Το πρόγραμμα εντάσσεται στον κύκλο «Ενδιαφέρομαι και Ενεργώ: Κοινωνική Συναίσθηση και Ευθύνη», πιο συγκεκριμένα στην επιμέρους θεματική ενότητα της προώθησης του αλληλοσεβασμού και της συνεργασίας και απευθύνεται σε μαθητές και μαθήτριες νηπιαγωγείου.
Στοχευόμενες δεξιότητες
Δεξιότητες 21ου αιώνα : Επικοινωνία, Κριτική σκέψη και Συνεργασία
Δεξιότητες Ζωής : Προσαρμοστικότητα, Ενσυναίσθηση, Πρωτοβουλία, Υπευθυνότητα
Δεξιότητες του νου: Κατασκευές, Στρατηγική σκέψη, Επίλυση προβλημάτων, Μελέτη περίπτωσης
Μέσω του προγράμματος στοχεύσαμε στην προώθηση της έννοιας και των δεξιοτήτων συνεργασίας, τη συνεργασία ανά ζεύγη-μικρές ή μεγαλύτερες ομάδες, την καλλιέργεια θετικών στάσεων, την ανάδειξη της μοναδικής προσωπικότητας κάθε παιδιού, την ανάπτυξη κριτικής ικανότητας και της κριτικής σκέψης, την αξιοποίηση της τέχνης στη διαδικασία της παρατήρησης, την υποκίνηση της σκέψης και του συναισθήματος μέσω της τέχνης.
1ο εργαστήριο- Συγκρότηση ομάδας: «Ας γνωριστούμε παίζοντας»
Τα παιδιά κινήθηκαν στο χώρο σύμφωνα με τη μουσική, ελεύθερα, ακολουθώντας οδηγίες, βρήκαν κοινά στοιχεία μεταξύ τους και με βάση αυτά έγιναν ζευγάρια για τις επόμενες δραστηριότητες. Ενθαρρύνθηκε έτσι η μη λεκτική επικοινωνία, η οπτική συνεννόηση και η συνεργασία με παιγνιώδη και διασκεδαστικό τρόπο.
2ο εργαστήριο – Συμβόλαιο ομάδας
«Φτιάχνουμε τους κανόνες της ομάδας μας»
Επιδιώχθηκε η δημιουργία κανόνων εύρυθμης λειτουργίας της ομάδας, η αναγνώριση θετικών χαρακτηριστικών και οι δεξιότητες που έχει ο εαυτός μας και ο άλλος καθώς και η ανεκτικότητα απέναντι στον άλλον.
Στην ολομέλεια τα παιδιά πρότειναν και αποφάσισαν ποιοι θα ήταν οι κανόνες της τάξη μας για όλη τη σχολική χρονιά. Οι κανόνες καταγράφηκαν, τα παιδιά ψηφισαν τους πιο σημαντικούς και καθένα/καθεμία ζωγράφισε τον κανόνα που πρότεινε. Δημιουργήθηκε έτσι κολάζ- το συμβόλαιο της ομάδας, που αναρτήθηκε στην τάξη.
«Χαρίζω στον εαυτό μου και στον άλλον κάτι θετικό»
Στόχος της συγκεκριμένης δραστηριότητας είναι αφενός η αναγνώριση θετικών ιδιοτήτων που διαθέτουν τα ίδια για τον εαυτό τους -ως χαρακτήρες και ως δεξιότητες- με στόχο να αναπτύξουν μία θετική εικόνα για τον εαυτό τους και αφετέρου η αναγνώριση θετικών χαρακτηριστικών που βλέπουν και θαυμάζουν στους άλλους.
Τα παιδιά χόρευαν στο ρυθμό της μουσικής, όταν αυτή σταματούσε ακουμπούσαν το πιο κοντινό τους παιδί σύμφωνα με τις οδηγίες (πχ ακουμπήστε τους αγκώνες σας, ακουμπήστε τις πλάτες σας).
