Ψυγείο και Κλιματιστικό

Θα ήταν «ηλιθιότητα» η ανθρωπότητα να συνεχίσει να στοιχηματίζει στα ορυκτά καύσιμα, που τον «οδήγησαν στην καταστροφή», επέμεινε χθες Τετάρτη κατά τη διάρκεια συνέντευξης που παραχώρησε στο BBC ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, τονίζοντας πως αν ο κόσμος είχε επενδύσει αντ’ αυτών στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί.

«Είναι πασιφανές πως αν ο κόσμος, και ειδικά η Ευρώπη, είχε επενδύσει μαζικά στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αυτά τα τελευταία 20 χρόνια, δεν θα βρισκόμασταν αντιμέτωποι με την ενεργειακή κρίση που γνωρίζουμε σήμερα και οι τιμές του πετρελαίου και του αερίου δεν θα ήταν τόσο υψηλές», είπε ο Αντόνιο Γκουτέρες απαντώντας σε ερώτηση της βρετανικής δημόσιας ραδιοτηλεόρασης για τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις συνέπειες της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.

«Δεν επενδύσαμε επαρκώς στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τώρα πληρώνουμε το τίμημα», πρόσθεσε.

«Η μεγαλύτερη ηλιθιότητα θα ήταν να επενδύσουμε κι άλλο σε αυτό που μας οδήγησε σε τούτη την καταστροφή», έκρινε ο Γενικός Γραμματέας, που δεν έχει πάψει να υπογραμμίζει ότι τα ορυκτά καύσιμα διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην υπερθέρμανση του πλανήτη.

«Ας διδαχθούμε από το παρελθόν λοιπόν, οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι απόλυτα ζωτικές», επέμεινε κι επανέλαβε την έκκλησή του να φορολογηθούν τα υπερκέρδη του τομέα των ορυκτών καυσίμων.

Ενώ απομένουν λιγότερες από δύο εβδομάδες ως την έναρξη της συνόδου του ΟΗΕ για το κλίμα COP27 στην Αίγυπτο, ο κ. Γκουτέρες κάλεσε τα κράτη να κάνουν περισσότερα για να αποτραπεί η κλιματική αλλαγή, για να «αντιστραφεί η τάση».

Κατά τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις του ΟΗΕ, που δημοσιοποιήθηκαν χθες, οι δεσμεύσεις των χωρών που έχουν υπογράψει τη συμφωνία του Παρισιού απέχουν ακόμη «πολύ» από αυτές που θα έπρεπε να είναι για να υπάρχουν ελπίδες ότι θα επιτευχθούν οι στόχοι του αγώνα εναντίον της κλιματικής αλλαγής, πρωτίστως να μείνει κάτω από τους 2 ° Κελσίου η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή, ει δυνατόν στον 1,5 ° Κελσίου.

Ο περιορισμός της αύξησης της θερμοκρασίας της Γης στον 1,5 ° Κελσίου παραμένει «ακόμη εφικτός, αλλά βρισκόμαστε στο όριο του να χάσουμε αυτή τη δυνατότητα», προειδοποίησε ο ΓΓ του ΟΗΕ.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρετίζει τη συμφωνία που επιτεύχθηκε χθες το βράδυ από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο που διασφαλίζει ότι όλα τα νέα αυτοκίνητα και φορτηγά που ταξινομούνται στην Ευρώπη θα έχουν μηδενικές εκπομπές έως το 2035.

Ως ενδιάμεσο βήμα προς τις μηδενικές εκπομπές, τα νέα πρότυπα CO2 θα απαιτούν επίσης οι μέσες εκπομπές στα νέα αυτοκίνητα να μειωθούν κατά 55% έως το 2030 και στα νέα φορτηγά κατά 50% έως το 2030. Αυτή η συμφωνία σηματοδοτεί το πρώτο βήμα για την έγκριση των νομοθετικών προτάσεων «Fit for 55» που υποβλήθηκαν από την Επιτροπή τον Ιούλιο του 2021 και αποδεικνύεται πριν από την COP27 η εσωτερική εφαρμογή της ΕΕ των διεθνών δεσμεύσεών της για το κλίμα.

Ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, Φρανς Τίμερμανς, δήλωσε: «Η συμφωνία στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα στη βιομηχανία και στους καταναλωτές: η Ευρώπη αγκαλιάζει τη στροφή προς την κινητικότητα με μηδενικές εκπομπές. Οι ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες αποδεικνύουν ήδη ότι είναι έτοιμες να φτάσουν στο πιάτο, με τα αυξανόμενα και όλο και πιο προσιτά ηλεκτρικά αυτοκίνητα να έρχονται στην αγορά. Η ταχύτητα με την οποία συνέβη αυτή η αλλαγή τα τελευταία χρόνια είναι αξιοσημείωτη. Δεν είναι περίεργο ότι αυτό το αρχείο είναι το πρώτο σε ολόκληρο το πακέτο Fit for 55 όπου τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν καταλήξει σε μια τελική συμφωνία.»

Αυτό το σαφές μήνυμα προς τους κατασκευαστές και τους πολίτες θα επιταχύνει την παραγωγή και την πώληση οχημάτων χαμηλών και μηδενικών εκπομπών και θα θέσει τις οδικές μεταφορές σε σταθερή πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050. Αυτή η νέα νομοθεσία θα καταστήσει το σύστημα μεταφορών της ΕΕ πιο βιώσιμο, θα παρέχει καθαρότερο αέρα για τους Ευρωπαίους και σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα για την υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Δείχνει ξεκάθαρα τη δέσμευση της ΕΕ να επιτύχει τους κλιματικούς στόχους της και δείχνει ότι ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία δεν επιβραδύνει τη μετάβασή μας στην καθαρή ενέργεια, αλλά μάλλον επιταχύνει το έργο μας και μας κάνει να προοδεύσουμε γρηγορότερα για να γίνουμε η πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρος στον κόσμο έως το 2050.

Επόμενα βήματα

Η σημερινή προσωρινή συμφωνία απαιτεί πλέον επίσημη έγκριση από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Μόλις ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, η νέα νομοθεσία θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ένωσης και θα τεθεί σε ισχύ.

Ιστορικό

Η αναθεώρηση των προτύπων εκπομπών CO2 για αυτοκίνητα και φορτηγά είναι μία από τις προτάσεις «Fit for 55» που παρουσίασε η Επιτροπή τον Ιούλιο του 2021 για να καταστήσει τις πολιτικές της ΕΕ για το κλίμα, την ενέργεια, τη χρήση γης, τις μεταφορές και τη φορολογία κατάλληλες για τη μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990.

Η επίτευξη αυτών των μειώσεων εκπομπών την επόμενη δεκαετία είναι ζωτικής σημασίας για να γίνει η Ευρώπη η πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρος στον κόσμο έως το 2050 και να γίνει πραγματικότητα η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Τα νομοθετικά εργαλεία έχουν τεθεί για να επιτύχουν τους στόχους που έχουν συμφωνηθεί στο Ευρωπαϊκό Δίκαιο για το Κλίμα και να μεταμορφώσουν θεμελιωδώς την οικονομία και την κοινωνία μας για ένα δίκαιο, πράσινο και ευημερούν μέλλον.

