Αρχική » 2026 (Σελίδα 2)

Αρχείο έτους 2026

Απελευθέρωση Ιωαννίνων 21 Φεβρουαρίου 1913

20 Φεβρουαρίου 2026

21 Φεβρουαρίου 1913. Απελευθέρωση Ιωαννίνων. Ιστορικό video “TA ΠΗΡΑΜΕ ΤΑ ΓΙΑΝΝΕΝΑ…” Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας

Ιστορικό Αφιέρωμα για την Απελευθέρωση Ιωαννίνων

20 Φεβρουαρίου 2026

Ο Ελληνικός Στρατός του 1912, διαθέτοντας σχετικά περιορισμένες δυνάμεις και όντας υποχρεωμένος να διεξάγει επιχειρήσεις σε δύο μέτωπα, της Μακεδονίας και της Ηπείρου, δεν ήταν δυνατό να αναλάβει επιθετικές ενέργειες ταυτόχρονα και προς τις δύο αυτές κατευθύνσεις. Έτσι αποφασίστηκε να δοθεί προτεραιότητα στην απελευθέρωση της Μακεδονίας, αφού το επέβαλλαν σοβαροί εθνικοί λόγοι.

Στην Ήπειρο διατέθηκε αρχικά δύναμη μιας μεραρχίας περίπου, υπό τον Αντιστράτηγο Σαπουντζάκη Κωνσταντίνο, με αμυντική κυρίως αποστολή που απέβλεπε στην εξασφάλιση της μεθορίου, η οποία άρχιζε από το Άκτιο (στον Αμβρακικό κόλπο), περνούσε από την Άρτα και κατέληγε στα Τζουμέρκα, συνολικού αναπτύγματος 150 χιλιομέτρων περίπου.

Παρ’ όλα αυτά, με την έναρξη του πολέμου, οι ελληνικές δυνάμεις στην Ήπειρο (Στρατός Ηπείρου) πέρασαν τον Άραχθο και αφού κατέλαβαν, μετά από σύντομο αγώνα, διάφορα δεσπόζοντα υψώματα στα βορειοδυτικά της Άρτας, προέλασαν προς την Πρέβεζα την οποία απελευθέρωσαν στις 21 Οκτωβρίου και την οργάνωσαν ως βάση εφοδιασμού τους.

Μετά τις παραπάνω επιτυχίες, αλλά και την ευμενή εξέλιξη των επιχειρήσεων στη Μακεδονία, το Υπουργείο Στρατιωτικών ενίσχυσε το Στρατό Ηπείρου με διάφορες μονάδες από το μακεδονικό μέτωπο και το εσωτερικό και μετέβαλε την αποστολή του από αμυντική σε επιθετική.

Επακολούθησαν σκληροί αγώνες, στη διάρκεια των οποίων τα ελληνικά τμήματα κατέλαβαν στις 28 Οκτωβρίου την ισχυρή τοποθεσία Πέντε Πηγάδια και συνέχισαν προς την πεδιάδα των Ιωαννίνων, όπου είχε συγκεντρωθεί ο όγκος των τουρκικών δυνάμεων. Παράλληλα, άλλα ελληνικά τμήματα, που εξόρμησαν από την περιοχή της Καλαμπάκας, απελευθέρωσαν στις 31 Οκτωβρίου το Μέτσοβο.

Στο μεταξύ όμως οι συνθήκες του αγώνα είχαν μεταβληθεί σημαντικά, λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών και της σοβαρής ενισχύσεως των Τούρκων με νέες δυνάμεις από την περιοχή του Μοναστηρίου. Έτσι η προέλαση του Ελληνικού Στρατού ανακόπηκε και οι αντίπαλοι περιορίστηκαν σε ανταλλαγή πυρών και αγώνα προφυλακών.

Tο τελευταίο δεκαήμερο του Νοεμβρίου, ύστερα από απόφαση της Κυβερνήσεως να επιδιώξει την απελευθέρωση της Ηπείρου πριν από τη σύναψη συνθήκης ειρήνης μεταξύ των εμπολέμων, ο Στρατός Ηπείρου ενισχύθηκε με τη IΙ Μεραρχία από τη Θεσσαλονίκη και ανέλαβε νέα επιθετική προσπάθεια.

Μετά όμως από αλλεπάλληλες ενέργειες, από 1 μέχρι 3 Δεκεμβρίου, οι ελληνικές δυνάμεις προσέκρουσαν στην οχυρωμένη τοποθεσία των Ιωαννίνων, όπου και αναχαιτίστηκαν. Επακολούθησε περίοδος στασιμότητας στο μέτωπο, μέχρι της ενισχύσεως του Στρατού Ηπείρου και με τις IV και VI Μεραρχίες από το Θέατρο Επιχειρήσεων Μακεδονίας, αφού στο μεταξύ είχε ολοκληρωθεί η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και της Δυτικής Μακεδονίας και ήταν δυνατή η αποδέσμευση δυνάμεων για την επίσπευση της απελευθερώσεως της Ηπείρου.

