Η φιλαναγνωσία είναι στάση ζωής και ένα μέσο για να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να γίνουν η καλύτερη εκδοχή του εαυτού τους. Πρόκειται για μια δεξιότητα που τα παιδιά μπορούν εύκολα να αναπτύξουν !
Τα βιβλία στην έντυπή τους μορφή μάς προσφέρουν, πολύ περισσότερα από τις όμορφες εικόνες και τις οικείες μυρωδιές του χαρτιού. Μας προσφέρουν:
- Δημιουργία στενού δεσμού γονέων-παιδιών
Όσες φορές ανοίγουμε και διαβάζουμε μαζί με τα παιδιά μας ένα βιβλίο, ένα παραμύθι, είναι σαν να τα παίρνουμε από το χέρι και να ταξιδεύουμε μαζί τους σε άλλους κόσμους, σε άλλες εποχές γνωρίζοντας νέους ανθρώπους, νέους ήρωες, γεμίζοντας τη φαντασία και τη σκέψη μας με εικόνες και την καρδιά μας με συναισθήματα.
- “Προπόνηση” του εγκεφάλου
Κατά την ανάγνωση ενός βιβλίου τα παιδιά καλούνται να θυμούνται διαφορετικούς ήρωες, χαρακτήρες αλλά και την πλοκή της ιστορίας και με αυτό τον τρόπο προπονούν τη μνήμη τους. Γι’ αυτό παρατηρούμε πως τα πιο μικρά παιδιά αποστηθίζουν την ιστορία, ξέρουν πότε χρειάζεται να γυρίσουμε τη σελίδα του παραμυθιού και κατανοούν την αντιστοιχία της εικόνας του βιβλίου με το κείμενο. Το ίδιο ισχύει και για τα πιο μεγάλα που όταν επιλέγουν ένα βιβλίο παιδικής λογοτεχνίας, χρειάζεται να θυμούνται τις λεπτομέρειες και την αλληλουχία των γεγονότων καθ’ όλη τη διάρκεια της ανάγνωσής του.
- Ψυχαγωγία «παντός καιρού»
Παρ’ όλα αυτά το διάβασμα τα ψυχαγωγεί κάτω από όλες τις συνθήκες. Το καλοκαίρι στις διακοπές, όταν θέλουμε να κρατήσουμε την τηλεόραση κλειστή, όταν είναι μόνα τους ή όταν είναι μαζεμένα πολλά παιδιά μαζί, στην εξοχή, στην παραλία, με τη γιαγιά, πριν τον ύπνο… Όπου μπορούμε να πάμε εμείς μπορεί να μας «συνοδεύσει» και ένα βιβλίο, ψυχαγωγώντας τα παιδιά με όμορφες στιγμές ανάγνωσης.
- Συγκέντρωση και ικανότητα εστίασης
Το διάβασμα, αλλά και η ακρόαση της ανάγνωσης, είναι μία από τις λίγες δραστηριότητες της εποχής μας που απαιτεί την αμέριστη προσοχή τόσο των παιδιών όσο και τη δική μας. Με την τεχνολογία να έχει κατακλύσει τις ζωές όλων μας, η ικανότητα συγκέντρωσης έχει μειωθεί σημαντικά, ιδίως όταν δεν μεσολαβεί γρήγορη εικόνα και ήχος. Τα παραμύθια και τα βιβλία προσφέρουν μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για να εξασκούν τα παιδιά συνεχώς την δεξιότητα της συγκέντρωσης.
- Εμπλουτισμός λεξιλογίου
Μέσα από την ανάγνωση βιβλίων τα παιδιά μαθαίνουν καινούριες λέξεις. Κάθε ανάγνωσμα, κάθε παραμύθι και κάθε βιβλίο είναι μια πρώτης τάξεως πηγή λεξιλογικού πλούτου. Το παιδί μαθαίνει την έννοια της λέξης αλλά και το πού και πώς χρησιμοποιείται. Στα μεγαλύτερα παιδιά μάλιστα, βελτιώνει σημαντικά και τις δεξιότητες γραφής και ορθογραφίας με τη βοήθεια του μηχανισμού οπτικοποίησης των λέξεων.