Το “κλιματικό άγχος” (eco-anxiety) είναι ο φόβος για το τι θα συμβεί στο μέλλον λόγω της κλιματικής αλλαγής

Άγχος, κατάθλιψη και τραύμα αποτελούν τις κυριότερες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής στην ψυχική υγεία των ανθρώπων, όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο ψυχίατρος και ψυχοθεραπευτής, Σπύρος Καλημέρης. Με την κλιματική αλλαγή να τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα και τις επιπτώσεις της καθημερινά να είναι παραπάνω από ορατές, οι επιστήμονες κρούουν των κώδωνα του κινδύνου όχι μόνο για τα όσα επιφέρει στην σωματική υγεία αλλά και στην ψυχική υγεία των ανθρώπων.

Σύμφωνα με τον Σ. Καλημέρη, η κλιματική αλλαγή δημιουργεί συνθήκες απειλής με αποτέλεσμα αυτή η κατάσταση να προκαλεί στρες στους περισσότερους ανθρώπους.

«Είναι φυσιολογικό να στρεσαριστούμε μπροστά σε έναν κίνδυνο και είναι κι επιθυμητό γιατί θα κινητοποιηθούμε ώστε να αντιμετωπίσουμε τον κίνδυνο. Συχνά αυτό όμως ξεφεύγει από το επιθυμητό. Η αντίδραση στρες γίνεται πιο έντονη, με διάρκεια, και τελικά δυσκολευόμαστε να την διαχειριστούμε με αποτέλεσμα να μετατρέπεται σε πρόβλημα ψυχικής υγείας. Τρία είναι τα κεντρικά ζητήματα ψυχικής υγείας που μπορούν να δημιουργηθούν, άγχος, κατάθλιψη και τραύμα», σημειώνει στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Πρόσφατη έρευνα μάλιστα που σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από την Focus Bari / YouGov κατέδειξε ότι πάνω από 70% των ερωτηθέντων πιστεύει πως η κλιματική αλλαγή επηρεάζει σημαντικά την ψυχική υγεία και την ευημερία των ανθρώπων. Ταυτόχρονα, σύμφωνα με την έρευνα, περίπου το 70% αισθάνεται ψυχολογική δυσφορία με τα ακραία καιρικά φαινόμενα ενώ μεγάλο μέρος των ερωτηθέντων νιώθει ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής προσθέτουν περαιτέρω άγχος στην καθημερινή μας ζωή.

Ιδιαίτερη επιβάρυνση στην ψυχική τους υγεία έχουν όσοι έχουν βιώσει άμεσα τις επιπτώσεις των φυσικών καταστροφών και έχουν βρεθεί στο σημείο, όπου αυτές έχουν συμβεί.

«Όσοι έχουν βιώσει άμεσα τις συνέπειες μιας φυσικής καταστροφής, μιας πυρκαγιάς πχ, ή μιας πλημμύρας ή ενός σεισμού μπορεί να υποστούν, κυρίως οι πιο ευάλωτες ομάδες, μία έντονη αντίδραση στρες που να τους οδηγήσει σιγά σιγά σε τραύμα. Από την άλλη, κάποιοι μπορεί να εμφανίσουν κατάθλιψη, ειδικά μάλιστα αν έχουν βιώσει, οποιουδήποτε είδους απώλεια, ή αν έχουν αναγκαστεί να φύγουν από το μέρος όπου ζουν ή εργάζονται. Κάποιοι, ακόμη, μπορεί να μην το αντιμετωπίσουν σωστά καταφεύγοντας στη χρήση αλκοόλ ή ουσιών», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Σ. Καλημέρης.

Σύμφωνα με τον Σ. Καλημέρη αυτό που έχει παρατηρηθεί, κυρίως στο εξωτερικό, είναι το “κλιματικό άγχος” (eco-anxiety), που ουσιαστικά είναι ο φόβος για το τι θα συμβεί στο μέλλον λόγω της κλιματικής αλλαγής. « Έχει αναπτυχθεί ένα αίσθημα φόβου για το τι θα γίνει στο μέλλον, πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα κι αν θα μπορούμε να ζήσουμε στον πλανήτη ομαλά. Όλο αυτό δημιουργεί μια άλλη ανασφάλεια, μια ανησυχία, που στο εξωτερικό ονομάζεται ‘’eco-anxiety”», σημειώνει ο κ. Καλημέρης.

Παράλληλα στρεσογόνο παράγοντα μπορεί να αποτελέσουν ακόμα και οι αυξημένες θερμοκρασίες, ενώ οι σωματικές επιπτώσεις, όπως, θερμοπληξία, άσθμα, αλλεργίες, και γενικότερα αναπνευστικές παθήσεις μπορούν έμμεσα να προκαλέσουν επιβάρυνση στην ψυχική υγεία των ανθρώπων.

Για να μετριαστούν οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ψυχική υγεία, χρειάζονται, σύμφωνα με τον κ. Καλημέρη, δράσεις σε συλλογικό και ατομικό επίπεδο.

«Είναι καλό που πλέον έχει υπάρξει μια αυξημένη αναγνώριση του προβλήματος. Το επόμενο βήμα είναι να αναγνωριστεί η ψυχική επιβάρυνση που μπορεί να προκαλέσει η κλιματική αλλαγή. Να γίνει αποδεκτό από τον κόσμο ότι μπορεί να επηρεαστεί η ψυχική υγεία απ’ αυτό και να ζητηθεί βοήθεια αν χρειάζεται. Οι άνθρωποι δηλαδή που έχουν υποστεί τραύμα, έχουν αναπτύξει άγχος ή έχουν κατάθλιψη, καλό θα είναι, να στραφούν στους ειδικούς ώστε σιγά σιγά να λάβουν βοήθεια για να διαχειριστούν το πρόβλημα καλύτερα. Υπάρχει όμως και το συλλογικό επίπεδο που σχετίζεται με την κοινότητα. Μια κατάσταση κινδύνου κι απειλής κάνει τους ανθρώπους να έρχονται πιο κοντά και να ζητούν βοήθεια ο ένας από τον άλλον. Η αύξηση δηλαδή των κοινωνικών επαφών είναι κάτι που τους βοηθάει, καθώς είναι διαφορετικό κανείς να νιώθει μόνος του και διαφορετικό να νιώθει ότι είναι μέρος μιας ομάδας», υπογραμμίζει ο κ. Καλημέρης προσθέτοντας ότι ναι μεν οι κυβερνήσεις έχουν αναγνωρίσει το πρόβλημα, υπάρχει, ωστόσο πολύς δρόμος ακόμη. «Η επιστημονική κοινότητα έχει δώσει κάποια δεδομένα οπότε οι κυβερνήσεις θα πρέπει να αναβαθμίσουν το πρόβλημα και να κάνουν περισσότερα πράγματα», τονίζει.

