Στο σύντομο αφήγημα του Τσέχωφ «Ένας αριθμός» (ή «Η δασκάλα») η δεσποινίς Ιουλία αντιπροσωπεύει τον άβουλο ανθρώπινο τύπο, που δεν τολμά να διεκδικήσει τα δικαιώματά της και συχνά πέφτει θύμα οικονομικής και κοινωνικής εκμετάλλευσης.
O Τσέχωφ σκιαγραφεί με απλό και ευτράπελο τρόπο την παθητική ψυχολογία, η οποία χαρακτήριζε σε μεγάλο βαθμό τη γυναικεία συμπεριφορά τα παλαιότερα χρόνια.
Τις προάλλες φώναξα στο γραφείο μου τη δεσποινίδα Ιουλία , τη δασκάλα των παιδιών. Έπρεπε να της δώσω τον μισθό της.
-Κάθισε να κάνουμε τον λογαριασμό, της είπα. Θα ΄χεις ανάγκη από χρήματα και συ ντρέπεσαι να ανοίξεις το στόμα σου… Λοιπόν… Συμφωνήσαμε για τριάντα ρούβλια το μήνα…
-Για σαράντα.
-Όχι, για τριάντα, το έχω σημειώσει. Εγώ πάντοτε τριάντα ρούβλια δίνω στις δασκάλες… Λοιπόν, έχεις δύο μήνες εδώ…
-Δύο μήνες και πέντε μέρες…
-Δύο μήνες ακριβώς… Το ΄χω σημειώσει…. Λοιπόν, έχουμε εξήντα ρούβλια.
Πρέπει να βγάλουμε εννιά Κυριακές … δε δουλεύετε τις Κυριακές. Πηγαίνετε περίπατο με τα παιδιά. Έπειτα έχουμε τρεις γιορτές….
Η Ιουλία έγινε κατακόκκινη και άρχισε να τσαλακώνει νευρικά την άκρη του φουστανιού της, μα δεν είπε λέξη.
-Τρεις γιορτές… μας κάνουν δώδεκα ρούβλια τον μήνα… Ο Κόλιας ήταν άρρωστος τέσσερις μέρες και δεν του έκανες μάθημα… Μονάχα με τη Βαρβάρα ασχολήθηκες…. Τρεις μέρες είχες πονόδοντο και η γυναίκα μου σου είπε να αναπαυτείς μετά το φαγητό… Δώδεκα και εφτά δεκαεννιά. Αφαιρούμε, μας μένουν… Χμ! σαράντα ένα ρούβλια…. Σωστά;
Το αριστερό μάτι της Ιουλίας έγινε κατακόκκινο και νότισε. Άρχισε να τρέμει το σαγόνι της. Την έπιασε ένας νευρικός βήχας, έβαλε το μαντίλι στη μύτη της, μα δεν έβγαλε άχνα.
-Την παραμονή της πρωτοχρονιάς έσπασες ένα φλιτζάνι του τσαγιού με το πιατάκι του…
Βγάζουμε δύο ρούβλια… Το φλιτζάνι κάνει ακριβότερα γιατί είναι οικογενειακό κειμήλιο, μα δεν πειράζει…
Τόσο το χειρότερο! Προχωρούμε! Μια μέρα δεν πρόσεξες τον Κόλια, ανέβηκε ο μικρός στο δέντρο και έσκισε το σακάκι του… Βγάζουμε άλλα δέκα ρούβλια…. Άλλη μια μέρα που δεν πρόσεχες, έκλεψε μια καμαριέρα τα μποτάκια της Βαρβάρας. Πρέπει να ΄χεις τα μάτια σου τέσσερα, γι΄αυτό σε πληρώνουμε… Λοιπόν, βγάζουμε άλλα πέντε ρούβλια. Στις δέκα του Γενάρη σε δάνεισα δέκα ρούβλια…
-Όχι, δεν έγινε τέτοιο πράμα… μουρμούρισε η Ιουλία.
-Το΄χω σημειώσει!
-Καλά…
-Βγάζουμε είκοσι επτά ρούβλια, μας μένουν δεκατέσσερα…
Τα μάτια της Ιουλίας γέμισαν δάκρυα. Κόμποι ιδρώτα γυάλιζαν πάνω στη μύτη της. Κακόμοιρο κορίτσι!
-Μα εγώ μια φορά μονάχα δανείστηκα χρήματα. Μονάχα τρία ρούβλια, από την κυρία, μουρμούρισε η Ιουλία και η φωνή της έτρεμε… Αυτά είναι όλα όλα που δανείστηκα.
-Μπά; Και γω δεν τα είχα σημειώσει αυτά. Λοιπόν ,δεκατέσσερα έξω τρία, μας μένουν έντεκα. Πάρε τα χρηματά σου, αγαπητή μου! Τρία… τρία, τρία… ένα και ένα… Πάρ΄τα…
Και της έδωσα έντεκα ρούβλια. Τα πήρε με τρεμουλιαστά δάχτυλα και τα έβαλε στην τσέπη της.
-Ευχαριστώ, ψιθύρισε.
Πετάχτηκα ορθός και άρχισα να βηματίζω πέρα δώθε στο γραφείο με έπιασαν τα δαιμόνια μου.
-Και γιατί με ευχαριστείς;
-Για τα χρήματα.
