Ο Ερατοσθένης, Έλληνας μαθηματικός, αστρονόμος και φιλόσοφος που έζησε τον 3ο αιώνα π.Χ., πραγματοποίησε ένα από τα πιο εντυπωσιακά επιστημονικά επιτεύγματα της αρχαιότητας: υπολόγισε με εξαιρετική ακρίβεια την περιφέρεια της Γης, χωρίς τη χρήση σύγχρονων τεχνολογικών μέσων. Παρατηρώντας ότι κατά το μεσημέρι της εαρινής ισημερίας στην Συήνη (σημερινό Ασουάν) ο ήλιος έπεφτε κάθετα και δεν δημιουργούσε σκιά, ενώ στην Αλεξάνδρεια την ίδια ώρα σχηματιζόταν σκιά, μέτρησε τη γωνία των ηλιακών ακτίνων και, γνωρίζοντας την απόσταση ανάμεσα στις δύο πόλεις, υπολόγισε την περιφέρεια της Γης με απλά μέσα: ράβδους, σκιά, μαθηματική σκέψη και δημιουργικότητα. Το αποτέλεσμα του — περίπου 40.000 χιλιόμετρα — ήταν εντυπωσιακά κοντά στη σημερινή επιστημονικά αποδεκτή τιμή.
Με έμπνευση από το πρωτοποριακό αυτό πείραμα, οι μαθητές του τμήματος Β2 του 2ου Πρότυπου ΓΕΛ Τρίπολης, υπό την καθοδήγηση των μαθηματικών κ. Νικόλαου Καρύγιαννη και κ. Χρήστου Σούραλη, συμμετείχαν ενεργά στην αναβίωση του Πειράματος του Ερατοσθένη, με στόχο τον υπολογισμό της περιφέρειας της Γης. Η δράση πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες πριν από την εαρινή ισημερία, ώστε να εξασφαλιστούν οι ιδανικές καιρικές συνθήκες που απαιτούνται για την ακρίβεια των μετρήσεων. Οι μαθητές εργάστηκαν με οργανωμένα φύλλα εργασίας, ενώ χρησιμοποίησαν μια ράβδο (ορθοστάτη), μοιρογνωμόνιο, σχοινί και άλλα απλά υλικά, όπως φαίνεται και στη σχετική φωτογραφία από τη δράση. Μετρώντας το ύψος της ράβδου και το μήκος της σκιάς που δημιουργήθηκε, σχημάτισαν ένα ορθογώνιο τρίγωνο και υπολόγισαν τη γωνία πρόσπτωσης των ηλιακών ακτίνων, χρησιμοποιώντας τη μαθηματική έννοια της εφαπτομένης γωνίας.
Αφού προσδιόρισαν τη γωνία, εντόπισαν την απόσταση του σχολείου από τον Ισημερινό μέσω του Google Earth και με τη μέθοδο των τριών υπολόγισαν την περιφέρεια της Γης. Το τελικό τους αποτέλεσμα ήταν 40044 km, με διαφορά μόλις 31 km από την επιστημονικά αποδεκτή τιμή των 40075 km, όπως προσδιορίζεται σήμερα με δορυφόρους και GPS. Η δράση αποτέλεσε ένα ζωντανό παράδειγμα του πώς η επιστήμη μπορεί να διδαχθεί βιωματικά. Οι μαθητές πέρασαν από τη θεωρία στην πράξη, καλλιεργώντας δεξιότητες παρατήρησης, μέτρησης, μαθηματικής σκέψης και συνεργασίας. Ένα πείραμα 2.500 ετών απέδειξε για άλλη μια φορά τη διαχρονική του αξία μέσα στη σχολική πραγματικότητα.
