Μέσα από αυτοσχέδια παιχνίδια στο σπίτι–          Σημειωματάριο ήχων :  το παιδί επιλέγει κάποιο ήχο ή φωνή (προτείνετε  φωνήεντα : α, ε, ο, ι και μετά εξακολουθητικά και ηχηρά σύμφωνα β, ζ, ρ) και μετά κόβει εικόνες πραγμάτων από περιοδικά, που το όνομά τους αρχίζει από τον ήχο αυτό. Τις κολλούν σε μια σελίδα και βάζουν επάνω της σε ταμπέλα το γράμμα, που όταν το βλέπουμε μας δείχνει να λέμε τον ήχο αυτό.–          Ακούω και πατώ :  σε τετράγωνα χαρτόνια γράφουμε τα σύμφωνα, που ακούγονται όμοια και για το λόγο αυτό συγχέονται εύκολα (β-φ, β-δ, σ-ζ, φ-θ, γ-χ). Προφέρουμε λέξεις και το παιδί πατά στο τετράγωνο, που περιέχει το σύμφωνο της λέξης.–          Εξερευνητής :  κάνουμε μια λίστα από τρία έως τέσσερα γράμματα και το παιδί πρέπει να βρει μέσα σε λίγο χρόνο (10 λεπτά), όσο πιο πολλά αντικείμενα μπορεί, που το όνομά τους να αρχίζει από το γράμμα αυτό.–          Λεξιλόγιο :  καθένας με τη σειρά βάζει μία λέξη στο μυαλό του, λέει μόνο από τι αρχίζει και ο άλλος προσπαθεί να μαντέψει τη λέξη ζωγραφίζοντας ή γράφοντάς τη.–          Μαγικές κάρτες :  σε τετράγωνα χαρτόνια από μπροστά είναι γραμμένη η λέξη και από πίσω η εικόνα της για βοήθεια. Τα αντικείμενα είναι ομαδοποιημένα (π.χ. μέσα μεταφοράς :  καράβι, πατίνι, ποδήλατο, τρένο ή χρώματα :  μπλε, μοβ, πράσινο, κίτρινο, κόκκινο ή σχήματα :  τετράγωνο, τρίγωνο, κύκλος κλπ)–          Το βιβλίο των χειροκροτημάτων :  ζωγραφίζει σε κάθε σελίδα του τετραδίου λέξεις, που περιέχουν τον αναγραφόμενο αριθμό χειροκροτημάτων (τόσα χτυπήματα των χεριών όσες και οι συλλαβές – κομμάτια της λέξης).–          Η χαμένη φωνή :  λέμε μια λέξη χωρίς ένα σύμφωνο π.χ. ά_ογο και το παιδί βρίσκει τη φωνή, που λείπει, δηλ. το λ και μετά φωνάζει δυνατά και ολοκληρωμένη τη λέξη. Η φωνή που λείπει καλύτερα να είναι σύμφωνο, γιατί διακρίνεται ευκολότερα το ακουστικό του κενό μέσα στη λέξη.  

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΓΟΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

