Ο ερχομός του Μάρτη σηματοδοτεί την αρχή της άνοιξης και φέρνει μαζί του ένα από τα πιο αγαπημένα και ζωντανά έθιμα της πατρίδας μας, το «Μαρτάκι». Από την πρώτη κιόλας μέρα του μήνα, συνηθίζουμε να φοράμε στον καρπό μας ένα βραχιόλι πλεγμένο από άσπρη και κόκκινη κλωστή. Η παράδοση λέει πως το φοράμε για να προστατευτούμε από τον πρώτο ήλιο της άνοιξης, που θεωρείται ιδιαίτερα δυνατός και «καίει» τα πρόσωπα των παιδιών.
Το ασπροκόκκινο αυτό στολίδι παραμένει στο χέρι μας μέχρι να δούμε το πρώτο χελιδόνι να επιστρέφει από τα ξένα· τότε το βγάζουμε και το αφήνουμε πάνω σε ένα κλαδί ή σε μια τριανταφυλλιά, ώστε να το πάρουν τα πουλιά και να πλέξουν με αυτό τη φωλιά τους.
Όπως χαρακτηριστικά γράφει η Ι. Κυρίτση – Τζιώτη στο ποίημά της:
«Μ’ ασπροκόκκινο βραχιόλι Περασμένο στο χεράκι Βγαίνει ο Μάρτιος σεργιάνι Στ’ ουρανού το περιβολάκι.
Λάσο κάνει τις αχτίδες Κυνηγά τα συννεφάκια Κι άμα βαρεθεί ξαπλώνει Στης πλατείας τα παγκάκια.»
Βέβαια, ο Μάρτης είναι και ένας μικρός «κατεργάρης». Δεν του αρέσει η μονοτονία, γι’ αυτό και οι παππούδες μας λένε: «Ο Μάρτης είναι χάδια κάνει, πότε κλαίει και πότε γελάει». Είναι σαν ένας μικρός καλλιτέχνης που παίζει με τα συναισθήματα και τον καιρό: τη μια στιγμή ο ήλιος λάμπει και μας κάνει να γελάμε πλατιά, και την άλλη τα σύννεφα μαζεύονται και ο ουρανός «κλαίει» με δυνατές βροχές, λες και του πήραν το παιχνίδι!
Αυτή όμως είναι και η μαγεία του. Μέσα από τις βροχές και τα γέλια του, μας θυμίζει ότι μετά από κάθε μπόρα έρχεται ένα λαμπερό ουράνιο τόξο και η υπόσχεση μιας φύσης που ανθίζει και μοσχοβολάει!
Για εμάς τους μεγάλους η πρώτη μέρα του Μάη έχει μυρωδιά αγώνα και μας θυμίζει εργατική γιορτή…σε ανάμνηση του αγώνα των εργατών στο Σικάγο το Μάιο του 1886…έναν αγώνα για καλύτερες συνθήκες εργασίας… με σύνθημα
Για τους μικρούς μας όμως μαθητές που οι έννοιες αυτές τώρα αναπτύσσονται και εξελίσσονται…
……………Η Πρωτομαγιά είναι η Γιορτή της Άνοιξης………
Ένα από τα πιο γνωστά έθιμα, που κρατάει από την Αρχαία Ελλάδα και σώζεται μέχρι και σήμερα, είναι το μαγιάτικο στεφάνι, μια κατασκευή με λουλούδια που γίνεται για τον ερχομό της άνοιξης. Το στεφάνι που φτιάχνεται την πρωτομαγιά κρεμιέται έξω από τα σπίτια. Συμβολίζει την αναγέννηση της φύσης με την άνοιξη, γεγονός που θέλουμε να φέρουμε και στο σπίτι μας.
Ας φέρουμε την Άνοιξη και στο νηπιαγωγείο μας λοιπόν…. και ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος…..
μέσα απο όμορφες μελωδίες και στίχους που δημιουργούν εικόνες
Κυρία εμείς πως θα φτιάξουμε στεφάνι μέσα στην τάξη…. αφού στην αυλή μας δεν έχει τόσα πολλά λουλούδια….
Εμείς θα φτιάξουμε τα δικά μας στεφάνια με λουλούδια και θα τα φορέσουμε στα κεφαλάκια μας…..
να φέρουμε την ομορφιά της Άνοιξης ο καθένας στο σπίτι του….
