Πρώτη μέρα σχολείο.
“Πρώτη μέρα σχολείο: Προτάσεις για μια ευχάριστη αρχή με λιγότερο άγχος και περισσότερη ασφάλεια (για μικρά & μεγάλα παιδιά)”
Η έναρξη της σχολικής χρονιάς είναι μια σημαντική αλλαγή για όλη την οικογένεια. Για κάποια παιδιά είναι μια στιγμή χαράς και ανυπομονησίας, ενώ για άλλα μπορεί να φέρει άγχος, ανασφάλεια ή φόβο. Κάθε παιδί χρειάζεται τον δικό του χρόνο για να προσαρμοστεί. Ο ρόλος των γονιών δεν είναι να «εξαφανίσουν» κάθε δυσκολία, αλλά να βοηθήσουν το παιδί να νιώσει ότι δεν είναι μόνο του και ότι μπορεί να τα καταφέρει.
Η πρώτη μέρα στο σχολείο είναι ένα μεγάλο βήμα. Το παιδί αφήνει για πρώτη φορά το γνώριμο περιβάλλον του και καλείται να γνωρίσει έναν νέο χώρο, νέους κανόνες, εκπαιδευτικούς και συμμαθητές.
Πριν λοιπόν από την πρώτη μέρα μιλήστε ως γονείς για το σχολείο με θετικό αλλά ρεαλιστικό τρόπο. Μπορείτε για παράδειγμα να πείτε «Είναι φυσιολογικό να νιώθεις λίγο αγχωμένος/η. Θα γνωρίσεις καινούρια πράγματα και σιγά-σιγά θα μάθεις πώς λειτουργεί το σχολείο.» ενώ αποφύγετε φράσεις όπως «Δεν υπάρχει κανένας λόγος να φοβάσαι.», «Μην κλαις, είσαι πια μεγάλος/η.»,«Πρέπει να είσαι γενναίος/α.» κλπ. Το παιδί χρειάζεται πρώτα να νιώσει ότι το συναίσθημά του γίνεται αποδεκτό.
Μπορείτε επίσης να κάνετε μια μικρή «πρόβα». Αν είναι δυνατόν, περάστε από το σχολείο, δείτε την είσοδο ή την αυλή και μιλήστε για το πώς θα είναι περίπου η ημέρα. Η εξοικείωση με ένα καινούριο περιβάλλον μπορεί να μειώσει την αβεβαιότητα. Μπορείτε επίσης να παίξετε μαζί ένα μικρό παιχνίδι ρόλων. Για παράδειγμα πείτε «Πάμε να κάνουμε ότι είναι η πρώτη μέρα. Εσύ είσαι ο μαθητής κι εγώ ο γονιός. Τι κάνουμε όταν φτάνουμε στο σχολείο;» Μπορείτε επίσης να προετοιμάστε μαζί τα πράγματά του. Αφήστε το παιδί να συμμετέχει στην προετοιμασία της τσάντας, των ρούχων και όσων χρειάζεται. Έτσι, η πρώτη μέρα γίνεται κάτι συγκεκριμένο και προβλέψιμο και το παιδί αποκτά ένα μικρό αίσθημα ελέγχου.
Το πρωί της πρώτης μέρας
Προσπαθήστε να υπάρχει χρόνος και ηρεμία. Ένα βιαστικό πρωινό γεμάτο φωνές και «γρήγορα!» μπορεί να αυξήσει την ένταση. Ένα απλό «Καλημέρα! Σήμερα ξεκινά μια καινούρια περιπέτεια. Είμαι εδώ για σένα.» είναι αρκετό ενώ τον αποχαιρετισμό κρατήστε τον σύντομο, σταθερό και γεμάτο εμπιστοσύνη. Μια αγκαλιά, ένα φιλί και «Σε αγαπώ. Θα τα πούμε όταν τελειώσει το σχολείο. Καλή αρχή!». Αν παρόλα αυτά, το παιδί κλαίει, μην προσπαθήσετε να το πείσετε ότι «δεν πρέπει» να κλαίει. Αναγνωρίστε το συναίσθημά του και εμπιστευτείτε το σχολικό πλαίσιο.
Για τα μεγαλύτερα παιδιά: Πώς κάνουμε την επιστροφή πιο εύκολη
Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να γνωρίζουν ήδη το σχολείο, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι η επιστροφή είναι πάντα εύκολη. Μπορεί να ανησυχούν για τις απαιτήσεις της νέας τάξης, τους φίλους, τις σχέσεις με τους συμμαθητές ή το αν θα ανταποκριθούν στις προσδοκίες των άλλων. Το άγχος των παιδιών μπορεί να εκφράζεται όχι μόνο με λόγια αλλά και μέσα από αλλαγές στη διάθεση, τον ύπνο, τη συγκέντρωση ή ακόμη και σωματικά ενοχλήματα. Τι κάνουμε λοιπόν;
Αρχικά, επαναφέρουμε σταδιακά τη ρουτίνα. Συγκεκριμένα, λίγες ημέρες πριν ανοίξουν τα σχολεία, βοηθήστε το παιδί να επιστρέψει σταδιακά σε σταθερότερη ώρα ύπνου, σταθερή ώρα αφύπνισης, τακτικά γεύματα, χρόνο για παιχνίδι – ξεκούραση και περιορισμό της πολύωρης χρήσης οθονών, (ιδιαίτερα αργά το βράδυ). Δεν χρειάζεται όλα να γίνουν τέλεια από την πρώτη ημέρα. Η σταθερότητα είναι πιο σημαντική από την τελειότητα.
