4ο Δημοτικό Πετρούπολης

Ο γονέας/κηδεμόνας του μαθητή ενημερώνει άμεσα τον υπεύθυνο διαχείρισης COVID-19 της σχολικής μονάδας ή/και τον διευθυντή της σχολικής μονάδας για το θετικό αποτέλεσμα του διαγνωστικού τεστ για COVID-19. Ο υπεύθυνος διαχείρισης COVID-19 του σχολείου φροντίζει να γίνει ενδελεχής καθαρισμός και τοπική εφαρμογή απολυμαντικού στις επιφάνειες των χώρων του σχολείου όπου κινήθηκε το κρούσμα. Επιβεβαιωμένο κρούσμα COVID-19 πρέπει να απομακρυνθεί από το σχολείο και να παραμείνει σε απομόνωση για τουλάχιστον 10 ημέρες, απέχοντας και από όλες τις εξωσχολικές δραστηριότητες (π.χ. φροντιστήριο, ξένες γλώσσες, αθλητισμός) καθώς και από κάθε άλλη μετακίνηση ή επαφή με άτομα εκτός του οικιακού περιβάλλοντος (π.χ. περίπατοι ή παιχνίδι έξω, συναντήσεις κλπ.) Επίσης, πρέπει να αποφεύγεται κάθε επαφή με ευάλωτα άτομα και να λαμβάνονται συστηματικά μέτρα προφύλαξης κατά την επαφή του με τα άτομα που διαμένουν μαζί του στην ίδια κατοικία.

Μαθητής που είναι εργαστηριακά επιβεβαιωμένο περιστατικό COVID-19 επιστρέφει στη σχολική μονάδα μετά την παρέλευση τουλάχιστον 10 ημερών από την έναρξη των συμπτωμάτων ΚΑΙ την πάροδο τριών 24ώρων από την πλήρη υποχώρηση του πυρετού (χωρίς τη λήψη αντιπυρετικών) ΚΑΙ τη βελτίωση των άλλων συμπτωμάτων. Σε περίπτωση ασθενών με πολύ σοβαρή νόσο ή ανοσοκαταστολή μπορεί το απαιτούμενο διάστημα από την έναρξη των συμπτωμάτων να φθάσει τις 20 ημέρες, σύμφωνα με την γνώμη του θεράποντος ιατρού. Για την επάνοδο στο σχολείο των επιβεβαιωμένων περιστατικών δεν απαιτείται η διενέργεια νέου τεστ και δεν είναι απαραίτητη η προσκόμιση στο σχολείο ιατρικής βεβαίωσης.

Αν μαθητής είχε χαρακτηριστεί ύποπτο κρούσμα COVID-19 και είχε διαγνωστεί αρνητικός στον κορωνοϊό μπορεί να επιστρέψει στο σχολείο μετά την πάροδο τουλάχιστον 24 ωρών από την πλήρη υποχώρηση του πυρετού (χωρίς τη λήψη αντιπυρετικών) και τη βελτίωση των συμπτωμάτων του – καθώς αυτός είναι ο χρόνος επανόδου για τις συνήθεις ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού.

Έως την έκδοση του αποτελέσματος διαγνωστικού τεστ, το άτομο που εμφανίζει συμπτώματα που μπορεί να εκδηλωθούν στο πλαίσιο της COVID-19 παραμένει προσωρινά σε κατ’ οίκον απομόνωση (εφόσον έχει κριθεί από τον ιατρό ότι η κατάστασή του δεν απαιτεί νοσηλεία). Η περαιτέρω διαχείριση γίνεται ανάλογα με το αποτέλεσμα. Οι στενές επαφές του ύποπτου περιστατικού προσέρχονται κανονικά στο σχολείο με οδηγία για στενή παρακολούθηση της υγείας τους και το τμήμα του μαθητή (ή στο οποίο δίδαξε εκπαιδευτικός) λειτουργεί κανονικά.

Στενές επαφές επιβεβαιωμένου κρούσματος λοίμωξης COVID-19 θεωρούνται οι μαθητές που ανήκουν στο ίδιο ή σε διαφορετικό τμήμα με μαθητή που είναι επιβεβαιωμένο κρούσμα COVID-19 και συνυπήρξαν μαζί του στη σχολική τάξη κατά το 48ωρο πριν την έναρξη των συμπτωμάτων του, μαθητές που στο τμήμα τους δίδαξε συστηματικά εκπαιδευτικός που είναι επιβεβαιωμένο κρούσμα COVID-19, άτομα που είχαν επαφή πρόσωπο-με-πρόσωπο με επιβεβαιωμένο κρούσμα COVID-19 ή άμεση σωματική επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα COVID-19, καθώς και μαθητές που κατά το 48ωρο πριν την έναρξη των συμπτωμάτων κινήθηκαν προς ή από το σχολείο μαζί με το επιβεβαιωμένο κρούσμα στο ίδιο μεταφορικό μέσο. Οι στενές επαφές θα πρέπει να υποβάλλονται σε επιπλέον διαγνωστικούς ελέγχους στο διάστημα των 7 ημερών μετά την τελευταία επαφή με το επιβεβαιωμένο κρούσμα, ανάλογα με την κατηγορία στην οποία ανήκουν. Άτομα με ιστορικό νόσησης το τελευταίο εξάμηνο προβαίνουν σε δύο αυτοδιαγνωστικούς ελέγχους (self test) στο διάστημα των 7 ημερών μετά την τελευταία επαφή με το επιβεβαιωμένο κρούσμα.

Μαθητές ή μέλη του προσωπικού, οι οποίοι ούτε είναι πλήρως εμβολιασμένοι ούτε έχουν ιστορικό νόσησης το τελευταίο εξάμηνο, και οι οποίοι είναι στενές επαφές επιβεβαιωμένου κρούσματος με το οποίο διαβιούν κάτω από την ίδια στέγη, θα πρέπει να μπαίνουν σε καραντίνα για 10 ημέρες ύστερα από την τελευταία επαφή τους με το κρούσμα, και να επιστρέφουν στις σχολικές δραστηριότητες την 11η ημέρα, εφόσον παραμένουν ασυμπτωματικοί, και με αρνητικό αποτέλεσμα εργαστηριακού ελέγχου [ταχεία δοκιμασία ανίχνευσης αντιγόνου (rapid test) ή μοριακό τεστ (RT-PCR)] τη 10η ημέρα. Αν το τεστ είναι αρνητικό αίρεται η καραντίνα αλλά τα άτομα οφείλουν να τηρούν αυστηρά τα μέτρα ατομικής προστασίας και να παρακολουθούν την υγεία τους για εμφάνιση συμπτωμάτων μέχρι και την ολοκλήρωση των 14 ημερών. Αν το τεστ είναι θετικό ακολουθείται το ισχύον πρωτόκολλο για την απομόνωση των κρουσμάτων COVID-19 χωρίς να απαιτείται επανάληψη του τεστ.

