Η Τεχνητή Νοημοσύνη… στα θρανία!!!
Κατά την τελευταία δεκαετία η ραγδαία πρόοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) ήδη επηρεάζει και θα συνεχίσει να διαμορφώνει τον τρόπο που διδάσκονται-εκπαιδεύονται οι μαθητές και οι μαθήτριες στο μέλλον. Η ΤΝ θεωρείται πλέον καθοριστικός παράγοντας για την εξέλιξη του εκπαιδευτικού τοπίου.
Κατ’ αρχάς η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει δυνατότητες αναβάθμισης της μάθησης. Μέσω εξελιγμένων τεχνικών όπως οι αλγόριθμοι μηχανικής μάθησης, προσαρμόζεται στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε μαθητή, δίνοντας έμφαση στην εξατομικευμένη μάθηση. Οι σχετικές πλατφόρμες αξιοποιούν δεδομένα για να τροποποιούν δυναμικά τον τρόπο διδασκαλίας, βάσει των ικανοτήτων και του επιπέδου του μαθητή. Μια άλλη σημαντική συμβολή είναι η δημιουργία μαθησιακών περιβαλλόντων που ανταποκρίνονται στις προσωπικές προτιμήσεις και ρυθμούς μάθησης του κάθε παιδιού. Διαδραστικά παιχνίδια και εφαρμογές υποστηρίζουν τη βαθύτερη κατανόηση της ύλης, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη συμβάλλει στη διάγνωση δυνατών και αδύνατων σημείων των μαθητών. Σε προχωρημένο επίπεδο, τα συστήματα αυτά ενδέχεται να αναγνωρίζουν ακόμα και εκφράσεις προσώπου που υποδηλώνουν σύγχυση και να τροποποιούν το μάθημα αναλόγως. Η ΤΝ μπορεί επίσης να προάγει την – χωρίς αποκλεισμούς – εκπαίδευση παρέχοντας δυνατότητες πρόσβασης σε μαθητές με αναπηρίες, π.χ. μέσα από εργαλεία μετατροπής κειμένου σε ήχο για μαθητές με προβλήματα όρασης. Έτσι, το σχολικό περιβάλλον γίνεται πιο ισότιμο και προσιτό για τους περισσότερους, αν όχι για όλους…
Εκτός από τη μαθησιακή διαδικασία, η ΤΝ ενισχύει ουσιαστικά και τον ρόλο του εκπαιδευτικού. Επιτρέπει την εξατομίκευση της διδασκαλίας και παρέχει εργαλεία αξιολόγησης της προόδου των μαθητών/-τριών. Μέσω της ανάλυσης δεδομένων, οι εκπαιδευτικοί λαμβάνουν χρήσιμη ανατροφοδότηση, εντοπίζουν δυσκολίες και τροποποιούν το εκπαιδευτικό υλικό αναλόγως. Ένα παράδειγμα αυτής της τεχνολογίας είναι τα Chatbot. Πρόκειται για ψηφιακούς βοηθούς που επικοινωνούν με τους χρήστες μέσω γραπτού ή προφορικού λόγου, παρέχοντας πληροφορίες ή εκτελώντας εντολές. Στην εκπαίδευση, θεωρούνται εν δυνάμει εργαλεία υποστήριξης, καθώς μπορούν να απαντούν σε ερωτήσεις, να προτείνουν πηγές ή να συμβάλλουν στην καθοδήγηση της μελέτης. Ανάλογα με την τεχνολογία τους, διακρίνονται σε απλά (βασισμένα σε κανόνες) και πιο σύνθετα (που χρησιμοποιούν φυσική γλώσσα και μηχανική μάθηση), όπως το Siri, το Alexa ή το Google Assistant.
Η ΤΝ συνεχώς εξελίσσεται, προκαλώντας ραγδαίες αλλαγές στην εκπαίδευση, των οποίων η πλήρης έκταση δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί (UNESCO, 2023). Οι δυνατότητές της είναι ιδιαιτέρως σημαντικές, υπάρχουν όμως και μελανά σημεία-εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν. Πολλοί διατυπώνουν τις ενστάσεις τους σχετικά με θέματα ηθικής και προστασίας δεδομένων. Προφανώς απαιτείται αυστηρή μέριμνα για την ασφάλεια των προσωπικών πληροφοριών των μαθητών/-τριών και διαμόρφωση του κατάλληλου νομικού πλαισίου με τη συνδρομή των ειδικών. Σοβαρό προβληματισμό δημιουργούν και οι πιθανές «ανισότητες» στην πρόσβαση στον κόσμο της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η χρήση ΤΝ προϋποθέτει τεχνολογικές υποδομές, σύνδεση στο διαδίκτυο και οικονομικούς πόρους, γεγονός που αφενός μπορεί να αποκλείσει μαθητές σε κοινωνικά ευάλωτες περιοχές κι αφετέρου απαιτεί σημαντική οικονομική επένδυση.
