Το θέατρο για παιδιά δεν αποτελεί απλώς έναν τρόπο να περάσουν τα παιδιά ευχάριστα τον ελεύθερο χρόνο τους…Είναι μια συνάντηση με την τέχνη, τη φαντασία και, τελικά, με τον ίδιο τον άνθρωπο. Υπάρχει κάτι μαγικό στη στιγμή που ένα παιδί ανακαλύπτει ότι ένας ηθοποιός μπορεί να γίνει βασιλιάς, ταξιδευτής, τέρας ή ένα πλάσμα που δεν υπάρχει πουθενά αλλού παρά μόνο στη φαντασία μας. Μπροστά στα μάτια του, οι ηθοποιοί μεταμορφώνονται, δανείζονται ξένες ταυτότητες, αφηγούνται ιστορίες και δημιουργούν κόσμους που υπάρχουν μόνο χάρη στη θεατρική σύμβαση. Τα παιδιά ανακαλύπτουν ότι κάποιος μπορεί να υποδύεται έναν διαφορετικό άνθρωπο, να εκφράζει τα συναισθήματά του και να μας κάνει να τα νιώσουμε κι εμείς. Αυτό το παιχνίδι ανάμεσα στο πραγματικό και το φανταστικό είναι ίσως ένα από τα πρώτα μεγάλα μαθήματα του θεάτρου. Έτσι, καλλιεργούνται η φαντασία, η συναισθηματική νοημοσύνη και η ικανότητα να βλέπουμε τον κόσμο μέσα από διαφορετικές οπτικές.
Ακόμη και η ίδια η επίσκεψη στο θέατρο αποτελεί μια πολύτιμη εμπειρία κοινωνικής μάθησης. Πώς, όμως, μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να την απολαύσουν ουσιαστικά;

Πριν από την παράσταση:

• Αφήστε τη φαντασία τους να προηγηθεί!

Μιλήστε για την ιστορία που πρόκειται να παρακολουθήσετε, χωρίς να αποκαλύψετε όλη την εξέλιξή της. Ρωτήστε τα παιδιά πώς φαντάζονται τους ήρωες, τι σκηνικά θα μπορούσαν να υπάρχουν ή με ποιον τρόπο θα παρουσιαζόταν μια συγκεκριμένη περιπέτεια. Έτσι, η παράσταση ξεκινά να ζωντανεύει μέσα τους πριν ακόμη ανοίξει η αυλαία.

• Δείξτε τους όσα συμβαίνουν πίσω από τη σκηνή!

Φτάστε λίγο νωρίτερα και εξηγήστε τους ότι, όσο οι θεατές παίρνουν τις θέσεις τους, οι ηθοποιοί προετοιμάζονται για να μπουν στους ρόλους τους. Μιλήστε τους για τις πρόβες, την προθέρμανση, τη συγκέντρωση, αλλά και για όλους εκείνους που εργάζονται για να δημιουργηθεί μια παράσταση, όπως τον σκηνοθέτη, τον σκηνογράφο, τον ενδυματολόγο, τον φωτιστή και τον ηχολήπτη. Θα καταλάβουν ότι το θέατρο είναι αποτέλεσμα συλλογικής δημιουργίας.

• Μιλήστε για τον σεβασμό προς τη ζωντανή τέχνη!

Εξηγήστε στα παιδιά ότι στο θέατρο η δράση εκτυλίσσεται μπροστά μας, σε ζωντανό χρόνο, χωρίς διακοπές και επαναλήψεις. Δεν υπάρχει κουμπί παύσης, ούτε δεύτερη ευκαιρία για τον ηθοποιό να επαναλάβει τη στιγμή. Η προσοχή και ο σεβασμός μας αποτελούν μέρος αυτής της ζωντανής συνάντησης. Γι’ αυτό είναι προτιμότερο να αποφεύγουμε το φαγητό και την πρόκληση θορύβου κατά τη διάρκειά της. Οι ήχοι και οι κινήσεις μέσα στην αίθουσα μπορεί να αποσπάσουν την προσοχή τόσο των ηθοποιών όσο και των υπόλοιπων θεατών.

• Γίνετε κι εσείς μέρος της εμπειρίας!

Μην αντιμετωπίζετε την παράσταση ως μια δραστηριότητα που συνοδεύει απλώς τα παιδιά. Αφεθείτε στην ιστορία, συγκινηθείτε, γελάστε, αναρωτηθείτε. Η δική σας συμμετοχή δείχνει στα παιδιά ότι η τέχνη δεν αφορά μόνο εκείνους που την παράγουν, αλλά και εκείνους που είναι πρόθυμοι να τη συναντήσουν με ανοιχτό μυαλό και καρδιά.

Μετά την παράσταση:

• Κρατήστε ζωντανό τον διάλογο!

Μην περιοριστείτε στην ερώτηση «Σου άρεσε;». Προσπαθήστε να ανοίξετε μια συζήτηση που θα τα βοηθήσει να επεξεργαστούν όσα είδαν:
«Ποιος ήρωας σε έκανε να νιώσεις κάτι έντονο;», «Υπήρξε κάποια στιγμή που σε εξέπληξε;», «Αν μπορούσες να αλλάξεις το τέλος, τι θα επέλεγες;», «Τι νομίζεις ότι ήθελε να μας πει αυτή η ιστορία;» Δεν υπάρχουν απαραίτητα σωστές και λάθος απαντήσεις. Σημασία έχει να μάθουν να παρατηρούν, να εκφράζονται, να επιχειρηματολογούν και να διαμορφώνουν τη δική τους άποψη. Ας τους δώσουμε χώρο να διαφωνήσουν μαζί μας, να απορρίψουν έναν χαρακτήρα ή να υπερασπιστούν έναν άλλον.

• Αναζητήστε παραστάσεις που αντιμετωπίζουν τα παιδιά ως πραγματικούς θεατές.