 Κριτήρια επιλογής βιβλίων –          Καλή εικονογράφηση (απλές και ξεκάθαρες εικόνες με έντονα και φωτεινά χρώματα), που να αντιστοιχεί στο περιεχόμενο–          Μικρά κείμενα ανά σελίδα (τουλάχιστον στην αρχή) και ευανάγνωστα γράμματα (ικανοποιητικό μέγεθος γραμμάτων)–          Απλή γλώσσα, ενδιαφέρουσες λέξεις, κωμικά στοιχεία, φαντασία–          Σαφήνεια στη διατύπωση και γλαφυρότητα στις περιγραφές–          Συγκεκριμένη και οικεία θεματολογία (ο εαυτός, οι φίλοι, η οικογένεια)  –          Κάθετη πλοκή στην ιστορία (διαδοχή γεγονότων με χρονική σειρά) με καλό τέλος–          Χαρακτήρες με λίγα και ξεκάθαρα χαρακτηριστικά  Ενεργός συμμετοχή του γονέα στο διάβασμα 1) Προκαταρκτικά :–          Διαβάζουμε μόνοι μας μια φορά το βιβλίο, ώστε να είμαστε προετοιμασμένοι κατάλληλα για να δώσουμε χρώμα στη φωνή μας και περισσότερο τόνο και ένταση στα σημεία που πρέπει–          Δίνουμε γενικές πληροφορίες για το βιβλίο:  του δείχνουμε το εξώφυλλο και αφήνουμε να περιγράψει την εικόνα του, να το αγγίξει και να χαρακτηρίσει την υφή του, διαβάζουμε τον τίτλο και τα περιεχόμενα, αναφέρουμε το συγγραφέα και άλλα έργα του–          Δίνουμε όσες περισσότερες πληροφορίες μπορούμε για το θέμα : προσδιορίζουμε τον τόπο και το χρόνο, που εξελίσσεται η ιστορία, περιγράφουμε με λίγα λόγια τους ήρωες για να το προδιαθέσουμε, το συνδέουμε με προσωπικές εμπειρίες και ενθαρρύνουμε να κάνει το ίδιο και το παιδί, το αφήνουμε να κάνει υποθέσεις.  2) Κατά τη διάρκεια :–          Κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης κρατούμε το βιβλίο έτσι ώστε να μπορεί το παιδί να παρακολουθεί τη διαδικασία της ανάγνωσης (δείχνουμε αυτά που διαβάζουμε με το δάχτυλο) και να συσχετίζει τις εικόνες με το περιεχόμενο  –          Αυξομειώνουμε την ένταση της φωνής (μιλούμε ψιθυριστά ή δυνατά), κάνουμε παύσεις με σκοπό να δημιουργήσουμε αγωνία ή να τονίσουμε κάποιο σημείο της ιστορίας. –          Αλλάζουμε τη χροιά της φωνής μας στους διάλογους ανάλογα με το ποιος μιλά.–          Δραματοποιούμε τις σκηνές της ιστορίας με κινήσεις (περπάτημα γίγαντα), ήχους (αέρας, σειρήνα) κλπ.–          Κάνουμε και προσωπικά σχόλια δείχνοντας το ενδιαφέρον μας (για να δούμε τι θα γίνει έχω μεγάλη περιέργεια), την ευχαρίστησή μας, τη λύπη μας ή τη αγωνία μας. 3) Μετά την ανάγνωση : –          Συζητούμε ό,τι το εντυπωσίασε, το ενθαρρύνουμε να κάνει ερωτήσεις και τα δικά του σχόλια, να συνδέσει την ιστορία, εάν είναι δυνατό, με δικά του προσωπικά βιώματα. –          Σχολιάζουμε τους χαρακτήρες (γενναίος, ευγενικός) και τα συναισθήματα των ηρώων (αγωνία, χαρά, λύπη, φόβος, περιέργεια κλπ) –          Μετά την ανάγνωση ζητούμε από το παιδί να αναδηγιηθεί την ιστορία προσέχοντας τις εικόνες. Το ενισχύουμε να χρησιμοποιεί λέξεις και φράσεις του βιβλίου και να τονίζει τη φωνή του. Εάν χρειαστεί του δείχνουμε εμείς πώς να κάνει αναδιήγηση με τη βοήθεια των εικόνων. Σε πιο δύσκολο επίπεδο αναδιηγείται την ιστορία από το κείμενο έχοντας ως οδηγό λέξεις και στερεότυπες φράσεις, που μπορεί να αναγνωρίσει.–          Σχολιάζουμε τις ενέργειες του ήρωα, το προκαλούμε να προβλέψει την εξέλιξη της ιστορίας εάν ο ήρωας ενεργούσε διαφορετικά (τι θα γινόταν αν…) –          Το ωθούμε να αιτιολογήσει τις ενέργειες των προσώπων (γιατί έκανε αυτό), να εξετάσει το σκοπό των πράξεών τους και το αποτέλεσμα. –          Ζητούμε από το παιδί να τοποθετήσει τα γεγονότα σε χρονική σειρά χρησιμοποιώντας αντίστοιχους χρονικούς προσδιορισμούς (και μετά…ύστερα…έπειτα τι έγινε).–          Το βοηθούμε να επεκτείνει όσο μπορεί την ιστορία με δικά του λόγια από προσωπικά βιώματα ή επεισόδια από άλλες ιστορίες (παραμυθοσαλάτα). –          Το προτρέπουμε να ζωγραφίσει εικόνες από την ιστορία, να τις βάλει στη σωστή σειρά και να φτιάξει το δικό του παραμύθι (το βοηθούμε να κάνει το εξώφυλλο, να γράψει το όνομά του κλπ).  –          Επαναλαμβάνουμε στερεότυπες εκφράσεις και λέξεις ή ομοιοκαταληξίες και τις υπογραμμίζουμε στο κείμενο–          «Παίζουμε» την ιστορία με λόγια και χωρίς λόγια (μόνο με κινήσεις).–          Σε επόμενες αναγνώσεις, όταν το παιδί θα έχει απομνημονεύσει μεγάλα κομμάτια του κειμένου, αφήνουμε το παιδί να συνεχίσει ή αλλάζουμε λέξεις για να καταλάβει την αλλαγή  4) Ενεργός συμμετοχή του γονέα στη γραπτή απόδοση ιδεών Ενθαρρύνουμε το παιδί να ζωγραφίσει την ιστορία του βιβλίου, που άκουσε όπως μπορεί. Στη συνέχεια το κατευθύνουμε να ζωγραφίσει κι άλλες εικόνες που βγαίνουν από την ιστορία. Του ζητούμε να τις βάλει σε διαδοχική σειρά και να αφηγηθεί με τη βοήθεια των εικόνων, που σχεδίασε, την ιστορία. Με τον απλό αυτό τρόπο επιτρέπουμε στο παιδί μας κατ’ αρχήν να αυτενεργήσει και επιπλέον να εκφραστεί με γνώριμα σύμβολα και έτσι να καταλάβει ότι ο προφορικός λόγος (αφήγηση ιστορίας) μπορεί να μετασχηματιστεί σε γραπτά σύμβολα (εικόνες και γράμματα). Έτσι αποκλείουμε το γεγονός να έρχονται στο σχολείο παιδιά, τα οποία δε γράφουν, γιατί «δεν ξέρουν να γράφουν ακόμη, αφού είναι μικρά» ή παιδιά, που διστάζουν να γράψουν αυτό, που σκέφτονται, αφού πάντοτε παρενέβαινε ένας μεγάλος και του έδινε έτοιμες λύσεις.    

 ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΜΕ ΘΕΜΑ :«ΑΝΟΙΞΗ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟ»                                                                  Α) Εισαγωγικά Το να διαβάζει το παιδί βιβλία δεν είναι γενετικά προκαθορισμένο, αλλά είναι τέχνη, που αποκτιέται. Με την εκδήλωση αυτή ευελπιστούμε να μεταδώσουμε στα παιδιά όχι μόνο τη χαρά της ανάγνωσης αλλά και την απόλαυση της εξερεύνησης του κόσμου των λέξεων και των ιδεών. Η εφαρμογή εναλλακτικών τρόπων διδασκαλίας, η αξιοποίηση της εικόνας και του έντεχνου λόγου μαζί και η ίδια η θεματολογία από μόνη της (Άνοιξη και βιβλίο ή βιβλίο και Άνοιξη) δίνει ίσως απεριόριστες διαστάσεις στη μαθησιακή διαδικασία. Επιτρέπουν στο παιδί να ταξιδέψει στο χώρο της φαντασίας, να ονειρευτεί, να εκφράσει τις ιδέες του, να ταυτιστεί με ήρωες, να επέμβει στην πλοκή της ιστορίας και να την επεκτείνει, να πλάσει με το νου του εικόνες, παραστάσεις και σκηνές, να φανταστεί πιθανά σενάρια, να «παίξει» την ιστορία, που άκουσε, να συγκρίνει τα γεγονότα της ιστορίας με τα δικά του βιώματα, να αυτοσχεδιάσει, να συνθέσει, να δημιουργήσει και γενικά να περάσει όμορφα μέσα στις σελίδες ενός βιβλίου. Με τον τρόπο αυτό θέλουμε να αναδείξουμε το βιβλίο ως πηγή γνώσης και ευχαρίστησης. Σε αντιδιαστολή με την τηλεόραση, που διαμορφώνει παθητικούς δέκτες, το βιβλίο καλλιεργεί γλώσσα πλούσια, αρμονική με λέξεις προσεχτικά διαλεγμένες, οι οποίες μπορούν να εκφράσουν έννοιες και συναισθήματα, που στην καθημερινή τους χρήση ισοπεδώνονται κυριολεκτικά.  Β) Στόχοι 

Ευρύτεροι

 –          Να αγαπήσουν το παιδικό βιβλίο και να αναπτύξουν θετική στάση απέναντι στο διάβασμα.–          Να μάθουν να συνεργάζονται –          Να εκφράζονται με διαφορετικούς τρόπους (προφορικός και γραπτός λόγος, ζωγραφική, θέατρο, τραγούδι, κίνηση)–          Να αποκτήσουν βασικές γνωστικές δεξιότητες όπως να είναι ικανά να συγκεντρώνονται, να φτιάχνουν παραστάσεις, να αντιλαμβάνονται οπτικοακουστικά ερεθίσματα, να τοποθετούν στη σειρά τα γεγονότα, να συλλογίζονται, να αιτιολογούν, να κρίνουν, να προβλέπουν, να συμπεραίνουν κλπ    

Διδακτικοί

 –          Να αναπτύξουν γνώσεις γύρω από τα βιβλία (εξώφυλλο, τίτλος, συγγραφέας, σελίδες, περιεχόμενα, εικονογράφηση κλπ)–          Να εξοικειωθούν με τα διαφορετικά είδη του γραπτού λόγου (μύθοι, μυθολογία, παραδοσιακά παραμύθια, πεζός και έμμετρος λόγος, αφηγηματικά και επεξηγηματικά κείμενα κλπ)–          Να αναπτύξουν γνώσεις για το τεχνικό κομμάτι της ανάγνωσης (διαβάζουμε από πάνω προς τα κάτω, από αριστερά προς τα δεξιά, διαβάζουμε το κείμενο και όχι τις εικόνες, γνωρίζουν την αρχή και το τέλος του βιβλίου, αναγνωρίζουν τα ονόματα ηρώων και στερεότυπες εκφράσεις, αναπτύσσουν οπτικό λεξιλόγιο, αντιλαμβάνονται τη διαφορά εικόνας – κειμένου και τη σύνδεση εικόνας – περιεχόμενου κλπ)–          Να καλλιεργήσουν τον προφορικό τους λόγο με τη συμμετοχή τους στη συζήτηση, με αποστήθιση στίχων και διαλόγων, με διατύπωση ερωτήσεων και υποθέσεων, με επαναδιηγήσεις κλπ  Γ) Μέθοδοι και τεχνικές παρουσίασης Πορεία διδασκαλίας 1)   Κάνουμε μια εισαγωγή για το βιβλίο (μορφή, τίτλος, συγγραφέας, εικόνα εξώφυλλου κλπ)2)   Δίνουμε πληροφορίες σχετικά με το θέμα (ποιοι είναι οι ήρωες, προσδιορίζουμε τον τόπο και το χρόνο της ιστορίας κλπ) για να τονώσουμε το ενδιαφέρον και τα παιδιά κάνουν υποθέσεις3)   Επιλέγουμε τρόπο παρουσίασης : 