Ένα σχολικό τμήμα θα αναστέλλει τη δια ζώσης λειτουργία του και η διδασκαλία θα γίνεται μέσω τηλεκπαίδευσης όταν σε αυτό εντοπιστούν ταυτόχρονα επιβεβαιωμένα κρούσματα COVID-19 σε παραπάνω από τους μισούς (50%+1) μαθητές του.

Σύμφωνα με την ανεπίσημη ενημέρωσή μας ο αγιασμός θα πραγματοποιηθεί κατά τον ίδιο τρόπο που πραγματοποιήθηκε και κατά την έναρξη του προηγούμενου διδακτικού έτους.

Ο αγιασμός του σχολείου μας θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 13/09/2021 και ώρα 10.00 σύμφωνα με τις ακόλουθες οδηγίες.

Ο Αγιασμός θα πραγματοποιηθεί στον αύλειο χώρο του 2^ου επιπέδου του σχολείου μας με τους ιερείς του ναού της ενορίας μας, με εκπροσώπους των εκπαιδευτικών και των μαθητών/τριών (2 από κάθε τμήμα) και στη συνέχεια ο ιερέας θα επισκεφθεί όλες τις αίθουσες της σχολικής μονάδας, όπου θα παρευρίσκονται οι λοιποί μαθητές/τριες και οι εκπαιδευτικοί.

Η προσέλευση των μαθητών θα γίνεται από τις 9:45 από την είσοδο της οδού Χρυσοστόμου Σμύρνης για τους μαθητές της Α΄, Β΄ και Γ΄ τάξης και από την είσοδο της οδού Αναγνωσταρά για τους μαθητές της Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ τάξης. Δεν θα υπάρξει καμία παρέκκλιση σε αυτό, οι συνθέσεις των μαθητικών ομάδων θα πρέπει σύμφωνα  με τις Οδηγίες του ΕΟΔΥ να παραμένουν σταθερές.

Απαραίτητη προϋπόθεση για την είσοδο των μαθητών στο σχολείο είναι η χρήση προστατευτικής μάσκας για την αποφυγή της μετάδοσης του COVID 19 και η επίδειξη αρνητικού self test που θα έχει γίνει την προηγούμενη ημέρα. Η χρήση προστατευτικής μάσκας είναι υποχρεωτική για όσους παρευρίσκονται στο χώρο του σχολείου.

Οι μαθητές μετά την είσοδό τους στο σχολείο θα κατευθύνονται στις αίθουσες διδασκαλίας των.

Μετά τη λήξη του αγιασμού, και όχι νωρίτερα από τις 10:30,  οι μαθητές θα αποχωρήσουν κατά τμήμα από τις ίδιες εισόδους. Οι μαθητές/τριες της Α΄ τάξης (οι υπόλοιποι μαθητές τα έχουν παραλάβει)  θα παραλάβουν τα βιβλία τους και θα αποχωρήσουν.

Παρακαλούμε θερμά τους γονείς να μη συνωστισθούν στις εισόδους του σχολείου!

Δεν θα επιτραπεί κατά τη μέρα αυτή η είσοδος  κανενός γονέα για κανένα λόγο  στο σχολείο. Η υποβολή αιτημάτων-ερωτημάτων και τυχόν δικαιολογητικών μπορεί να γίνεται κατά τις επόμενες ημέρες μέσω ραντεβού όπως επίσης τηλεφωνικώς και μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Από την επομένη, Τρίτη 14/09/2021, θα τηρηθεί το Ωρολόγιο Πρόγραμμα του σχολείου (προσέλευση 8:00-8:15 και αποχώρηση 13:15-13:25). Θα υπάρξει νεότερη ανακοίνωση σχετικά με τη λειτουργία της Πρωινής και της Μεσημβρινής Ζώνης του Ολοήμερου.

Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ

ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ

“student_ipad_school – 234” από flickingerbrad διατίθεται με άδεια χρήσης CC by-2.0