Μην επιλέγετε αποκλειστικά με βάση τη δημοτικότητα ενός τίτλου, την τηλεοπτική του αναγνωρισιμότητα ή την εντυπωσιακή διαφημιστική και εμπορική του προβολή. Αναζητήστε παραστάσεις με καλλιτεχνική ποιότητα, ουσιαστική σκηνοθετική ματιά και σεβασμό στη νοημοσύνη και την ευαισθησία των παιδιών. Τα εφέ και τα εντυπωσιακά σκηνικά μπορεί να τραβήξουν την προσοχή τους, αλλά δεν αρκούν από μόνα τους για να δημιουργήσουν μια αξέχαστη θεατρική εμπειρία.

Και κάτι ακόμη, ίσως το σημαντικότερο…Το πιο πολύτιμο δώρο του θεάτρου είναι ο συμβολισμός του… Ένα κομμάτι ύφασμα μπορεί να γίνει θάλασσα. Μια καρέκλα μπορεί να μετατραπεί σε πλοίο. Μια κίνηση μπορεί να μιλήσει για την απώλεια, μια σιωπή να πει περισσότερα από έναν ολόκληρο μονόλογο. Το παιδί ανακαλύπτει ότι δεν χρειάζεται να έχει τα πάντα μπροστά του για να δημιουργήσει έναν ολόκληρο κόσμο. Χρειάζεται φαντασία, ελευθερία και την ευκαιρία να δοκιμάσει. Το θέατρο δεν χρειάζεται να αναπαριστά τα πάντα με ρεαλιστικό τρόπο για να μας πείσει. Αυτή ακριβώς είναι η μαγεία του θεατρικού συμβολισμού… η δυνατότητα να δημιουργούμε κόσμους με ελάχιστα μέσα και απεριόριστη φαντασία.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία, τα παιδιά μαθαίνουν να παρακολουθούν μια ιστορία, αλλά παράλληλα να την ερμηνεύουν, να αναζητούν τα κρυμμένα της νοήματα και να ανακαλύπτουν νέους τρόπους να κατανοούν την πραγματικότητα.  Έτσι το θέατρο προσφέρει στα παιδιά νέους τρόπους να σκέφτονται, να αισθάνονται και να δημιουργούν.

Το “τραγικό” αποτελεί μία από τις πιο βαθιές και διαχρονικές έννοιες του θεάτρου. Από την αρχαία ελληνική τραγωδία έως το σύγχρονο θέατρο, το τραγικό δεν ταυτίζεται απλώς με τη δυστυχία, τον θάνατο ή την καταστροφή, αλλά αντιθέτως αφορά κυρίως τη σύγκρουση του ανθρώπου με δυνάμεις που υπερβαίνουν την ατομική του βούληση..την κοινωνική τάξη, την εξουσία, τις αξίες, τις σχέσεις με τους άλλους, αλλά και τις εσωτερικές του αντιφάσεις.

Στην αρχαία τραγωδία, ο ήρωας βρίσκεται συχνά αντιμέτωπος με ένα δίλημμα όπου καμία επιλογή δεν είναι πραγματικά ανώδυνη. Η τραγικότητα γεννιέται ακριβώς μέσα από αυτή τη σύγκρουση. Ο άνθρωπος επιθυμεί να καθορίσει τη ζωή του, όμως ταυτόχρονα περιορίζεται από την οικογένεια, την πόλη, τους θεσμούς, τους άγραφους νόμους και τις αντιλήψεις της εποχής του. Υπό αυτή την έννοια, το τραγικό έχει εξαρχής μια βαθιά κοινωνική διάσταση.

Η κοινωνιολογική προσέγγιση του θεάτρου μας επιτρέπει να δούμε τον τραγικό ήρωα όχι ως ένα απομονωμένο άτομο, αλλά ως πρόσωπο ενταγμένο σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικό σύστημα. Οι συγκρούσεις του συχνά αποκαλύπτουν τις αντιθέσεις μιας ολόκληρης κοινωνίας, ανάμεσα στο άτομο και την εξουσία, στην προσωπική επιθυμία και τους κοινωνικούς κανόνες, στην ελευθερία και τον έλεγχο, στο «εγώ» και στο «εμείς». Έτσι, το θέατρο αναπαριστά την κοινωνία αλλά ταυτόχρονα μπορεί να την εξετάζει, να την αμφισβητεί και να φέρνει στην επιφάνεια τις αθέατες σχέσεις δύναμης που τη διαμορφώνουν.

Παράλληλα, το τραγικό έχει ισχυρή ψυχολογική διάσταση. Ο θεατής αναγνωρίζει στον θεατρικό ήρωα φόβους, επιθυμίες, ενοχές, απώλειες και εσωτερικές συγκρούσεις που μπορεί να υπάρχουν και στη δική του εμπειρία. Η τραγωδία λειτουργεί έτσι ως ένας χώρος αναγνώρισης και επεξεργασίας δύσκολων στη διαχείριση συναισθημάτων. Η αριστοτελική έννοια της «κάθαρσης» έχει ακριβώς αυτή τη σημασία… η θεατρική εμπειρία κινητοποιεί έντονα συναισθήματα και οδηγεί τον θεατή σε μια βαθύτερη συναισθηματική και γνωστική επεξεργασία τους.

Το τραγικό, επομένως, βρίσκεται στο σημείο όπου συναντώνται το προσωπικό και το συλλογικό. Η ψυχολογία φωτίζει τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου, η κοινωνιολογία τις δυνάμεις και τους κανόνες που τον περιβάλλουν, ενώ το θέατρο δημιουργεί τον χώρο όπου αυτές οι διαστάσεις μπορούν να συγκρουστούν μπροστά στα μάτια μας.