Αφήγηση

 –          Τονισμός φωνής :  αυξομειώνουμε την ένταση της φωνής (ψιθυριστά ή δυνατά ανάλογα με την πλοκή), κάνουμε παύσεις με σκοπό να προκαλέσουμε αγωνία ή να τονίσουμε κάποιο κεντρικό σημείο της ιστορίας–          Δραματοποιημένη αφήγηση :  αλλάζουμε τη χροιά της φωνής μας στους διάλογους ανάλογα με το ποιος μιλά (γέρος – βαριά, δικαστής αυστηρή), χρησιμοποιούμε κινητικά σχήματα και ήχους σε σκηνές της ιστορίας, όπου χρειάζεται–          Παρεμβάλλουμε προσωπικά σχόλια για να δείξουμε προσωπικό ενδιαφέρον (Άραγε παιδιά τι θα γίνει μετά. Για να δούμε τι θα γίνει, έχω μεγάλη περιέργεια), ευχαρίστηση, αγωνία ή λύπη (επιφωνήματα) Άλλοι τρόποι παρουσίασης –          Ανάγνωση με ταυτόχρονη επίδειξη εικόνων–          Ανάγνωση κειμένου κάθε σελίδας ακολουθούμενη με επίδειξη εικόνας–          Ανάγνωση ολόκληρου του βιβλίου και παρουσίαση εικόνων στο τέλος 4)   Επαναδιηγούνται τα παιδιά την ιστορία.5)   Σχολιάζουμε τους χαρακτήρες και τα συναισθήματα των ηρώων6)   Σχολιάζουμε τις ενέργειες του ήρωα και τα αποτελέσματα και προκαλούμε τα παιδιά να προβλέψουν την εξέλιξη της ιστορίας αν ο ήρωας ενεργούσε διαφορετικά.7)   Διηγούνται προσωπικές εμπειρίες, που συνδέονται με κάποιο από τα γεγονότα8)   Παρεμβάλλουν ή επεκτείνουν με επεισόδια από άλλες γνωστές ιστορίες (παραμυθοσαλάτα)  Δ) Εναλλακτικοί τρόποι προσέγγισης – επεκτάσεις –          Ακρόαση ιστορίας (σύμφωνα με την παραπάνω πορεία) και δραματοποίηση ή / και κουκλοθέατρο–          Ακρόαση ιστορίας χωρίς εικόνες Ú εικονογράφηση της ιστορίας και ασκήσεις διαδοχής των γεγονότων–          Συγγραφή κειμένου (φτιάχνω μια ανοιξιάτικη ιστορία) από :„  Παρατήρηση εικόνας ή πίνακα ζωγραφικής, που έχει ένα ανοιξιάτικο θέμα. Εργάζονται κατά ομάδες, επιλέγουν πρώτα έναν τίτλο.„ Τρία στοιχεία, που δίνονται μέσα σε φράσεις για την αρχή, τη μέση και το τέλος (ιστορία σάντουιτς) „ Συνδυασμό στοιχείων :  εικόνα – φράση – λέξη (σύνθεση ιστορίας)„ Μια παρέα ανοιξιάτικων λέξεων (σχετικές, παράγωγες, συνώνυμες, αντίθετες)  Όλες οι παραπάνω δραστηριότητες ολοκληρώνονται με την έκδοση ενός βιβλίου.–          Ακούω ποιήματα και φτιάχνω το δικό μου ποίημα (συμπληρώνουν τις ομοιοκαταληξίες -> φτιάχνουν δίστιχα κατά ομάδες και τα συνδυάζουν για να φτιάξουν ολόκληρο ποίημα) 

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΦΙΣΑΣ  

Τι είναι αφίσα

 Η αφίσα είναι ένα μέσο επικοινωνίας σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή, που συνδυάζοντας εικόνα και κείμενο, μεταδίδει κάποιο μήνυμα. Άρα οι λέξεις κλειδιά είναι επικοινωνία – μήνυμα και εικόνα – γραπτός λόγος, Η επικοινωνία προϋποθέτει τη μεταφορά μηνύματος από έναν πομπό στο δέκτη. Η επικοινωνία εκφράζεται με πολλούς τρόπους  :  με προφορικό και γραπτό λόγο, με το σώμα, με τις τέχνες. Τα μέσα που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε είναι, ανάλογα με το μέγεθος των αποδεκτών, το σκοπό και το χρόνο, ο λόγος, η αλληλογραφία, το τηλέφωνο, τα δημόσια μέσα επικοινωνίας και ενημέρωσης όπως η τηλεόραση και το ραδιόφωνο, ο υπολογιστής, το διαδίκτυο, η διαφήμιση, η αφίσα, οι δημόσιοι χώροι. Η αφίσα περιλαμβάνεται σε αυτά τα μέσα, που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την εικόνα σε συνδυασμό με το λόγο για να μεταφέρουμε τα μηνύματά μας. Τέτοια στοιχεία είναι : Χάρτες – φωτογραφίες – εικόνες – ζωγραφιές – κείμενο – λογότυποι – σύμβολα Κάθε στοιχείο χαρακτηρίζεται από το μέγεθος, το χρώμα, τη θέση, το περίγραμμα και το στυλ του μέσα στην αφίσα. Έτσι οι σημαντικότερες πληροφορίες εμφανίζονται σε μεγαλύτερο μέγεθος από τις άλλες ή τονίζονται με έντονα βασικά χρώματα ή τοποθετούνται σε κεντρικά σημεία της αφίσας ή περικλείονται με πλαίσιο ή γράφονται με ιδιαίτερο στυλ γραφής. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΕπιλογή θέματος :  κοινωνία (ατυχήματα, ειρήνη, φιλία, οικογένεια), περιβάλλον (μόλυνση, έλλειψη νερού, δάση, κατοικίες) κλπ. Οργάνωση πληροφοριών :–         Μήνυμα – ιδέα–         Συμπληρωματικές πληροφορίες, εάν χρειάζονται (ταυτότητα αποστολέα και αποδεκτών, χωροχρονικός προσδιορισμός γεγονότος κλπ) ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ :–         επιλογή στοιχείων για κάθε πληροφορία–         τοποθέτηση των στοιχείων στο χώρο της αφίσας ως σύνολο–         επεξεργασία της εμφάνισης του κάθε στοιχείου ανάλογα με τη σημασία