Τέλος, αρκετά εκτεθειμένα είναι τα άτομα εκείνα που κατά τη διάρκεια φυσικών καταστροφών, χρειάζεται λόγω του επαγγέλματός τους να βρίσκονται στις περιοχές όπου συντελούνται. «Σίγουρα έχουν προσαρμοστεί στην επικινδυνότητα του επαγγέλματός τους και στις αυξημένες ανάγκες της εργασίας τους, αυτό όμως δεν σημαίνει, ότι δεν επηρεάζονται. Την ώρα της απειλής βρισκόμαστε σε μία κατάσταση μάχης οπότε αυτό μας κάνει εκείνη την ώρα να αντιδρούμε σωστά, καθώς κάνουμε ό,τι μπορούμε για να αποφύγουμε τον κίνδυνο. Μετά όμως μπορεί να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε διαφορετικά, να δημιουργείται άγχος ή σκέψεις για το τι θα μπορούσε να γίνει αν κάτι δεν είχε πάει καλά και στο τέλος να αισθανθούμε φόβο ακόμη και για τη ζωή μας», αναφέρει ο κ. Καλημέρης.

Πηγή: Α.Π.Ε Μ.Π.Ε

Περίπου το 25% των καταγεγραμμένων ετήσιων θανάτων παγκοσμίως οφείλονται στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης και τις συνθήκες διαβίωσης των κοινωνιών, αναφέρει έκθεση του ΠΟΥ

Περίπου το 25% των καταγεγραμμένων ετήσιων θανάτων παγκοσμίως οφείλονται στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης και τις συνθήκες διαβίωσης των κοινωνιών, αναφέρει έκθεση του ΠΟΥ, στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Περιβαλλοντικής Υγείας. Μη μεταδοτικά νοσήματα, όπως η ισχαιμική καρδιοπάθεια, τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα και οι νεοπλασίες συνιστούν τις κυριότερες παθήσεις που οφείλονται κατά κύριο λόγο στην έκθεση σε ανθυγιεινές περιβαλλοντικές συνθήκες. Οι τραυματισμοί, οι αναπνευστικές λοιμώξεις και τα εγκεφαλικά επεισόδια ανήκουν επίσης σε αυτή την κατηγορία, αν και σε μικρότερο ποσοστό.

Στην Ευρώπη, σύμφωνα με έκθεση του ΠΟΥ, οι περιβαλλοντικοί παράγοντες ευθύνονται για το 12-18% του συνολικού αριθμού των θανάτων στις 53 χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας του ΠΟΥ. Η βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος και οι μεταρρυθμίσεις σε βασικούς τομείς, όπως ο αέρας, τα ύδατα και ο θόρυβος, μπορεί να λειτουργήσει προληπτικά  στην αντιμετώπιση των προκαλούμενων παθήσεων και να ενισχύσει την ανθρώπινη υγεία, όπως αναφέρει ο ΕΟΔΥ. Η Παγκόσμια Ημέρα για την Περιβαλλοντική Υγεία επικεντρώνει φέτος στην «Ενδυνάμωση των συστημάτων Περιβαλλοντικής Υγείας για την υλοποίηση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης».

Το καθαρό περιβάλλον είναι απαραίτητο για την υγεία και την ευημερία του ανθρώπου. Περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, ο θόρυβος και οι επικίνδυνες χημικές ουσίες έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην υγεία. Επίσης, η υγεία του πληθυσμού επηρεάζεται αρνητικά από την κλιματική αλλαγή, καθώς εμφανίζονται ακραία καιρικά φαινόμενα -όπως κύματα καύσωνα και πλημμύρες- και γενικότερα κλιματικές αλλαγές που μπορούν να επιφέρουν μεταβολές στην εμφάνιση νοσημάτων.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει ευρύ φάσμα πολιτικών για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων στην υγεία, όπως η δέσμη μέτρων πολιτικής «Καθαρός αέρας» για την Ευρώπη, ο κανονισμός για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH), η στρατηγική για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή κλπ.

Η Ελλάδα εναρμονίζεται με την Ευρωπαϊκή Πολιτική για την «προστασία των πολιτών της Ένωσης από περιβαλλοντικές πιέσεις και κινδύνους για την υγεία και την ευημερία». Η παρακολούθηση και η εκτίμηση της υγείας του πληθυσμού και των περιβαλλοντικών παραμέτρων που την επηρεάζουν αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους του ΕΟΔΥ.

Όσο αυξάνονται οι μεταδοτικές ασθένειες, η επιστημονική κοινότητα προσπαθεί να αναπτύξει νέες διαγνωστικές μεθόδους, θεραπείες καθώς και εμβόλια.

Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τόσο την εμφάνιση νέων μεταδοτικών ασθενειών καθώς και το δυναμικό μετάδοσής τους, είναι το συμπέρασμα μελέτης που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Proceedings of the National Academy of Sciences με θέμα την επίπτωση της κλιματικής αλλαγής στην εμφάνιση πανδημιών.

Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Ροδάνθη Ελένη Συρίγου, Γιάννης Ντάνασης και Θάνος Δημόπουλος (Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν τα δεδομένα της μελέτης, σύμφωνα με την οποία, η πιθανότητα εμφάνισης μιας νέας πανδημίας παρόμοια με την Covid-19 θα τριπλασιαστεί τις επόμενες δεκαετίες.

Η πιθανότητα εμφάνισης μιας νέας πανδημίας θα αυξηθεί λόγω της κλιματικής αλλαγής αναφέρει ο William Pan, καθηγητής Παγκόσμιας Περιβαλλοντικής Υγείας στο πανεπιστήμιο του Duke. Δεδομένα των τελευταίων 400 ετών μελετήθηκαν για τον υπολογισμό της πιθανότητας εμφάνισης νέων επιδημιών υπολογίζοντας τους θανάτους, τη διάρκεια προηγούμενων επιδημιών και τα ποσοστά εμφάνισης νέων μεταδοτικών ασθενειών. Η συχνότητα εμφάνισης επιδημιών ποικίλλει ανά χρονική περίοδο αλλά η εμφάνιση μιας μεγάλης επιδημίας με προοπτική πανδημίας μπορεί να υπολογιστεί. Τα τελευταία δεδομένα δείχνουν ότι οι ασθένειες που περνούν από τα ζώα στους ανθρώπους (ζωονόσοι), είναι όλο και πιο συχνές λόγω των κλιματικών αλλαγών. Σε ασθένειες όπως και η COVID-19, τα ζώα αποτελούν τη δεξαμενή μεταδοτικών βακτηρίων και ιών όπως ο SARS-CoV-2, κάτι που σημαίνει ότι ο ιός ή το βακτήριο μπορεί να μεταλλαχθεί και να πολλαπλασιαστεί στον οργανισμό των ζώων και στη συνέχεια να μεταδοθεί είτε άμεσα μέσω της επαφής είτε έμμεσα διαμέσου του εδάφους, του νερού και των επιφανειών. Η κλιματική αλλαγή ενισχύει τη δυνατότητα των ιών να προσβάλουν τον ανθρώπινο οργανισμό πιο εύκολα.

