Ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ είναι το σημαντικότερο πολιτιστικό σύμβολο της Βρετανίας στον σύγχρονο κόσμο. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξε διεθνής δημοσκόπηση η οποία πραγματοποιήθηκε επ’ ευκαιρία της 450ης επετείου από την γέννηση του μεγάλου ποιητή, δραματουργού και ηθοποιού.
Άρθρο του Βρετανού πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον για το έτος Σαίξπηρ: “Όλος ο κόσμος μια σκηνή”
Φέτος συμπληρώνονται τετρακόσια χρόνια από τον θάνατο του Ουίλιαμ Σαίξπηρ κι έχουμε την ευκαιρία να τιμήσουμε έναν από τους μεγαλύτερους συγγραφείς όλων των εποχών. Αλλά όχι μόνο. Θα τιμήσουμε την μοναδική και διαρκή επιρροή ενός ανθρώπου που δρασκελίζει τον στενό τον κόσμο σαν κολοσσός, όπως λέει ο ίδιος περιγράφοντας τον Ιούλιο Καίσαρα.
5 Ιανουαρίου 2016
Η κληρονομιά του Σαίξπηρ δεν έχει όμοιά της: τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε 100 και πλέον γλώσσες και διδάσκεται στα σχολεία του μισού πλανήτη. Όπως είχε πει ο σύγχρονός του, BenJohnson, ο Σαίξπηρ “δεν ήταν μιας εποχής, αλλά όλων των εποχών”. Ζει ακόμα και σήμερα στη γλώσσα μας, στην κουλτούρα και στην κοινωνία μας και βεβαίως ζει μέσα από την αδιάλειπτη επιρροή του στην παιδεία.
Ο Σαίξπηρ έπαιξε έναν καταλυτικό ρόλο στην διαμόρφωση της σύγχρονης αγγλικής γλώσσας και συνέβαλε έτσι στο να γίνει η γλώσσα ολόκληρου του κόσμου. Το πρώτο σημαντικό λεξικό, αυτό του SamuelJohnson, αναφέρεται στα κείμενα του Σαίξπηρ περισσότερο από τις αναφορές του σε οποιονδήποτε άλλον συγγραφέα. Τρεις χιλιάδες νέες λέξεις και φράσεις καταγράφονται για πρώτη φορά στα έργα του Σαίξπηρ. Θυμάμαι από τα παιδικά μου χρόνια πόσες λέξεις και φράσεις μάθαμε για πρώτη φορά στον Ερρίκο τον Ε’. Λέξεις όπως dishearten (αποκαρδιώνω), divest (στερώ), motionless (άψυχος), leapfrog («βαρελάκι») αλλά και φράσεις όπως “oncemoreuntothebreach” (και πάλι στη χαλάστρα), και “heartofgold” (χρυσή καρδιά), έχουν περάσει στη γλώσσα μας σήμερα χωρίς να χρειάζεται να γίνεται αναφορά στο αρχικό κείμενο. Επίσης, ο Σαίξπηρ για πρώτη φορά πρωτοτύπησε στη γραμματική μορφή και δομή παρουσιάζοντας στροφές χωρίς ομοιοκαταληξία, παραθετικά υπερθετικού βαθμού, σύνθεση και παραγωγή νέων λέξεων, π.χ. “bloodstained” (αιματοβαμμένος). Ταυτόχρονα η επιτυχία και η δημοφιλία των έργων του καθιέρωσε σε μεγάλο βαθμό την ορθογραφία και την γραμματική της αγγλικής γλώσσας.
Όμως η επιρροή του Σαίξπηρ ξεπερνά τα όρια της αγγλικής γλώσσας. Τα κείμενα, η πλοκή και οι χαρακτήρες των έργων του εξακολουθούν να αποτελούν μεγάλη πηγή έμπνευσης για την κουλτούρα και την κοινωνία μας σήμερα. Ο Νέλσον Μαντέλα, φυλακισμένος ακόμα στο RobbenIsland, αγαπούσε ένα απόσπασμα από τον Ιούλιο Καίσαρα: “Cowardsdiemanytimesbeforetheirdeath, thevaliantnevertasteofdeathbutonce.” (Όποιος φοβάται πεθαίνει κάθε μέρα, όποιος δεν φοβάται πεθαίνει μια φορά). Στο ποίημά της “Ο δικός μου Σαίξπηρ” η KateTempest αποτυπώνει την αιώνια παρουσία του δημιουργού: ο Σαίξπηρ “σε κάθε ερωτευμένο που έχει σταθεί μονάχος του κάτω από ένα παράθυρο… σε κάθε ψιθυριστή λέξη ζήλειας και σε κάθε φάντασμα που δεν βρίσκει γαλήνη”.