ΕΚΔΟΣΗ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ

 Διαθεματικές δεξιότητες :  αλληλεπίδραση – ταξινόμηση  Γνωστικά αντικείμενα / περιοχές του Προγράμματος Σπουδών:  Γλώσσα, Μαθηματικά, Πληροφορική, Αγωγή του Πολίτη, Δημιουργία και Έκφραση. Η έκδοση σχολικής εφημερίδας συνδέεται άμεσα με το αναλυτικό πρόγραμμα και ικανοποιεί  διδακτικούς στόχους τόσο ως προς τη διαδικασία έκδοσής της (αναζήτηση θεμάτων, φωτογραφίες και παραγωγή κειμένων, συλλογή και ταξινόμηση υλικού, έρευνες και συνεντεύξεις, σύνθεση στοιχείων, σελιδοποίηση) όσο και ως προς τη θεματολογία της (απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων, εμπλουτισμός λεξιλογίου, παραγωγή γραπτού λόγου, ιστορία της γραφής και της τυπογραφίας, γνωριμία του τόπου και της ιστορίας του, σύνδεση σχολείου και κοινότητας).  Ευρύτεροι στόχοι : –          Να ενεργοποιηθεί η δημιουργικότητα των παιδιών –          Να παρακινηθούν τα παιδιά να αυτενεργήσουν και να αυτοσχεδιάσουν–          Να καλλιεργήσουν δεξιότητες αναζήτησης πληροφοριών–          Να αναπτύξουν πνεύμα συνεργασίας και ομαδικότητας–          Να καλλιεργηθεί η κριτική σκέψη και ο συναισθηματικός κόσμος των παιδιών και να επιδιωχθεί η ελεύθερη διακίνηση ιδεών–          Να μάθουν να ερευνούν, να επεξεργάζονται πληροφορίες και δεδομένα και να παρουσιάζουν τα αποτελέσματα της έρευνάς τους–          Να ικανοποιηθεί η εσωτερική ανάγκη των παιδιών για ελεύθερη έκφραση  Παιδαγωγικές αρχές και μέθοδοι :   αρχή της αυτενέργειας, συνεργατική μάθηση, ανακαλυπτική μέθοδος, μικρά σχέδια εργασίας. Σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος ο δάσκαλος αναλαμβάνει το ρόλο του καθοδηγητή, του διαμεσολαβητή, του συμβούλου, του εμψυχωτή. Δίνει λύσεις, προγραμματίζει και συντονίζει τις προσπάθειές τους.  ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ Α) Ιστορία της γραφής :  τα παιδιά ξεκινώντας από την ανάγκη του ανθρώπου να επικοινωνήσει ανακαλύπτουν τρόπους επικοινωνίας, που παραπέμπουν στις πρώτες κοινωνίες του ανθρώπου. Έτσι μέσα από καταστάσεις προβληματισμού κάνουν ένα φανταστικό ταξίδι με αφετηρία την πέτρα και τερματισμό το CD – ROM. Στην πορεία του ταξιδιού αυτού γνωρίζουν τα υλικά και τα εργαλεία της γραφής, που χρησιμοποιήθηκαν κατά καιρούς και τα σύγχρονα μηχανήματα της τυπογραφίας. Β) Γνωριμία με εφημερίδες και περιοδικά :   Ø τα παιδιά ξεφυλλίζουν διάφορες εφημερίδες ευρείας κυκλοφορίας και παρατηρούν τους τίτλους, τις στήλες, τα άρθρα, τις φωτογραφίες, τις διαφημίσεις, τη μορφή, τις σελίδες, το μέγεθός τους και τον τρόπο δεσίματος.  Δραστηριότητα :  κόβουν στοιχεία από τις εφημερίδες (γράμματα, τίτλους, γελοιογραφίες, φωτογραφίες) και φτιάχνουν την πρώτη τους εφημερίδα. Ξεχωρίζουν και γράφουν τα ονόματα των εφημερίδων και τον τίτλο της κάθε μίας. Ø Σχολιάζουν τα θέματα και το περιεχόμενο, μαθαίνουν νέο λεξιλόγιο (είδηση, επικαιρότητα, έκδοση, δημοσιογράφος, συντάκτης, άρθρο, πρακτορείο, συνέντευξη, ρεπορτάζ).  Δραστηριότητα :  βρίσκουν τις λέξεις αυτές στα κείμενα των εφημερίδων. Ø Προκαλούνται να απαντήσουν σε ερωτήματα όπως πού τις βρίσκουμε, πώς φτάνουν εκεί, ποιοι γράφουν, πώς παράγονται τόσα αντίτυπα, πόσο συχνά κυκλοφορούν κλπ. Δραστηριότητα :  παρουσίαση της διαδικασίας από βιβλίο της σχολικής βιβλιοθήκης. Γ) Εξοικείωση με τα προγράμματα του υπολογιστή Word και Internet Explorer Δ) Απόκτηση δεξιοτήτων μέσα από δραστηριότητες προετοιμασίας :–          μισοτελειωμένες προτάσεις (παραγωγή λόγου, ανάδυση γνώσεων) :  συμπληρώνουν διάφορες προτάσεις όπως, νιώθω πολύ ωραία όταν ….  Η βροχή προκαλείται ….  Όταν κυκλοφορώ στο δρόμο …. Το παιχνίδι, που μου αρέσει περισσότερο ….. Αν ήμουν δήμαρχος θα έκανα… ..