Πέρα από την πανδημία COVID-19, ένα άλλο παράδειγμα είναι η επανεμφάνιση του ιού Έμπολα στην Αφρική τα τελευταία χρόνια συμπεριλαμβανομένου και του φετινού. Υπάρχουν στοιχεία ότι η καταστροφή των δασών στην Αφρική για την δημιουργία φοινικέλαιου και η μετανάστευση των νυχτερίδων που ζούσαν σε εκείνες τις περιοχές αύξησαν τη μεταδοτικότητα της Έμπολα. Οι μολυσματικές ζωονόσοι αποτελούν το 60% όλων των ασθενειών και το 75% των νέων αναδυόμενων ασθενειών με βάση τα δεδομένα των Κέντρων Ελέγχου Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC). Όλες οι πληθυσμιακές ομάδες υπάρχει πιθανότητα να νοσήσουν με πιο ευάλωτα τα παιδιά κάτω των 5 ετών, τους ενήλικες άνω των 65 ετών, τις εγκύους και του ανοσοκατεσταλμένους.

Όσο αυξάνονται οι μεταδοτικές ασθένειες, η επιστημονική κοινότητα προσπαθεί να αναπτύξει νέες διαγνωστικές μεθόδους, θεραπείες καθώς και εμβόλια. Δυστυχώς αυτό συμβαίνει αφού έχει γίνει μετάδοση της ασθένειας λόγω των ελάχιστων δεδομένων πριν την έναρξή τους. Για το λόγο αυτό, αναφέρουν οι επιστήμονες είναι απαραίτητη η επένδυση για την ανάπτυξη νέων συστημάτων παρακολούθησης για την πρόληψη ιικών μολύνσεων ειδικά στις υποανάπτυκτες περιοχές.

ΑΠΕ – ΜΠΕ

Ρεκόρ αερίων θερμοκηπίου και στάθμης της θάλασσας

Η μεγάλη απειλή, που μας περιμένει πάντοτε, δηλαδή και μετά το τέλος της πανδημίας, του πολέμου στην Ουκρανία και της ενεργειακής κρίσης, είναι η κλιματική κρίση.

Την Τρίτη, 530 επιστήμονες από 66 χώρες, παρουσίασαν το πρώτο μέρος της φετινής, 32ης Ετήσιας Έκθεσης για το κλίμα. Με στοιχεία του 2021, όλα ήταν χειρότερα από την προηγούμενη χρονιά και -το ακόμα χειρότερο- η επιδείνωση επιταχύνεται φέτος.

Στην Έκθεση αναφέρεται:

Οι συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου, τα παγκόσμια επίπεδα της θάλασσας και η θερμότητα των ωκεανών έφθασαν σε υψηλά επίπεδα ρεκόρ το 2021, σύμφωνα με την 32η ετήσια έκθεση State of the Climate.

Η διεθνής ετήσια ανασκόπηση του παγκόσμιου κλίματος, με επικεφαλής επιστήμονες από τα Εθνικά Κέντρα Περιβαλλοντικών Πληροφοριών του NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration των ΗΠΑ) και δημοσιεύεται από το Bulletin of the American Meteorological Society (AMS), βασίζεται στη συμμετοχή πάνω από 530 επιστημόνων σε περισσότερες από 60 χώρες.

Παρέχει την πιο ολοκληρωμένη ενημέρωση για τους κλιματικούς δείκτες της Γης, τα αξιοσημείωτα καιρικά φαινόμενα και άλλα δεδομένα που συλλέγονται από σταθμούς και όργανα περιβαλλοντικής παρακολούθησης που βρίσκονται στη γη, το νερό, τον πάγο και το διάστημα.

«Τα δεδομένα που παρουσιάζονται σε αυτήν την έκθεση είναι ξεκάθαρα – συνεχίζουμε να βλέπουμε πιο συναρπαστικά επιστημονικά στοιχεία ότι η κλιματική αλλαγή έχει παγκόσμιες επιπτώσεις και δεν δείχνει σημάδια επιβράδυνσης», δήλωσε ο επικεφαλής του NOAA Rick Spinrad, Ph.D. : «Με πολλές περιοχές να έχουν πληγεί από πλημμύρες που δεν είχαν προηγούμενο στα τελευταία 1000 χρόνια, με εξαιρετική ξηρασία και ιστορική ζέστη φέτος, δείχνει ότι η κλιματική κρίση δεν αποτελεί μελλοντική απειλή, αλλά κάτι που πρέπει να αντιμετωπίσουμε σήμερα καθώς εργαζόμαστε για να οικοδομήσουμε έναν κόσμο που να είναι ανθεκτικός στις ακραίες κλιματικές συνθήκες».

«Η κατάσταση του κλίματος του 2021 παρέχει την πιο πρόσφατη σύνθεση της επιστημονικής κατανόησης του κλιματικού συστήματος και του αντίκτυπου που έχουν οι άνθρωποι σε αυτό», δήλωσε ο Αναπληρωτής Εκτελεστικός Διευθυντής της AMS, Paul Higgins. «Αν το πάρουμε στα σοβαρά και το χρησιμοποιήσουμε με σύνεση, μπορεί να μας βοηθήσει να ευδοκιμήσουμε σε έναν πλανήτη που είναι όλο και πιο μικρός σε σύγκριση με τον αντίκτυπο των δραστηριοτήτων μας».

Αξιοσημείωτα ευρήματα από τη διεθνή έκθεση:

-Τα αέρια του θερμοκηπίου της Γης ήταν τα υψηλότερα που έχουν καταγραφεί. Οι κύριες συγκεντρώσεις ατμοσφαιρικών αερίων του θερμοκηπίου —διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο και οξείδιο του αζώτου— αυξήθηκαν εκ νέου σε νέα υψηλά ρεκόρ το 2021. Η παγκόσμια μέση ετήσια συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα ήταν 414,7 μέρη ανά εκατομμύριο (ppm). Αυτό ήταν 2,3 ppm μεγαλύτερο από τα ποσά του 2020 και ήταν το υψηλότερο που μετρήθηκε στα σύγχρονα αρχεία παρατήρησης καθώς και το υψηλότερο τουλάχιστον τα τελευταία εκατό χρόνια με βάση τα αρχεία. Η ετήσια μέση ατμοσφαιρική συγκέντρωση μεθανίου ήταν επίσης η υψηλότερη που έχει καταγραφεί και η ετήσια αύξηση 18 μερών ανά δισεκατομμύριο (ppb) ήταν η υψηλότερη από την έναρξη των μετρήσεων. Η ετήσια αύξηση του μεθανίου έχει επιταχυνθεί σημαντικά από το 2014. Η ετήσια αύξηση 1,3 ppb για το υποξείδιο του αζώτου ήταν η τρίτη υψηλότερη από το 2001, συμβάλλοντας σε μια παγκόσμια ετήσια μέση ατμοσφαιρική συγκέντρωση 334,3 ppb.

