Η ΛΥΣΣΑ
Επιδημιολογία
Κάθε θερμόαιμο θηλαστικό ζώο, αλλά και ο άνθρωπος μπορεί να μολυνθεί από τον ιό της λύσσας και να νοσήσει παρουσιάζοντας συμπτώματα. Ο ιός της λύσσας έχει προσαρμοστεί για να αυξηθεί στα κύτταρα των σπονδυλωτών ποικιλόθερμων ζώων και μεταξύ των θηλαστικών. Τα περισσότερα ζώα μπορούν να μολυνθούν από τον ιό και μπορούν να μεταδώσουν την ασθένεια στους ανθρώπους. Μολυσμένα ζώα με τον ιό της λύσσας μπορεί να είναι:
- Νυχτερίδες,
- Μαϊμούδες,
- Αλεπούδες (Ευρώπη),
- Βοοειδή,
- Λύκοι (Ευρώπη),
- Σκυλιά (Ευρώπη),
- Γάτες (ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τον άνθρωπο).
- Νυφίτσες
- Κουνάβια
- Αρκούδες
- Αγρια σαρκοφάγα
- Τα τρωκτικά (ποντίκια, σκίουροι κ.α.) σπάνια έχουν μολυνθεί.
Παθολογική Φυσιολογία Μόλυνσης – Μετάδοση
Ο ιός της Λύσσας είναι συνήθως παρών στα νεύρα και το σάλιο ενός συμπτωματικού με λύσσα ζώου. Η λοίμωξη προκαλείται από ένα δάγκωμα, ή επαφή του σάλιου με το τραύμα. Σε πολλές περιπτώσεις το μολυσμένο ζώο είναι εξαιρετικά επιθετικό, μπορεί να επιτεθεί χωρίς πρόκληση, και παρουσιάζει ασυνήθιστη συμπεριφορά. Κάθε επιθετικότητα ασυνήθιστη από ζώο της ανωτέρω λίστας, πρέπει να μας βάζει σε υποψία νόσησης από λύσσα και δεν πρέπει να το αγγίζουμε, ακόμα και νεκρό χωρίς γάντια.
Η μετάδοση της Λύσσας από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι εξαιρετικά σπάνια. Έχουν αναφερθεί παλιά ορισμένες περιπτώσεις κτηνοτρόφων ή κτηνιάτρων αλλά και παλαιότερα σε άτομα που έκαναν ταριχεύσεις αγρίων ζώων. Μετά από μια τυπική μόλυνση ανθρώπου από δάγκωμα, ή από επαφή σάλιου ζώου με τραύμα – εκδορά, ο ιός εισέρχεται στο νευρικό σύστημα.
Όταν ο ιός φθάνει στον εγκέφαλο, προκαλεί ραγδαία εγκεφαλίτιδα.
Συμπτώματα
Η λύσσα έχει μια περίοδο επώασης στην οποία ο ασθενής δεν βιώνει σχεδόν κανένα κλινικό σύμπτωμα. Αυτή η περίοδος αποτελεί τη μοναδική ευκαιρία για την επιτυχή θεραπεία της νόσου. Μόλις εμφανιστούν τα κλινικά συμπτώματα, η νόσος είναι σχεδόν πάντοτε θανατηφόρος. Στην αρχή τα συμπτώματα της λύσσας είναι παρόμοια με αυτά της γρίπης, επίσης στην αρχή μπορεί να εκδηλωθεί κνησμός, ερεθισμός και πόνος στο σημείο εισόδου του ιού ενώ όλα αυτά μπορεί να ακολουθηθούν από μελαγχολία, σωματική κατάπτωση, φαρυγγικούς σπασμούς καθώς και με διαταραχές στον ύπνο. Κατόπιν ακολουθεί η δυσλειτουργία της καρδιάς και η διαταραχή της αναπνοής ενώ αυξάνεται και ο πυρετός ο οποίος μπορεί να φτάσει και τους 40 °C. Ο ασθενής αναπτύσσει μεγάλη ευερεθιστότητα, φωτοφοβία και υδροφοβία. Όταν η ασθένεια έχει προχωρήσει αρκετά ο ασθενής αρχίζει να βιώνει σπασμούς που συνοδεύονται από σιελόρροια και έντονη δίψα. Με το πέρασμα του χρόνου ο άρρωστος παραλύει, χάνει την ψυχική του ισορροπία καθώς και την αίσθηση του περιβάλλοντος και στην συνέχεια καταλήγει στο θάνατο
Πρόληψη και Θεραπεία
- Η Πρόληψη της Λύσσας είναι πρωταρχικά η εξάλλειψη της νόσου από τα ζώα φορείς και κυρίως από τα σκυλιά και τις αλεπούδες (στην Ελλάδα) και στα σκυλιά, αλεπούδες, ρακούν, κογιότ σε άλλες χώρες. Η νομοθεσία προβλέπει υποχρεωτικό εμβολιασμό των οικόσιτων ζώων συντροφιάς όπως σκυλιά, γάτες. Ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες, τα κατοικίδια ζώα δυστυχώς δεν εμβολιάζονται και η δολοφονία τους είναι απαράδεκτη.
