Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Το Παπάκι Πάει…» στους/στις μαθητές/τριες  του 4^ου Νηπιαγωγείου και των Α’ και Β’ τάξεων του 4^ου Δημοτικού Σχολείου Φερών-Αερινού, στο πλαίσιο του Σχεδίου Δράσης «Από το Νηπιαγωγείο… στο Δημοτικό», που αφορά την αυτοαξιολόγηση των σχολικών μονάδων και υλοποιείται από κοινού κατά το σχολικό έτος 2024-25.

Το Πρόγραμμα «Το Παπάκι Πάει…» είναι ένα πρόγραμμα αγωγής υγείας με στόχο την ενίσχυση των γνώσεων και δεξιοτήτων των παιδιών σε περίπτωση που βρεθούν σε συνθήκες εξαφάνισης μη προσδιοριζόμενης αλλιώς, δηλαδή σε συνθήκες που χάνουν τον προσανατολισμό τους ή για κάποιον λόγο δεν βρίσκονται κοντά στο άτομο που νομίμως ασκεί την επιμέλειά τους.  Συνοπτικά, στόχος είναι τα παιδιά να έχουν αυξημένη επίγνωση των κινδύνων και να είναι σε ετοιμότητα (increase awareness). Το Πρόγραμμα υλοποιήθηκε από τις εκπαιδευτικούς Γιάτσιου Ευαγγελία ΠΕ70 και Μπακογιάννη Κωνσταντίνα ΠΕ60 οι οποίες έλαβαν σχετική επιμόρφωση από το επιστημονικό προσωπικό του Οργανισμού «Το Χαμόγελο του Παιδιού».

1η Συνάντηση: Φτιάξε τον Βοηθό Σου

Σκοπός: Εισαγωγή στην έννοια της κούκλας και της εξαφάνισης. Η εκπαιδευτικός εξήγησε στα παιδιά ότι θα ξεκινήσουν μία δραστηριότητα, με στόχο να βοηθήσουν ένα παπάκι να βρει τον δρόμο για το σπίτι του. Έχει ήδη φτιάξει από πριν ένα παπάκι και με μεγάλη αγωνία να ενημέρωσε τα παιδιά πως το βρήκε έξω από το σχολείο, προσκαλώντας τα να το βοηθήσουν να βρει τη μητέρα του και έτσι να ξεκινήσει η ιστορία. Με τον τρόπο αυτό  προϊδεάζει τα παιδιά για το τι θα γίνεται τις επόμενες ημέρες και  τους συστήνει το παπάκι, τον Πάκο. Προκειμένου να το καταφέρουν αυτό, το κάθε παιδί θα χρειαστεί μία κούκλα βοηθό, την οποία θα φτιάξουν στη συγκεκριμένη συνάντηση. Η κούκλα βοηθός που θα φτιάξουν τα παιδιά θα τα συντροφεύσει σε όλες τις δραστηριότητες. Αυτή η κούκλα στην ουσία θα λειτουργήσει ως άλλος εαυτός που θα παρακολουθεί, θα προβληματίζεται και θα παρεμβαίνει. Μέσω αυτής τα παιδιά θα μάθουν, θα εκφράσουν φόβους, προβληματισμούς και επιθυμίες για το θέμα της εξαφάνισης. Με  κουτάλια μπαμπού  φτιάξαμε τους βοηθούς μας, τους ντύσαμε, προσθέσαμε μαλλιά, τους δώσαμε όνομα και είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε δράση!

2η Συνάντηση: Ο Δρόμος για το Σπίτι

Σκοπός: Μέσα από την αφήγηση του παραμυθιού καλούνται οι μαθητές/μαθήτριες να κατανοήσουν βασικά μηνύματα σε περίπτωση που κάποιο παιδί βρεθεί στη θέση να έχει χάσει τη μαμά, τον μπαμπά του ή τον άνθρωπο που το επιβλέπει. Μέσω του παραμυθιού τα παιδιά θα έρθουν σε επαφή με την εμπειρία της εξαφάνισης και θα αποκτήσουν γνώσεις, οι οποίες αν και δουλεύονται σε έναν υποθετικό κόσμο, θα μπορέσουν να ανακληθούν και να εφαρμοστούν σε αντίστοιχες πραγματικές περιπτώσεις.

Παρακάτω  ακολούθησαν δύο ιστορίες. Η μία για ένα παιδί, τον Αλέξανδρο, που χάνει τη μαμά του στη λαϊκή αγορά και τι συμβαίνει και την βρίσκει. Η δεύτερη για ένα παπάκι που χάνει τη μαμά πάπια στο σούπερ μάρκετ και πρέπει τα παιδιά με τη βοήθεια της κούκλας τους να το βοηθήσουν να την βρει (και έχοντας μάθει από την πρώτη ιστορία του Αλέξανδρου τι κάνουμε σε αυτές τις περιπτώσεις). Στόχος είναι μέσα από αυτές τις ιστορίες τα παιδιά βιωματικά να εκπαιδευτούν τι πρέπει να κάνουν σε περίπτωση εξαφάνισης, έτσι ώστε να βρούνε τους γονείς τους όσο το δυνατόν πιο σύντομα. Ακολούθησαν συνοδευτικό υλικό και ερωτήσεις κατανόησης. Βασικά μηνύματα παραμυθιού και μηνυμάτων στα παιδιά:

1. Μένουμε σταθεροί στη θέση μας. (καθώς οι γονείς/κηδεμόνες μετακινούνται συνεχώς για να βρουν το παιδί, διευκολύνεται η διαδικασία εύρεσης τους όταν μένουν σταθερά σε ένα σημείο)
2. Φωνάζουμε… και ζητάμε βοήθεια από πολλούς/πολλές και όχι από ένα άτομο.
3. Έχουν κάθε δικαίωμα να λένε ΟΧΙ αν κάτι τα ενοχλεί και τα τρομάζει.
4. Οι αστυνόμοι βοηθάνε τα παιδιά, δεν τα πάνε φυλακή. (σημείωση για εκπαιδευτικό: καθώς στο πλαίσιο της διαπαιδαγώγησης τα παιδιά ακούνε συχνά την φράση «κάτσε καλά γιατί ο αστυνόμος θα σε πάει φυλακή» στόχος είναι να απενοχοποιηθεί η έννοια του αστυνόμου, καθώς σε περίπτωση εξαφάνισης μπορεί να χρειαστεί να συνεργαστεί μαζί του).

3η Συνάντηση: Το Παπάκι Πάει…

Σκοπός: Στη δραστηριότητα αυτή τα παιδιά με τις κούκλες τους βοήθησαν τον Πάκο να βρει τη μαμά του. Στην πραγματικότητα αυτά που έμαθαν στην προηγούμενη συνάντηση, τα χρησιμοποίησαν για να βοηθήσουν τον Πάκο να βρει τη μαμά του. Με τις κούκλες που έχουν φτιάξει τα παιδιά και οι εκπαιδευτικοί, έγινε μια διαδραστική αφήγηση, στην οποία θα γίνει το θεατρικό στο κουκλοθέατρο. Συμμετείχαν οι: Πάκο (παπάκι), Μαμά Πάπια, Ξένος, Αστυνομικός. Κατά τη διάρκεια του θεατρικού, ο Πάκο, σε κάποια σημεία,  απευθύνεται στις κούκλες των παιδιών προκειμένου να του δώσουν τη σωστή κατεύθυνση. Στόχος αυτής της διαδικασίας είναι η αναπαραγωγή της γνώσης που έχει αποκτηθεί μέχρι στιγμής από τα παιδιά και η διαδραστική επικοινωνία και μάθηση.

4η Συνάντηση: Τι Θα Έκανες Αν…

Σκοπός: Στη συνάντηση αυτή τα παιδιά βιωματικά θα εφαρμόσουν την προηγούμενη γνώση με διάφορα προτεινόμενα σενάρια. Ο στόχος είναι η επανάληψη των «βασικών μηνυμάτων» πρόληψης της εξαφάνισης. Αυτό επιτυγχάνεται με ερωτήσεις- καταστάσεις προβληματισμού, όπως:

1. «Τι θα έκανες εάν στο λούνα πάρκ κατέβαινες από το παιχνίδι και δεν έβλεπες τη μαμά σου;»

(Επιθυμητή αντίδραση προς μάθηση: Μένω σταθερός / δε μετακινούμαι.)

2. «Τι θα έκανες εάν τότε ερχόταν μία κυρία και σου έλεγε ότι ξέρει τη μαμά σου και να πας μαζί της;»

(Επιθυμητή αντίδραση προς μάθηση: Λέω δυνατά ΟΧΙ)

3. «Τι θα έκανες εάν η μαμά δεν σε έβρισκε, τι θα έκανες μετά; Σε ποιον θα ζητούσες βοήθεια; Τι θα έκανες;»

(Επιθυμητή αντίδραση προς μάθηση: Φωνάζω για να μαζευτεί πολύς κόσμος, όχι μόνο ένα άτομο.)

4. «Τι θα έκανες εάν περνούσε ένας αστυνόμος;»

(Επιθυμητή αντίδραση προς μάθηση: Θα του ζητούσα βοήθεια.)

5η Συνάντηση: Ας Μάθει και Η Μαμά με τον Μπαμπά – Αξιολόγηση

Σκοπός: Να εκπαιδεύσουν τα παιδιά τους γονείς τους σε αυτά που έμαθαν. Τα παιδιά  σε ανοιχτό φύλλο εργασίας ζωγράφισαν τις απαντήσεις τους  σε κάποιες ερωτήσεις με μορφή ποιήματος. Τις ζωγραφιές τους τις πήραν στο σπίτι ώστε να μάθουν και οι γονείς ποια είναι η επιθυμητή συμπεριφορά σε περίπτωση που χαθούμε.

Στο τέλος έγινε αξιολόγηση του προγράμματος από τα παιδιά καθώς και από τις εκπαιδευτικούς.