Για το λόγο αυτό το τραγικό παραμένει διαχρονικό, καθώς θέτει στον άνθρωπο το δύσκολο ερώτημα του κατά πόσο μπορεί να παραμείνει τελικά ελεύθερος, όταν οι προσωπικές του επιλογές διαμορφώνονται από την κοινωνία, τους άλλους και τις ίδιες του τις εσωτερικές συγκρούσεις.

ΩΡΙΑΙΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Τμήμα: Α-Δ

Τίτλος:   «Η τελεία»

Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές:  Θεατρική Αγωγή, Γλώσσα, Φιλαναγνωσία, Κινησιολογία, Μουσική, Εικαστικά

Προσδοκώμενα Μαθησιακά αποτελέσματα: Το σενάριο βασίστηκε στο ομώνυμο  παραμύθι του Peter Raynolds και δίνει μια ολοκληρωμένη πρόταση για το πως μπορούμε να μιλήσουμε στα παιδιά για

• Την εμπιστοσύνη στον εαυτό και τις ικανότητές μας
• Την αυτοπεποίθηση
• Την καλλιέργεια δεξιοτήτων, φαντασίας και δημιουργικότητας
• Την αγάπη για την τέχνη

Συγκεκριμένα στόχος των δραστηριοτήτων του εκπαιδευτικού σεναρίου είναι να απαντηθούν τα ακόλουθα ερωτήματα:

• Πως μπορώ να πιστέψω στον εαυτό μου;
• Πως μπορώ να γίνω δημιουργικός;
• Τι καθορίζει την σχέση μου με τον εαυτό μου;
• Πως καλλιεργώ τις δεξιότητές μου και τα ενδιαφέροντα μου;

Όλοι αυτοί οι ευρύτεροι θεματικοί και διδακτικοί στόχοι που αποτελούν ζητήματα που απασχολούν τα παιδιά σε κάθε εποχή και κοινωνία, επεξεργάζονται στο σενάριο αυτό μέσω θεατρικών τεχνικών και εισάγουν τα παιδιά στην έννοια του αυτοσχεδιασμού, της παντομίμας, της αφήγησης, του ΔσΡ (Δασκάλου σε ρόλο), της δραματοποίησης, της ανίχνευσης σκέψης, του Role Playing (παιχνίδι ρόλων), της ιδεοθύελλας κλπ. Το συγκεκριμένο σενάριο έχει ως κύριους στόχους, αφενός να έρθουν σε επαφή οι συμμετέχοντες με ένα λογοτεχνικό κείμενο της παγκόσμιας παιδικής δραματουργίας και αφετέρου να αναπτύξουν μια πιο κριτική ματιά πάνω σε κοινωνικά θέματα όπως η φιλία, η αγάπη για τον συνάνθρωπο, οι ανθρώπινες σχέσεις, η γονεϊκή αγάπη και η διαφορετικότητα. Παράλληλα οι δραστηριότητες, οι θεατρικές τεχνικές και οι ασκήσεις-δραστηριότητες που επιλέχτηκαν συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στο να μπορέσουν τα παιδιά να επεξεργαστούν θέματα της καθημερινότητας, να επινοήσουν λύσεις σε δύσκολες καταστάσεις, να ενεργοποιήσουν τη φαντασία και τη δημιουργικότητα τους, να επικοινωνήσουν και να συνεργαστούν, καθώς και να διερευνήσουν ιδέες, αξίες, συναισθήματα και συμπεριφορές. Επίσης οι μαθητές αναμένεται να έρθουν σε επαφή με τις κλασικές αξίες της φιλίας και του ανθρωπισμού μέσα από τη διαμόρφωση ενός κατάλληλου δραματικού περιβάλλοντος, να αποκτήσουν αισθητικές, κοινωνικές και εκφραστικές δεξιότητες, ενσυναίσθηση και κοινωνική υπευθυνότητα.  Τέλος, τα παιδιά θα έχουν την ευκαιρία να λειτουργήσουν σε ένα μυθοπλαστικό περιβάλλον δημιουργώντας δραματικές σκηνές, αυτοσχεδιάζοντας και πλάθοντας ρόλους. Τόσο η θεματολογία όσο και τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα ανταποκρίνονται στο ηλικιακό επίπεδο και τα ενδιαφέροντα των παιδιών στα οποία απευθύνεται το σενάριο.

Διδακτική μέθοδος / Τεχνικές: Θεατρικό παιχνίδι, κλασική δραματοποίηση,διερευνητική δραματοποίηση, αυτοσχεδιασμός, παγωμένες εικόνες,  ΔσΡ, ρόλος στον τοίχο, ο διάδρομος της σκέψης, δράση που παγώνει, ψηφιακά εργαλεία

Προαπαιτούμενες γνώσεις:  Ως προαπαιτούμενες γνώσεις, θα πρέπει τα παιδιά μαζί με την εκπαιδευτικό Θεατρικής Αγωγής, να έχουν έρθει σε επαφή με το παραμύθι και να έχουν εντοπίσει κάποιους βασικούς άξονες. Επιπλέον θα αξιοποιηθεί η γενικότερη εμπειρία που έχουν αποκτήσει οι μαθητές μέσα από την επαφή τους με τη θεατρική αγωγή και το θεατρικό παιχνίδι.

Υλικοτεχνική υποδομή: Αίθουσα πολλαπλών εκδηλώσεων, Η/Υ, προτζέκτορας, cd player ή MP3 player, κόλλες Α4, μπογιές, μαρκαδόροι, μολύβια, χαρτί μέτρου, καρέκλες, υφάσματα.