Ο πρώτος μήνας της Άνοιξης μπήκε… Ο Μάρτιος έκανε την εμφάνιση του και εμείς δε θα μπορούσαμε να μην μάθουμε πράγματα για αυτόν…
Αλλά πριν ξεκινήσουμε ας φορέσουμε τα μαρτάκια μας!!
Τον Μάρτη τα παιδιά φορούν στον καρπό του χεριού τους ένα βραχιολάκι, φτιαγμένο από στριμμένη άσπρη και κόκκινη κλωστή, τον «Μάρτη» ή «Μαρτιά».Η κόκκινη κλωστή συμβολίζει την αγάπη για το ωραίο και η άσπρη την αγνότητα του φυτού χιονόφιλος, που ανθίζει τον Μάρτιο . Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, ο «Μάρτης» προστατεύει τα πρόσωπα των παιδιών από τον πρώτο ήλιο της Άνοιξης, για να μην καούν. Φτιάχνεται την τελευταία ημέρα του Φεβρουαρίου και φοριέται είτε σαν δαχτυλίδι στα δάχτυλα, είτε στον καρπό του χεριού σαν βραχιόλι. Το βραχιολάκι αυτό το βγάζουν στο τέλος του μήνα, ή το αφήνουν πάνω στις τριανταφυλλιές όταν δουν το πρώτο χελιδόνι, για να το πάρουν τα πουλιά και να χτίσουν τη φωλιά τους.
Μάρτης αποκαλείται έθιμο στο οποίο ένα βραχιολάκι που αποτελείται από ένα κόκκινο και ένα άσπρο σχοινάκι ή κλωστές που έχουν στριφτεί / πλεχτεί και το οποίο φοριέται την 1η Μαρτίου στην Ελλάδα, την Βουλγαρία (εκεί αποκαλείται Μαρτενίτσα), τη Ρουμανία, την ΠΓΔΜ και τη Μολδαβία.
Παντού στην Ελλάδα επικρατεί η συνήθεια να δένουμε στο αριστερό, ή και στα δύο χέρια λίγο πιο πάνω από τον καρπό, ένα βραχιολάκι από κόκκινη και λευκή κλωστή. Η κλωστή αυτή μπαίνει στην πρώτη Μαρτίου, και πέφτει από μόνη της, ή βγαίνει την τελευταία μέρα του Μαρτίου, από όπου και πήρε το όνομα «Μάρτης». Στην Βουλγαρία, το βραχιολάκι αυτό αποτελείται από χοντρότερα σχοινάκια για τους άνδρες και πολύ πιο λεπτά για τις γυναίκες.
Είναι ένα έθιμο σύμφωνα με το οποίο αυτός που φορά το Μάρτη, κυρίως τα μικρά παιδιά, προστατεύονται είτε από ασθένειες γενικά ή «για να μην τα κάψει ο ήλιος» / για να «μην τα μαυρίζει ο ήλιος» ή για να «μην τα πιάνει το μάτι». Συμβολικά το λευκό και το κόκκινο χρώμα το συναντάμε συχνά στη δεισιδαιμονία όταν είναι να αποτρέψουμε κάποιο κακό. Αυτό μνημονεύεται και από τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς.