Τι πρόκειται όμως να συμβεί με την ανθρώπινη επαφή; Θα συνεχίσει να υφίσταται ή οι μαθητές και οι μαθήτριες θα λησμονήσουν τι είναι η ανθρώπινη επικοινωνία και η αλληλεπίδραση; Η αυξανόμενη χρήση τεχνολογίας ενδέχεται να απομακρύνει τη διδασκαλία από την ανθρώπινη διάσταση ενώ παράλληλα κινδυνεύει να υπονομευθεί η αυτόνομη σκέψη των μαθητών/-τριών αφού η εύκολη πρόσβαση σε «έτοιμες» απαντήσεις μπορεί να περιορίσει την κριτική σκέψη των μαθητών. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του ChatGPT, που για πλειάδα μαθητών και μαθητριών θεωρείται η εύκολη λύση και ο καλύτερος συγγραφέας απαντήσεων και λύτης σχολικών εργασιών και ασκήσεων. Διάχυτος είναι, εξάλλου, ο φόβος ότι η AI μπορεί να αντικαταστήσει τον εκπαιδευτικό, το πιθανότερο είναι να επέλθει ο επαναπροσδιορισμός του ρόλου του. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην επιμόρφωση δασκάλων και εκπαιδευτικών στις νέες τεχνολογίες ώστε να χρησιμοποιούν με επάρκεια και αποτελεσματικότητα τη Τεχνητή Νοημοσύνη. Η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαίδευση αποτελεί έναν δυναμικό τρόπο για τους εκπαιδευτικούς ώστε να προσαρμόσουν τη διδασκαλία στις ανάγκες και τις επιδόσεις των μαθητών/-τριών, δημιουργώντας ένα ενεργητικό και προσαρμοσμένο εκπαιδευτικό περιβάλλον.
Ας μην λησμονούμε ότι οι κατάλληλα εκπαιδευμένοι-επιμορφωμένοι καθηγητές και καθηγήτριες είναι οι καλύτεροι σύμβουλοι και οδηγοί των κατάλληλα εκπαιδευμένων μαθητών και μαθητριών.
Ταυτόχρονα όμως, αναγνωρίζεται η ανάγκη για προσεκτική εξέταση των συναφών προκλήσεων. Όπως υπογραμμίζει η UNESCO, μια προσέγγιση με κέντρο τον άνθρωπο είναι ζωτική για να διασφαλιστεί ότι οι τεχνολογίες ΤΝ προωθούν την ενσωμάτωση, την ισότητα και την καινοτομία. Ενώ η ΤΝ μπορεί να αναδιαμορφώσει το εκπαιδευτικό τοπίο, ο ρόλος των εκπαιδευτικών παραμένει ζωτικός στην προώθηση της ανάπτυξης και της εξέλιξης των μαθητών/τριών. Με τη συνεργασία μεταξύ του ανθρώπινου παράγοντα και των δυνατοτήτων της ΤΝ, το μέλλον της εκπαίδευσης ενδέχεται να είναι αρκετά διαφορετικό τόσο για τους εκπαιδευτικούς όσο και για τους μαθητές/τριες. Αλλά ακόμη κι αν οι τεχνολογικές καινοτομίες μεταβάλλουν το εκπαιδευτικό τοπίο, ο εκπαιδευτικός μπορεί και πρέπει να παραμένει ο βασικός καθοδηγητής της διαδικασίας…
Ο Sal Khan, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Ακαδημίας Khan, πιστεύει ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να πυροδοτήσει τον μεγαλύτερο θετικό μετασχηματισμό που έχει δει ποτέ η εκπαίδευση.
https://www.youtube.com/watch?v=hJP5GqnTrNo
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ
https://welcome.etwinning.gr/archives/349
https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000390613