Περιγραφή διδακτικής πορείας του μαθήματος:

Α’ ΦΑΣΗ – Δημιουργία ατμόσφαιρας της ομάδας:

Χρονική διάρκεια: 5 λεπτά

Στον κύκλο,  ο / η εκπαιδευτικός καλεί τα μέλη της ομάδας σε παιχνίδια επαφής, συγκέντρωσης και σωματικής έκφρασης προκειμένου να αισθανθούν οικειότητα και άνεση και να εξασκήσουν τις εκφραστικές τους δεξιότητες και την επικοινωνία τους. Ο/Η εκπαιδευτικός λέει στα παιδιά να απλωθούν στο χώρο και να περπατήσουν ελεύθερα στο χώρο με τη Μουσική. Έπειτα ανά διαστήματα σταματά τη μουσική και τους ζητά να μετατρέψουν το σώμα τους στα ακόλουθα σχήματα, είτε μόνος του ο καθένας είτε ομαδικά: κύκλος, γραμμή, τρίγωνο, τετράγωνο, πυραμίδα, κλπ.

Ο εμψυχωτής μετά τη δράση αυτή ρωτά τα παιδιά σε ποιες ποια σχήματα χρειάστηκε καλύτερα να συνεργαστούν με άλλους και ποια ήταν εύκολο να τα φτιάξουν και μόνοι τους.

Β’ ΦΑΣΗ – Γνωριμία με το αρχικό ερέθισμα:

Χρονική διάρκεια: 20 λεπτά

• Ο/Η εκπαιδευτικός ρωτά τα παιδιά αν τους αρέσει να ζωγραφίζουν και ποια η σχέση τους με τη ζωγραφική και την τέχνη γενικά. Έπειτα τους ανακοινώνει ότι θα δεχτούν μια επίσκεψη στην τάξη από ένα παιδί. Ο ΔσΡ του παιδιού (Λία) φορώντας κάποιο διακριτικό για την ηρωίδα κάθεται και εκθέτει στα παιδιά το πρόβλημά της, ότι δηλαδή δεν ξέρει να ζωγραφίζει, αλλά η δασκάλα των εικαστικών της ζητά να ζωγραφίσει. (5 λεπτά)
• Τα παιδιά απευθύνουν ερωτήσεις στην ηρωίδα, ώστε να μάθουν πληροφορίες για αυτή και να τη ρωτήσουν ό,τι θέλουν – Ανακριτική καρέκλα (5 λεπτά)
• Ρόλος στον τοίχο: Σε μεγάλο χαρτί του μέτρου υπάρχει το περίγραμμα της Λίας και τα παιδιά γράφουν πως μπορεί να αισθάνεται, βασιζόμενα στα στοιχεία που συνέλεξαν. (5 λεπτά)
• Ο/Η εκπαιδευτικός στη συνέχεια δίνει ένα λευκό χαρτί μπροστά στα παιδιά και τους λέει ότι η δασκάλα της Λίας βλέποντας το λευκό χαρτί της, είπε ότι βλέπει «…μια πολική αρκούδα σε χιονοθύελλα». Τους καλεί με μια ιδεοθύελλα να δώσουν τίτλο στο δικό τους λευκό χαρτί. (5 λεπτά)

Γ’ ΦΑΣΗ  – Δημιουργία δραματικού νέου περιβάλλοντος

Χρονική διάρκεια 10 λεπτά

• Ο/Η εκπαιδευτικός συνεχίζει την αφήγηση της ιστορίας «Η δασκάλα χαμογέλασε…η δική της τελεία» κι έπειτα ρωτά τα παιδιά γιατί επέμενε τόσο η δασκάλα ώστε να φτιάξει κάτι δικό της η Λία; Ιδεοθύελλα
• Ολοκληρώνεται η αφήγηση της ιστορίας ως το τέλος. Τα παιδιά απλώνονται στο χώρο και με Μουσική υπόκρουση αναπαριστούν τη Λία που ζωγραφίζει στον αέρα φανταστικά. Να δοθεί έμφαση στην κινησιολογία και τη συνεχόμενη ροή των κινήσεων του χεριού.
• Έπειτα ο/η εκπαιδευτικός απλώνει στο πάτωμα χαρτί του μέτρου και δίνει χρώματα, νερομπογιές και μαρκαδόρους στα παιδιά ώστε να φτιάξουν όπως η ηρωίδα το δικό τους έργο τέχνης αποτελούμενο από τελείες.

-Δημιουργία δράσης και στοχασμού / επαφή με την ιστορία και τον ρόλο

Χρονική διάρκεια: 5 λεπτά

Ο εκπαιδευτικός ζητά από τα παιδιά να συμπληρώσουν προφορικά ή με παντομίμα την ακόλουθη φράση «Αν ήμουν ζωγράφος….»

Δ’ ΦΑΣΗ – Αξιολόγηση:  Χρονική διάρκεια 5 λεπτά

Ο/Η εκπαιδευτικός απλώνει στο πάτωμα χάρτινους, χρωματιστούς κύκλους (σαν μεγάλες τελείες) και καλεί τα παιδιά να διαλέξουν ένα κύκλο το καθένα, εξηγώντας ελεύθερα γιατί διάλεξαν αυτό το χρώμα και τι συμβολίζει για αυτά.

ΩΡΙΑΙΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Τμήμα:  Γ και Δ

Τίτλος:   «Το αγόρι και η μηλιά»

Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές:  Θεατρική Αγωγή, Φιλαναγνωσία, Περιβαλλοντική Αγωγή, Κινησιολογία, Μουσική, Εικαστικά

Προσδοκώμενα Μαθησιακά αποτελέσματα:

Το σενάριο με τίτλο «Το αγόρι και η μηλιά» βασίστηκε στο παραμύθι του Σελ Σιλβερστάιν  «Το δέντρο που έδινε»  και δίνει μια ολοκληρωμένη πρόταση για το πως μπορούμε να μιλήσουμε στα παιδιά για:

• Την αξία της προσφοράς
• Τη φιλία και τις ανθρώπινες σχέσεις
• Το περιβάλλον και τη φύση

Συγκεκριμένα στόχος των δραστηριοτήτων του εκπαιδευτικού σεναρίου είναι να απαντηθούν τα ακόλουθα ερωτήματα:

