλιανό και τον Θεοδόσιο οι χριστιανοί και γιατί;
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.ΕντάξειΔιαβάστε περισσότεραΜη αποδοχή