–          Μπροστά σε ένα πίνακα ζωγραφικής (αλληλεπίδραση, ικανότητα συνεργασίας) :  μια δραστηριότητα με πολλές παραλλαγές. Στη θέση του πίνακα μπορεί να μπει μια φωτογραφία ένα ποίημα ή ό,τι άλλο. Το θέμα παρουσιάζεται στην τάξη από ομάδα μαθητών, που έχουν προετοιμαστεί. Ακολουθεί συζήτηση, περιγραφή συναισθημάτων και οι απόψεις καταγράφονται σε κασετόφωνο ή σε χαρτί. Στο τέλος γίνεται σύνθεση των απόψεων.–          Μια φορά και έναν καιρό (δομή του λόγου):  παραμύθι από ομάδα παιδιών που πρέπει να βρουν τον ήρωα και τα επεισόδια.–          Ιστορίες σάντουιτς (διαδοχή γεγονότων) :  γράφεται στον πίνακα μια φράση που θα χρησιμοποιηθεί στην αρχή και μια φράση, που θα χρησιμοποιηθεί στο τέλος. Οι μαθητές πρέπει να αναπτύξουν το ενδιάμεσο της ιστορίας. Τα παιδιά θα χωριστούν σε ομάδες και κάθε ομάδα θα παρουσιάσει την δική της εκδοχή. (Παράδειγμα :  ο αέρας φύσηξε ένα φύλλο, που έπεσε στο ρυάκι ….. και χάθηκε στο πέλαγος).–          Ιστορία με καθορισμένα στοιχεία (σύνθεση)  :  μια εικόνα, μια φράση, μια λέξη είναι τα απαραίτητα στοιχεία, που πρέπει να συμπεριλάβουν οι ομάδες στην ιστορία τους (εικόνα :  ένα καταφύγιο στο χιονισμένο βουνό και μια παρέα,  φράση :  «το χιονοδρομικό κέντρο επισκέπτονται πολλοί άνθρωποι το χειμώνα, λέξη :  «σκι»).–          Βάλτε τίτλο στην εικόνα (λεξιλόγιο) :  δίνεται μια εικόνα σε κάθε ομάδα και βρίσκουν τον κατάλληλο τίτλο με μία, με δύο λέξεις, με μια φράση.   –          Περιγραφή εικόνας (συντακτικό) :  περιγράφει η κάθε ομάδα την εικόνα της στην αρχή με μία φράση απλή, έπειτα με δύο φράσεις συνδεδεμένες με συμπλεκτικό σύνδεσμο (και, αλλά), μετά με επιθετικούς προσδιορισμούς και τέλος εμπλουτισμένη με χρονικούς και τροπικούς προσδιορισμούς.–          Μια παρέα με λέξεις (γλωσσικές ασκήσεις) :  επιλέγονται λέξεις με ένα κοινό χαρακτηριστικό π.χ. αρχίζουν από το ίδιο γράμμα (άλογο, αχλάδι) ή περιέχουν τη λέξη παιδί (παιδίατρος, παιδότοπος) ή είναι συνώνυμες (σημαντικός, σπουδαίος) ή αντίθετες (φίλος και εχθρός, δυστυχώς και ευτυχώς) ή σχετικές (παιδί, αδερφός, μητέρα) και φτιάχνεται  μια ιστορία με απαραίτητη προϋπόθεση να χρησιμοποιηθούν αυτές οι λέξεις. Παραλλαγή :  δίνουμε τις λέξεις μιας πρότασης μπερδεμένες και προσπαθούν να τις βάλουν στη σειρά (καραμέλα θέλω μία, μου αγαπώ μαμά τη, διάλειμμα μπάλα στο παίζω)–          Ομαδική ιστορία (αλληλουχία)  :  γράφουμε μια πρόταση στον πίνακα («ένας ηλικιωμένος κύριος περπατούσε στο δρόμο όταν …») και κάθε μαθητής προεκτείνει την ιστορία.–          Παραμυθοσαλάτα (σύνδεση περιεχομένων) :  με ήρωες από διαφορετικά γνωστά παραμύθια φτιάχνουμε ένα καινούργιο παραμύθι (κοκκινοσκουφίτσα και τρία γουρουνάκια) ή μπερδεύουμε δύο διαφορετικά παραμύθια (σύνθεση διαφορετικών απόψεων).–          Μικρά γκάλοπ (επεξεργασία πληροφοριών) :  Μια ομάδα μαθητών γράφει μερικές ερωτήσεις (ποιο είναι το αγαπημένο βιβλίο σου ή το αγαπημένο παιχνίδι σου ή φαγητό), καταγράφονται οι απαντήσεις, φτιάχνουν πίνακα με τα δεδομένα και παρουσιάζονται τα συμπεράσματα. –          Οικογενειακές συνεντεύξεις (παραγωγή ερωτήσεων) :  παίρνουν μια μικρή συνέντευξη από τον παππού ή τη μαμά (π.χ. πότε χάρηκε περισσότερο).  –          Μια μέρα στην τάξη (ρεπορτάζ) :  μια ομάδα αναλαμβάνει να περιγράψει ένα ευχάριστο γεγονός, μια άλλη ένα δυσάρεστο, μια τρίτη ένα περίεργο συμβάν.–          Με το φακό της τάξης (εστίαση) :  κάθε ομάδα αναλαμβάνει να φωτογραφίσει να  ζωγραφίσει κάποια στιγμή ή ένα γεγονός, που τους έκανε εντύπωση και να το σχολιάσει (κάποια πρωτοβουλία προς μίμηση όπως καθαρισμός της αυλής, δενδροφύτευση).   ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ Α’ στάδιο Συλλογή υλικού 1^η φάση :  κοινό στο οποίο απευθύνεται η εφημερίδα à  τα παιδιά ανακαλύπτουν την ανάγκη να μεταφέρουν μέσα από τις σελίδες της εφημερίδας τους στο οικείο περιβάλλον τους, στους γονείς, τα αδέρφια, τους συμμαθητές, τους φίλους, τους συγγενείς,  πώς περνούν κάθε μέρα στην τάξη, τι τους έκανε να χαρούν, τι τους ευχαρίστησε, τι έμαθαν, τα επιτεύγματά τους. 2η φάση :  αναζήτηση θεματολογίας à τα παιδιά αναζητούν τα θέματα της δικής τους εφημερίδας μέσα από τη σχολική ζωή κυρίως (ανασκόπηση, εκδηλώσεις, επισκέψεις, επικαιρότητα), από γνωστικά αντικείμενα που τους ενδιαφέρουν (παιχνίδια, υπολογιστές και τεχνολογία, το ποδήλατο, υγεία και διατροφή, φυσικά φαινόμενα, αθλητισμός), από δικές τους δημιουργίες (παραμύθια και ιστορίες, ποιήματα, η αλφαβήτα των ζώων, παιχνίδια που παίζουμε στην αυλή, ζωγραφική, έρευνες, συνεντεύξεις, προτάσεις, ανέκδοτα, παροιμίες, σταυρόλεξα κλπ), από το συναισθηματικό τους κόσμο (θυμώνω όταν …., επιθυμίες, αν ήμουν δήμαρχος κλπ), από το περιβάλλον (καιρός, καλλιέργειες, εργοστάσια, παιδικές χαρές, κατοικίες), από την τοπική πολιτιστική παράδοση (λαογραφία, ήθη και έθιμα, τραγούδια και χοροί, πολιτιστικά δρώμενα).   3^η φάση :  οργάνωση σε ομάδες à  τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες ανάλογα με το θέμα, που τους ενδιαφέρει. Ίσως στην αρχή οι ομάδες δημιουργηθούν με κριτήριο τις προσωπικές σχέσεις και το φύλο, αλλά αυτό επειδή πιθανόν να τους λείπει η αυτοπεποίθηση. 4^η φάση :  καταμερισμός εργασιών à οι εργασίες κατανέμονται ανάλογα με τις ικανότητες του κάθε παιδιού. Κάποιο παιδί, που μπορεί να διαβάζει θα ψάξει στη βιβλιοθήκη του σχολείου για το κατάλληλο βιβλίο για το θέμα του. Κάποιο άλλο θα ψάξει για φωτογραφικό υλικό ενώ ένα τρίτο θα ζωγραφίσει κάτι σχετικό με το θέμα. Έτσι αφού γνωρίσουν τους ρόλους τους στο επόμενο φύλλο της εφημερίδας θα μπορούν να κάνουν μόνα τους την κατανομή των εργασιών.  Β’ στάδιο  Σελιδοποίηση 1^η φάση :  Η κάθε ομάδα συγκεντρώνει το δικό της υλικό και επιχειρεί να το συνθέσει. Θα βάλει λεζάντες στις φωτογραφίες, θα συνοδεύσει τα κείμενα με τις σχετικές εικόνες, θα βρει τον τίτλο του θέματός της και θα συμπληρώσει τα κενά. 2^η φάση :  Το χειρόγραφο υλικό θα μεταφερθεί στην οθόνη του υπολογιστή και θα γίνει ηλεκτρονική επεξεργασία. Δηλαδή θα σαρώσουν τις φωτογραφίες,  τις εικόνες, τις ζωγραφιές, θα επιλέξουν μέγεθος και χρώμα γραμματοσειράς, θα τοποθετήσουν το κάθε στοιχείο στην κατάλληλη θέση μέσα στη σελίδα. Κάθε ομάδα μπορεί να έχει δίπλα της ως πρότυπο κάποια σελίδα από άλλη εφημερίδα ή περιοδικό, που της άρεσε. 3^η φάση :  στη φάση αυτή θα γίνουν διορθώσεις, αρίθμηση σελίδων, θα αναζητηθεί το όνομα της εφημερίδας μέσα από συζήτηση, θα εκτυπωθεί το πρωτότυπο, θα αξιολογηθεί ως προς το περιεχόμενο και τη μορφή και θα αναπαραχθεί στο φωτοτυπικό μηχάνημα του σχολείου. Στη συνέχεια θα δεθούν τα φύλλα με συρραπτικό. 4^η φάση :  διανομή à  κάθε μαθητής θα αναλάβει να μοιράσει αντίτυπα στο σπίτι του ανάλογα με τον αριθμό των προσώπων, που θέλει να δώσει την εφημερίδα. Στη συνέχεια μια ομάδα θα μοιράσει αντίτυπα σε κάθε τάξη του σχολείου, στο διευθυντή και στους δασκάλους, στο δήμαρχο. 5^η φάση :  δημιουργία θεατρικού με θέμα τη σχολική εφημερίδα à η σκηνή εκτυλίσσεται μπροστά από ένα περίπτερο. Μία μικρή σχολική εφημερίδα – η δικιά τους – τραβά την προσοχή δύο τυχαίων αναγνωστών των πρωτοσέλιδων των εφημερίδων, που είναι κρεμασμένες με μανταλάκια σε ένα περίπτερο. Προς μεγάλη τους έκπληξη αναγνωρίζουν τον εαυτό τους, όταν ήταν μαθητές, σε κάποιες φωτογραφίες. Έτσι η σχολική εφημερίδα γίνεται αφορμή να συναντηθούν και πάλι οι δύο παλιοί συμμαθητές, να βρουν και τους υπόλοιπους της τάξης και να θυμηθούν όλοι μαζί τα σχολικά τους χρόνια.Μέσα από το θεατρικό συνειδητοποιούν καλύτερα τη συναισθηματική αξία της έκδοσης μιας σχολικής εφημερίδας  καθώς πέρα από εκπαιδευτικούς σκοπούς μπορεί να παίξει και το ρόλο ενός πολύτιμου αναμνηστικού με τη βοήθεια των φωτογραφιών, των επισκοπήσεων, των αναφορών σε ονόματα και όλων των άλλων περιεχομένων της.   