Νέα επίθεση που έγινε από τις 7 μέχρι τις 10 Ιανουαρίου 1913, με κύρια προσπάθεια κατά του Οχυρού Μπιζάνι, αναχαιτίστηκε και πάλι από τους Τούρκους, με πολλές μάλιστα απώλειες για τις ελληνικές δυνάμεις.

Τελικά σφοδρή επίθεση, που εκτοξεύτηκε στις 20 Φεβρουαρίου του ίδιου έτους, είχε ως αποτέλεσμα τον αιφνιδιασμό των Τούρκων, ιδίως από τη βαθειά ελληνική εισχώρηση στο δεξιό πλευρό τους και την «άνευ όρων» παράδοση στον Ελληνικό Στρατό της πόλεως των Ιωαννίνων, μετά δύο ημέρες (21 Φεβρουαρίου 1913) από τον Τούρκο Διοικητή Εσσάτ Πασά.

Η νίκη είχε βραβεύσει τις ακαταπόνητες προσπάθειες, τον απαράμιλλο ενθουσιασμό, τη φιλοπατρία και την ακλόνητη πίστη του Έλληνα μαχητή. Η απελευθέρωση των Ιωαννίνων, πέρα από την εξουδετέρωση κάθε σοβαρής τουρκικής αντιστάσεως στην Ήπειρο και την κυρίευση σημαντικού πολεμικού υλικού, είχε πρώτιστα σοβαρή επίδραση στο ελληνικό γόητρο, το οποίο μετά και από την επιτυχία αυτή εξυψώθηκε διεθνώς. Ο ενθουσιασμός, με τον οποίο ο λαός των Ιωαννίνων δέχτηκε την είσοδο στην πόλη των ελληνικών στρατευμάτων, κατόπτριζε και τον πανελλήνιο ενθουσιασμό, που ήταν πράγματι πρωτοφανής.

Πηγή

Αρχαϊκή Ελληνική Γραφή, από δεξιά προς αριστερά

19 Φεβρουαρίου 2026

Μια από τις σημαντικές αλλαγές που έγιναν κατά την εξέλιξη της ελληνικής γραφής ήταν ότι υιοθετήθηκε η φορά από αριστερά προς δεξιά, ενώ μέχρι τότε έγραφαν με την αντίστροφη κατεύθυνση και, για ένα διάστημα, με μικτό τρόπο [«βουστροφηδόν»]).

Στην εικόνα από το παραπάτω αγγείο της Κορίνθου του 7ου-6ου αι π.Χ., που απεικονίζει τον Περσέα να σκοτώνει το Κήτος και να ελευθερώνει την Ανδρομέδα, διασώζεται η αρχαϊκή Γραφή, από δεξιά προς αριστερά. Το βλέπουμε ξεκάθαρα στις λέξεις ΑΝΔΡΟΜΕΔΑ και ΠΕΡΣΕΑΣ. (Αντίθετα, στη λέξη ΚΗΤΟΣ η φορά είναι αντίστροφη).

Και κάτι άλλο αξίζει να παρατηρήσουμε στην Κορινθιακή παραλλαγή του αλφαβήτου της αρχαϊκής εποχής. Στις λέξεις “Περσέας” και “Κήτος” το Σ είναι γραμμένο ως Μ, ενώ το Ε ως Β. Δεν είχε ακόμα παγιωθεί η ενιαία μορφή των γραμμάτων. Ειδικά στα γράμματα Ε/Β και Σ/Μ υπήρχε μεγάλη ποικιλία κατά τόπους. Έτσι γράφεται:

ΠΒΡΣΒΥΜ (=ΠΕΡΣΕΥΣ)

ΚΒΤΟΜ (=ΚΕΤΟΣ, δηλ. ΚΗΤΟΣ)

Πηγή: Κέντρο Λεξικολογίας (ανάρτηση 18/2/2026)

“Τα πουλιά δέλεαρ του Θεού”, του Νίκου Καρούζου

17 Φεβρουαρίου 2026

Θα περάσουν αποπάνω μας όλοι οι τροχοί
στο τέλος
τα ίδια τα όνειρά μας θα μας σώσουν.
Αγάπη μείνε στην καρδιά –
αυτός ας είναι ο κανών του τραγουδιού σου.
Με την αγάπη
θα σηκώσουμε την απελπισία μας
απ’ τ’ αμπάρι του κορμιού.
Δεν είναι φορτίο για τη χώρα των αγγέλων
η απελπισία.
Και προπαντός
ας μην αφήσουμε την αγάπη
να συνωστίζεται με τόσα αισθήματα…

Ν. Καρούζος, Τα ποιήματα, τόμ. 1, Ίκαρος, 1961

Πηγή

Η έννοια του όρου «μεταφυσική» και ο Αριστοτέλης

14 Φεβρουαρίου 2026

του Νίκου Δούλη, φιλολόγου του 4ου ΓΕΛ Ιωαννίνων – “Ακαδημία”

Η μεταφυσική είναι κλάδος της Φιλοσοφίας και πήρε το όνομά του από το έργο του Αριστοτέλη «Μετά τα Φυσικά». Το έργο αυτό αποτελείται από 14 βιβλία-πραγματείες που ο ίδιος ο Αριστοτέλης δεν δημοσίευσε ποτέ. Αργότερα, οι σχολιαστές του Φιλοσόφου έδωσαν σ΄αυτό το σώμα των βιβλίων του τον τίτλο «Μετά τα Φυσικά», γιατί το τοποθέτησαν στον κατάλογο των έργων του μετά το βιβλίο «Φυσικά».

