29 Σεπτεμβρίου: Διεθνής Ημέρα Ενημέρωσης για την Απώλεια και τη Σπατάλη του Φαγητού

Η μείωση της απώλειας και σπατάλης τροφίμων είναι απαραίτητη για την καταπολέμηση της φτώχειας και της πείνας αλλά και κρίσιμο μέσο για την ανάσχεση της κλιματικής αλλαγής. Από περιβαλλοντική σκοπιά, οι επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές: σήμερα, η απώλεια και η σπατάλη τροφίμων ευθύνονται για περίπου 7% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ενώ σχεδόν το 30% της καλλιεργούμενης γεωργικής γης παγκοσμίως χρησιμοποιείται για την παραγωγή τροφίμων που τελικά δεν καταναλώνονται ποτέ.

Διαβάστε περισσότερα στο Περιφερειακό Κέντρο Πληροφόρησης του ΟΗΕ

Πετριχώρ, η μυρωδιά της βροχής

Η μυρωδιά της βροχής, γνωστή ως πετριχώρ, είναι μια από τις πιο χαρακτηριστικές και αγαπημένες μυρωδιές στη φύση. Αυτό το άρωμα, που πολλοί αναγνωρίζουν αμέσως όταν πέφτουν οι πρώτες σταγόνες βροχής μετά από ξηρασία, προκαλείται από έναν συνδυασμό φυσικών στοιχείων που απελευθερώνονται στο έδαφος.

Η λέξη “πετριχώρ” προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις πέτρα και ιχώρ (το μυθικό υγρό που λέγεται ότι κυλούσε στις φλέβες των θεών). Η χαρακτηριστική αυτή οσμή οφείλεται κυρίως στη γεωσμίνη, μια οργανική ένωση που παράγεται από συγκεκριμένα βακτήρια του εδάφους. Όταν η βροχή χτυπά το χώμα, η γεωσμίνη απελευθερώνεται στον αέρα, δημιουργώντας αυτό το μοναδικό άρωμα που τόσο πολλοί βρίσκουν αναζωογονητικό.

Εκτός από τη γεωσμίνη, στον πετριχώρ συμβάλλουν και έλαια που εκκρίνονται από φυτά κατά την περίοδο της ξηρασίας. Αυτά τα έλαια απορροφώνται στο έδαφος και απελευθερώνονται όταν πέφτουν οι πρώτες σταγόνες της βροχής.

Η μυρωδιά αυτή είναι τόσο αγαπητή που ακόμα και στον χώρο της επιστήμης και της τέχνης, οι ερευνητές και οι δημιουργοί έχουν μελετήσει και αναπαραγάγει το πετριχώρ, κάνοντάς το σύμβολο της ανανέωσης και της καθαρότητας που φέρνει μαζί της η βροχή.

Πηγή

Portrait of an Old Woman with a Green Scarf, του Christian Seybold

Stigmiotypo othonhs 2025 09 28 174206

Alte frau seybold
Portrait of an Old Woman with a Green Scarf, 1768

 

 

Ο Christian Seybold (1695-1768) ήταν Γερμανός ζωγράφος σε στυλ μπαρόκ. Είναι περισσότερο γνωστός για τα λεπτομερή, ρεαλιστικά κεφάλια χαρακτήρων και τα πορτρέτα του, τα οποία μερικές φορές ξεχώριζαν από τα εξιδανικευμένα που προτιμούσαν εκείνη την εποχή.

 

 

 