Με διαφορετικά μουσικά έργα οι οδηγίες αλλάζουν: «Οταν συναντώ κάποιον του λέω κάτι θετικό/όμορφο που έχω και μου αρέσει στον εαυτό μου»/ «Οταν συναντώ κάποιον του λέω κάτι θετικό/όμορφο που καταφέρνω»/ «Στην παύση της μουσικής, χαιρετώ αυτόν που έχω δίπλα μου με μια ευγενική κίνηση και του χαρίζω μια φράση που πάντα ξεκινά με το «Σε εσένα μου αρέσει………..»/ «Στην παύση της μουσικής, χαιρετώ αυτόν που έχω δίπλα μου με μια ευγενική κίνηση και του χαρίζω μια φράση που πάντα ξεκινά με το «Σε θαυμάζω όταν………..» .
3ο εργαστήριο- Ανίχνευση αρχικών ιδεών
¨Η αρχική μου ιδεα!»
Επιδιώκεται η ανίχνευση αρχικών ιδεών των παιδιών για την έννοια της συνεργασίας μέσα από το σχέδιο, η προφορική παρουσίαση και η καταγραφή αυτών ατομικά (από τη νηπιαγωγό). Επίσης, στόχος είναι τα παιδιά να αναστοχαστούν και να αξιολογήσουν τις στρατηγικές επικοινωνίας και συνεργασίας που αξιοποιούν. Ζητάμε λοιπόν από τα παιδιά να μας ζωγραφίσουν ό,τι τους έρχεται στο μυαλό όταν ακούν τη λέξη συνεργασία.
4ο εργαστήριο- Ικανότητες επικοινωνίας:
Στόχος του εργαστηρίου ήταν οι μαθητές/-τριες μέσα από διάφορες συμβάσεις να επικοινωνήσουν με ποικίλους τρόπους όπως εξωλεκτικά, με κινήσεις, ήχους, ήχους, εκφράσεις προσώπου, με γλώσσα ακαταλαβίστικη μέσω αυτοσχεδιασμών, να μεταφέρουν μηνύματα μέσω σχεδίου και να επικοινωνήσουν λεκτικά χωρίς όμως να έχουν οπτική επαφή. Τέλος, να αναστοχαστούν και να αξιολογήσουν τις στρατηγικές επικοινωνίας και συνεργασίας που αξιοποιούν.
Τα παιδιά συνεργάστηκαν ανά ζεύγη και σε μικρές υποομάδες.
«Καλωσορίζοντας τους εξωγήινους! »
Οι μαθητές/-τριες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες επιλέγοντας εάν θέλουν να είναι στην ομάδα των εξωγήινων ή στην ομάδα των ανθρώπων/γήινων. Η σύμβαση ήταν ότι έχουν επισκεφτεί τον πλανήτης μας εξωγήινοι, από τον πολύ μακρινό πλανήτη Φιλία, που όμως δεν μιλούν καμία γλώσσα γήινη και χρειάζονται μεταφραστή για να μας πουν πως περνάνε στον πλανήτη τους. Ετσι, ανά ζεύγη, το ένα παιδί ήταν εξωγήινος και το άλλο ο γήινος μεταφραστής .
Οι εξωγήινοι έφεραν όμως μαζί και τις γάτες τους. Τα παιδιά που ήταν μεταφραστές μεταμορφώθηκαν σε γάτες και με τη μουσική οι γάτες να κινήθηκαν στο χώρο. Οι εξωγήινοι -που μετά από την παραμονή τους στην γη έμαθαν τελικά να μιλάνε τη γλώσσα μας- κυνήγησαν με τη μουσική τις γάτες, ώσπου ο καθένας έπιασε από μία γάτα. Τα ζευγάρια γάτα – εξωγήινος, κάθισαν σε ένα χώρο και άκουσαν με τη βοήθεια του ελληνόγλωσσου πια εξωγήινου που μιλάει όμως και γατίσια, την ιστορία της γάτας του! Τα παιδιά αυτοσχεδίασαν με καταπληκτικά αποτελέσματα!
«Οι Κοντοπυθαρούληδες-εφευρέτες μας δίνουν οδηγίες από μακριά!»