Σ΄αυτό το σημαντικό έργο, ο Αριστοτέλης θεμελιώνει μια νέα επιστήμη που αποκαλεί «σοφία», «πρώτη φιλοσοφία» ή «θεολογική». Σκοπός του Σταγιρίτη Φιλοσόφου είναι να βρει μια φιλοσοφική οδό που θα τον οδηγήσει στη γνώση των πρώτων αρχών ή αιτιών του κόσμου και της φύσης.

Ο ίδιος αποκαλεί αυτήν την επιστήμη θεϊκή για δύο λόγους: πρώτον, γιατί θεωρεί οι πρώτες αρχές ή αιτίες είναι θεοί και δεύτερον, αυτήν την επιστήμη την κατέχουν αποκλειστικά οι θεοί (ή ο θεός). Αυτήν την επιστήμη την θεωρεί ανώτερη από τις άλλες (τη φυσική και τη μαθηματική). Επίσης, διακρίνει αυτήν την «πρώτη φιλοσοφία» από την σοφιστική ή την ρητορική.

Με αυτά τα 14 βιβλία, ο Αριστοτέλης μας οδηγεί στο τέλος (δηλαδή τον σκοπό) της «σοφίας» ή «πρώτης φιλοσοφίας» που είναι η γνώση «του κυριωτάτου τε και αρίστου των όντων και μάλιστα όντος» (τη φράση αυτή χρησιμοποιεί ο μελετητής του Αριστοτέλη, Αλέξανδρος Αφροδισεύς), χάρη στο οποίο τα όντα του κόσμου μας χρωστούν την ύπαρξή τους.

Το ον αυτό προσδιορίζεται από τον Αριστοτέλη στο βιβλίο Λάμβδα ως νοήσεως νόησις, δηλαδή νοητική ενέργεια που έχει αντικείμενο την ίδια νοητική ενέργεια και η οποία και ταυτίζεται με τον θεό.

Το κάθε βιβλίο του έργου έχει ως τίτλο και από ένα γράμμα της ελληνικής. Τα δύο πρώτα βιβλία είναι το Άλφα μείζον και το Άλφα έλασσον. Τα τελευταία έργα της σειράς είναι το Λάμβδα, το Μυ και το Νυ.

Οι μελετητές της Αρχαιότητας και του Μεσαίωνα δεν αμφέβαλλαν για την ενότητα του έργου. Αντίθετα, στη νεότερη εποχή δημιουργήθηκαν διάφορες «ανθενωτικές» θεωρίες που θέτουν σε αμφισβήτηση τις απόψεις των αρχαίων και μεσαιωνικών μελετητών του Αριστοτέλη.

Το σίγουρο είναι ότι αυτό το έργο αποτελεί σημαντικό σταθμό στην ιστορία του ανθρωπίνου πνεύματος και επηρέασε αποφασιστικά πολλούς διανοητές του αρχαίου, μεσαιωνικού και νεότερου κόσμου.

Οι πληροφορίες για τη συγγραφή του παραπάνω άρθρου αντλήθηκαν από τα παρακάτω βιβλία:

1.Στ.Βιρβιδάκη,Β.Κουρασμάνη,Χ.Τουρνά,Αρχές Φιλοσοφίας, Β΄ τάξη Γενικού Λυκείου

2.Παντελή Γκολίτση, Αριστοτέλης Μετά τα Φυσικά Λάμβδα. Η Αριστοτελική θεολογία, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης

“Συμβολή στην ιστορία και τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας”, από τα αρχεία και τις συλλογές των Γενικών Αρχείων του Κράτους

12 Φεβρουαρίου 2026

Η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του εθνικού μας ποιητή Διονύσιου Σολωμού, εορτάζεται, για πρώτη χρονιά επίσημα, ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Η απόφαση ανακήρυξης της 9ης Φεβρουαρίου ως Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας υιοθετήθηκε και επικυρώθηκε πανηγυρικά στην 43η Γενική Διάσκεψη της UNESCO τον περασμένο χρόνο. Η ελληνική γλώσσα με αδιάλειπτη παρουσία στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου επί χιλιάδες χρόνια και με γραπτά μνημεία που καλύπτουν χιλιετηρίδες, αποτελεί μία από τις αρχαιότερες γλώσσες στον πλανήτη και συνιστά την εξέχουσα έκφανση του ελληνικού πολιτισμού.
Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, με αφορμή τον σημερινό εορτασμό, προχώρησαν στην έκδοση «Συμβολή στην ιστορία και τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας. Από τα αρχεία και τις συλλογές των Γενικών Αρχείων του Κράτους», όπου παρουσιάζονται τεκμήρια γραπτών μνημείων της ελληνικής γλώσσας από τον 18ο αιώνα έως σήμερα τα οποία αποτυπώνουν την εξέλιξη της γλώσσας μας την περίοδο αυτή, αλλά και την οργάνωση της διδασκαλίας της από το ελληνικό κράτος.