Πηγή

“Σε βρίσκει η ποίηση”, του Τίτου Πατρίκιου

Εκεί που αναρωτιέσαι για πράγματα που πρώτη φορά αντικρίζεις
για πράγματα χιλιοειπωμένα που έχουνε πια περάσει
για πράγματα που ξαφνιάζουν κι ας γίνονται κάθε μέρα
για πράγματα που έλεγες δεν θα συμβούν ποτέ
και τώρα συμβαίνουν μπρος στα μάτια σου
γι’ άλλα που επαναλαμβάνονται μ’ ελάχιστες παραλλαγές
για πράγματα που πουλιούνται μόλις πιάσουν κατάλληλη τιμή
για πράγματα που σάπισαν με το πέρασμα του καιρού
ή που ήσαν σάπια απ’ την αρχή και δεν το έβλεπες
εκεί που απορείς για πράγματα που μπόρεσες να κάνεις
για πράγματα σοβαρά ή ανόητα που ρίσκαρες τη ζωή σου
για πράγματα σημαντικά που τα κατάλαβες αργότερα
για πράγματα που τα φοβήθηκες κι απέφυγες ν’ αναλάβεις
για πράγματα που τα προγραμμάτισες και δεν σου βγήκαν
γι’ άλλα που τα σχεδίασαν άλλοι και βγήκαν διαφορετικά
για πράγματα που σου έτυχαν χωρίς να τα περιμένεις
για πράγματα που μόνο τα ονειρεύτηκες
και κάποτε, μία στις χίλιες, πραγματώθηκαν…

Εκεί απάνω σε βρίσκει η ποίηση.

 Σε βρίσκει η ποίηση, Κίχλη, 2012 (Ποιήματα Β΄, 1959-2017, Κίχλη, 2018) 

Πηγή

“Το όνειρό μου”, του Αργύρη Χιόνη

Το όνειρό μου∙
Να φυτέψω ένα δέντρο
μεσοπέλαγα∙
πουλιά να ξαποσταίνουν
στα κλαδιά του, απόδημα.

 

Πηγή: Κέντρο Λεξικολογίας, 27/8/25

“Ιθάκη”, του Κωνσταντίνου Π. Καβάφη

Λύτρας Νικόλαος (1883 – 1927) Θαλασσογραφία, π. 1925, Εθνική Πινακοθήκη

 

“Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δεν σε γέλασε.
Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,
ήδη θα το κατάλαβες οι Ιθάκες τι σημαίνουν.”

(Απόσπασμα. Το ποίημα πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό Γράμματα του Οκτωβρίου – Νοεμβρίου 1911, όταν ο ποιητής ήταν σαράντα οκτώ ετών. Ανήκει στα διδακτικά ποιήματα του Καβάφη.)

Πηγή

“Εισβολή”, της Νόνης Σταματέλου

beach 4530127 1280

Έτσι μπαίνει πάντα ο Σεπτέμβρης,
ξαφνικά.
Ασύστολα εισβάλλει στα λευκά μας
πουκάμισα.
Αναποδογυρίζει κάποτε
και τα μπλε τραπεζάκια
των διακοπών μας.
Και τα μεγάλα απογεύματα
τ’ αμέριμνα κουρνιάζουν,
μουσκεμένα άλμπουρα
σε κάτι αμφίβολα καταφύγια.
Χθες ένα κορίτσι
γύρευε τα σανδάλια του
σ’ ένα λόφο από φύκια,
μέχρι που το πήρε η νύχτα.
Απ’ το παράθυρο
καταγράφω με συνέπεια
τις απώλειες του Καλοκαιριού.
Ένα βιβλίο λησμονημένο στην άμμο,
δυο κίτρινα καπέλα, ένα φιλί,
δυο υποσχέσεις, μια απόφαση,
ένα γαλαζοπράσινο φόρεμα,
ένα βραχιολάκι ποδιού.
Το άλλο πρωί
δένω τα μαλλιά μου στους κάβους
και ψηλαφώ μια σπασμένη πυξίδα
στο μέτωπο…

(Από την ποιητική συλλογή “ΣΕ ΠΥΡΙΝΗ ΤΡΟΧΙΑ”)

Η Νόνη Σταματέλου γεννήθηκε το Μάιο του 1960 στο χωριό Τσουκαλάδες Λευκάδας. Σπούδασε θεολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Υπηρέτησε ως καθηγήτρια στο 7ο Γεν. Λύκειο Ιωαννίνων. Κείμενά της, πεζά και ποιήματα δημοσιεύονται κατά καιρούς σε εφημερίδες και περιοδικά. Έχει βραβευτεί σε πανελλήνιους λογοτεχνικούς διαγωνισμούς.
Έχει εκδώσει τις ποιητικές συλλογές: “Παιχνίδι αιχμηρό”, εκδόσεις Gutenberg 2008, “Σε πύρινη τροχιά”, εκδόσεις Τυπωθήτω-Λάλον ύδωρ 2012, “Έλλειψη χώρου”, εκδόσεις Μελάνι 2015.