-Ποια είναι η αξία της προσφοράς στον συνάνθρωπο

-Η σχέση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον

-Η σημασία της προστασίας του περιβάλλοντος

-Μέχρι που μπορεί να φτάσει η αγάπη μας για τους άλλους;

Όλοι αυτοί οι ευρύτεροι θεματικοί και διδακτικοί στόχοι που αποτελούν ζητήματα που απασχολούν τα παιδιά σε κάθε εποχή και κοινωνία, επεξεργάζονται στο σενάριο αυτό μέσω θεατρικών τεχνικών και εισάγουν τα παιδιά στην έννοια του αυτοσχεδιασμού, της αφήγησης, του ΔσΡ (Δασκάλου σε ρόλο), της δραματοποίησης, της ανίχνευσης σκέψης, του Role Playing (παιχνίδι ρόλων), της ιδεοθύελλας, της παντομίμας κλπ.

Το συγκεκριμένο σενάριο έχει ως κύριους στόχους, αφενός να έρθουν σε επαφή οι συμμετέχοντες με ένα κείμενο της παγκόσμιας λογοτεχνίας και αφετέρου να αναπτύξουν μια πιο κριτική ματιά πάνω σε κοινωνικά θέματα όπως η φιλία, η αγάπη για τον συνάνθρωπο, οι ανθρώπινες σχέσεις, η φύση, το περιβάλλον και η προστασία του. Παράλληλα οι δραστηριότητες, οι θεατρικές τεχνικές και οι ασκήσεις-δραστηριότητες που επιλέχτηκαν συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στο να μπορέσουν τα παιδιά να επεξεργαστούν θέματα της καθημερινότητας, να επινοήσουν λύσεις σε δύσκολες καταστάσεις, να ενεργοποιήσουν τη φαντασία και τη δημιουργικότητα τους, να επικοινωνήσουν και να συνεργαστούν, καθώς και να διερευνήσουν ιδέες, αξίες, συναισθήματα και συμπεριφορές. Επίσης οι μαθητές αναμένεται να έρθουν σε επαφή με τις κλασικές αξίες της φιλίας και του ανθρωπισμού μέσα από τη διαμόρφωση ενός κατάλληλου δραματικού περιβάλλοντος, να αποκτήσουν αισθητικές, κοινωνικές και εκφραστικές δεξιότητες, ενσυναίσθηση και κοινωνική υπευθυνότητα.  Τέλος, τα παιδιά θα έχουν την ευκαιρία να λειτουργήσουν σε ένα μυθοπλαστικό περιβάλλον δημιουργώντας δραματικές σκηνές, αυτοσχεδιάζοντας και πλάθοντας ρόλους. Τόσο η θεματολογία όσο και τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα ανταποκρίνονται στο ηλικιακό επίπεδο και τα ενδιαφέροντα των παιδιών στα οποία απευθύνεται το σενάριο.

Διδακτική μέθοδος: Θεατρικό παιχνίδι, διερευνητική δραματοποίηση, αυτοσχεδιασμός, κλασική δραματοποίηση, παγωμένες εικόνες, ρόλος στον τοίχο, ο διάδρομος της σκέψης, δράση που παγώνει, θέατρο φόρουμ ψηφιακά εργαλεία.

Προαπαιτούμενες γνώσεις:  Ως προαπαιτούμενες γνώσεις, θα πρέπει τα παιδιά μαζί με την εκπαιδευτικό Θεατρικής Αγωγής, να έχουν έρθει σε επαφή με το κείμενο και να έχουν εντοπίσει κάποιους βασικούς άξονες. Επιπλέον θα αξιοποιηθεί η γενικότερη εμπειρία που έχουν αποκτήσει οι μαθητές μέσα από την επαφή τους με τη θεατρική αγωγή και το θεατρικό παιχνίδι.

Υλικοτεχνική υποδομή: Αίθουσα πολλαπλών εκδηλώσεων, Η/Υ, προτζέκτορας, cd player ή MP3 player, κόλλες Α4, μπογιές, μαρκαδόροι, μολύβια, χαρτί μέτρου, καρέκλες, υφάσματα, στεφάνια.

Περιγραφή διδακτικής πορείας του μαθήματος:

Α’ ΦΑΣΗ – Δημιουργία ατμόσφαιρας της ομάδας:

Χρονική διάρκεια: 5 λεπτά

Στον κύκλο,  ο / η εκπαιδευτικός καλεί τα μέλη της ομάδας σε παιχνίδια χαλάρωσης, συγκέντρωσης και σωματικής έκφρασης προκειμένου να αισθανθούν οικειότητα και άνεση και να εξασκήσουν τις εκφραστικές τους δεξιότητες και την επικοινωνία τους. Ο/Η εκπαιδευτικός λέει στα παιδιά να απλωθούν στο χώρο και να δημιουργήσουν ένα κυκλικό σχήμα. Τους εξηγεί ότι θα παίξουν το θεατρικό παιχνίδι «είμαι το δέντρο» στο οποίο κάποιο μέλος της ομάδας παίρνει μια δυναμική ακίνητη πόζα και σταδιακά όλα τα υπόλοιπα μέλη έρχονται και συμπληρώνουν την εικόνα, με κωμική η δραματική φόρτιση, με ακίνητη ή κινούμενη εικόνα, με πύκνωση η αραίωση στο χώρο. Παρατηρούμε την έννοια της αλληλοσυμπλήρωσης, της φαντασίας και της σύνδεσης με το θέμα.