</p> <p>Ο φυλλομετρητής σας δεν υποστηρίζει προβολή PDF. <a href="https://blogs.sch.gr/4lykioanvivlio/files/2026/02/symvoli_sthn_istoria_kai_th_didaskalia_thw_ellhnikhs_glossas.pdf">Κατεβάστε το αρχείο PDF</a>.</p> <p>
Λήψη αρχείου

9 Φεβρουαρίου: Γιορτή όλων, όσοι αγαπούμε την ελληνική γλώσσα, του Γεωργίου Μπαμπινιώτη

10 Φεβρουαρίου 2026

Ας το συνειδητοποιήσουμε και ας αισθανθούμε περήφανοι (δεν είναι και πολλές τέτοιες αφορμές): σε οκτώ (διεθνώς εορταζόμενες γλώσσες, από τον τεράστιο αριθμό ομιλουμένων γλωσσών στον κόσμο, ήρθε να προστεθεί η Ελληνική. Να προστεθεί στην Αγγλική, την Γαλλική, την Ισπανική, την Ρωσική, την Κινεζική, την Αραβική, την Αφρικανική (Σουαχίλι) και την Πορτογαλική η Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας (“World Greek Language Day”)!

Να προστεθεί και να τιμηθεί η Ελληνική όχι διότι ομιλείται από εκατομμύρια ομιλητών όπως οι άλλες τιμώμενες γλώσσες. Να τιμηθεί ως η γλώσσα που απετέλεσε το όχημα έκφρασης ενός μεγάλου πολιτισμού, τού ελληνικού πολιτισμού, ο οποίος είναι η βάση τού ευρωπαϊκού και γενικότερα τού δυτικού πολιτισμού, αυτού που άμεσα ή έμμεσα επηρέασε και τις άλλες μοφές πολιτισμού στον κόσμο. Έτσι επιβεβαιώθηκε για την γλώσσα τής (σε πληθυσμό, γεωγραφική έκταση και ομιλητές) μικρής Ελλάδας ο διάχυτος ποιητικός θαυμασμός τού Ελύτη: «Αυτός ο κόσμος ο μικρός ο μέγας!»

Τί αναγνώρισαν και τίμησαν οι εκπρόσωποι των ξένων χωρών καθιερώνοντας αυτόν τον εορτασμό; Εκτίμησαν ότι η φιλοσοφία, η επιστήμη, η λογοτεχνία, το θέατρο, η ιστορία, η πολιτική, η ρητορική σε όλες τις εκφάνσεις της, κι από κοντά η τέχνη και η τεχνολογία, ο ελληνικός λόγος γενικότερα, ως καινοτόμος ανθρωποκεντρική δημιουργική σκέψη άνοιξε στον κόσμο νέους ορίζοντες. Διαμόρφωσε μια αυτόνομη πρόταση πολιτισμού σε καίριους τομείς τής αντίληψης τού κόσμου, τής ανθρώπινης ύπαρξης και τού τρόπου ζωής. Με ξεχωριστές αξίες, αρχές και ιδανικά∙ και με κανόνες. Όπως έχει επισημάνει ο διάσημος γλωσσολόγος R.H. Robins (A short History of Linguistics 1990, σ. 13):

«H πνευµατική ζωή τής Eυρώπης στο σύνολό της –η φιλοσοφική, η ηθική, η πολιτική και η αισθητική της σκέψη– έλκει την καταγωγή από το έργο των Eλλήνων στοχαστών. Kαι σήµερα ακόµη, όλο ξαναγυρνάµε πίσω σε ό,τι έχει αφήσει η πνευµατική δραστηριότητα των Eλλήνων, αναζητώντας ερεθίσµατα και κουράγιο. Mε τους Έλληνες, όσο µε κανέναν άλλον αρχαίο ή σύγχρονο πολιτισµό, ο σύγχρονος άνθρωπος αισθάνεται µιαν αναντίρρητη πνευµατική συγγένεια».