Δεύτερον, μιλήστε για τις ανησυχίες του χωρίς ανάκριση. Αντί να πούμε «Πώς ήταν το σχολείο; Όλα καλά; Έκανες φίλους;» δοκιμάστε να πείτε «Υπάρχει κάτι που σε αγχώνει για τη φετινή χρονιά;» ή καλύτερα «Τι θα ήθελες να είναι διαφορετικό φέτος στο σχολείο;». Μερικές φορές το παιδί δεν θέλει να μιλήσει αμέσως. Δώστε του χρόνο καθώς η ανοιχτή και ήρεμη επικοινωνία βοηθά το παιδί να αισθανθεί ότι μπορεί να μοιραστεί τις δυσκολίες του χωρίς φόβο ή κριτική. Πολύ σημαντικό να αναφερθεί εδώ είναι η αποφυγή οποιασδήποτε σύγκρισης Αποφύγετε ας πούμε φράσεις του τύπου «Η αδερφή σου στην ηλικία σου τα κατάφερνε μια χαρά.» ή «Οι συμμαθητές σου διαβάζουν περισσότερο.». Σκεφτείτε ότι κάθε παιδί έχει διαφορετικό ρυθμό και διαφορετικές ανάγκες. Αντί για σύγκριση, βοηθήστε το να θέσει μικρούς, προσωπικούς στόχους – αφήστε χώρο για αυτονομία. Τα μεγαλύτερα παιδιά χρειάζονται περισσότερη συμμετοχή στην οργάνωση της καθημερινότητάς τους. Μπορείτε να τα βοηθήσετε να οργανώσουν για παράδειγμα την τσάντα τους, το πρόγραμμα της ημέρας, τον χώρο μελέτης, τον χρόνο ξεκούρασης και δραστηριοτήτων και μικρούς στόχους για τη νέα σχολική χρονιά.
«Ο γονιός δεν χρειάζεται να κάνει τα πάντα για το παιδί. Χρειάζεται να είναι διαθέσιμος όταν το παιδί χρειάζεται βοήθεια».
Τέλος, μιλήστε για τις φιλίες και τις σχέσεις καθώς για πολλά παιδιά, το πιο δύσκολο κομμάτι του σχολείου δεν είναι τα μαθήματα αλλά οι σχέσεις με τους συνομηλίκους. Ρωτήστε ας πούμε «Με ποιο άτομο χαίρεσαι περισσότερο να βρίσκεσαι στο σχολείο;» ή «Υπάρχει κάποιος/α με τον/την οποίο/α δυσκολεύεσαι;». Αν το παιδί αναφέρει κάποιο περιστατικό, προσπαθήστε πρώτα να ακούσετε και μετά να δώσετε λύσεις.
Το παιδί στην αρχή της σχολικής χρονιάς χρειάζεται περισσότερο ασφάλεια, σταθερότητα, αποδοχή, εμπιστοσύνη και χρόνο. Δεν χρειάζεται να ακούει συνέχεια ότι «όλα θα πάνε τέλεια». Χρειάζεται παρ όλα αυτά να ξέρει ότι «Ό,τι κι αν γίνει, μπορείς να μου μιλήσεις.» και «Δεν χρειάζεται να τα καταφέρεις όλα αμέσως. Θα τα μάθεις βήμα-βήμα.» Η πρώτη μέρα, η πρώτη εβδομάδα ή ακόμη και ο πρώτος μήνας δεν χρειάζεται να είναι τέλειοι.
Κάποια παιδιά θα μπουν στην τάξη χαμογελαστά.
Κάποια θα κλάψουν.
Κάποια θα χρειαστούν περισσότερο χρόνο.
Κάποια θα πουν «δεν θέλω να πάω» και μετά θα φύγουν από το σχολείο ενθουσιασμένα.
Όλα αυτά μπορούν να αποτελούν μέρος της προσαρμογής.
Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το παιδί να νιώθει:
«Οι μεγάλοι γύρω μου με ακούν, με καταλαβαίνουν και πιστεύουν ότι μπορώ να τα καταφέρω.»
Καλή σχολική χρονιά, με υγεία, συνεργασία και πολλές μικρές καθημερινές επιτυχίες!!!
Ελπινίκη Φρουζή
Κοινωνική Λειτουργός του σχολείου