Μία από τις τελευταίες μας τηλε-διαλέξεις με τους γονείς μέσω της
εκπαιδευτικής πλατφόρμας Webex, είχε θέμα «Το διαδίκτυο στη ζωή των
παιδιών σχολικής ηλικίας: Χρήση, κατάχρηση και κίνδυνοι».
Πράγματι, στις μέρες μας, η χρήση του διαδικτύου από τα παιδιά ολοένα
κι αυξάνεται, ενώ το όριο ηλικίας στο οποίο τα παιδιά ξεκινούν να
χρησιμοποιούν το διαδίκτυο συνεχώς μειώνεται. Ουσιαστικά, όσο
παράξενο και αν ακούγεται, ο ταχύτερα αναπτυσσόμενος τομέας
χρηστών του διαδικτύου είναι τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας (3-6
ετών).
Οι ειδικοί συγκλίνουν σε ορισμένες κατευθύνσεις ως προς τις ηλικίες
έκθεσης των παιδιών στις τεχνολογίες που περιλαμβάνουν οθόνη
(τηλεόραση, τάμπλετ, κινητό, υπολογιστής). Για παράδειγμα, η
Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (2016) συνιστά:
 Την αποφυγή της χρήσης μέσων που περιλαμβάνουν οθόνη μέχρι
τους 18 μήνες.
 Μέχρι 1 ώρα την ημέρα για τις ηλικίες 2-5 ετών.
 Μέχρι 2 ώρες την ημέρα για τις ηλικίες 6-12 ετών.
Η οριοθέτηση ως προς τον χρόνο έκθεσης στις οθόνες πρέπει να ξεκινάει
νωρίς. Τα όρια πρέπει να εξηγούνται και να τηρούνται με συνέπεια και
σταθερότητα από τους γονείς στα παιδιά.
Από την άλλη πλευρά, πολλοί είναι οι γονείς που ανησυχούν ότι τα
παιδιά τους κάνουν υπερβολική χρήση του Διαδικτύου. Οι συνηθέστερες
ενδείξεις που θα πρέπει να θορυβήσουν τους γονείς σχετικά με τη χρήση
του διαδικτύου από τα παιδιά είναι οι εξής:
o Υπερβολική κούραση, ημερήσια υπνηλία.
o Προοδευτική ή απότομη πτώση της σχολικής επίδοσης.
o Παραμέληση άλλων αγαπημένων δραστηριοτήτων, κυρίως
αθλητικών και καλλιτεχνικών.
o Κοινωνική απόσυρση, απομόνωση. Μοναδικό ενδιαφέρον τους
να βρίσκονται μπροστά από μία οθόνη.o Μεταβολές στη συμπεριφορά, παράλειψη γευμάτων μέσα στην
μέρα, αναστροφή του κύκλου ύπνου.
o Δυσκολία των γονέων να θέσουν όρια στη χρήση του
διαδικτύου, ανυπακοή, εκδραμάτιση, ευερεθιστότητα, ενδοοικογενειακές συγκρούσεις.
 Παιδιά που παρουσιάζουν τρεις ή περισσότερες από τις παραπάνω
ενδείξεις, ενδεχομένως αντιμετωπίζουν πρόβλημα εθισμού στο
διαδίκτυο.
Κατόπιν ερώτησης κάποιων γονέων, αν έχω να τους συστήσω προσωπικά
κάποιο βιβλίο για να μιλήσουν- όσο γίνεται πιο αποτελεσματικά στο
παιδί τους για το διαδίκτυο- ανταποκρινόμενο σωστά στο αναπτυξιακό
στάδιό τους, αναζήτησα και βρήκα και μετά από μελέτή τους, σας
προτείνω ενδεικτικά:
1. «Γονείς, Παιδί και Διαδίκτυο» των Μάνος Σφακιανάκης και Βέρα
Αθανασίου, Εκδόσεις Ψυχογιός.
2. «Οδός των Φίλων»: Κολλημένος στην Οθόνη των Σιλβέν Ζαουι και
Ανελόρ Παρό, Εκδόσεις Μεταίχμιο.
Σχολική Ψυχολόγος
Κακούρου Μυρτώ-Παναγιώτ

“School Violence” από tomswift46 ( Hi Res Images for Sale) διατίθεται με άδεια χρήσης CC by-nc-nd-2.0