Ωστόσο, όπως επίμονα υποστηρίζω, ο ελληνικός πολιτισμός υπήρξε κατά πολύ ένας «πολιτισμός τού γραπτού λόγου». Κυριάρχησαν σ’αυτόν τα κείμενα, στα οποία καταγράφηκε, διασώθηκε και διαδόθηκε το ελληνικό πνεύμα. Από τα κείμενά μας γνώρισε ο κόσμος τον ελληνικό στοχασμό σε διάφορες χρονικές περιόδους. Τα κείμενα τού ελληνικού πνεύματος θαύμασε, εκτίμησε, μελέτησε, συζήτησε, μετέφρασε, δίδαξε, επηρεάστηκε και εμπνεύστηκε από αυτά. Από τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη, τους Στωικούς, τους προσωκρατικούς, τον Πλωτίνο και τον Θεόφραστο∙ από τον Όμηρο, τον Ησίοδο, τον Πίνδαρο και την Σαπφώ∙ από τον Αισχύλο, τον Σοφοκλή, τον Ευριπίδη και τον Αριστοφάνη∙ από τον Ηρόδοτο, τον Θουκυδίδη, τον Ξενοφώντα, τον Αρριανό, τον Πολύβιο και τον Διονύσιο τον Αλικαρνασσέα∙ από τον Δημοσθένη, τον Ισοκράτη και τον Λυσία∙ από τον Πλούταρχο και τον Λουκιανό∙ από τον Ιπποκράτη και τον Γαληνό∙ από τον Στράβωνα και τον Παυσανία∙ από τον Αρχιμήδη, τον Ευκλείδη και τον Ήρωνα τον Αλεξανδρέα∙ από τον Διονύσιο τον Θράκα, τον Απολλώνιο τον Δύσκολο και τον Ηρωδιανό. Ας είναι αυτές μερικές ενδεικτικές αναφορές.

Μιλώντας όμως για εκτεταμένο γραπτό λόγο και για κείμενα, γραμμένα όλα σε γλώσσα ελληνική (105.000.000 είναι το σύνολο των ελληνικών λέξεων σε όλους τους τύπους με τους οποίους απαντούν στα 12.000 κείμενα των 4.000 συγγραφέων που περιλαμβάνονται στο καύχημα ψηφιακής καταγραφής των ελληνικών κειμένων από τον Όμηρο μέχρι τους ιστορικούς τής Αλώσεως, στον αμερικανικό Thesaurus Linguae Graecae), δεν πρέπει να μάς διαφεύγει η προϋπόθεση για να καταστεί δυνατή η γραφή των ελληνικών κειμένων, το ελληνικό αλφάβητο. Χωρίς αυτό, την μεγαλειώδη επινόηση ενός εύκολου, λειτουργικού και οικονομικού αλφαβήτου (μόνο με 24 γράμματα), τού ελληνικού αλφαβήτου (απ΄όπου και το λατινικό) θα ήταν αδύνατη η καταγραφή τού ελληνικού πνεύματος σε γραπτό λόγο. Είναι τυχαίο που ο μεγάλος Γαλιλαίος θεωρεί το αλφάβητο ως την «μεγαλύτερη ανακάλυψη τού ανθρώπου»;

Έχει τονιστεί σωστά από τον T.S.Eliot μέχρι τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο ότι ο Ευρωπαϊκός πολιτισμός ερείδεται σε τρεις πυλώνες: το αρχαίο ελληνικό πνεύμα, την ρωμαϊκή πολιτειακή διοίκηση και νομοθεσία και τον Χριστιανισμό. Ωστόσο, σε σχέση με την ελληνική γλώσσα ως έκφραση τού ελληνικού πνεύματος και γενικότερα τού πολιτισμού, ήταν μακρά, δύσβατη αλλά και λαμπρή συγχρόνως η πορεία τής ευρείας επίδρασης που άσκησε σε διάφορες χρονικές περιόδους. Θα σταθούμε ενδεικτικά σε μερικούς περιόδους-σταθμούς αυτής τής πορείας τής Ελληνικής.

α) Αλεξανδρινή κοινή. Η Ελληνική με τις κατακτήσεις τού Μ. Αλεξάνδρου έφθασε μέχρι τις Ινδίες και πέρα από την επίδραση που άσκησε απέκτησε μια αίγλη που ξεπέρασε κατά πολύ τα όρια τής Ελλάδος.Την εκφράζει χαρακτηριστικά ο Καβάφης: «Και την Κοινήν Ελληνική Λαλιά ως μέσα στην Βακτριανή την πήγαμεν, ώς τους Ινδούς». Και στην περίοδο αυτή (και στα χρόνια που ακολούθησαν) ήταν που πρωτοσυνδέθηκε η Ελληνική με την χριστιανική θρησκεία, με την γλώσσα των Ευαγγελίων, με κορύφωση τα κείμενα των επιστολών τού Αποστόλου Παύλου. Δεν υπάρχει πιο βαρύνουσα γνώμη για την δύναμη τής Ελληνικής από αυτήν τού Βυζαντινολόγου Karl Krumbacher (Το πρόβλημα της νεωτέρας γραφομένης Ελληνικής, 1905, σ. 31):