Η επιρροή του Σαίξπηρ είναι ορατή παντού, από τον Ντίκενς ως τον Γκαίτε και τον Τσαϊκόφσκι, τον Βέρντι και τον Μπραμς, από το WestSideStory ως την Ποντικοπαγίδα της Αγκάθα Κρίστι, έργο εμπνευσμένο από τον Άμλετ. Τα έργα του Σαίξπηρ εξακολουθούν να ψυχαγωγούν εκατομμύρια θεατές – από σχολικές παραστάσεις ανά τον κόσμο ως τον Άμλετ του BenedictCumberbatch, μια παράσταση που γνώρισε τεράστια επιτυχία στο Λονδίνο με εκατοντάδες ανθρώπους να συνωστίζονται για ώρες για εισιτήρια της τελευταίας στιγμής.
Όμως, ίσως η πιο συναρπαστική πλευρά της κληρονομιάς του Σαίξπηρ ήταν η ικανότητά του να διδάσκει. Το έργο της RoyalShakespeareCompany και του Shakespeare’sGlobe αλλά και πρωτοποριακών βρετανικών μη κυβερνητικών οργανώσεων όπως το ShakespeareSchoolsFestival καταδεικνύει ότι μελετώντας και ερμηνεύοντας τα έργα του Σαίξπηρ μπορεί κανείς να βελτιώσει τον αλφαβητισμό, την αυτοπεποίθηση και τις εκπαιδευτικές επιδόσεις του γενικότερα.
Έτσι, στις 5 Ιανουαρίου φέτος, την Δωδεκάτη Νύχτα, και κάθε μέρα ως το τέλος του 2016 η Βρετανία σας προσκαλεί να γιορτάσετε μαζί μας τη ζωή και την κληρονομιά του Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Σήμερα ξεκινάμε το πρόγραμμα “ShakespeareLives” (o Σαίξπηρ ζει), ένα συναρπαστικό πρόγραμμα εκδηλώσεων σε ολόκληρο τον κόσμο για να αναδείξουμε την αδιάκοπη επιρροή του έργου του και να προωθήσουμε την χρήση του έργου του ως εκπαιδευτικού μέσου παγκοσμίως.
Το πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει εκδηλώσεις σε 70 και πλέον χώρες, και στην Ελλάδα. Θα έχετε την ευκαιρία να μοιραστείτε την δική σας “σαιξπηρική στιγμή” στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, να παρακολουθήσετε παραστάσεις στη σκηνή, στο σινεμά και στο διαδίκτυο, να επισκεφτείτε εκθέσεις, να συμμετέχετε σε εργαστήρια και συζητήσεις και να αποκτήσετε πρόσβαση σε νέο εποπτικό υλικό για την εκμάθηση της αγγλικής γλώσσας.
Η RoyalShakespeareCompany θα δώσει σειρά παραστάσεων στην Κίνα. Το Shakespeare’sGlobe θα ταξιδέψει για παραστάσεις σε ολόκληρο τον κόσμο, από τη Δανία ως το Ιράκ. Νέες και νέοι στη Ζιμπάμπουε θα ξαναφανταστούν τον Σαίξπηρ. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης η καμπάνια “PlayyourPart” (#PlayYourPart) προσκαλεί τη νέα γενιά δημιουργών να μιλήσουν με τον δικό τους τρόπο για τον Σαίξπηρ. Και σε συνεργασία με την βρετανική μη κυβερνητική οργάνωση VoluntaryServicesOverseas, θα αναδείξουμε την τεράστια πρόκληση της καταπολέμησης του παιδικού αναλφαβητισμού ανά τον κόσμο αξιοποιώντας το έργο του Σαίξπηρ και προσφέροντας περισσότερες ευκαιρίες εκπαίδευσης στα παιδιά που το έχουν ανάγκη.
Πέρα από το σημαντικό δώρο της γλώσσας, την ικανότητά του να ζωντανεύει την ιστορία μας, την διαρκή επιρροή του στην κουλτούρα μας και την ικανότητά του να συμβάλλει στην παιδεία μας, ο Σαίξπηρ αποτελεί μια τεράστια πηγή έμπνευσης. Από την πιο διάσημη ερωτική ιστορία ως τη μεγαλύτερη τραγωδία, από την πιο δυνατή φαντασία στην πιο έξυπνη κωμωδία, κι από τους αξέχαστους λόγους του ως τους πολλούς θρυλικούς χαρακτήρες του, ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ ήταν ένας δημιουργός του οποίου η ανεξάντλητη φαντασία, η απέραντη δημιουργικότητα και το ένστικτό του περιγράφουν την ανθρώπινη εμπειρία με τρόπο που κανείς δεν είχε δει στο παρελθόν και έχει δει έκτοτε.