Είναι η επιθετική εκείνη
συμπεριφορά που είναι εσκεμμένη, απρόκλητη και
επαναλαμβανόμενη, αποτελεί κατάχρηση εξουσίας και εμπεριέχει
ανισότητα στη δύναμη αντικειμενική (π.χ. σωματική) ή αντιληπτή
(π.χ. προσωπικότητας). Εν ολίγοις, κατευθύνεται προς εκείνα τα
θύματα που εκλαμβάνονται από τους θύτες (έναν ή πολλούς μαζί)
ως αδύναμα, είτε σωματικά είτε ψυχολογικά.
Τι δεν είναι σχολικός εκφοβισμός: Όταν τα εμπλεκόμενα μέρη
είναι ίσης δύναμης και όχι άνισης, λόγω αριθμού, σωματικής
διάπλασης, κοινωνικής θέσης, κουλτούρας, τότε πρόκειται για
σύγκρουση, βίαιη ίσως αλλά όχι εκφοβιστική συμπεριφορά. Εκτός
από την ισότητα στη δύναμη, παρατηρείται επίσης όμοια
συναισθηματική αντίδραση, που σημαίνει ότι και οι δύο μαθητές
είναι θυμωμένοι και όχι όπως στον εκφοβισμό όπου ο μαθητήςστόχος φοβάται και αδυνατεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του.
Υπάρχει επίσης η περίπτωση του πειράγματος, όπου οι μαθητές
κάνουν αστεία μεταξύ τους, διασκεδάζοντας και οι δύο αληθινά.
Μορφές της βίας στον εκφοβισμό
Ο σχολικός εκφοβισμός παίρνει διάφορες μορφές, ανάλογα με τα
μέσα που ο θύτης χρησιμοποιεί για να βλάψει το θύμα. Έτσι,
διακρίνουμε τους παρακάτω τύπους εκφοβισμού:
 Τον άμεσο ή σωματικό εκφοβισμό (physical bullying): ο
θύτης χρησιμοποιεί φυσική βία, όπως γρονθοκοπήματα,
κλωτσιές, σπρωξιές καθώς επίσης φθορά ή/και άρπαγμα της
ατομικής ιδιοκτησίας.
 Τον λεκτικό εκφοβισμό (verbal bullying): εδώ ο θύτης
κατ’ επανάληψη πειράζει το θύμα του σε ενοχλητικό, για
τον δεύτερο, βαθμό, τον κοροϊδεύει, του κολλάει
παρατσούκλια, τον βρίζει και γενικότερα τον προσβάλλει με
βωμολοχίες και λόγια. Τον έμμεσο ή κοινωνικό εκφοβισμό
(indirect/social/relational bullying): Ο αποκλεισμός του
θύματος από την παρέα και η κοινωνική του απομόνωση,
μέσω της χειραγώγησης της ομάδας ομηλίκων.
Συγκεκριμένα, οι θύτες δημιουργούν μία κλίκα και πολύ
συντονισμένα αγνοούν τον συμμαθητή ή τη συμμαθήτριά
τους, στις ομαδικές δραστηριότητες τούς αναθέτουν τα πιο
δυσάρεστα καθήκοντα ή δεν τους επιτρέπουν καν να
παίξουν, τους κάνουν να αισθάνονται αόρατοι, τρέχουν να
κρυφτούν (δείχνοντας επιδεικτικά ότι θα ήθελαν να τους
εγκαταλείψουν) και γενικά τους απορρίπτουν. Αυτή είναι
και η μορφή που δυσκολεύονται περισσότερο να αναφέρουν
τα θύματα, διότι εκφράζεται με έμμεσο τρόπο,
συγκαλυμμένα.
 Τον εκβιασμό (extortion): Σε αυτή την μορφή εκφοβισμού,
οι θύτες με εκβιασμούς και απειλές αναγκάζουν τα θύματα
να τους παραδώσουν το χαρτζιλίκι τους και το κολατσιό
τους.
 Τον οπτικό εκφοβισμό (visual bullying): Συμβαίνει όταν ο
θύτης γράφει ένα προσβλητικό, για το θύμα, σημείωμα και
το δίνει στους συμμαθητές τους από χέρι σε χέρι ή το αφήνει
σε περίοπτη θέση στη σχολική τσάντα του θύματος ή στο
θρανίο του. Διαφορετικά, σχεδιάζει γκράφιτι παρόμοιας
σημειολογίας σε εμφανή σημεία του σχολείου.
 Τον ηλεκτρονικό εκφοβισμό (cyberbullying): Ο θύτης
χρησιμοποιεί διαδικτυακά μέσα, παραδείγματος χάριν,
συντάσσει και προωθεί μηνύματα σε κινητά ή ηλεκτρονικές
διευθύνσεις (e-mails).
 Το ρατσιστικό εκφοβισμό (racial bullying): Εδώ
πρόκειται για μία ειδική περίπτωση εκφοβισμού, που
εκφράζεται κοινωνικά, ψυχολογικά ή σωματικά και έχει σκοπό να στιγματίσει τη διαφορετικότητα του θύματος ως
προς την εθνικότητά του.
 Το σεξουαλικό εκφοβισμό (sexual bullying): Ο θύτης
δημιουργεί ένα αίσθημα ντροπής και αμηχανίας στο θύμα με
αισχρά σκίτσα, ανήθικες χειρονομίες, σχόλια σεξουαλικού
περιεχομένου σε βάρος του θύματος και «αγενή αστεία»,
καθώς και ερωτήσεις παρόμοιας θεματικής. Επιπλέον,
μπορεί να αγγίζει το θύμα, παρά τη θέλησή του σε διάφορα
σημεία, περίπτωση στην οποία διακρίνεται από τη
σεξουαλική παρενόχληση με ποσοτικά κριτήρια.
Σχετικά με την έκταση και ένταση του σχολικού εκφοβισμού γενικά
έχουν παρατηρηθεί τα εξής:
 Ο εκφοβισμός σταθερά μειώνεται μεταξύ των ηλικιών 12 και 18.
 Το φαινόμενο φθάνει στην κορύφωσή του στα δύο πρώτα χρόνια
της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
 Σταδιακά μειώνεται η σωματική βία και αυξάνεται η λεκτική και η
ψυχολογική.
 Γενικά, το ποσοστό του εκφοβισμού μικραίνει, όσο τα χρόνια
προχωρούν, αλλά μεγαλώνει η έντασή του.
Ατομικά Χαρακτηριστικά μαθητών που ασκούν εκφοβισμό
 Έντονη, εξωστρεφής, παρορμητική προσωπικότητα
 Μη ανοχή στην διαφορετικότητα
 Χειριστικοί, έλλειψη ενσυναίσθησης
 Εναλλάσσονται σε ρόλους θύτη-θύματος
 Δικαιολογούν τις πράξεις τους ως πρόκληση του
θύματος και τις εκλογικεύουν, ελαχιστοποιώντας τις
συνέπειες για το θύμα
 Ναρκισσιστικά σχήματα προσωπικότητας, υψηλή
αυτοπεποίθηση, με υπερβολικά θετική αυτό-εικόνα που δεν στηρίζεται στην πραγματικότητα, απειλές ως
προς αυτήν αντιμετωπίζονται με επιθετικότητα
Ατομικά Χαρακτηριστικά μαθητών που δέχονται
εκφοβισμό
 Παθητικές προσωπικότητες: με ανασφάλειες, άγχος,
μοναξιά, χαμηλή αυτοεκτίμηση
 «Προκλητικά» άτομα: αντιδραστικά, αδέξια, αυθόρμητα,
συχνά υπερκινητικά με δυσκολία συγκέντρωσης
 Ανήκουν σε μειοψηφική ομάδα (εθνότητα, θρήσκευμα,
αναπηρία, σεξουαλικός προσανατολισμός, σωματική
εμφάνιση, παχυσαρκία κ.τ.λ)
Συνέπειες του εκφοβισμού σε μαθητές-θύτες και σε μαθητές-θύματα
 Σωματικές (παιδιά που δέχονται εκφοβισμό): γρατζουνιές,
μώλωπες, στραμπουλήγματα, διαστρέμματα, διάσειση,
πονοκέφαλοι, πόνοι πλάτης, στομαχόπονοι, αϋπνία, εφιάλτες,
απώλεια όρεξης ή βουλιμία, αύξηση ορμονών στρες, άγχος,
αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα, μεγαλύτερη πιθανότητα
τραυματισμού στα πρώτα 15 λεπτά μετά το περιστατικό, εύκολη
απώλεια ισορροπίας, παραπατήματα, κακός έλεγχος κυκλοφορίας
αυτοκινήτων.
 Πνευματικές (παιδιά που δέχονται εκφοβισμό): μειωμένη
ικανότητα συγκέντρωσης, δυσκολίες στη μνήμη και στη μάθηση,
έλλειψη κινήτρων για μάθηση, χαμηλό προφίλ στην επικοινωνία,
δε λένε τις σκέψεις τους από φόβο χλευασμού, αποφεύγουν να
τραβούν την προσοχή με τη συμμετοχή τους στη μαθησιακή
διαδικασία ακόμα και με ερωτήσεις, σχολική άρνηση, συχνές
απουσίες, μειωμένη σχολική επίδοση. Αυτό-εικόνα (παιδιά που δέχονται εκφοβισμό): Η κοροϊδία
μειώνει την αυτοεκτίμησή τους, ιδιαίτερα όταν αυτή σχετίζεται με
τη διαφορετικότητά τους (σωματική διάπλαση, εθνικότητα κ.τ.λ.).
Παιδιά που δεν αποδέχονται τον εαυτό τους όπως είναι, γίνονται
ιδιαίτερα ευαίσθητα σε οποιουδήποτε είδους κριτική. Είναι
ιδιαίτερα αυστηρά, απαιτητικά με τον εαυτό τους. Επικρίνουν τον
εαυτό τους και σταδιακά όλους τους άλλους.
 Ψυχολογικές (παιδιά που δέχονται εκφοβισμό): Βρίσκονται σε
διαρκή ετοιμότητα και κατάσταση άμυνας. Διακατέχονται από
φόβο, αγωνία, νευρικότητα, ευερεθιστότητα. Δε μπορούν να
χαλαρώσουν ούτε στις κοινωνικές τους επαφές. Γίνονται επιθετικά
ως αντίδραση στη βία. Εκτονώνουν την έντασή τους στο σπίτι,
γίνονται επιθετικά και αγενή. Μιλάνε χαμηλόφωνα ή γρήγορα και
χάνουν, «μασάνε» τις λέξεις. Εμφανίζουν μελαγχολία, κατάθλιψη.
Σε ακραίες περιπτώσεις, μπορεί να εμφανίσουν και τάσεις
αυτοκτονίας.
 Συνέπειες εκφοβισμού (μακροπρόθεσμες σε παιδιά που τον
ασκούν): Αδυναμία να αποδεκτούν τον εαυτό τους και ν’
αντλήσουν δύναμη και αυτοεκτίμηση με θετικούς, δημιουργικούς
τρόπους. Δυσκολία διαπροσωπικών σχέσεων, διαχείρισης θυμού
και συγκρούσεων. Οι οπαδοί τους αποχωρούν σταδιακά, καθώς
μεγαλώνουν και μένουν μόνοι, με άγχος και τάσεις κατάθλιψης.
Έχουν αυξημένο κίνδυνο νεανικής και ενήλικης
εγκληματικότητας, χρήση ουσιών και αλκοόλ. Αυξημένη
πιθανότητα βίαιης συμπεριφοράς προς τα παιδιά και τη σύντροφο
μέσα στην οικογένειά τους.Οδηγίες αντιμετώπισης του εκφοβισμού για τους γονείς
Σημάδια αναγνώρισης στα παιδιά που υπόκεινται σχολικό εκφοβισμό
 Ανεξήγητες μελανιές και σημάδια από χτυπήματα.
 Δεν έχει στενούς φίλους από το σχολείο.
 Δεν θέλει να πάει στο σχολείο. Είναι αγχωμένο. Παρουσιάζει
επιθετική συμπεριφορά στο σπίτι. Απομονώνεται. Βλέπει εφιάλτες.
Νιώθει άρρωστο όταν ξυπνάει το πρωί.
 Επιστρέφει σπίτι από το σχολείο με ρούχα σκισμένα ή αντικείμενα
που έχουν καταστραφεί.
 «Χάνει» τα χρήματά του ή άλλα αντικείμενα στο σχολείο.
 Στους γονείς –παιδιών που εκφοβίζουν ή
εκφοβίζονται- προτείνεται να:
 Παίρνουν στα σοβαρά αναφορές του παιδιού τους ή/και του
σχολείου για θέματα βίας.
 Αποφεύγουν να ρίξουν την ευθύνη για τον εκφοβισμό στα παιδιά
που γίνονται δέκτες αυτού.
 Αποφεύγουν να ενθαρρύνουν την αντίδραση στη βία με βία
(«χτύπα αν σε χτυπήσουν» ή «κορόϊδεψε αν σε κοροϊδέψουν»).
 Κρατάνε γραπτό αρχείο των αναφορών των παιδιών, να
ενημερώνουν άμεσα στο σχολείο και να ζητούν να εφαρμοστεί η
πολιτική του σχολείου όσον αφορά το θέμα.
 Αποφεύγουν να έρθουν σε επαφή με τους γονείς του παιδιού που
εκφοβίζει ή το ίδιο το παιδί.
 Δείχνουν υπομονή καθώς ούτε η επιθετική συμπεριφορά των
παιδιών που εκφοβίζουν ούτε η παθητική συμπεριφορά των
παιδιών που δέχονται τον εκφοβισμό, αλλάζει εύκολα.
 Ενθαρρύνουν το παιδί τους ν’ ανακαλύψει τα ιδιαίτερα ταλέντα
και τις ικανότητές του, ενισχύοντας έτσι την αυτοεκτίμησή του.
 Ενθαρρύνουν το παιδί που δέχεται τον εκφοβισμό, να
δημιουργήσει νέες φιλίες.
 Διδάσκουν το παιδί που ασκεί εκφοβισμό, με το παράδειγμά τους. Ελέγχουν το θυμό τους, χωρίς να επιβάλλουν σωματικές τιμωρίες.
 Δείχνουν ότι νοιάζονται για τα προβλήματα των παιδιών και
προσπαθούν να βρουν λύσεις από κοινού.
 Αναζητούν τη βοήθεια ειδικών, αν το πρόβλημα επιμένει ή
χειροτερεύει.
Συνοψίζοντας, αξίζει –για ακόμη μία φορά- να γίνει σαφής η διαφορά
του σχολικού εκφοβισμού (bullying) από το «πείραγμα» στο πλαίσιο του
παιχνιδιού. Το «πείραγμα» αυτό συνήθως συμβαίνει μεταξύ φίλων και
δεν περιλαμβάνει την πρόκληση σωματικού πόνου των άλλων. Αντίθετα,
ο εκφοβισμός εμπλέκει άτομα που δεν έχουν φιλικές σχέσεις μεταξύ
τους. Ωστόσο, το «πείραγμα» μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε
εκφοβισμό, αν συμβαίνει για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα και το
σημαντικότερο, όταν το παιδί αισθανθεί ότι οι πράξεις των άλλων δεν
διέπονται από αστείο, αντίθετα του προκαλούν στενοχώρια, αμηχανία και
φόβο καθώς και ότι δεν γίνονται μέσα στα όρια του παιχνιδιού.
Βιβλιογραφική Πηγή
Μέρος Ερευνητικής Εργασίας από το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Προαγωγή
και Αγωγή Υγείας, στο Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Εργαστήριο
Υγιεινής & Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής
Σχολική Ψυχολόγος
Κακούρου Μυρτώ-Παναγιώτα

