Η Τσικνοπέμπτη
Η Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου (Κρεατινής) ονομάζεται
Τσικνοπέμπτη ή Τσικνοπέφτη, επειδή την ημέρα αυτή όλα τα σπίτια ψήνουν κρέας ή
λιώνουν το λίπος από τα χοιρινά και ο μυρωδάτος καπνός (τσίκνα) σκορπίζεται
παντού. Από αυτή την τσίκνα, λοιπόν, έχει πάρει και το όνομά της η Πέμπτη και
λέγεται Τσικνοπέμπτη.
Γιορτάζεται την Πέμπτη που είναι 11 ημέρες πριν την Καθαρά ∆ευτέρα. Είναι ημέρα
χαράς αλλά και προετοιμασίας για τους Ελληνορθόδοξους χριστιανούς, καθώς η
σαρανταήμερη περίοδος της Σαρακοστής πριν το Πάσχα πλησιάζει.
Το έθιμο χάνεται στα βάθη των αιώνων, χωρίς να γνωρίζουμε την προέλευσή του.
Υποθέτουμε, όμως, ότι προέρχεται από τις βακχικές γιορτές των αρχαίων Ελλήνων και
Ρωμαίων, που επιβίωσαν τα χριστιανικά χρόνια.
Την Τσικνοπέμπτη, που βρίσκεται στο μέσο του Τριωδίου, ξεκινούν ουσιαστικά οι
εκδηλώσεις της Αποκριάς, οι οποίες κορυφώνονται με τα Κούλουμα την Καθαρά
Δευτέρα. Ανάλογες γιορτές υπάρχουν στη Γερμανία (Schmutziger Donnerstag =
Λιπαρή Πέμπτη) και στη Νέα Ορλεάνη των ΗΠΑ (Mardi Gras = Λιπαρή Τρίτη), που
συνδυάζονται με καρναβαλικές εκδηλώσεις.
Έθιμα της Τσικνοπέμπτης
Στην παλαιά πόλη της Κέρκυρας τελούνται τα Κορφιάτικα Πετεγολέτσια ή αλλιώς
Κουτσομπολιά ή Πέτε Γόλια. Σύμφωνα με αυτό το έθιμο, οι γυναίκες βγαίνουν στα
παράθυρα των καντουνιών και κουτσομπολεύουν στην τοπική διάλεκτο. Ακολουθούν
καντάδες και με αυτές «κλείνει» το έθιμο.
Στην Πάτρα έχουμε το έθιμο της Κουλουρούς. Η Γιαννούλα η Κουλουρού πιστεύει
λανθασμένα πως ο Ναύαρχος Ουίλσον είναι τρελά ερωτευμένος μαζί της και πως
έρχεται να την παντρευτεί. Γι’ αυτό ντύνεται νύφη και με τη συνοδεία των Πατρινών
πηγαίνει να προϋπαντήσει τον καλό της στο λιμάνι. Γύρω της οι Πατρινοί
διασκεδάζουν με τα καμώματά της.
Στις Σέρρες ανάβονται μεγάλες φωτιές στις αλάνες, στις οποίες αφού ψήσουν το
κρέας, πηδούν από πάνω τους. Στο τέλος κάποιος από την παρέα με χιούμορ
αναλαμβάνει τα «προξενιά», ανακατεύοντας ταυτόχρονα τα κάρβουνα με ένα ξύλο.
Στην Κομοτηνή καψαλίζουν την κότα που θα φαγωθεί την επόμενη Κυριακή (της
Απόκρεω). Αυτήν την ημέρα τα αρραβωνιασμένα ζευγάρια ανταλλάσσουν δώρα
φαγώσιμα. Ο αρραβωνιαστικός στέλνει στην αρραβωνιαστικιά του μια κότα, τον
κούρκο, και εκείνη στέλνει μπακλαβά και μια κότα γεμιστή. Όλα αυτά πραγματοποιούν
την παροιμία πως ο «έρωτας περνάει από το στομάχι».
Στο Ηράκλειο της Κρήτης, μικροί και μεγάλοι περιδιαβαίνουν μεταμφιεσμένοι στους
δρόμους και στις πλατείες της πόλης, τραγουδώντας και χορεύοντας.
Σύμφωνα με τη λαογραφία την ημέρα της Τσικνοπέμπτης στη Θήβα αρχίζει ο “βλάχικος
γάμος” που ξεκινά με το προξενιό δύο νέων, συνεχίζει με το γάμο και τελειώνει την
Καθαρή Δευτέρα με την πορεία των προικιών της νύφης και το γλέντι των
συμπεθέρων. Όλες αυτές οι διαδικασίες είναι γεμάτες από σατυρική αθυροστομία,
κέφι, γλέντι και χορό.
Στην κεντρική πλατεία της Ξάνθης πραγματοποιούνται εκδηλώσεις όπως η «Βραδιά
Παραδοσιακών Γεύσεων», όπου οι Λαογραφικοί Σύλλογοι της πόλης προσφέρουν
εδέσματα, χορό και μουσική από διάφορες περιοχές της Ελλάδας.
Στο Ξινό Νερό Φλώρινας την Τσικνοπέμπτη γίνεται χορός μασκέ με ορχήστρα και
παραδοσιακή μουσική.
Στο χωριό Κλήμα της Σκοπέλου, οι κάτοικοι αφού φάνε και τραγουδήσουν στα σπίτια
τους, ξεχύνονται στις γειτονιές και χορεύοντας, συγκεντρώνονται όλοι στο Πεύκο,
όπου και συνεχίζουν το γλέντι μέχρι το πρωί.
Στην Πελοπόννησο σφάζουν χοιρινά και φτιάχνουν διάφορα καλούδια, όπως πηχτή,
τσιγαρίδες, λουκάνικα, γουρναλοιφή και παστό.
Επιμέλεια: κα Μουζούρη Άννα