Το ιδιότυπο αυτό ασπροκόκκινο βραχιολάκι όταν έφευγε ο Μάρτιος στην κεντρική Ελλάδα τουλάχιστον το έβγαζαν και το κρεμούσαν στο πιο ψηλό κλαδί των δένδρων που ήταν πλησίον στα σπίτια με τις χελιδονοφωλιές και αυτό γιατί: Ο Μάρτιος είναι, ο μήνας της εαρινής μετανάστευσης πτηνών από την Αφρικανική ήπειρο στην Ελλάδα κυρίως και στα Βαλκάνια κατ΄ επέκταση. Τα πτηνά αυτά μεταφέρουν συχνότατα ασθένειες των θερμότερων κλιμάτων που με την αυξημένη υγρασία της άνοιξης επωάζονται. Στη λαογραφία αναφέρεται πως τα παιδιά πρέπει να σέβονται, να αγαπούν και να μην πειράζουν τα χελιδόνια επειδή λειτουργούσαν ως «οικόσιτα» πτηνά που έκτιζαν τις φωλιές τους στους τοίχους των σπιτιών με το σκεπτικό ότι ήταν χρήσιμα εξολοθρεύοντας τα έντομα, κυρίως κουνούπια, που ήταν βλαβερά για τον άνθρωπο. Ο ένας λόγος ήταν εν μέρει αυτός, ο δεύτερος λόγος ήταν ότι οι παλαιότεροι γνώριζαν για τις ασθένειες αυτές και δεν ήθελαν τα παιδιά τους να έρχονται σε επαφή. Μαζί με τα υγιή χελιδόνια και άλλα πουλιά μεταναστεύουν και ασθενή. Ειδικά το ασθενές χελιδόνι εάν δει κόκκινο χρώμα το αποφεύγει και δεν πλησιάζει, αντιθέτως το υγιές χελιδόνι μαζεύει την ασπροκόκκινη κλωστίτσα που την βρίσκει στο ψηλό κλαδί του δένδρου και την μεταφέρει στην φωλιά του για να αποτρέψει την χρήση της από τον ασθενή εισβολέα και να κλωσήσει τα υγιή αυγά του. Για τον λόγο αυτό της υγείας οι παλαιότεροι είχαν σκαρφιστεί την χρησιμότητα των χελιδονιών, κυρίως, και απέτρεπαν τα παιδιά να παίζουν μαζί τους και να πλησιάζουν τις χελιδονοφωλιές.
Μάθαμε και ένα ποίημα για το Μάρτη και το μαρτάκι..
Μ’ ασπροκόκκινο βραχιόλι
Περασμένο στο χεράκι
Βγαίνει ο Μάρτιος σεργιάνι
Στ’ ουρανού το περβολάκι.
Λάσο κάνει τις αχτίδες
Κυνηγά τα συννεφάκια
Κι άμα βαρεθεί ξαπλώνει
Στης πλατείας τα παγκάκια.
Ι. Κυρίτση – Τζιώτη
και το ζωγραφίσαμε…
Στη συνέχεια μάθαμε μία απο τις πολλές παροιμίες που υπάρχουν για το Μάρτη…
Το φαινόμενο αυτό εξηγούν πολλές παραδόσεις που αναφέρονται στη γυναίκα του Μάρτη. Κάποτε οι μήνες αποφάσισαν να παντρευτούν. Ο καθένας βρήκε μια γυναίκα που του άρεσε και την παντρεύτηκε. Ο Μάρτης δε φρόντισε το ζήτημα μόνος του και έβαλε προξενητάδες να του βρούνε μια γυναίκα. Εκείνοι του φέρανε μια κοπέλα η οποία ήταν τυλιγμένη με ένα μαντίλι και του είπαν ότι είναι πολύ όμορφη. Ευκολόπιστος όπως ήταν, την παντρεύτηκε. Όταν όμως έμειναν μόνοι και έβγαλε το μαντίλι της, τι να δει; Δεν υπήρχε πιο άσχημη στον κόσμο! Από τότε κάθε φορά που τη θυμόταν άστραφτε, βροντούσε, έβρεχε, έριχνε μπόρες, έκανε παγωνιές. Μόνο όταν ξεχνιόταν μερικές φορές, ηρεμούσε, γαλήνευε κι έκανε καλό καιρό!
Στη Μεσσηνία, λόγου χάρη, λένε ότι η γυναίκα που παντρεύτηκε ο Μάρτης, από μπροστά ήταν πολύ άσχημη, ενώ από πίσω ήταν πολύ όμορφη. Όταν ο Μάρτης τη βλέπει καταπρόσωπο κλαίει και ο καιρός χαλάει, όταν όμως την κοιτάζει από τις πλάτες ευχαριστιέται και ο καιρός καλοσυνεύει. Γι’ αυτό λέγεται και η παροιμία: «Ο Μάρτης πότε κλαίει και πότε γελάει».
Σε άλλες περιοχές η παράδοση θέλει το Μάρτη να έχει δύο γυναίκες, τη μια πολύ όμορφη και φτωχή και την άλλη πολύ άσχημη και πλούσια. Ο Μάρτης κοιμάται στη μέση και όταν γυρίζει κατά την άσχημη, κατσουφιάζει και ο καιρός χαλάει, όταν όμως γυρίζει κατά την όμορφη, χαίρεται και γελάει, και ο καιρός είναι καλός. ζεστός με ήλιο. Τις περισσότερες φορές όμως γυρίζει κατά την άσχημη επειδή αυτή είναι η πλούσια που τρέφει και την φτωχή, την όμορφη.
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