Λήψη αρχείου

Λήψη αρχείου

Σε μία περίοδο που εξαιτίας της πανδημίας του Covid 19 όσα ζητήματα συνδέονταν με πρωτοβουλίες υλοποίησης καινοτόμων προγραμμάτων κατά κανόνα περιήλθαν σε ένα κλίμα ακινησίας δεχτήκαμε πρόσκληση συμμετοχής σε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα, στο 3ο Μαθητικό Φεστιβάλ Ρητορικής Τέχνης.
Στόχος αυτού Φεστιβάλ που διοργανώνεται για 3η χρονιά είναι η ανάπτυξη των επικοινωνιακών δεξιοτήτων των μαθητών/ τριών χάρη στην καλλιέργεια του προφορικού λόγου μέσα από τη νοηματική και ερμηνευτική ανάγνωση κειμένων, τη σαφή και ζωντανή έκφραση ιδεών και την ανάπτυξη της επιχειρηματολογικής ικανότητας. Πρόκειται για δεξιότητες ζωής που προϋποθέτουν την εξοικείωση με την έκθεση σε ανοιχτό ακροατήριο και την καλλιέργεια της κριτικής και αποκλίνουσας σκέψης. Ταυτόχρονα, πρόκειται για βασικές δεξιότητες που χαρακτηρίζουν κάθε ενεργό πολίτη. Στην ηλικία αυτή ο αυθορμητισμός των παιδιών αποτελεί ένα μεγάλο πλεονέκτημα, αφού η ζωντάνια, η φρεσκάδα και η φαντασία αποτελούν χαρακτηριστικά γνωρίσματα του παιδικού λόγου, ο οποίος μέσω του Φεστιβάλ μπορεί να ασκηθεί και να οργανωθεί σύμφωνα με τα προγράμματα σπουδών.