Πηγή

Ομιλία στη Στοκχόλμη (απόσπασμα), του Γιώργου Σεφέρη

Giorgos Seferis 1963
Γιώργος Σεφέρης

Σ’ αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. Πρέπει ν’ αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται.
Όταν, στο δρόμο της Θήβας, ο Oιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: ο άνθρωπος. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Oιδίποδα.

(Ομιλία στη Στοκχόλμη,  Δοκιμές, Β’ τόμος, εκδόσεις Ίκαρος)

 

Ο Γιώργος Σεφέρης (πραγματικό όνομα Γιώργος Σεφεριάδης, 1900- 20 Σεπτεμβρίου 1971) γεννήθηκε στις 29 Φεβρουαρίου/13 Μαρτίου του 1900 στην Σμύρνη της Μικράς Ασίας και ήταν γιος του Στυλιανού και της Δέσπως Σεφεριάδη (το γένος Τενεκίδη). Ο Στυλιανός Σεφεριάδης υπήρξε διακεκριμένος ακαδημαϊκός και καθηγητής του Διεθνούς Δικαίου στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, συγγραφέας (με πλουσιότατο επιστημονικό έργο) και διπλωμάτης. Την αγάπη του για τη λογοτεχνία θα την μεταδώσει και στα τρία του παιδιά, Γιώργο, Άγγελο και Ιωάννα (μετέπειτα σύζυγο του Κωνσταντίνου Τσάτσου), τα οποία και θα ασχοληθούν με αυτήν. Το 1914, με την αρχή του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου η οικογένεια Σεφεριάδη μετακομίζει στην Αθήνα όπου ο Σεφέρης τελειώνει το Γυμνάσιο το 1917. Κατόπιν θα μεταβεί στο Παρίσι όπου και θα σπουδάσει Νομικά ως το 1924. Ήδη όμως από το 1918 θα εκδηλωθεί η αγάπη του για την ποίηση και θα αρχίσει να γράφει στίχους. Στα χρόνια των σπουδών του, όντας στο εξωτερικό, έχει την ευκαιρία να έρθει σε άμεση επαφή με τα λογοτεχνικά ρεύματα της εποχής. Στο Παρίσι θα τον βρει και η Μικρασιατική Καταστροφή, η οποία θα τον επηρεάσει βαθύτατα και θα παραμείνει χαραγμένη στη μνήμη του. Το 1926 ο Γιώργος Σεφέρης θα αρχίσει την διπλωματική του σταδιοδρομία, διοριζόμενος στο Υπουργείο Εξωτερικών ως ακόλουθος. Μέχρι το 1962 που συνταξιοδοτείται θα υπηρετήσει ως υποπρόξενος και πρόξενος στο Λονδίνο (1931-1934), στην Κορυτσά της Αλβανίας (1936-1938), ως σύμβουλος τύπου στο Υπουργείο Εξωτερικών. Μετά την κήρυξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου θα ακολουθήσει την ελληνική Κυβέρνηση στην Κρήτη, την Αίγυπτο, την Νότια Αφρική και την νότια Ιταλία, και μετά την απελευθέρωση στην Αθήνα όπου και μένει μέχρι το 1948. Κατόπιν διορίζεται σύμβουλος στις ελληνικές πρεσβείες στην Άγκυρα και το Λονδίνο, αργότερα πρέσβης στο Λίβανο, τη Συρία, την Ιορδανία και το Ιράκ, και τελικά στο Λονδίνο (1957-1962). Το 1963 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Αφότου αποσύρεται από τη διπλωματική του σταδιοδρομία, αφοσιώνεται ολοκληρωτικά στο λογοτεχνικό του έργο, μέχρι το θάνατό του, το 1971. Η κηδεία του, εν μέσω της δικτατορίας και κατόπιν της Δήλωσής του το 1969, προσέλαβε τον χαρακτήρα εκδήλωσης εναντίον του καθεστώτος των συνταγματαρχών.