Β’ ΦΑΣΗ – Γνωριμία με το αρχικό ερέθισμα:

Χρονική διάρκεια: 10 λεπτά

Ο/Η εκπαιδευτικός καλεί την ομάδα να έρθει σε κυκλικό σχήμα και τους δείχνει ένα κομμάτι ξύλο / κλαδί χοντρό / κούτσουρο. Έπειτα ρωτάει την ομάδα αν γνωρίζουν τι είναι αυτό, από που προέρχεται και ποιες μπορεί να είναι οι χρήσεις του (τι μπορούμε να φτιάξουμε από ξύλο;). Οι απαντήσεις καταγράφονται σε χαρτόνι ή ηλεκτρονικό έγγραφο.

Στη συνέχεια ο/η εκπαιδευτικός λέει στους μαθητές/τριες πως θα ακούσουν την αφήγηση μιας ιστορίας για ένα δέντρο που αγάπησε πολύ ένα παιδί, ένα αγόρι.

ΑΦΗΓΗΣΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ («Μια φορά κι έναν καιρό…να ’σαι ευτυχισμένο).

Έπειτα ο/η εκπαιδευτικός χωρίζει τα παιδιά σε ομάδες και τους ζητά να αυτοσχεδιάσουν με παντομίμα ή παγωμένες εικόνες τρία σημεία της αφήγησης:

• Σκαρφαλώνουμε στη μηλιά και τρώμε ένα μήλο από τα κλαδιά της
• Αποκοιμόμαστε κάτω από τον ίσκιο της μηλιάς
• Φτιάχνουμε μια κούνια στα κλαδιά της και παίζουμε

Στην δημιουργία αυτών των αυτοσχεδιασμών προτείνεται η χρήση κατάλληλης μουσικής ή ηχητικών εφέ.

Στη συνέχεια ο/η εκπαιδευτικός λέει στα παιδιά ότι θα προσπαθήσουν για λίγο να μπουν μέσα στο μυαλό του αγοριού και της μηλιάς αντίστοιχα, για να δούνε τι σκέφτονται. Τα παιδιά σε δύο ομάδες και με δοσμένο χρόνο, καταγράφουν τις ιδέες τους μέσα στα αντίστοιχα συννεφάκια της σκέψης. (υλικό σε χαρτόνι)

Γ’ ΦΑΣΗ  – Δημιουργία δραματικού περιβάλλοντος

Χρονική διάρκεια 15 λεπτά

Ο/Η εκπαιδευτικός συνεχίζει την αφήγηση της ιστορίας ΑΦΗΓΗΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΜΕΡΟΥΣ («Δεν έχω πια χρόνο…ήταν ευτυχισμένη»). Στο σημείο που η μηλιά λέει στο αγόρι ότι δεν έχει πια να του δώσει κάτι άλλο, η ομάδα με ιδεοθύελλα λέει τις ιδέες της ως προς τα συναισθήματα του ήρωα εκείνη τη στιγμή. Οι ιδέες σημειώνονται από τον/την εκπαιδευτικό στο Ρόλο στον τοίχο / Χαρτί με τη φιγούρα του αγοριού.

Αφού ολοκληρωθεί η αφήγηση οι μαθητές σε συνεργασία μεταξύ τους και με τον/την εκπαιδευτικό καλούνται με απλά μέσα που θα βρουν στην αίθουσα (καρέκλες, πανί, βιβλία κλπ) να διαμορφώσουν έναν συμβολικό χώρο που να θυμίζει το δέντρο στον κήπο που πάει το αγόρι. Οι ίδιοι οι συμμετέχοντες συμπληρώνουν την εικόνα μπαίνοντας σε ρόλο προσώπων ή αντικειμένων.

-Δημιουργία δράσης και στοχασμού / επαφή με την ιστορία και τον ρόλο

Χρονική διάρκεια: 10 λεπτά

Ο ήρωας της ιστορίας μας βρίσκεται μέσα στη βάρκα που έχει φτιάξει από το δέντρο και ανοίγεται στη θάλασσα. Η ομάδα καλείται να αποδώσει με κινησιολογικό αυτοσχεδιασμό το αγόρι μέσα στη βάρκα, με ηχητική υπόκρουση (πχ ήχος θάλασσας)

Η βάρκα παράλληλα θα λειτουργήσει και σαν ανακριτική καρέκλα: οι μαθητές κάνουν ερωτήσεις στο αγόρι προκειμένου να καταλάβουν τι τον κάνει να ζητά συνεχώς κάτι από το δέντρο και να μην αισθάνεται ικανοποίηση;

Τέλος η ομάδα χωρισμένη σε δυο ή τρεις υποομάδες δημιουργεί έναν μικρό αυτοσχεδιαστικό διάλογο είτε αλλάζοντας το τέλος της ιστορίας, είτε επιλέγοντας μια σκηνή του έργου που τους άρεσε περισσότερο.

Δ’ ΦΑΣΗ – Αξιολόγηση / Αναστοχασμός: 

Χρονική διάρκεια 5 λεπτά

Η ομάδα συγκεντρώνεται σε έναν κύκλο και κάθεται χαλαρή. Ο/Η εκπαιδευτικός απλώνει μπροστά τους χρωματιστά χαρτόνια Α4. Κάθε μέλος της ομάδας ξεχωριστά θα πρέπει να διαλέξει ένα χρώμα που να αποδίδει το συναίσθημα του για όλη τη δράση αλλά και το κείμενο, αιτιολογώντας την επιλογή του. Με μια έκφραση προσώπου ή γενικότερα του σώματος η ομάδα αποτυπώνει τη γενικότερη συναισθηματική της κατάσταση ως προς τη δράση.