-Η τάση υπερθέρμανσης της γης συνεχίστηκε. Μια σειρά από επιστημονικές αναλύσεις δείχνουν ότι οι ετήσιες παγκόσμιες επιφανειακές θερμοκρασίες ήταν 0,21-0,28 βαθμούς C πάνω από τον μέσο όρο του 1991 – 2020. Αυτό τοποθετεί το 2021 μεταξύ των έξι θερμότερων ετών από τότε που ξεκίνησαν τα αρχεία στα μέσα έως τα τέλη του 1800. Τα τελευταία επτά χρόνια (2015–2021) ήταν τα επτά θερμότερα χρόνια που έχουν καταγραφεί και η μέση παγκόσμια θερμοκρασία επιφάνειας αυξήθηκε με μέσο ρυθμό 0,08 – 0,09 του βαθμού C, ανά δεκαετία από την έναρξη της τήρησης αρχείων και με ρυθμό υπερδιπλάσιο από το 1981 – 0,18 – 0,20 του βαθμού C, ανά δεκαετία από το 1981, σύμφωνα με μια σειρά επιστημονικών αναλύσεων.

-Η θερμότητα των ωκεανών και η παγκόσμια στάθμη της θάλασσας ήταν τα υψηλότερα που έχουν καταγραφεί. Ο ωκεανός δεσμεύει τη συντριπτική πλειοψηφία της περίσσειας ενέργειας που παγιδεύεται στο σύστημα της Γης από αέρια θερμοκηπίου και άλλους παράγοντες. Yπολογίζεται σε περισσότερο από 90% τον τελευταίο μισό αιώνα. Η παγκόσμια περιεκτικότητα σε θερμότητα των ωκεανών, μετρημένη από την επιφάνεια του ωκεανού σε βάθος 2.000 μέτρων, συνέχισε να αυξάνεται και έφτασε σε νέα υψηλά ρεκόρ το 2021. Για 10η συνεχή χρονιά, η παγκόσμια μέση στάθμη της θάλασσας αυξήθηκε σε νέο υψηλό ρεκόρ και ήταν περίπου 97,0 mm υψηλότερα από τον μέσο όρο του 1993 — το έτος που σηματοδοτεί την έναρξη των δορυφορικών μετρήσεων.

-Η Αρκτική ήταν πιο δροσερή συνολικά, αλλά σημειώθηκαν κάποια ρεκόρ. Η Αρκτική είχε την πιο δροσερή της χρονιά από το 2013, αλλά το 2021 ήταν η 13η θερμότερη χρονιά σε ρεκόρ 122 ετών. Φαινόμενα ακραίας ζέστης σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Κατά τη διάρκεια ενός τεράστιου κύματος καύσωνα στη δυτική Βόρεια Αμερική, μια θερμοκρασία 39,9 βαθμών C καταγράφηκε στις 30 Ιουνίου στο Fort Smith, Northwest Territories, Καναδά. Αυτή ήταν η υψηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί ποτέ πάνω από τις 60 μοίρες Βόρειου γεωγραφικού πλάτους. Ενα μεγάλο λιώσιμο στο στρώμα πάγου της Γροιλανδίας στις 14 Αυγούστου 2021, συνέπεσε με την πρώτη παρατηρούμενη βροχόπτωση στα 33 χρόνια στο Summit Station. Ενώ η ελάχιστη έκταση του θαλάσσιου πάγου της Αρκτικής ήταν η 12η μικρότερη έκταση σε 43 χρόνια,, η ποσότητα πάγου που επιβιώνει από μία ή περισσότερες καλοκαιρινές περιόδους τήξης – που παρέμεινε στην Αρκτική ήταν η δεύτερη χαμηλότερη που έχει καταγραφεί. Αυτό υποδηλώνει τη διαρκή μετάβαση της Αρκτικής σε ένα νεότερο, λεπτότερο κάλυμμα πάγου, το οποίο είναι πιο πιθανό να λιώσει στο μέλλον.

-Η δραστηριότητα του τροπικού κυκλώνα ήταν πολύ πάνω από το μέσο όρο. Υπήρχαν 97 ονομασμένες τροπικές καταιγίδες κατά τη διάρκεια της περιόδου καταιγίδων του Βορείου και του Νοτίου Ημισφαιρίου πέρυσι, πολύ πάνω από τον μέσο όρο 1991-2020 που ήταν 87. Επτά τροπικοί κυκλώνες έφτασαν την ένταση της Κατηγορίας 5 στην κλίμακα Saffir-Simpson. Ο τυφώνας Ida ήταν η πιο επικίνδυνη καταιγίδα στον Ατλαντικό. Με ζημιά 75 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ο Ida ήταν η πιο δαπανηρή καταστροφή στις ΗΠΑ του 2021 και ο πέμπτος πιο ακριβός τυφώνας που έχει καταγραφεί από το 1980. Ο Super Typhoon Rai ήταν ο τρίτος ακριβότερος τυφώνας στην ιστορία των Φιλιππίνων προκαλώντας περίπου 1 δισεκατομμύριο δολάρια σε ζημιές και περισσότερους από 400 θανάτους.

 

Το έτος 1540 ήταν το θερμότερο της Κεντρικής Ευρώπης τα τελευταία 1000 χρόνια. Μια άνευ προηγουμένου ξηρασία διάρκειας έντεκα μηνών είχε ως συνέπεια ένα εκατομμύριο θανάτους και τεράστιες καταστροφές σύμφωνα με Ελβετούς κλιματολόγους. Το φετινό καλοκαίρι παρουσιάζει χαρακτηριστικά που το θυμίζουν, υποστηρίζει μάλιστα ένας εξ αυτών, ο καθηγητής του πανεπιστημίου της Βέρνης Κρίστιαν Πφίστερ.

«Το 1540 η ζέστη και η ξηρασία διήρκεσαν από τον Φεβρουάριο έως το τέλος του έτους. Επί έντεκα μήνες δεν έβρεξε σχεδόν καθόλου σε εκτεταμένες περιοχές της Κεντρικής Ευρώπης. Ολόκληρο το καλοκαίρι δεν καταγράφηκε ούτε μια βροχόπτωση. Τον Ιούλιο, με θερμοκρασίες πάνω από 40°C, κάηκαν τα δάση από τη Γαλλία μέχρι την Πολωνία. Πυκνός καπνός απλώθηκε πάνω από την ευρωπαϊκή ήπειρο και σκέπαζε το φως του ήλιου. Περισσότερες κοινότητες, από οποιαδήποτε άλλη εποχή της περασμένης χιλιετίας, καταστράφηκαν από τις φλόγες σε καιρό ειρήνης. Τα μικρά ποτάμια ξεράθηκαν εντελώς και τα μεγαλύτερα μετατράπηκαν σε ρυάκια. Ήδη, από τον Μάιο το νερό τελείωνε, τα πηγάδια και οι πηγές στέρεψαν. Λόγω της ξηρασίας οι άνθρωποι αναζητούσαν απελπισμένα πόσιμο νερό. Εκτιμάται ότι ένα εκατομμύριο άνθρωποι πέθαναν, οι περισσότεροι από δυσεντερία. Πολλά κατοικίδια ζώα πέθαναν από την πείνα, τη δίψα και τη ζέστη. Τα βοοειδή αναγκαστικά σφαγιάζονταν. Οι ποτάμιες μεταφορές σταμάτησαν. Οι άνθρωποι λιμοκτονούσαν. Αλεύρι δεν υπήρχε γιατί οι περισσότεροι μύλοι έπαψαν να λειτουργούν. Αυτό σημαίνει ότι υπήρξε ενεργειακή κατάρρευση». Έτσι έχει περιγράψει την ξηρασία του 1540 ο Κρίστιαν Πφίστερ, διαπρεπής Ελβετός ιστορικός του περιβάλλοντος και του κλίματος, σε συνεντεύξεις του στο δημόσιο γερμανικό ραδιόφωνο (DLF) και την έγκυρη εφημερίδα της Ζυρίχης “Neue Zuericher Zeitung” (ΝΖΖ).