Το πρώτο έργο του Γιώργου Σεφέρη είναι η συλλογή “Στροφή” που δημοσιεύτηκε το 1931. Η συλλογή του αυτή δημιούργησε ποικίλες αντιδράσεις, καθώς έφερνε έναν αέρα ανανέωσης στην ελληνική ποίηση. Ακολούθησαν η “Στέρνα” (1932) και το “Μυθιστόρημα” (1935). Ένα χρόνο μετά γράφει την “Γυμνοπαιδία”, και το 1938 απαντώντας στο δοκίμιο του Κωνσταντίνου Τσάτσου δημοσιεύει το “Διάλογος πάνω στην ποίηση”. Το 1940 δημοσιεύονται το “Τετράδιο Γυμνασμάτων 1928-1937”, και το “Ημερολόγιο Καταστρώματος Α΄” τα οποία περιέχουν σημαντικά ποιήματα, όπως τα ποιήματα “του κ. Στράτη θαλασσινού” και “Ο Βασιλιάς της Ασίνης” καθώς επίσης και μία συλλογή των ως τότε δημοσιευμένων έργων του με τίτλο “Ποιήματα”. Το 1944 δημοσιεύεται το “Ημερολόγιο Καταστρώματος Β΄” το οποίο γράφτηκε στην Αίγυπτο και την Νότια Αφρική, όπου ο Σεφέρης ακολούθησε την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση. Το “Ημερολόγιο Καταστρώματος Β΄” ακολουθούν η τριμερής “Κίχλη”, (1947) που από πολλούς θεωρείται ως ένα από τα σημαντικότερα έργα του Γιώργου Σεφέρη, και η συλλογή “..Κύπρον, ου μ’ εθέσπισεν” η οποία κυκλοφόρησε το 1955, εν μέσω του Κυπριακού Αγώνα, και αργότερα μετονομάστηκε σε “Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ΄”. Το 1950 δημοσιεύτηκε η συλλογή “Ποιήματα 1924-1946”, που είναι μια εμπλουτισμένη έκδοση της πρώτης συλλογής των έργων του (“Ποιήματα Ι”). Η τελευταία συλλογή που τύπωσε ο Γιώργος Σεφέρης όσο ζούσε και η οποία δημοσιεύτηκε 11 χρόνια μετά το “Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ΄” είναι τα “Τρία Κρυφά Ποιήματα” (1966). Το κύκνειο άσμα του ποιητή είναι το “Τετράδιο Γυμνασμάτων Β΄”, το οποίο εκδόθηκε το 1976, με επιμέλεια του Γ.Π. Σαββίδη, ο οποίος έχει επιμεληθεί και τις περισσότερες εκδόσεις έργων του ποιητή. Εκτός από το ποιητικό έργο, ο Σεφέρης έχει κάνει αξιολογότατες μεταφράσεις, όπως την “Έρημη Χώρα” (1936) και το “Φονικό στην Εκκλησιά” (1963) του Τ.Σ. Έλλιοτ, το “Άσμα Ασμάτων” (1965), την “Αποκάλυψη του Ιωάννη” (1966), τις “Αντιγραφές” (1965, περιέχει έργα Ευρωπαίων και Αμερικανών ποιητών όπως Ezra Pound, Andre Gide, Paul Eluard, Pierre-Jean Jouve), και τις “Μεταγραφές” (1980, περιέχει κείμενα της αρχαίας γραμματείας). Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει για τα δοκίμια του Σεφέρη, στα οποία ανέπτυσσε τις απόψεις του για τα σύγχρονά του προβλήματα της γλώσσας και λογοτεχνίας. Έγραψε για τον Κάλβο, τον Δάντη, τον Παλαμά, τον Σικελιανό, τον Μακρυγιάννη, τον Καβάφη, τον Έλιοτ. Εκδόθηκαν με τον τίτλο “Δοκιμές” (1944, έκδοση σε δύο τόμους το 1974 από τον Ίκαρο, σε επιμέλεια Γ.Π. Σαββίδη· ο τρίτος τόμος επίσης από τον Ίκαρο εκδόθηκε το 1992 με επιμέλεια Δημ. Δασκαλόπουλου.)
Επίσης, υπάρχει το προσωπικό ημερολόγιο του ποιητή, με γενικό τίτλο “Μέρες” το οποίο άρχισε να εκδίδεται το 1975, τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατό του (Α΄-Ζ΄, 1925-1960· το 2001 εκδόθηκε από τις εκδόσεις Ίκαρος, ο τελευταίος τόμος του ημερολογίου, “Μέρες Η΄”, ο οποίος καλύπτει την τελευταία δεκαετία της ζωής του, με επιμέλεια της Κατερίνας Κρίκου-Davis), από το οποίο μπορεί κανείς να αντλήσει εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία τόσο για τον ίδιο και το έργο του, όσο και για τις πολιτικές και διπλωματικές εξελίξεις στην Ελλάδα. Μετά τον θάνατό του εκδόθηκαν ακόμη οι δύο πρώτοι τόμοι του “Πολιτικού ημερολογίου” (εκδόσεις Ίκαρος, 1979 και 1985 αντίστοιχα) σε επιμέλεια Αλέξανδρου Ξύδη. Εκτός από τα παραπάνω ο Σεφέρης έγραψε και το “Χειρόγραφο Σεπτέμβρη ’41”, και το μυθιστόρημα “Έξι νύχτες στην Ακρόπολη” που μολονότι άρχισε να γράφεται το 1926-1928 εκδόθηκε το 1974. Το τελευταίο τμήμα των γραπτών του Σεφέρη αποτελούν οι αλληλογραφίες του, με πρώτη εκδοθείσα αυτήν με τον Γιώργο Θεοτοκά (1930-1966). Ακολουθούν (διαδοχικά) οι αλληλογραφίες με τον Αδαμάντιο Διαμαντή (Κύπριο ζωγράφο, 1953-1971), με τον Ανδρέα Καραντώνη (1931-1960), με τη σύζυγό του Μαρώ Σεφέρη (Α΄τόμος, 1936-1940), με τον Ζήσιμο Λορεντζάτο (1948-1968) και με τον Edmund Keeley (1951-1971).