Γι’ αυτό, όπως κι αν αποφασίσετε να συμμετέχετε,σας προσκαλούμε να μοιραστείτε μαζί μας το 2016 αυτή την μοναδική ευκαιρία και να γιορτάσουμε μαζί τη ζωή και την κληρονομιά αυτού του ανθρώπου. Θέλουμε να κάνουμε πράξη αυτό που ο ίδιος είπε, ότι “όλος ο κόσμος είναι μια σκηνή” και, με την παρακαταθήκη του να δείξουμε ότι ο Σαίξπηρ ζει.
David Cameron: ‘Shakespeare made English the world’s language’
William Shakespeare’s words, his plots and his characters continue to inspire much of Britain’s culture and wider society hundreds of years after his death
David Camerοn, Prime Minister of Britain, Special to Gulf News
Published: 5th January 2016
This year’s 400th anniversary of the death of William Shakespeare is not just an opportunity to commemorate one of the greatest playwrights of all time. It is a moment to celebrate the extraordinary ongoing influence of a man who — to borrow from his own description of Julius Caesar — “doth bestride the narrow world like a Colossus”.
Shakespeare’s legacy is without parallel: His works translated into more than 100 languages and studied by half the world’s schoolchildren. As one of his contemporaries, Ben Jonson, said: “Shakespeare is not of an age, but for all time.” He lives today in our language, our culture and society — and through his enduring influence on education.
Shakespeare played a critical role in shaping modern English and helping to make it the world’s language. The first major dictionary compiled by Samuel Johnson drew on Shakespeare more than any other writer. Three thousand new words and phrases all first appeared in print in Shakespeare’s plays. I remember from my own childhood how many of them are found for the first time in Henry V. Words like ‘dishearten’, ‘divest’, ‘addiction’, ‘motionless’, ‘leapfrog’ — and phrases like ‘once more unto the breach’, ‘band of brothers’ and ‘heart of gold’ — have all passed into the English language today with no need to reference their original context. Shakespeare also pioneered innovative use of grammatical form and structure — including verse without rhymes, superlatives and the connecting of existing words to make new words, like bloodstained — while the pre-eminence of his plays also did much to standardise spelling and grammar.
But Shakespeare’s influence is felt far beyond our language. His words, his plots and his characters continue to inspire much of our culture and wider society. Nelson Mandela, while a prisoner on Robben Island, cherished a quote from Julius Caesar which said: “Cowards die many times before their death, the valiant never taste of death but once.” While Kate Tempest’s poem My Shakespeare captures the eternal presence of Shakespeare when she wrote that Shakespeare “… is in every lover who ever stood alone beneath a window … every jealous whispered word and every ghost that will not rest”.
Shakespeare’s influence is everywhere, from Dickens and Goethe to Tchaikovsky, Verdi and Brahms; from West Side Story to the Hamlet-inspired title of Agatha Christie’s The Mousetrap — the longest-running theatre production in London’s West End today. While his original plays continue to entertain millions — from school halls across the world to the overnight queues as hundreds scrambled for last minute-tickets to see Benedict Cumberbatch playing Hamlet at London’s Barbican last year.
But perhaps one of the most exciting legacies of Shakespeare is his capacity to educate. As we see from the outreach work of the Royal Shakespeare Company and Shakespeare’s Globe and the impact of pioneering British charities like the Shakespeare Schools Festival, studying and performing Shakespeare can help improve literacy, confidence and education.
Educational resource
So today, Twelfth Night, and every day throughout 2016, Britain is inviting you to join us in celebrating the life and legacy of Shakespeare. Today we are launching ‘Shakespeare Lives’ — an exciting global programme of activity and events to highlight his enduring influence and extend the use of Shakespeare as an educational resource to advance literacy around the world.
The programme will run in more than 70 countries, led by the British Council and the GREAT Britain campaign. You can share your favourite moment of Shakespeare on social media, watch never-before-seen performances on stage, film and online, visit exhibitions, take part in workshops and debates and access new Shakespearean educational resources to get to grips with the English language.
The Royal Shakespeare Company will tour China; Shakespeare’s Globe will perform across the world from Iraq to Denmark. Young people will reimagine Shakespeare in Zimbabwe. A social media campaign called ‘Play your Part’ (#PlayYourPart) will invite the next generation of creative talent to produce their own digital tribute to the Bard — and, in partnership with the British charity Voluntary Services Overseas, we will raise awareness of the huge challenge of global child illiteracy and use Shakespeare to increase educational opportunities for children around the world.
Beyond the great gift of language, the bringing to life of British history, his ongoing influence on British culture and his ability to educate, there is just the immense power of Shakespeare to inspire. From the most famous love story to the greatest tragedy; from the most powerful fantasy to the wittiest comedy; and from the most memorable speeches to his many legendary characters, in Shakespeare we have one man, whose vast imagination, boundless creativity and instinct for humanity encompasses the whole of the human experience as no one has before or since.
So, however you choose to play your part, please join us in 2016 in this unique opportunity to celebrate the life and enduring legacy of this man; ensuring that, as he himself put it, “all the world’s a stage” and that through his legacy, truly, Shakespeare Lives.