-Μα, διάολε, εγώ σε έκλεψα, σε λήστεψα! Και μου λες κι ευχαριστώ;
-Οι άλλοι δεν μου έδιναν τίποτα!…
-Δε σου ‘δίναν τίποτα . Φυσικά! Σου έκανα μια φάρσα για να σου γίνει σκληρό μάθημα. Πάρε τα ογδόντα σου ρούβλια! Τα είχα έτοιμα στο φάκελο! Μα γιατί δε φωνάζεις για το δίκιο σου; Γιατί στέκεσαι έτσι σαν χαζή; Μπορείς να ζήσεις σ ‘αυτόν τον κόσμο αν δεν πατήσεις λίγο πόδι, αν δεν δείξεις τα δόντια σου; Γιατί είσαι άβουλη;
Μουρμούρισε μερικά ευχαριστώ και βγήκε.
“Ημέρα αφιερωμένη στη γυναίκα η σημερινή”
Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι στην αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα. Είναι προικισμένοι με λογική και συνείδηση και οφείλουν να συμπεριφέρονται μεταξύ τους με πνεύμα αδελφοσύνης.
Oι πρώτες εκδηλώσεις αντιδράσεων ενάντια στην καταπίεση που βίωναν διαχρονικά οι γυναίκες μπορούμε να πούμε ότι ξεκίνησαν δειλά κατά την περίοδο του διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης και κορυφώθηκαν στα τέλη του 19ου και αρχές του 20ου αιώνα.
Κατά τη διάρκεια της Γαλλικής επανάστασης οι γυναίκες του Παρισιού ζητούσαν «ελευθερία, ισότητα, αδελφότητα» στις Βερσαλίες.
Οι γυναίκες την περίοδο εκείνη δεν υστέρησαν σε πράξεις ηρωισμού από τους επαναστάτες άντρες, παρ” όλο το ανδροκρατικό πνεύμα κείνης της εποχής.
Με τις πρωτοβουλίες τους και την αυτοθυσία τους βοήθησαν ενεργά να επικρατήσουν οι αρχές της Επανάστασης του 1789.
Παρ΄ὀλα αυτά, σήμερα, μεγάλο ποσοστό των γυναικών, των «ανθρώπων που σηκώνουν το άλλο μισό του ουρανού», έχουν υποστεί βία κατά τη διάρκεια της ζωής τους.
Μία στις πέντε γυναίκες βιώνει τη βία μέσα στην οικογένεια. Μία στις πέντε γυναίκες βιώνει σωματική βία. Μία στις δέκα γυναίκες βιώνει σεξουαλική βία.
Στην Τεχεράνη στις 4 Μαρτίου 2007, η αστυνομία ξυλοφόρτωσε χιλιάδες άνδρες και γυναίκες που σχεδίαζαν συλλαλητήριο για τον εορτασμό της παγκόσμιας ημέρας της γυναίκας.
Οι δεκάδες γυναίκες που συνελήφθησαν κρατήθηκαν για μέρες στην απομόνωση, για το “έγκλημά” τους να διεκδικήσουν ισότητα.
Πολλές γυναίκες υφίστανται πολλαπλές μορφές διάκρισης.
Φωτογραφία από την έκθεση “UNEXPOSED -Έργα γυναικών από το Ιράν” στο ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης
“Mια γυναίκα με μπούρκα έχει ελάττωση της όρασης, της οσμής και της ακοής. Πρόκειται για κτίσιμο των γυναικών πίσω από ένα τεράστιο τείχος, το οποίο προκύπτει από κοινωνικές, πολιτιστικές και θρησκευτικές συνθήκες.
Εκεί, γίνεται ολοφάνερη η καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ύψιστο βαθμό” αναφέρει η τέως πρόεδρος του Διεθνούς Συμβουλίου Κέντρων Αποκατάστασης Θυμάτων Βασανιστηρίων, Μαρία Πίνιου Καλλή.
Η βία κατά των γυναικών δεν κάνει διαχωρισμό μεταξύ συνόρων, πολιτισμών, κοινωνικής και οικονομικής κατάστασης.
Με στόχο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση των Ελλήνων πολιτών, το Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα προχώρησε στη παραγωγή οπτικοακουστικού υλικού με τη θεματολογία «Η βία κατά των γυναικών».
Πορτρέτα γυναικών
Φωτογραφίες από την έκθεση της ActionAid “Πορτρέτα γυναικών από όλο τον κόσμο που έχουν βιώσει τη βία και τον ρατσισμό εξαιτίας του φύλου τους”.
Οι γυναίκες της στριτ-αρτ δρουν!
Alice Pasquini στο Βερολίνο
“Εκατομμύρια γυναίκες δεν ζητούν τη βοήθειά μας, πεθαίνουν γι’ αυτήν”
Δεκαοχτώ γυναίκες ηθοποιοί δανείζουν τις φωνές τους στις γυναίκες που περιθάλπουν οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα σε όλο τον κόσμο.
«Μπορεί να αυξάνεται το ποσοστό των γυναικών που δεν φοβούνται να καταγγείλουν κακοποίηση, ωστόσο η ελληνική κοινωνία παραμένει κλειστή. Πρέπει να υπάρχει ενημέρωση από το σχολείο και να λειτουργούν σχολές γονέων” σημειώνει η Μαργαρίτα Κελεσή, διδάκτωρ ψυχολογίας, διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης.