Φύλλα εργασίας  – παράρτημα (προαιρετικό):

1. Κείμενο Ιστορίας
2. ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ SWAY

https://sway.cloud.microsoft/clrH6HnTgeZ3zF1o?ref=Link

ΩΡΙΑΙΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Πρωτοβάθμια Εκπαιδευση

Τμήμα: Α-Δ

Τίτλος:   «Θα σ ’αγαπώ ό,τι κι αν γίνει»

Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές:  Θεατρική Αγωγή, Γλώσσα, Φιλαναγνωσία, Κινησιολογία, Μουσική, Εικαστικά

Προσδοκώμενα Μαθησιακά αποτελέσματα: Το σενάριο βασίστηκε στο ομώνυμο  παραμύθι της Debi Gliori και δίνει μια ολοκληρωμένη πρόταση για το πως μπορούμε να μιλήσουμε στα παιδιά για

• Την εμπιστοσύνη και την ενσυναίσθηση
• Την αγάπη / γονεϊκή αγάπη
• Τις ανθρώπινες σχέσεις
• Τη διαφορετικότητα

Συγκεκριμένα στόχος των δραστηριοτήτων του εκπαιδευτικού σεναρίου είναι να απαντηθούν τα ακόλουθα ερωτήματα:

• Ποια είναι η αξία της αγάπης του γονέα προς το παιδί
• Εμπιστοσύνη μεταξύ των μελών της οικογένειας
• Τι καθορίζει τις σχέσεις μας με τους άλλους;
• Λογική και συναίσθημα. Τι είναι πιο σημαντικό;
• Μέχρι που μπορεί να φτάσει η αγάπη μας για τους άλλους;

Όλοι αυτοί οι ευρύτεροι θεματικοί και διδακτικοί στόχοι που αποτελούν ζητήματα που απασχολούν τα παιδιά σε κάθε εποχή και κοινωνία, επεξεργάζονται στο σενάριο αυτό μέσω θεατρικών τεχνικών και εισάγουν τα παιδιά στην έννοια του αυτοσχεδιασμού, της αφήγησης, του ΔσΡ (Δασκάλου σε ρόλο), της δραματοποίησης, της ανίχνευσης σκέψης, του Role Playing (παιχνίδι ρόλων), της ιδεοθύελλας κλπ. Το συγκεκριμένο σενάριο έχει ως κύριους στόχους, αφενός να έρθουν σε επαφή οι συμμετέχοντες με ένα λογοτεχνικό κείμενο της παγκόσμιας παιδικής δραματουργίας και αφετέρου να αναπτύξουν μια πιο κριτική ματιά πάνω σε κοινωνικά θέματα όπως η φιλία, η αγάπη για τον συνάνθρωπο, οι ανθρώπινες σχέσεις, η γονεϊκή αγάπη και η διαφορετικότητα. Παράλληλα οι δραστηριότητες, οι θεατρικές τεχνικές και οι ασκήσεις-δραστηριότητες που επιλέχτηκαν συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στο να μπορέσουν τα παιδιά να επεξεργαστούν θέματα της καθημερινότητας, να επινοήσουν λύσεις σε δύσκολες καταστάσεις, να ενεργοποιήσουν τη φαντασία και τη δημιουργικότητα τους, να επικοινωνήσουν και να συνεργαστούν, καθώς και να διερευνήσουν ιδέες, αξίες, συναισθήματα και συμπεριφορές. Επίσης οι μαθητές αναμένεται να έρθουν σε επαφή με τις κλασικές αξίες της φιλίας και του ανθρωπισμού μέσα από τη διαμόρφωση ενός κατάλληλου δραματικού περιβάλλοντος, να αποκτήσουν αισθητικές, κοινωνικές και εκφραστικές δεξιότητες, ενσυναίσθηση και κοινωνική υπευθυνότητα.  Τέλος, τα παιδιά θα έχουν την ευκαιρία να λειτουργήσουν σε ένα μυθοπλαστικό περιβάλλον δημιουργώντας δραματικές σκηνές, αυτοσχεδιάζοντας και πλάθοντας ρόλους. Τόσο η θεματολογία όσο και τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα ανταποκρίνονται στο ηλικιακό επίπεδο και τα ενδιαφέροντα των παιδιών στα οποία απευθύνεται το σενάριο.

Διδακτική μέθοδος: Θεατρικό παιχνίδι, διερευνητική δραματοποίηση, αυτοσχεδιασμός, παγωμένες εικόνες, κλασική δραματοποίηση, ΔσΡ, ρόλος στον τοίχο, ο διάδρομος της σκέψης, δράση που παγώνει, ψηφιακά εργαλεία

Προαπαιτούμενες γνώσεις:  Ως προαπαιτούμενες γνώσεις, θα πρέπει τα παιδιά μαζί με την εκπαιδευτικό Θεατρικής Αγωγής, να έχουν έρθει σε επαφή με το παραμύθι και να έχουν εντοπίσει κάποιους βασικούς άξονες. Επιπλέον θα αξιοποιηθεί η γενικότερη εμπειρία που έχουν αποκτήσει οι μαθητές μέσα από την επαφή τους με τη θεατρική αγωγή και το θεατρικό παιχνίδι.

Υλικοτεχνική υποδομή: Αίθουσα πολλαπλών εκδηλώσεων, Η/Υ, προτζέκτορας, cd player ή MP3 player, κόλλες Α4, μπογιές, μαρκαδόροι, μολύβια, χαρτί μέτρου, καρέκλες, υφάσματα.

Περιγραφή διδακτικής πορείας του μαθήματος:  

Α’ ΦΑΣΗ – Δημιουργία ατμόσφαιρας της ομάδας:

Χρονική διάρκεια: 5 λεπτά

Στον κύκλο,  ο / η εκπαιδευτικός καλεί τα μέλη της ομάδας σε παιχνίδια επαφής, συγκέντρωσης και σωματικής έκφρασης προκειμένου να αισθανθούν οικειότητα και άνεση και να εξασκήσουν τις εκφραστικές τους δεξιότητες και την επικοινωνία τους. Ο/Η εκπαιδευτικός λέει στα παιδιά να απλωθούν στο χώρο και να περπατήσουν ελεύθερα στο χώρο με τη Μουσική. Έπειτα ανά διαστήματα σταματά τη μουσική και τους ζητά να δείξουν με έκφραση του προσώπου αλλά και του σώματος τους διάφορα συναισθήματα: λύπη, θυμός, απογοήτευση, αγάπη, χαρά, γκρίνια κλπ

Ο εμψυχωτής μετά τη δράση αυτή ρωτά τα παιδιά σε ποιες περιπτώσεις αισθάνονται κάποια από αυτά τα συναισθήματα και πως τα αντιμετωπίζουν, π.χ. κλαίω, μιλάω σε ένα φίλο ή τη μαμά κλπ.