Η πρόσφατη έκδοση του βιβλίου «Το κλίμα και η κοινωνία στην Ευρώπη τα τελευταία 1000 χρόνια», το οποίο συνέγραψε με τον -επίσης διακεκριμένο Ελβετό κλιματολόγο- Χάιντς Βάνερ και η φετινή ξηρασία στην Κεντρική Ευρώπη έφεραν ξανά στην επικαιρότητα την καταστροφή του 1540. Οι δύο καθηγητές του πανεπιστημίου της Βέρνης ταυτοποίησαν 18 ακραία καλοκαίρια των τελευταίων χιλίων ετών και διαπίστωσαν ότι η χειρότερη ξηρασία ήταν αυτή του 1540. Το φετινό καλοκαίρι θα μπορούσε όμως να καταταγεί και αυτό στην ίδια την κατηγορία: «Λόγω της εξαιρετικά μεγάλης διάρκειας ξηρασίας, το καλοκαίρι του 2022 παρουσιάζει χαρακτηριστικά που θυμίζουν την ξηρασία του1540», είπε πρόσφατα ο Πφίστερ στο ραδιόφωνο της Στουτγκάρδης (SWR).

Οι διαπιστώσεις των δύο συγγραφέων συμπίπτουν με παλαιότερη έρευνα -ειδικά για το έτος 1540- που διεξήγαγαν 32 επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων από όλη την Ευρώπη υπό τον διευθυντή του Κέντρου Κλιματικής Αλλαγής του ίδιου πανεπιστημίου Όλιβερ Βέτερ και η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό “Climate Change” το 2014.

Αντανακλά άραγε το παρελθόν το μέλλον μας; O Πφίστερ το περιέγραψε πάντως στο SWR με μελανά χρώματα: «Εάν η καταστροφή επαναλαμβανόταν, τα ζώα θα πέθαιναν και σήμερα, η ναυσιπλοϊα στον Ρήνο θα σταματούσε εντελώς, οι σιδηροδρομικές γραμμές θα λύγιζαν, το νερό θα στέρευε, η παροχή ενέργειας θα κατέρρεε με ανάλογες συνέπειες. Μία τόσο μεγάλη ξηρασία όπως του 1540 θα συμβεί ξανά αργά ή γρήγορα, ειδικά σε έναν όλο και πιο ζεστό κόσμο συνολικά. Υπάρχουν αρκετά χρήσιμες ενδείξεις για τον αυξανόμενο κίνδυνο ακραία θερμών καλοκαιριών. Οι συνέπειες θα ήταν πιθανώς μοιραίες ακόμα και για χώρες, οι οποίες διαθέτουν υψηλή τεχνολογία. Κανείς δεν είναι προετοιμασμένος για ένα τέτοιο σενάριο τρόμου. Τουλάχιστον, οι αρχές θα πρέπει να είναι προετοιμασμένες για κάτι τέτοιο, ώστε τα πράγματα να μην πάνε όπως πήγαν με τον Covid 19».

«Επανειλημμένα προσπάθησα να προειδοποιήσω για ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Οι αρμόδιοι όμως απλώς χαμογέλασαν στην προειδοποίησή μου για ένα νέο 1540», έχει πει ο Πφίστερ στο γερμανικό επιστημονικό περιοδικό Spektrum. Να όμως που η πρόβλεψή του και όλων των συναδέλφων του που συνυπογράφουν την παλαιότερη μελέτη, επαληθεύεται φέτος, έστω εν μέρει και γίνεται επίκαιρη και πάλι στην Κεντρική Ευρώπη.….

Πώς όμως oι επιστήμονες έφτασαν σε αυτά τα συμπεράσματα αφού δεν υπάρχουν δεδομένα από μετρήσεις εκείνης της εποχής; Οι ερευνητές αξιολόγησαν 312 αξιόπιστες γραπτές πηγές από τη Γαλλία έως την Πολωνία και από την Τοσκάνη έως τη βόρεια Γερμανία. Οι περισσότερες πληροφορίες προέρχονταν από τη βόρεια Ελβετία, την ανατολική Γαλλία και τη νότια Γερμανία από ανθρώπους που τηρούσαν συστηματικά αρχεία για τον καιρό και κατέγραφαν επίσης την ανάπτυξη της βλάστησης και τις σοδειές του φθινοπώρου. Κατά την έρευνα ανακάλυψαν μάλιστα ένα ιδιαίτερα έγκυρο “ημερολόγιο καιρού” από την Κρακοβία, το οποίο συντάχθηκε από τον Μάρτσιν Μπίεμ, θεολόγο και πρύτανη του πανεπιστημίου της πολωνικής πόλης. Οι επιστήμονες έδωσαν επίσης τα δεδομένα που συνέλεξαν από 165 δακτυλίους δέντρων στο Πολυτεχνείο της Ζυρίχης για τα επεξεργαστεί. Έτσι, κατέληξαν σε μια αρκετά ακριβή εικόνα της ξηρασίας του έτους 1540.

Η κατάσταση ήταν δραματική. Ούτε σταγόνα βροχής δεν έπεσε στην Ισπανία από τον Οκτώβριο του 1539 έως τις αρχές Απριλίου 1540. Ο χειμώνας ήταν ξηρός και ζεστός στην βόρεια Ιταλία όπως τον Ιούλιο. Το γεγονός πέρασε απαρατήρητο βορείως των Άλπεων, αλλά τον Ιανουάριο του 1540 ξεκίνησε και εκεί η πρωτοφανής εντεκάμηνη περίοδος της λεγόμενης “μεγάλης ξηρασίας”. Σύμφωνα μάλιστα με τον καθηγητή Κρίστιαν Πφίστερ: «η πρώτη βροχή διαρκείας δεν έπεσε παρά το 1541». Αμέτρητοι άνθρωποι κατέρρεαν ενώ δούλευαν. Η σοδειά καταστράφηκε. Οι τιμές για το αλεύρι και το ψωμί έφτασαν στα ύψη. Στις αρχές Αυγούστου, έπεσαν τα φύλλα των δέντρων, σαν να ήταν ήδη φθινόπωρο. Οι άνθρωποι περνούσαν τον Ρήνο, τον Έλβα και τον Σηκουάνα χωρίς να βραχούν. Τα επιφανειακά νερά σύντομα εξατμίστηκαν εντελώς και μερικές ρωγμές ήταν τόσο μεγάλες ώστε χωρούσε ένα πόδι. Επειδή δεν υπήρχε νερό για να εξατμιστεί, κάτι που θα απορροφούσε θερμότητα, ο αέρας συνέχισε να θερμαίνεται».