- Χαλάρωση και ηρεμία
Εντάσσοντας την ανάγνωση ενός παραμυθιού ή βιβλίου στη ρουτίνα του ύπνου βοηθάμε σε σημαντικό βαθμό τα παιδιά να ηρεμούν, να αποβάλλουν την ένταση της ημέρας και, κατ’ επέκταση, τον εγκέφαλό τους να «δώσει το σήμα» ώστε να κοιμηθούν γρηγορότερα. Η επανάληψη αυτής της «συνήθειας» ενεργοποιεί, σχεδόν αυτόματα, αυτούς τους μηχανισμούς του εγκεφάλου και έτσι επιτυγχάνεται η συντόμευση της ώρας του ύπνου βελτιώνοντας σημαντικά την ξεκούρασή τους.
- Εγκυκλοπαιδικές γνώσεις
Ο πλούτος και τα θέματα των βιβλίων είναι αστείρευτος. Το ίδιο και οι γνώσεις που προσφέρουν. Από τα πρώτα αισθητηριακά βιβλία και τα παραμύθια έως την παιδική λογοτεχνία, τα παιδιά καταφέρνουν να μάθουν πράγματα που δεν θα μπορούσαν να μάθουν με άλλον τρόπο. Παράλληλα οι γνώσεις που ήδη έχουν κατακτήσει εδραιώνονται στο μυαλό τους όταν τις συναντήσουν ξανά σε κάποιο ανάγνωσμα.
Τα βιβλία είναι επίσης, “η μνήμη της ανθρωπότητας” καθώς εμπεριέχουν όλα τα γεγονότα του παρελθόντος, όλες τις εφευρέσεις και όλα τα επιτεύγματα του ανθρώπου μαζί με κάθε τι αξιομνημόνευτο. Μέσα από τα βιβλία τα παιδιά έρχονται σε επαφή με ό,τι σημαντικό έχει γίνει στο παρελθόν. Το βιβλίο είναι ένα παράθυρο στον κόσμο, αφού μέσω αυτού ενημερωνόμαστε και για τις παγκόσμιες εξελίξεις.
- Κίνητρα για προσπάθεια και διαχείριση πρακτικών ή συναισθηματικών δυσκολιών
Πώς ο ήρωας της ιστορίας καταφέρνει να ξεπεράσει τα εμπόδια παρά τις δυσκολίες και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει; Τα παιδιά μας ταυτίζονται μαζί του και αυτό τα βοηθά στο να παρακινηθούν για να ξεπεράσουν, με τη σειρά τους, τις δικές τους δυσκολίες, ενώ ταυτόχρονα παραμένουν θετικά και αισιόδοξα.
- «Οδηγίες» ενσυναίσθησης
Όταν διαβάζουμε ένα παραμύθι, ή ένα βιβλίο, στα παιδιά τα βοηθάμε να «μπουν» στον συναισθηματικό κόσμο των ηρώων. Το κείμενο, αλλά και η εικονογράφηση, τους δίνει στοιχεία και πληροφορίες που τα βοηθά να καταλάβουν τι συμβαίνει. Έτσι καλλιεργούν την ενσυναίσθησή τους, μία δεξιότητα που θα «κουβαλούν» σε όλη τους τη ζωή.
Σημείωση: Για όλα τα παραπάνω και λόγω της επιρροής που μπορεί να ασκήσει ένα βιβλίο σε ένα παιδί πρέπει να είμαστε προσεκτικοί όταν το επιλέγουμε. Πρέπει να είναι κατάλληλο για την ηλικία του, να είναι σχετικό με τα ενδιαφέροντα του, να έχει ωραία εικονογράφηση και να εκπέμπει χρήσιμα και θετικά μηνύματα.