Β’ ΦΑΣΗ – Γνωριμία με το αρχικό ερέθισμα:

Χρονική διάρκεια: 10 λεπτά

Ο ΔσΡ μαμάς διηγείται, για να εκκινήσει την ιστορία και να τραβήξει το ενδιαφέρον των παιδιών: «ο Μικρός είναι πολύ κακόκεφος…έχει κλειστεί μέσα στο δωμάτιο του και αναποδογυρίζει τα πάντα…Δεν ξέρω τι να κάνω…δεν ξέρω τι έχει πάθει»

• Ρόλος στον τοίχο: Σε μεγάλο χαρτί του μέτρου υπάρχει το περίγραμμα του Μικρού και τα παιδιά γράφουν πως μπορεί να αισθάνεται ή τι πιστεύουν ότι έχει πάθει.
• Τα παιδιά χωρίζονται σε μικρές ομάδες και με καθοδήγηση του εκπαιδευτικού, δημιουργούν με παντομίμα, χωρίς ήχο και λόγια, τη σκηνή του δωματίου. Ο εκπαιδευτικός ανά διαστήματα αγγίζει στον ώμο το παιδί που κάνει τον Μικρό, ζητώντας να του να μιλήσει εκείνη τη στιγμή.
• Σε ζεύγη τα παιδιά αυτοσχεδιάζουν έναν μικρό διάλογο ανάμεσα στη μαμά και τον Μικρό, όπου εκείνος φαίνεται να αντιδρά θυμωμένος, ενώ η μαμά προσπαθεί να τον πλησιάσει

Γ’ ΦΑΣΗ  – Δημιουργία δραματικού νέου περιβάλλοντος

Χρονική διάρκεια 15 λεπτά

• Ο/Η εκπαιδευτικός συνεχίζει την αφήγηση της ιστορίας, πάλι ως ΔσΡ μαμάς, λέγοντας ότι το μικρό της είπε ότι πιστεύει πως δεν τον αγαπούν…Εκείνη του απάντησε ότι θα τον αγαπά ό,τι κι αν γίνει! Ο εκπαιδευτικός τότε εκφράζει τις ανησυχίες του Μικρού: «Θα με αγαπάς ακόμη κι αν γινόμουν έντομο ή κροκόδειλος;»
• Σκηνές μεταμόρφωσης – Συλλογικός ρόλος: Τα παιδιά χωρίζονται με τη βοήθεια του εκπαιδευτικού σε μικρές ομάδες και δημιουργούν με ελεύθερο τρόπο, κινησιολογικά και ηχητικά κλπ τη μεταμόρφωση του παιδιού πρώτα σε έντομο και μετά σε κροκόδειλο.
• Ακολουθεί ερώτηση από τον εκπαιδευτικό ως προς το τι θεωρούν ότι μπορεί να σημαίνει αυτή η μεταμόρφωση του παιδιού σε έντομο ή κροκόδειλο; Έχει συμβεί κάτι ανάλογο σε αυτούς ποτέ;
• Ο εκπαιδευτικός συνεχίζει την αφήγηση («Χαλάει ποτέ η αγάπη; Ρώτησε ο μικρός»). Στο σημείο αυτό ρωτάει τα παιδιά να του απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα. Ιδεοθύελλα. Έπειτα τους διαβάζει την απάντηση της μαμάς.

Ο/Η εκπαιδευτικός ολοκληρώνει την ανάγνωση της ιστορίας. Ζητά από κάποια παιδιά να αναπαραστήσουν τη σκηνή αυτή της ιστορίας (μαμά και μικρός στο δωμάτιο κοιτούν τον ουρανό) και να τη δραματοποιήσουν, ενώ κάποια παιδιά μπαίνουν σε ρόλους αστεριών, κυρίων προσώπων ακόμη και αντικειμένων του δωματίου.

-Δημιουργία δράσης και στοχασμού / επαφή με την ιστορία και τον ρόλο

Χρονική διάρκεια: 10 λεπτά

Ο εκπαιδευτικός τονίζει στα παιδιά ότι η μαμά ζητά από τον Μικρό να κοιτά πάντα τα αστέρια για να του θυμίζουν την αγάπη της. Ζητά έπειτα από τα παιδιά να γράψουν σε χαρτί ή να πουν προφορικά με ποιο τρόπο εκείνα θυμούνται καθημερινά την αγάπη των δικών τους προσώπων, αλλά και με ποιο τρόπο δείχνουν εκείνα την αγάπη τους στους άλλους; (5 λεπτά)

Ο/Η εκπαιδευτικός τέλος προβάλλει στην τάξη διάφορες εικόνες μεταξύ οικογενειακών προσώπων άλλες με θετικές κι άλλες με αρνητικές καταστάσεις. Ακολουθεί σχολιασμός / συζήτηση με την ομάδα  και διαχωρισμός του τι είναι αγάπη και τι όχι.

Δ’ ΦΑΣΗ – Αξιολόγηση:  Χρονική διάρκεια 5 λεπτά

Ο/Η εκπαιδευτικός καλεί τα παιδιά να φτιάξουν μια ομαδική ζωγραφιά ή ένα ομαδικό ζωντανό γλυπτό που να αποτυπώνει κεντρικά σημεία της ιστορίας ή τη σκέψη τους για το Θα σε αγαπώ ό,τι κι αν γίνει.