Οι μαθητές/τριες του Ε1 του σχολείου μας Κοντοπίδη Αθανασία, Λάσκαρη Λυδία, Μαυρούλης Αγησίλαος και Στεργίου Χριστίνα, με την καθοδήγηση της Εκπαιδευτικού Μουσικής του σχολείου μας κ Κωσταγιαννακοπούλου Μαρίας, η οποία στα πλαίσια της διδασκαλίας και του διδακτικού της αντικειμένου αλλά και εκτός διδακτικού ωραρίου προετοίμασε τα παιδιά και με την υποστήριξη και της Υπευθύνου Καινοτόμων Προγραμμάτων της περιφέρειάς μας κ Μαγαλιού Μαρίας συμμετείχαν  στις κατηγορίες της νοηματικής ανάγνωσης και του αυθόρμητου λόγου (η κατηγορία των επιχειρηματολογικών συζητήσεων μέσα από το ομαδικό παιχνίδι «Η Συζήτηση της Γυάλας / (The fishbowl debate»)  προσφερόταν μόνο για μαθητές ΣΤ΄ τάξης).

Ήταν μία ξεχωριστή εμπειρία για τα παιδιά που συνευρέθηκαν σε ένα διαδικτυακό περιβάλλον με μαθητές από άλλα σχολεία της ευρύτερης περιφέρειας της Αττικής με τους οποίους συναγωνίστηκαν στις προαναφερόμενες κατηγορίες.

Τα παιδιά μας είχαν άριστες κριτικές από τους κριτές οι οποίοι ήταν εκπαιδευτικά στελέχη εξειδικευμένα στο συγκεκριμένο αντικείμενο.
Το σημαντικότερο όμως για εμάς είναι ότι αυτή η δραστηριότητα τους έδωσε την ευκαιρία να καταγράψουν στη μνήμη τους μία σπουδαία εμπειρία, να αυτοαξιολογηθούν σε έναν τομέα στον οποίο στο μέλλον μπορεί να διαπρέψουν ενώ τέλος διατήρησε το μαθησιακό ενδιαφέρον τους έντονο καθ’ όλη τη διάρκεια της υλοποίησης του συγκεκριμένου προγράμματος.

Πολλά συγχαρητήρια στους/στις μαθητές/τριες και στην εκπαιδευτικό και ευχή να έχουν τη διάθεση να επαναλάβουν και του χρόνου την ίδια προσπάθεια!

Η επιθετικότητα στα παιδιά προσχολικής ηλικίας (3-6 ετών) αποτελεί σύνηθες φαινόμενο. Η λεκτική επιθετικότητα, οι σπρωξιές, οι κλοτσιές και άλλα είδη επιθετικότητας είναι παρόντα στην προσχολική ηλικία, αν και ο βαθμός στον οποίο εκφράζεται η επιθετικότητα αλλάζει καθώς το παιδί μεγαλώνει.

   Επιθετικότητα είναι η σκόπιμη πρόκληση βλάβης σ’ ένα άλλο άτομο. Τα βρέφη δεν συμπεριφέρονται επιθετικά. Είναι δύσκολο να υποστηρίξει κανείς ότι η συμπεριφορά τους έχει ως στόχο να βλάψει τους άλλους, ακόμη και όταν χωρίς τη θέλησή τους συμβαίνει αυτό. Αντίθετα, τα παιδιά προσχολικής ηλικίας εκδηλώνουν σαφή επιθετικότητα.

Στα πρώτα χρόνια της προσχολικής περιόδου, ένα μέρος της επιθετικότητας έχει ως στόχο να εξασφαλίσει ένα ευχάριστο- για το παιδί- αποτέλεσμα, όπως π.χ. το παιχνίδι ενός άλλου παιδιού. Επομένως, η επιθετικότητα δεν έχει σοβαρό περιεχόμενο, όπως φαίνεται και από τους διαπληκτισμούς, οι οποίοι αποτελούν τυπικό χαρακτηριστικό της προσχολικής ηλικίας. Είναι σπάνιες οι περιπτώσεις όπου ένα παιδί δεν εμπλέκεται, τουλάχιστον περιστασιακά, σε μία επιθετική πράξη. Από το άλλο μέρος, η ακραία και παρατεταμένη επιθετικότητα αποτελεί σοβαρή αιτία ανησυχίας. Στα περισσότερα παιδιά, η επιθετικότητα μειώνεται στο τέλος της προσχολικής περιόδου, όπως επίσης μειώνονται η συχνότητα και η μέση διάρκεια των επεισοδίων επιθετικής συμπεριφοράς.

Αυτό στο οποίο εν μέρει οφείλεται η μείωση της επιθετικότητας στο παιδί είναι η αναπτυσσόμενη προσωπικότητα και η κοινωνική του ανάπτυξη. Συγκεκριμένα, μεταξύ των άλλων, το παιδί μαθαίνει να ελέγχει καλύτερα τα συναισθήματα που βιώνει. Συναισθηματική αυτό-ρύθμιση είναι η ικανότητα του ατόμου να ρυθμίζει το συναίσθημά του σ’ ένα επιθυμητό επίπεδο έντασης. Από το 2^ο έτος και μετά, το παιδί είναι ικανό να μιλήσει για τα συναισθήματά του και χρησιμοποιεί στρατηγικές για να τα ρυθμίσει. Καθώς μεγαλώνει, υιοθετεί όλο και πιο αποτελεσματικές στρατηγικές ρύθμισης και μαθαίνει ν’ αντιμετωπίζει καλύτερα τ’ αρνητικά συναισθήματα. Όπως έχει ήδη σημειωθεί, εκτός από τον αυξανόμενο αυτοέλεγχο, το παιδί αναπτύσσει όλο και πιο σύνθετες κοινωνικές δεξιότητες. Τα περισσότερα παιδιά μαθαίνουν να εκφράζουν λεκτικά τις επιθυμίες τους και γίνονται όλο και πιο ικανά στο να «διαπραγματεύονται» με τους άλλους.