Μια εκπαιδευτική επίσκεψη δεν είναι ανεξάρτητη από το υπόλοιπο πρόγραμμα του σχολείου. Η προγραμματισμένη και σχεδιασμένη επίσκεψη αποτελεί το σημείο αναφοράς και την αφετηρία για δημιουργική δουλειά τουλάχιστον μιας εβδομάδας. Εξασφαλίζει την ενεργητική συμμετοχή του μαθητή στην ανακάλυψη της γνώσης και καλλιεργεί την κριτική σκέψη. 

Διαβάστε περισσότερα :   οργάνωση διδακτικής επίσκεψης

ΣΤΟΧΟΣ ΤΡΙΤΟΣ : 

ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑ  Oλόπλευρη ανάπτυξη

Προπαρασκευαστικές ασκήσεις κατά τομέα ανάπτυξης  

Για να κατεβάσετε το αρχείο πατήστε ολόπλευρη ανάπτυξη

Α’ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ – ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ)    ΣΤΟΧΟΣ ΠΡΩΤΟΣ :   ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ – ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΚΑΙ ΑΥΤΟΟΡΓΑΝΩΣΗ (έλεγχος συμπεριφοράς – κανόνες) Τα παιδιά αφού γνωρίσουν όλους τους χώρους του σχολείου ταυτίζουν τον κάθε χώρο με τις αντίστοιχες δραστηριότητες σε χρονική σειρά : στα εργαστήρια ασχολούνται ελεύθερα μόνο το πρωί, στον «κύκλο» γίνεται το μάθημα μετά το πρωινό, στο διάλειμμα μπορούμε να τρέξουμε και να φωνάξουμε. Σε πρώτο στάδιο βάζουμε τρία στεφάνια στη σειρά (κίτρινο – μπλε – πράσινο) και τα παιδιά στο πρώτο συνομιλούν – στο δεύτερο σιωπούν – στο τρίτο τραγουδούν.  Τα ίδια χρώματα χρησιμοποιούνται ως σηματοδότηση για αντίστοιχη δραστηριότητα στους τρεις πραγματικούς χώρους. Σε δεύτερο στάδιο δραματοποιούν πραγματικές καταστάσεις στον κάθε χώρο. Έτσι ταυτίζουν τον κάθε χώρο με απλά μοντέλα συμπεριφοράς στην αρχή. Σε επόμενα στάδια διδάσκουμε πιο σύνθετες συμπεριφορές για κάθε χώρο :   πώς να αλλάζουν εργαστήριο στις αυθόρμητες δραστηριότητες, τι ρεπερτόριο δραστηριοτήτων περιλαμβάνει το κάθε εργαστήριο, ποιες ιδέες μπορούν να πραγματοποιηθούν στο κάθε εργαστήριο (διάφοροι ρόλοι της καθημερινής ζωής στο σπίτι, φανταστικές κατασκευές και ιστορίες στις κατασκευές, στρατηγικές για παζλ και οργάνωση επιτραπέζιου παιχνιδιού).