Σε αυτήν τη δραστηριότητα, τα παιδιά χωρίστηκαν σε δύο ομάδες, τους Κοντοπυθαρούληδες-εφευρέτες εξωγήινους που είχαν μείνει στον πλανήτη Φιλία και μιλάνε γήινα και την ομάδα των γήινων παιδιών. Οι Κοντοπυθαρούληδες έδιναν στα παιδιά οδηγίες μέσω ασυρμάτου χωρίς να τους βλέπουν για να φτιάξουν “μηχανές”. Δόθηκαν σε κάθε ομάδα γήινων παιδιών διάφορα υλικά για να κατασκευάσουν τις μηχανές τους. Σκοπός ήταν να καταγράψουμε πως θα συνεργαστούν τα παιδιά τόσο μεταξύ τους στην ίδια ομάδα, όσο και ανάμεσα από τις δύο ομάδες χωρίς οπτική επαφή. Στο τέλος, τα παιδιά έκαναν αυτό-αξιολόγηση επιλέγοντας ένα από τα τρια προσωπάκια αυτοαξιολόγησης (τα κατάφερα ικανοποιητικά-μέτρια-καθόλου).
5ο εργαστήριο- Συνεργασία σε ομάδες
«Βοήθησε την μπάλα να φτάσει στον προορισμό της»
Πρόκειται για Κινητική δραστηριότητα και δραστηριότητα συνεργασίας σε ομάδες. Τα παιδιά συνεργάστηκαν ώστε να καταφέρουν να κυλήσει ένα μπαλάκι σε ένα διάδρομο φτιαγμένο από κομμάτια από χαρτονένιο ρολό. Δεν είναι τόσο εύκολο όσο ακούγεται, αλλά όλες οι ομάδες τα κατάφεραν!
«Ποιος δράκος θα χορέψει καλύτερα;»
Τα παιδιά χωρίστηκαν πάλι σε υποομάδες και είχαν τις εξής οδηγία: να βρουν τρόπο να συνεργαστούν ώστε φτιάξουν με τα δικά τους σώματα όλα μαζί το σώμα ενός δράκου (κεφάλι, σώμα φτερά ουρά). Όταν συνεννοηθούν και το φτιάξουν θα χρειαστεί με ένα μουσικό κομμάτι που θα ακουστεί να μετακινούνται οι δράκοι στο χώρο σαν να χορεύουν. Όταν όλες οι ομάδες ολοκληρωσαν συζήτησαν: Τα κατάφερε η ομάδα; Αν ναι, πώς; Αν όχι, γιατί; Τι τους/τις δυσκόλεψε; Τι τους/τις διευκόλυνε; Στη συνέχεια τα παιδιά έκαναν αυτό-αξιολόγηση επιλέγοντας ένα από τα τρια προσωπάκια αυτοαξιολόγησης (τα κατάφερα ικανοποιητικά-μέτρια-καθόλου)
Προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα: να συνεργαστούν σε μικρότερες και μεγαλύτερες ομάδες, να αναστοχαστούν και να συζητήσουν για τις συμπεριφορές που εμποδίζουν ή διευκολύνουν τη συνεργασία σε ομάδες.
6ο εργαστήριο – Απόκτηση ενσυναίσθησης και επίλυση συγκρούσεων:
Στόχος του εργαστηρίου είναι να εμπλακούν τα παιδιά σε δραστηριότητες υποθετικών πραγματικών καταστάσεων που περιέχουν προβλήματα διαφωνιών ή συγκρούσεων να προσπαθήσουν να καταλάβουν τους να κατανοήσουν τους άλλους και να συνεργαστούν ώστε να βρουν τρόπους να επιλύσουν τις συγκρούσεις
«Υπάρχει και άλλος τρόπος;»
Η δραστηριότητα βασίστηκε σε φύλλο εργασίας με βάση τις Ρουτίνες. Στο Φύλλο Εργασίας υπάρχει μια εικόνα παιδιών που τσακώνονται στο σχολείο. Τα παιδιά κλήθηκαν να προβληματιστούν να παρατηρήσουν και να πουν απόψεις, να συζητήσουν πάνω στο πρόβλημα και να δώσουν εναλλακτικές ιδέες για το πώς μπορεί να επιλυθεί μία διαφωνία.
«Πώς μπορεί να γίνει καλύτερα;»
Με τη συνοδεία μουσικής, ζητήθηκε από τα παιδιά να κινηθούν ελεύθερα στο χώρο ανάλογα με το τι συναισθήματα τους προκαλεί η μουσική. Οταν η μουσική τελείωσε χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. Οι ομάδες είχαν δέκα λεπτά να συζητήσουν μία κατάσταση που τους δυσκόλεψε παλιότερα στην τάξη ή κάποιο γεγονός που τους είχε φέρει σε διαφωνία ή σε σύγκρουση με κάποιον φίλο τους. Στη συνέχεια αναπαρέστησαν αυτή τη διαφωνία προσπαθώντας όμως αυτή τη φορά να βρουν εναλλακτικούς τρόπους επίλυσης της διαφωνίας –καλύτερους από όταν είχε συμβεί και είχαν έρθει σε σύγκρουση στην πραγματικότητα. Πράγματι βρήκαν λύσεις και τις παρουσίασαν στην ολομέλεια!