Παρά τη συνήθη μείωση της επιθετικότητας στο μέσο παιδί, ορισμένα παιδιά συνεχίζουν να είναι επιθετικά καθ’ όλη τη διάρκεια της προσχολικής περιόδου. Επιπλέον, η επιθετικότητα είναι ένα σχετικά σταθερό γνώρισμα της προσωπικότητας: Τα παιδιά με τη μεγαλύτερη επιθετικότητα στην περίοδο αυτή συνεχίζουν να είναι επιθετικά κατά τη σχολική ηλικία, όπως επίσης τα λιγότερο επιθετικά παιδιά προσχολικής ηλικίας εμφανίζουν τη λιγότερη επιθετικότητα κατά τη σχολική περίοδο.

Τα αγόρια συνήθως παρουσιάζουν υψηλότερα επίπεδα σωματικής, συντελεστικής επιθετικότητας, συγκριτικά με τα κορίτσια. Συντελεστική επιθετικότητα είναι η επιθετικότητα που έχει ως αφετηρία την επιθυμία του παιδιού να επιτύχει έναν συγκεκριμένο στόχο, όπως για παράδειγμα να παίξει με ένα συγκεκριμένο παιχνίδι, το οποίο ανήκει σ’ ένα άλλο παιδί. Από το άλλο μέρος, αν και τα κορίτσια εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα συντελεστικής επιθετικότητας, μπορεί να είναι το ίδιο επιθετικά, αλλά με διαφορετικό τρόπο απ’ ό,τι τα αγόρια. Τα κορίτσια είναι πιθανότερο να επιδείξουν ένα είδος διαπροσωπικής επιθετικότητας, δηλαδή μη σωματική επιθετικότητα που σκοπό της έχει να προκαλέσει ψυχική βλάβη. (Το είδος αυτό έχει ονομαστεί και εχθρική επιθετικότητα). Η επιθετικότητα αυτή εκφράζεται με προσβολές στους άλλου, προσωρινή άρση σχέσεων φιλίας ή με άλλες φραστικές επιθέσεις που κάνουν τους άλλους να αισθάνονται άσχημα.

Αίτια της επιθετικότητας. Ορισμένοι θεωρητικοί υποστηρίζουν ότι η επιθετική συμπεριφορά αποτελεί ένστικτο και έμφυτο στοιχείο της προσωπικότητας. Για παράδειγμα, η ψυχαναλυτική θεωρία του Φρόυντ, υποστηρίζει ότι όλοι οι άνθρωποι παρωθούνται από σεξουαλικά και επιθετικά ένστικτα. Σύμφωνα με τον εθολόγο Konrad Lorenz, ειδικό στη συμπεριφορά των ζώων, τα ζώα –συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπου- χαρακτηρίζονται από το ένστικτο της πάλης, που προέρχεται από τις πρωτόγονες παρορμήσεις για την εξασφάλιση της ατομικής τους περιοχής, τη διατήρηση αποθεμάτων τροφής και την εξουδετέρωση των ασθενέστερων μελών του είδους.

Παρόμοια επιχειρήματα διατυπώνονται και από θεωρητικούς της εξέλιξης και κοινωνιοβιολόγους, επιστήμονες που μελετούν τις βιολογικές πλευρές της κοινωνικής συμπεριφοράς. Υποστηρίζουν ότι η επιθετικότητα οδηγεί σε περισσότερες ευκαιρίες ζευγαρώματος, κάτι που βελτιώνει τις πιθανότητες μεταβίβασης των γονιδίων στις επόμενες γενιές. Επίσης, είναι πιθανό ότι η επιθετικότητα μπορεί να βοηθήσει στην ισχυροποίηση του είδους και των γονιδίων του στο σύνολό τους, καθώς επιβιώνει ο ισχυρότερος. Τα ένστικτα επιθετικότητας, επομένως, αυξάνουν τις πιθανότητες επιβίωσης των γονιδίων του είδους, καθώς αυτά μεταβιβάζονται στις επόμενες γενιές.

Αν και η ερμηνεία του φαινομένου της επιθετικότητας με βάση τα ένστικτα έχει λογική βάση, οι περισσότεροι ειδικοί πιστεύουν ότι τα ένστικτα δεν αποτελούν τη μοναδική αιτία της επιθετικότητας. Οι θεωρίες ενστίκτων όχι μόνον δεν παίρνουν υπόψη τις σύνθετες γνωστικές δεξιότητες του ατόμου, καθώς αυτό αναπτύσσεται, αλλά, επίσης, δεν έχουν να επιδείξουν επαρκή εμπειρική τεκμηρίωση. Επίσης, παρέχουν ελάχιστη δυνατότητα πρόβλεψης ως προς το πότε και με ποιο τρόπο το παιδί, όπως και ο ενήλικας, συμπεριφέρεται επιθετικά, και δηλώνουν απλώς ότι η επιθετικότητα αποτελεί εγγενές στοιχείο της ανθρώπινης φύσης.

Η επιθετικότητα κατά τη θεωρία της κοινωνικής μάθησης. Η θεωρία της κοινωνικής μάθησης υποστηρίζει ότι η επιθετικότητα αποτελεί σε μεγάλο βαθμό επίκτητο χαρακτηριστικό. Σύμφωνα με την προσέγγιση αυτή, η επιθετικότητα βασίζεται στην παρατήρηση και τη μάθηση. Έτσι, για να κατανοήσουμε τα αίτια της επιθετικής συμπεριφοράς, θα πρέπει να μελετήσουμε τα προγράμματα αμοιβής και τιμωρίας που εφαρμόζονται στο περιβάλλον του παιδιού.