Πηγή: Βιβλιοnet

[από την Περιστροφή], του Γιώργου Θέμελη

ΣΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ, στη γη, μιλιά κανείς. Εμείς μονάχα μιλούμε.
Μας δόθηκε η κλείδα της σιωπής, η ηχώ της ερημίας.

Τα πράγματα μονάχα ακούν
Μαθαίνουν το όνομά τους.
Και δένει, κρέμεται ο καρπός μέσα στη λέξη του.
Το Δέντρο ηχολογάει
Και το Νερό ξυπνάει γυρεύοντας τη μάνα του με κρυσταλλένια αναφωνήματα
Το Ρόδο ανοίγει μες στην ονομασία του, ανακινώντας
Το Αίμα του, την πορφυρή του ουσία.
Η Αγάπη λέγεται.
Ο Ήλιος προφέρεται.
Να μιλούμε, να λέμε Καλή Μέρα, Καλή Νύχτα
Καλή Αντάμωση, Καλό Καθρέφτη.

Λέξη το Φως, φράση ο Ουρανός, κραυγή ο Θεός.

Πηγή: Κέντρο λεξικολογίας (18/9/25)

Ερανιστής: Ξενοφώντος, Απομνημονεύματα

 

“ τοὺς θησαυροὺς τῶν πάλαι σοφῶν ἀνδρῶν͵ οὓς ἐκεῖνοι κατέλιπον ἐν βιβλίοις γράψαντες͵ ἀνελίττων κοινῇ σὺν τοῖς φίλοις διέρχομαι͵ καὶ ἄν τι ὁρῶμεν ἀγαθὸν ἐκλεγόμεθα· καὶ μέγα νομίζομεν κέρδος͵ ἐὰν ἀλλήλοις φίλοι γιγνώμεθα.”

ΣΩΚΡΑΤΗΣ
Ξενοφῶντος, Ἀπομνημονεύματα, 1.6.14, 5-9

 

 

Πηγή