7ο εργαστήριο – «Η τελική μου ιδέα… ‘στο αυτί’»!:
Στόχος του εργαστηρίου ήταν η αποτύπωση των τελικών ιδεών των παιδιών για την έννοια της συνεργασίας και αντιπαραβολή των αρχικών και τελικών ιδεών των παιδιών.
«Τι γίνεται μετά;»
Διηγήθηκαμε στα παιδιά στην ολομέλεια μία ιστορία για κάποια παρέα που έχουνε πάει μία εκδρομή αλλά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στο να συνεχίσουν. Οι δυσκολίες ήταν για παράδειγμα ότι συναντούν κάποια ποτάμια και κι είναι δύσκολο να τα διασχίσουν κ.ό.κ. Στόχος ήταν τα παιδιά να συνεχίσουν την ιστορία βρίσκοντας με ποιο τρόπο ήρωες της ιστορίας μπορούν να ξεπεράσουν τις δυσκολίες βοηθώντας ο ένας τον άλλον και συνεργαζόμενοι. Οι απαντήσεις των παιδιών καταγράφηκαν, όπως και ο τρόπος συνεργασίας τους για να συνεχίσουν τη διήγηση.
«Φτιάξτε σε ομάδες το παραμύθι»
Τα παιδιά δημιούργησαν συνεργατικά τη δικής τους ιστορία για τις περιπέτειες πέντε φίλων που πήγαν εκδρομή σε ένα βουνό.
Εμπνεύστηκαν και υπαγόρευσαν την ιστορία, την εικονογράφησαν και ανεβάσαμε τις ζωγραφιές (με το κείμενο της ιστορίας) σε εφαρμογή δημιουργίας βιβλίου. Το βιβλίο μας είναι τώρα δημοσιευμένο! Μπορείτε να το διαβάσετε εδώ . Στόχος ήταν να αξιοποιήσουν στρατηγικές επίλυσης συγκρούσεων προκειμένου να αποφασίσουν και σχεδιάσουν σε ένα χαρτί με την ομάδα την ιστορία.
«Η τελική μου ιδέα… ‘στο αυτί’!»
Ηταν μία δραστηριότητα κινητική συγκέντρωσης με ατομικό ιχνογράφημα και συνέντευξη «στο αυτί». Στόχος ήταν τα παιδιά να εκφράσουν τις ιδέες τους για την έννοια της συνεργασίας να εντοπίσουν την πρόοδό τους και να συζητήσουν για τον τρόπο για τον οποίο την πέτυχαν.
Στον ελεύθερο χώρο είχαν τοποθετηθεί αραιά απλωμένα παντού κίτρινα χαρτιά Α4 και πάνω σε κάθε χαρτί είχε τοποθετηθεί μία μολυβοθήκη με διάφορους μαρκαδόρους. Τα χαρτιά και οι μολυβοθήκες ήταν τόσα όσα και τα παιδιά της τάξης. Τα παιδιά με τη βοήθεια μουσικής, περπάτησαν στην τάξη με διάφορους ρυθμούς, χωρίς να πατάνε τα χαρτιά και χωρίς να αγγίζει ούτε να μιλά το ένα στο άλλο. Στόχος ήταν αν συγκεντρωθούν. Στο τελευταίο σταμάτημα της μουσικής κάθε παιδί επέλεξε σε ποιο κίτρινο χαρτί θα σταθεί και κάθεται δίπλα στο χαρτί. Ζωγράφισαν ό,τι τους ήρθε στο μυαλό ακούγοντας τη λέξη συνεργασία. Ακολούθησε συζήτηση ατομικά με το κάθε παιδί, ώστε να εξηγήσουν τι έφτιαξαν και τι συμένει η λέξη συνεργασία μυστικά, χωρίς να ακούσουν τα άλλα παιδιά!