Η θεωρία της κοινωνικής μάθησης δίνει έμφαση στον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες «διδάσκουν» το άτομο να είναι επιθετικό. Οι αντιλήψεις αυτές προέρχονται από τις συμπεριφοριστικές προσεγγίσεις, σύμφωνα με τις οποίες η επιθετικότητα είναι αποτέλεσμα μάθησης μέσω της άμεσης ενίσχυσης. Για παράδειγμα, το παιδί προσχολικής ηλικίας μαθαίνει ότι μπορεί να συνεχίσει να παίζει με το παιχνίδι που του αρέσει πολύ, αν απορρίψει με επιθετικό τρόπο το αίτημα των συμμαθητών του να το μοιραστούν. Με όρους της παραδοσιακής θεωρίας της μάθησης, η επιθετική συμπεριφορά του παιδιού έχει ενισχυθεί (καθώς έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί συνεχώς το επιθυμητό παιχνίδι) και, επομένως, είναι πιθανότερο να συνεχίσει να συμπεριφέρεται έτσι και στο μέλλον.  Οι προσεγγίσεις της κοινωνικής μάθησης υποστηρίζουν ότι η ενίσχυση λειτουργεί και έμμεσα. Ένας μεγάλος αριθμός ερευνών δείχνουν ότι το επίπεδο επιθετικότητας του ατόμου τείνει να αυξάνεται με την έκθεσή του σε πρότυπα επιθετικής συμπεριφοράς, ιδιαίτερα όταν ο παρατηρητής είναι ο ίδιος θυμωμένος, προσβεβλημένος ή απογοητευμένος.

Τρόποι για την ενίσχυση της ηθικής συμπεριφοράς και τη μείωση της επιθετικότητας στα παιδιά προσχολικής ηλικίας

 Οι θεωρίες για τα αίτια της επιθετικής συμπεριφοράς στα παιδιά προσχολικής ηλικίας είναι χρήσιμες για τις ποικίλες μεθόδους ενίσχυσης της ηθικής συμπεριφοράς (οι αλλαγές στην αίσθηση που έχουν οι άνθρωποι για τη δικαιοσύνη και για το τι είναι σωστό και τι λάθος, καθώς και οι αλλαγές στη συμπεριφορά που σχετίζεται με θέματα ηθικής) και μείωσης της επιθετικότητας που υποδεικνύουν. Ακολουθούν μερικές από τις πιο πρακτικές και εύκολες, στην εφαρμογή τους, στρατηγικές (Goldstein, 1999*, Bor & Bor, 2004).

• Προσφέρουμε ευκαιρίες στο παιδί προσχολικής ηλικίας να παρατηρεί άλλους που συμπεριφέρονται με συνεργατικό και θετικά κοινωνικό τρόπο. Το ενθαρρύνουμε να συνεργάζεται με τους συνομηλίκους του σε κοινές δραστηριότητες, με κοινό στόχο. Τέτοιες δραστηριότητες δείχνουν στο παιδί πόσο σημαντική και επιθυμητή είναι η συνεργασία με- και η παροχή βοήθειας στους άλλους.
• Δεν παραβλέπουμε την επιθετική συμπεριφορά. Γονείς και εκπαιδευτικοί πρέπει να παρεμβαίνουν, όταν έρχονται αντιμέτωποι με επιθετική συμπεριφορά και να δίνουν ξεκάθαρο μήνυμα ότι η επιθετικότητα είναι απαράδεκτος τρόπος επίλυσης των συγκρούσεων.
• Δείχνουμε στο παιδί προσχολικής ηλικίας πώς να επινοεί εναλλακτικές ερμηνείες για τη συμπεριφορά των άλλων. Αυτό είναι ιδιαιτέρως σημαντικό για τα παιδιά που είναι επιρρεπή στην επιθετικότητα και που είναι πιθανότερο να αντιλαμβάνονται τη συμπεριφορά των άλλων ως περισσότερο επιθετική απ’ ό,τι πραγματικά είναι. Γονείς και εκπαιδευτικοί πρέπει να βοηθήσουν αυτά τα παιδιά ν’ αντιληφθούν ότι υπάρχουν πολλές πιθανές ερμηνείες της συμπεριφοράς των άλλων.
• Ελέγχουμε τα τηλεοπτικά προγράμματα που παρακολουθεί το παιδί, ιδιαιτέρως όσα περιέχουν βίαιες σκηνές καθώς και τα διαδικτυακά παιχνίδια, με τα οποία απασχολούνται. Υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις ότι η παρακολούθηση προγραμμάτων που περιέχουν βία αυξάνει το επίπεδο επιθετικότητας στο παιδί. Ενθαρρύνουμε το παιδί να παρακολουθεί συγκεκριμένα τηλεοπτικά προγράμματα, τα οποία προάγουν την ηθική συμπεριφορά.
• Βοηθάμε το παιδί προσχολικής ηλικίας να κατανοήσει τα συναισθήματά του. Όταν το παιδί θυμώνει- και όλα τα παιδιά θυμώνουν- πρέπει να μάθει ν’ αντιμετωπίζει το θυμό του με εποικοδομητικό τρόπο. Υποδεικνύουμε συγκεκριμένα πράγματα που μπορεί να κάνει για να βελτιώσει την κατάσταση («Βλέπω ότι είσαι πραγματικά θυμωμένος με τον φίλο σου που πήρε τη θέση σου στο παιχνίδι. Μην τον χτυπήσεις, αλλά πες του ότι θέλεις μία ευκαιρία να παίξεις και εσύ»).
• Εκπαιδεύουμε το παιδί στον ηθικό συλλογισμό και τον αυτοέλεγχο. Το παιδί κατανοεί τα βασικά στοιχεία του ηθικού συλλογισμού και πρέπει να του υπενθυμίζουμε γιατί ορισμένες συμπεριφορές είναι επιθυμητές. Για παράδειγμα, είναι καλύτερο να πούμε «Αν πάρεις όλα τα μπισκότα, δεν θα μείνει τίποτα για τους άλλους», παρά να πούμε «Τα καλά παιδιά δεν τρώνε όλα τα μπισκότα». Εκείνη την ώρα το παιδί το νοιάζει να γευτεί τα μπισκότα και όχι να συγκαταλεγεί σε μία αφηρημένη κατηγορία «καλών παιδιών». Στόχος μας, λοιπόν, είναι η αύξηση της ενσυναίσθησής τους προς τους άλλους.

 Βιβλιογραφική Πηγή:

 «Εξελικτική Ψυχολογία: Δια βίου ανάπτυξη»

Robert S. Feldman, Έκδοση Gutenberg, 2011.

Σχολική Ψυχολόγος

Κακούρου Μυρτώ-Παναγιώτα