«Αυτό προκάλεσε τη σταθεροποίηση το κύματος καύσωνα του 1540», εξήγησε στο Spiegel η κλιματολόγος του Πολυτεχνείου της Ζυρίχης Σόνια Σενεβιράτνε. Η μόνη τυχερή φαίνεται πως ήταν κάποια Άννα Σμίντιν. Σύμφωνα με κάποιο αρχείο του πανεπιστημίου τη Χαιδελβέργης ξέθαψε ένα δοχείο με 900 ρωμαϊκά ασημένια νομίσματα από την εποχή του αυτοκράτορα Αυγούστου σε έναν βάλτο (κοντά στο σημερινό Άουκσμπουργκ της Bαυαρίας) που είχε στερέψει, σε σημείο που τής είχε αποκαλυφθεί στο όνειρό της. Είναι ενδιαφέρον πάντως το ό,τι χρονικογράφοι της δυτικής Ρωσίας αναφέρουν ξαφνικές νεροποντές, πλημμύρες και κρύο εκείνη τη χρονιά. Καλοκαίρι απλώς δεν υπήρξε εκεί…

Τι θα συμβεί όμως αν ο καιρός του 1540 επαναληφθεί; Μπορεί να προβλεφθεί μια ανάλογη καταστροφή;

«Οι συνέπειες θα ήταν δραματικές. Αναμένεται μαζικός θάνατος ζώων, το νερό για την ψύξη των πυρηνικών σταθμών δεν θα επαρκεί, η μεταφορά εμπορευμάτων μέσω των ποταμών θα σταματούσε σε μεγάλο βαθμό και για τις συνέπειες στην ανθρώπινη υγεία μπορούν να γίνουν μόνο εικασίες. Η καταστροφή του 1540 θα πρέπει να αποτελέσει μια προειδοποίηση για το τι μπορεί να συμβεί. Κανείς δεν είναι προετοιμασμένος για μια τόσο ακραία περίπτωση. Ελπίζω να μην ζήσουμε ποτέ κάτι τέτοιο», τόνισε ο Πφίστερ στο γερμανικό επιστημονικό περιoδικό “Spektrum”. Κατά την Σόνια Σενεβιράτνε όμως «παραμένει αμφίβολο εάν οι προειδοποιήσεις θα μπορούσαν να γίνουν έγκαιρα. Οι αιτίες για την εξέλιξη του καιρού το 1540 είναι σε μεγάλο βαθμό ασαφείς. Στην καλύτερη περίπτωση μπορούν να γίνουν μόνο εικασίες. Ακόμη και μια ανοιξιάτικη ξηρασία (η οποία θεωρείται προάγγελος πολύ θερμού καλοκαιριού από μετεωρολόγους) είναι μόνο σε περιορισμένο βαθμό κατάλληλη ως δείκτης για επερχόμενη ξηρασία. Το 2011, η άνοιξη στην Κεντρική Ευρώπη ήταν τόσο ξηρή όσο το 2003, χωρίς όμως η ξηρασία να επεκταθεί μέχρι το καλοκαίρι όπως το 2003».

Αμφίσημη είναι και η άποψη την οποία εξέφρασε στο “Spiegel” o καθηγητής του πανεπιστημίου του Φράιμπουργκ Ρίντιγκερ Γκλάζερ: «Ο καύσωνας του 1540 σχετικοποιεί την εκτίμηση ότι οι καύσωνες έχουν ανθρωπογενή προέλευση, ότι προέρχονται από το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Ωστόσο, το ανθρωπογενές φαινόμενο του θερμοκηπίου αυξάνει την πιθανότητα σοβαρών κυμάτων καύσωνα».

«Η σοβαρή ξηρασία πλήττει από την αρχή του έτους πολλές περιφέρειες της Ευρώπης και επεκτείνεται περαιτέρω και επιδεινώνεται από τις αρχές Αυγούστου»

Σχεδόν τα δύο τρίτα της ευρωπαϊκής επικράτειας βρίσκονται σε κατάσταση συναγερμού για ξηρασία ή έχουν εκδώσει προειδοποιήσεις εξαιτίας κυμάτων καύσωνα και χαμηλής βροχόπτωσης, με αποτέλεσμα να έχουν περιοριστεί η ναυσιπλοΐα στα ποτάμια και τις λίμνες, η παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος και οι αποδόσεις ορισμένων καλλιεργειών, ανακοίνωσε σήμερα μια υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στην έκθεση για τον Αύγουστο του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για την Ξηρασία (EDO), το οποίο επιβλέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αναφέρεται πως 47% της Ευρώπης βρίσκεται σε συνθήκες προειδοποίησης για ξηρασία, με πολύ χαμηλή υγρασία του εδάφους, και 17% σε κατάσταση συναγερμού, στην οποία η βλάστηση καταστρέφεται.

«Η σοβαρή ξηρασία πλήττει από την αρχή του έτους πολλές περιφέρειες της Ευρώπης και επεκτείνεται περαιτέρω και επιδεινώνεται από τις αρχές Αυγούστου», αναφέρεται στην έκθεση.

Οι σοδειές του καλοκαιριού επλήγησαν, με τις αποδόσεις του 2022 για τον αραβόσιτο να αναμένεται να είναι κατά 16% χαμηλότερες από το μέσο όρο των πέντε προηγουμένων ετών, ενώ οι αποδόσεις της σόγιας και του ηλίανθου αναμένεται να μειωθούν κατά 15% και 12% αντιστοίχως.

Η παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας έχει πληγεί επίσης, με περαιτέρω αντίκτυπο στους παραγωγούς ενέργειας εξαιτίας έλλειψης υδάτων για την τροφοδότηση συστημάτων ψύξης.

Η χαμηλή στάθμη των υδάτων εμποδίζει τη ναυσιπλοΐα στα ποτάμια και τις λίμνες, όπως κατά μήκος του Ρήνου, και τα μειωμένα φορτία των πλοίων επηρεάζουν τη μεταφορά άνθρακα και πετρελαίου.

Το EDO αναφέρει πως στα μέσα Αυγούστου βροχοπτώσεις ανακούφισαν κάπως την κατάσταση, όμως σε μερικές περιπτώσεις ήρθαν με τη μορφή καταιγίδων οι οποίες προκάλεσαν περαιτέρω ζημιές.

Ο δείκτης ξηρασίας του παρατηρητηρίου προκύπτει από μετρήσεις των βροχοπτώσεων, της υγρασίας του εδάφους και του κλάσματος της ηλιακής ακτινοβολίας που απορροφάται από τα φυτά για τη φωτοσύνθεση.