«Oὐ μόνον ὡς μέσον συνεννοήσεως σύμπαντος τοῦ ἑλληνικοῦ καὶ ἑλληνίζοντος κόσμου εἰς τὰ ἀπώτατα αὐτοῦ μέρη καὶ εἰς διαφορώτατα φῦλα καὶ κοινότητας ἐχρησίμευεν ἡ ζῶσα ἑλληνικὴ κοινὴ γλῶσσα τῶν ἀλεξανδρεωτικῶν καὶ ῥωμαϊκῶν χρόνων, ἀλλὰ ἦτο καὶ ἡ γλῶσσα τοῦ Εὐαγγελίου, ἡ γλῶσσα τῆς διεθνοῦς συγκοινωνίας τῶν βαρβάρων [ενν. τους μη έχοντες ως μητρική γλώσσα την Ελληνική] μετὰ τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν Ρωμαίων, καὶ δὴ καὶ τῶν βαρβάρων πρὸς ἀλλήλους, τελευταῖον καὶ ἐπίσημος γλῶσσα τοῦ κράτους, ἐν ὀλίγαις λέξεσιν ἐξετέλει ἔργον παγκοσμίου γλώσσης».

β) Ρωμαϊκοί χρόνοι. Η ελληνομάθεια των Ρωμαίων αντέχει σε σύγκριση με την διάδοση τής εκμάθησης τής Αγγλικής σήμερα. Η γνώση των Ελληνικών αποτελούσε γνώρισμα όλων των καλλιεργημένων ανθρώπων και συνδεόταν με ανάγνωση ελληνικών κειμένων στο πρωτότυπο και σε μετάφραση. Ήταν η περίοδος που η Λατινική δέχθηκε μεγάλη γλωσσική επίδραση από την Ελληνική, η οποία έμελλε αργότερα να διοχετευθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες.

γ) Βυζάντιο – Χριστιανισμός. Πολύ πριν η ελληνική γλώσσα καταστεί επίσημη γλώσσα τής Βυζαντινής αυτοκρατορίας επί Ιουστινιανού τον 6ο αιώνα, η Ελληνική γίνεται στην πράξη επίσημη γλώσσα τής χριστιανικής θρησκείας και αναδεικνύεται με τα κείμενα των Πατέρων τής Εκκλησίας (Μεγάλου Βασιλείου, Γρηγορίου τού Θεολόγου, Γρηγορίου τού Νύσσσης, Ιωάννου τού Χρυσοστόμου και άλλων), με την Θεία Λειτουργία, την βυζαντινή εκκλησιαστική υμνογραφία και το Σύμβολο τής Πίστεως, γραμμένα όλα σε γλώσσα ελληνική.

δ) Αναγέννηση. Τότε δημιουργούνται παράλληλα ρεύματα στις χώρες τής Ευρώπης λογίων και πανεπιστημίων που ανακαλύπτουν τον ανθρωπισμό μέσα από τα αρχαία ελληνικά κείμενα και τα ρωμαϊκά. Τότε μελετώνται, εκδίδονται, μεταφράζονται και διδάσκονται τα ελληνικά κείμενα και η ελληνική γλώσσα με την ενεργό παρουσία και προσωπικοτήτων λογίων από την Κωνσταντινούπολη, πριν και μετά την άλωση τής Πόλης (Μανουήλ Χρυσολωράς, Γέωργιος Πλήθων Γεμιστός, Θεόδωρος Γαζής, Ιωάννης Αργυρόπουλος, Δημήτριος Χαλκοκονδύλης, Κωνσταντίνος Λάσκαρης, Ιανός Λάσκαρης, Μάρκος Μουσούρος, Ζαχαρίας Καλλιέργης κ.ά.). Τότε είναι που η ελληνική γλώσσα ανθεί και πάλι παιδευτικά και επηρεάζει βαθιά και εκτεταμένα και τις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες.

ε) Διαφωτισμός. Στην περίοδο αυτή, με «την επανάσταση τού νου» (Jonathan Israel) και την έκρηξη τής αναζήτησης τής αλήθειας που χαρακτηρίζεται ως «η πρώτη γνωσιακή επανάσταση» («Καρτεσιανή επανάσταση»), αναφύεται η ανάγκη εξεύρεσης όρων που θα δηλώσουν τις έννοιες που δημιουργούνται στον χώρο τής επιστήμης. Μόνιμη και κύρια πηγή για την εξεύρεση επιστημονικών όρων (είτε από υπάρχοντες είτε από το πλάσιμο νέων όρων) είναι πάλι η ελληνική γλώσσα, συχνά μάλιστα μέσω τής τεθλασμένης οδού, με την δημιουργία όρων πρώτα στην Νεολατινική από την Ελληνική κι από την Νεολατινική μετά στις άλλες γλώσσες. Μέγα πλήθος ελληνικών όρων, πρωτογενώς ή υστερογενώς (μέσω τής Νεολατινικής), περνούν και κατ’αυτή την περίοδο στις ξένες γλώσσες. Πρόκειται για χιλιάδες λέξεων που έχω ονομάσει «ελληνογενείς» και έχω περιλάβει με ετυμολογικά σχόλια στα λεξικά μου. Είναι σημαντικό ότι ακόμη και σήμερα κατά τον μεγάλο λεξικογράφο Webster (Webster’s New International Dictionary) «H Λατινική και η Eλληνική, ιδίως η Eλληνική, αποτελούν ανεξάντλητη πηγή υλικών για την δημιουργία επιστημονικών όρων». Έτσι προέκυψε και η γνωστή ρήση τής Αγγλικής, κατά την προσπάθεια αναζήτησης λέξεων για να δηλωθούν νέες έννοιες, ότι “The Greeks have a word for it”.

στ) Ευρωπαϊκή Εκπαίδευση. Δεν έχει εκτιμηθεί δεόντως η μεγάλη επίδραση που ασκήθηκε και η προβολή που προέκυψε για την ελληνική γλώσσα από την διδασκαλία των ελληνικών κειμένων και τής Ελληνικής επί πολλές δεκαετίες στην Μέση Εκπαίδευση των σχολείων των ευρωπαϊκών χωρών και σε πολλά μεγάλα Πανεπιστήμια με Τμήματα Ελληνικών Σπουδών (Κλασικών Σπουδών, Μεσαιωνικών / Βυζαντινών και Νεοελληνικών) τόσο στην Ευρώπη όσο και σε άλλες Ηπείρους. Χιλιάδες νέων ανθρώπων μάθαιναν στο σχολείο τους Ελληνικά (και Λατινικά) στο πλαίσιο μιας ανθρωπιστικής εκπαίδευσης, η οποία υποχώρησε δυστυχώς τα τελευταία χρόνια στην ευρωπαϊκή Εκπαίδευση από την επικράτηση μιας χρησιμοθηρικής αντίληψης και, το κυριότερο, εις βάρος των συνεκτικών ιδεών, αξιών και αρχών τής ίδιας τής εννοίας και τού πολιτισμού τής Ευρώπης.

Από την σύντομη αδρομερή αυτή θεώρηση τής πορείας τής ελληνικής γλώσσας (σε συνάφεια πάντα με τον ελληνικό πολιτισμό στην διαδρομή τού χρόνου) προκύπτει, νομίζω, ότι η απόφαση διεθνών οργάνων να εορτάζεται η Ελληνική παγκοσμίως δεν αποτελεί καμιά χαριστική μεταχείριση αλλά μια ιστορικά και πολιτιστικά οφειλόμενη αναγνώριση τής συμβολής τής ελληνικής γλώσσας στον παγκόσμιο πολιτισμό με επίκεντρο τον άνθρωπο, ένα πολύτιμο διαχρονικό μήνυμα τού Ελληνισμού.

Δεν θέλω να περατώσω αυτό το κείμενο για τον παγκόσμιο εορτασμό τής ελληνικής γλώσσας χωρίς να μνημονεύσω (για να μείνει και στην διάθεση των αναγνωστών) την πιο βαρύνουσα ―κατά την γνώμη μου― εκτίμηση για την ελληνική γλώσσα, που ανήκει στον γίγαντα τής φιλολογικής και γλωσσικής επιστήμης, τον αείμνηστο Pierre Chantraine, από τον Πρόλογο τού μεταφρασμένου πλέον στα Ελληνικά έργου του «Ετυμολογικό λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής: Ιστορία των λέξεων» (Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών. Θεσσαλονίκη 2022, σ. 14 και 16):

«Σε αυτή την επιλογή μας [την έμφαση στην ιστορία τού λεξιλογίου] είχαμε τη δυνατότητα να επωφεληθούμε απὀ μια προνομιακή κατάσταση. Είμαστε σε θέση να παρακολουθήσουμε την ιστορία της ελληνικής γλώσσας ήδη από τη δεύτερη χιλιετία π.Χ. ―χάρη στις μυκηναϊκές πινακίδες της Κνωσού, της Πύλου και των Μυκηνών― μέχρι τη νέα ελληνική, δημοτική ή καθαρεύουσα, σε μια συνέχεια κατά την οποία η γλώσσα δεν έχει υποστεί βαθιές αλλαγές όσον αφορά τη δομή της, παρά τις σημαντικές διαφορές μεταξύ των περιόδων.»

«Η ελληνική παρουσιάζει αδιάλειπτη ιστορία και η νέα ελληνική, με τη μορφή της δημοτικής ή της καθαρεύουσας, συνεχίζει άμεσα την ελληνική του Ομήρου και του Δημοσθένη, ενώ η γλώσσα της βυζαντινής περιόδου παρέχει τον κρίκο που ενώνει τα δύο κομμάτια της αλυσίδας. […] Αναλάβαμε να παρακολουθήσουμε την ιστορία του λεξιλογίου υπογραμμίζοντας τις συνέχειες και τις παρεκκλίσεις σε μια διαχρονία η οποία, με διάφορα απρόβλεπτα γεγονότα, εκτείνεται σε σαράντα αιώνες».

Άρα ο εορτασμός τής Ελληνικής διεθνώς δεν αναφέρεται μόνο στην αρχαία μας γλώσσα, αλλά μέσω τού μοναδικού ιστορικού φαινομένου γλώσσας που χαρακτηρίζει την Ελληνική ως αδιάσπαστη συνέχεια 40 αιώνων, ο εορτασμός αφορά σε όλη την ελληνική γλώσσα, δηλ. και την Μεσαιωνική Ελληνική και την Νέα Ελληνική.