ΑΠΕ – ΜΠΕ

 

Η έκτασή της δεν ξεπερνά το 1% των ωκεανών, αλλά είναι το σπίτι του 10% όλων των θαλάσσιων ειδών, το 1/4 εκ των οποίων ζει μόνον εκεί. Στα νερά της ζουν ο μισός παγκόσμιος πληθυσμός της μεσογειακής φώκιας, η πτεροφάλαινα, το δεύτερο μεγαλύτερο ζώο στον κόσμο, ο φυσητήρας, το ζώο με τον μεγαλύτερο εγκέφαλο που έχει καταγραφεί ποτέ στο ζωικό βασίλειο, το μαυροδέλφινο, οι ντροπαλοί ζιφιοί, πολλά είδη δελφινιών, η μικροσκοπική φώκαινα, που ζει αποκλειστικά στα νερά της Θράκης, και φυσικά, η καρέτα καρέτα. Μια κιβωτός βιοποικιλότητας που έχει πάρει φωτιά.

Το φετινό καλοκαίρι, το ερευνητικό κέντρο Mercator Ocean International, με έδρα την Τουλούζη, μέτρησε θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας στη Δυτική Μεσόγειο της τάξης των 28 και 30 βαθμών Κελσίου, δηλαδή έως και 5 βαθμούς πάνω από τον μέσο όρο. Το κύμα θαλάσσιου καύσωνα ξεκίνησε τον Μάιο στη θάλασσα της Λιγουρίας, ανάμεσα στην Κορσική και στην Ιταλία, επεκτάθηκε τον Ιούνιο στον κόλπο του Τάραντα, στο Ιόνιο Πέλαγος, ενώ τον Ιούλιο επηρέασε τις Βαλεαρίδες, τη Σαρδηνία και την Τυρρηνική Θάλασσα (η θάλασσα που βρίσκεται ανάμεσα στην ιταλική χερσόνησο, στην Κορσική, στη Σαρδηνία και στη Σικελία).

Οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς η θαλάσσια υπερθέρμανση επηρεάζει το ήδη επιβαρυμένο οικοσύστημα της Μεσογείου από την υπεραλίευση, την πετρελαϊκή και την πλαστική ρύπανση, την κίνηση των σκαφών αναψυχής και την ηχορρύπανση. Οι πληθυσμοί των θαλάσσιων θηλαστικών έχουν μειωθεί κατά 41% τα τελευταία 50 χρόνια, τα μισά είδη καρχαριών και σαλαχιών θεωρούνται απειλούμενα, ενώ ο πληθυσμός της φώκιας μονάχους μονάχους δεν ξεπερνά τα 400 άτομα.

Η επέλαση θαλάσσιων οργανισμών, προσαρμοσμένων στις υψηλές θερμοκρασίες, οδηγεί στην ερημοποίηση ολόκληρων περιοχών.

Η κλιματική κρίση θα έχει ως αποτέλεσμα κάποια είδη να εξαφανιστούν, πολλά είδη ψαριών να απομακρυνθούν σε βαθύτερα νερά ή ακόμη και προς τους πόλους, για να βρουν κατάλληλες θερμοκρασίες, και άλλα να μεταναστεύσουν εδώ από τροπικά κλίματα και να επιβληθούν στο οικοσύστημα. Μεταξύ αυτών, το μπαρακούντα (σφύραινα), οι τσούχτρες της οικογένειας Ropilema, που αναπαράγονται ταχύτατα, και ο λαγοκέφαλος. Καθώς τα περισσότερα ψάρια-εισβολείς εισέρχονται στη Μεσόγειο από τη διώρυγα του Σουέζ, οι Κυκλάδες αποτελούν την πρώτη στάση τους. Οπως λέει στην Κ η κ. Αννυ Μητροπούλου, διευθύντρια του Cyclades Preservation Fund, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, ξενικά είδη εισβάλλουν στα νερά μας, αφού είναι ήδη προσαρμοσμένα στις υψηλές θερμοκρασίες, με αποτέλεσμα να ερημοποιούνται ολόκληρες περιοχές.

Να σημειώσουμε πως η επέλαση των θαλάσσιων ξενικών ειδών δεν θα ήταν τόσο ραγδαία εάν δεν είχαμε φροντίσει να εξοντώσουμε τους φυσικούς θηρευτές τους λόγω της υπεραλίευσης. Για παράδειγμα, ένας μεγάλος ροφός θα μπορούσε να φάει ένα λεοντόψαρο και μια θαλάσσια χελώνα προτιμάει τις μέδουσες ως λιχουδιά. Ευτυχώς, κάποια από αυτά είναι βρώσιμα, οπότε ίσως μπορούμε να βοηθήσουμε στην καταπολέμησή τους εισάγοντάς τα στη διατροφή μας. Αναφέρεται στην εκστρατεία που υλοποιεί η οργάνωση σε συνεργασία με την iSea για την κατανάλωση βρώσιμων θαλάσσιων ξενικών ειδών με στόχο τη μείωση του πληθυσμού τους, άρα και των επιπτώσεων από την εξάπλωσή τους στα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Η κλιματική κρίση δεν κάνει διακοπές στις Κυκλάδες, ήρθε για να μείνει, σχολιάζει η ίδια. Οπως λέει, εκτός από την εισβολή ξενικών ειδών, η κλιματική κρίση επιβαρύνει τα λιβάδια Ποσειδωνίας, στα οποία ήδη έχουμε κάνει ζημιά, κυρίως μέσω της ανεξέλεγκτης αγκυροβολίας, ενώ οδηγεί στη σταδιακή διάβρωση παραλιών, η οποία μπορεί να προκαλέσει με τη σειρά της υφαλμύρωση των υπόγειων παράκτιων υδροφορέων, αλλά και βλάβες σε υποδομές (λιμάνια, παράκτια αεροδρόμια κ.τ.λ).

Είναι εντυπωσιακό πως, ενώ η φύση θα είχε τις άμυνές της για να αντιμετωπίσει σε ένα βαθμό τις βίαιες αλλαγές που επιφέρει η ανθρωπογενούς προέλευσης κλιματική κρίση, έχουμε μεριμνήσει ώστε να ελαχιστοποιηθούν και τα όποια περιθώρια φυσικής αντίδρασης, π.χ. καταστρέφοντας τα λιβάδια ποσειδωνίας, που θα μπορούσαν να απορροφούν τεράστιες ποσότητες διοξειδίου άνθρακα, έχοντας κατακρεουργήσει με ομπρέλες, beach bar, τζιπάκια που παρκάρουν παντού τους αμμόλοφους, τις αμμοθίνες και την παράκτια βλάστηση, που αποτελούν τις φυσικές ζώνες εκτόνωσης των ακτών από τη διάβρωση, έχοντας μειώσει τους φυσικούς θηρευτές των μη καλοδεχούμενων εισβολέων και έχοντας εξαντλήσει τα υδατικά αποθέματα λόγω της υπερκατανάλωσης νερού. Η προσαρμογή όλων μας θα είναι δύσκολη, καταλήγει η κ. Μητροπούλου.

Πηγή: Καθημερινή