(Από το άρθρο του κ. Γεωργίου Μπαμπινιώτη στην εφημερίδα “Βήμα”, 9/2/2026)

«Πρώτα – πρώτα η ποίηση», του Οδυσσέα Ελύτη

8 Φεβρουαρίου 2026

Προμετωπίδα του Νίκου Χατζηκυριάκου – Γκίκα για τα «Ετεροθαλή» (1974)
από την έκδοση της ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ:
«ΛΕΣΧΗ ΑΘΑΝΑΤΩΝ – ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ»
Εκδόσεις ΤΕΓΟΠΟΥΛΟΣ

Αλλά με τις ξόβεργες μπορεί να πιάνεις πουλιά, δεν πιάνεις ποτέ το κελαηδητό τους. Χρειάζεται η άλλη βέργα, της μαγείας, και ποιος μπορεί να την κατασκευάσει αν δεν του ’χει από μιας αρχής δοθεί;

ΠΡΩΤΑ – ΠΡΩΤΑ Η ΠΟΙΗΣΗ «ΑΝΟΙΧΤΑ ΧΑΡΤΙΑ» Εκδόσεις ΙΚΑΡΟΣ

Πηγή

«Ερωτικός λόγος», του Γιώργου Σεφέρη

3 Φεβρουαρίου 2026

Στην πέτρα της υπομονής προσμένουμε το θάμα
που ανοίγει τα επουράνια κι είν’ όλα βολετά
προσμένουμε τον άγγελο σαν το πανάρχαιο δράμα
την ώρα που του δειλινού χάνουνται τ’ ανοιχτά

τριαντάφυλλα… Ρόδο άλικο του ανέμου και της μοίρας,
μόνο στη μνήμη απέμεινες, ένας βαρύς ρυθμός
ρόδο της νύχτας πέρασες, τρικύμισμα πορφύρας
τρίκυμισμα της θάλασσας… Ο κόσμος είναι απλός.

Αθήνα, Οχτώβρης ’29 – Δεκέμβρης ’30

Πηγή: Φωτόδεντρο (απόσπασμα, Γ. Σεφέρης, Ποιήματα, Ίκαρος Αθήνα, 2000, σ.26-32)

Ένα δώρο καρδιάς γεμάτο βιβλία από εκπαιδευτικό του σχολείου μας!

29 Ιανουαρίου 2026

Ευχαριστίες για μια σημαντική δωρεά βιβλίων!

Με ιδιαίτερη χαρά και βαθιά ευγνωμοσύνη θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε την εκπαιδευτικό του σχολείου μας, η οποία επιθυμεί να διατηρήσει την ανωνυμία της, για τη γενναιόδωρη προσφορά της στη Σχολική μας Βιβλιοθήκη.
Τα βιβλία αυτά θα αποτελέσουν πηγή έμπνευσης, μάθησης και δημιουργικής σκέψης για τη σχολική μας κοινότητα, εμπλουτίζοντας το εκπαιδευτικό μας έργο και ενισχύοντας την αγάπη των παιδιών για το διάβασμα.

Η δωρεά βιβλίων αποτελεί πολύτιμη συμβολή στη γνώση, στη φαντασία και στην καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας των μαθητών μας. Τέτοιες πράξεις προσφοράς και αγάπης για την εκπαίδευση αποτελούν παράδειγμα προς μίμηση. Την ευχαριστούμε θερμά και της ευχόμαστε υγεία και δύναμη στο πολύτιμο έργο της.

Αρχείο έτους 2026

Πρόσφατα άρθρα

Kατηγορίες

Ιστορικό

4o ΓΕΛ Ιωαννίνων "Ακαδημία" – EU Infopoint

Σαν σήμερα

Translate

Σκακιστική άσκηση

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ – Ειδήσεις

Απελευθέρωση Ιωαννίνων 21 Φεβρουαρίου 1913

Ιστορικό Αφιέρωμα για την Απελευθέρωση Ιωαννίνων

Αρχαϊκή Ελληνική Γραφή, από δεξιά προς αριστερά

“Τα πουλιά δέλεαρ του Θεού”, του Νίκου Καρούζου

Η έννοια του όρου «μεταφυσική» και ο Αριστοτέλης

“Συμβολή στην ιστορία και τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας”, από τα αρχεία και τις συλλογές των Γενικών Αρχείων του Κράτους

9 Φεβρουαρίου: Γιορτή όλων, όσοι αγαπούμε την ελληνική γλώσσα, του Γεωργίου Μπαμπινιώτη

«Πρώτα – πρώτα η ποίηση», του Οδυσσέα Ελύτη

«Ερωτικός λόγος», του Γιώργου Σεφέρη

Ένα δώρο καρδιάς γεμάτο βιβλία από εκπαιδευτικό του σχολείου μας!

Πλοήγηση άρθρων

Ψηφιακός κατάλογος βιβλίων – Νέα βιβλία!!!