- Μια άλλη επιτυχής μέθοδος εμβολιασμού αγρίων ζώων (λύκοι, αλεπούδες, κουνάβια, νυφίτσες, κλπ) είναι εμβόλια που διανέμονται με δολώματα στη φύση. Η μέθοδος εφαρμόσθηκε το έτος 2012-2013 στήν Ελλάδα, στη Μακεδονία και στα Τρίκαλα όπου εμφανίσθηκαν περιστατικά Λύσσας σε σκυλιά και σε αλεπούδες.
- Πέραν αυτού η φροντίδα εκ μέρους των Δήμων στο θέμα των αδέσποτων σκύλων είναι πρωταρχικής σημασίας. Η νομοθεσία είναι πλέον επαρκής και σαφέστατη. προστατεύει τόσο τα δικαιώματα των σκύλων και των φιλόζωων, όσο και των άλλων πολιτών.
- Η θεραπεία της Λύσσας είναι πρωτογενής και δευτερογενής: Η πρωτογενής γίνεται ΑΜΕΣΩΣ μόλις δαγκώσει το ζώο άνθρωπο. Χρειάζεται άμεσα καθαρισμός του τραύματος από το δήγμα του ζώου, και χορήγηση αντιλυσσικού εμβολίου για ανθρώπους και αντιλυσσικού ορού . Παράλληλα ελέγχεται το ζώο και παρακολουθείται.
- Στην περίπτωση που ο δαγκωθείς άνθρωπος ασθενήσει, τα πράγματα είναι δύσκολα. Φάρμακο που να σκοτώνει τον ιό της Λύσσας δεν είναι διαθέσιμο. Ο ασθενής χρειάζεται μονάδα εντατικής θεραπείας και άμεση έναρξη θεραπείας. Εάν υπάρξει υποψία έκθεσης στον ιό της λύσσας, ακόμα και αυτοί που έχουν εμβολιαστεί θα πρέπει, μετά την έκθεσή τους, να κάνουν μια περιορισμένη σειρά πρόσθετων ενέσεων αντιλυσσικού εμβολίου. Αυτοί που δεν έχουν εμβολιαστεί πριν από την έκθεσή τους στον ιό θα πρέπει, εφόσον εκτεθούν, να υποβληθούν σε μακρύτερης διάρκειας θεραπεία, η οποία περιλαμβάνει ενέσεις αντιλυσσικού εμβολίου.
- Το φθινόπωρο του 2012 εμφανίστηκαν, για πρώτη φορά μετά το 1987, εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα λύσσας σε ζώα στην Ελλάδα.
Συγκεκριμένα, το 2012 δηλώθηκαν συνολικά εννέα (9) ζώα θετικά στη λοίμωξη του ιού της λύσσας και έως τις 05/07/2013 άλλα δεκαέξι (16).
Δώδεκα (12) από τα παραπάνω κρούσματα εντοπίστηκαν στο Κιλκίς, πέντε (5) στην Πέλλας, δύο (2) στην Κοζάνης, ένα (1) στην Καστοριάς, τρία (3) στα Τρίκάλα, ένα (1) στην Θεσσαλονίκης, ένα (1) στις Σέρρες.
Σε όλα τα ζώα επιβεβαιώθηκε εργαστηριακά λοίμωξη με τον ιό λύσσας από το εργαστήριο αναφοράς λύσσας του Κέντρου Κτηνιατρικών Ιδρυμάτων Αθηνών .
Το τελευταίο περιστατικό επιβεβαιώθηκε εργαστηριακά στις 21/08/2013 και αφορούσε σε κόκκινη αλεπού από την περιοχή Σκύδρα της Πέλλας,.
Μέχρι στιγμής δεν έχει καταγραφεί κρούσμα λύσσας σε άνθρωπο. Τα άτομα που εκτέθηκαν σε δήγμα ή ήρθαν σε επαφή με λυσσύποπτο ζώο υπεβλήθησαν σε προφυλακτική αντιλυσσική αγωγή με χορήγηση εμβολίου ή και ορού καθώς και σε περιποίηση του τραύματος.
Τι μπορώ να κάνω για τη λύσσα;
Η λύσσα είναι νόσημα υποχρεωτικής δήλωσης.
Διατηρείτε τους σκύλους, γάτες ή άλλα κατοικίδιαπλήρως εμβολιασμένα κατά της λύσσας, σύμφωνα με τις οδηγίες του κτηνιάτρου.
Τι να κάνω αν με δαγκώσει κάποιο ζώο;
Προσπαθήστε να συγκρατήσετε τα χαρακτηριστικά του ζώου (είδος, μέγεθος, χρώμα κλπ.), την τοποθεσία, τις συνθήκες του συμβάντος και πού κατευθύνθηκε το ζώο μετά.
Σε περίπτωση που είναι δεσποζόμενο ( ζώο συντροφιάς )κατοικίδιο (σκύλος ή γάτα): ανταλλάξτε πλήρη στοιχεία επικοινωνίας
με τον ιδιοκτήτη του ζώου.
Ο ιδιοκτήτης θα πρέπει να μεριμνήσει προκειμένου το ζώο να τεθεί άμεσα υπό παρακολούθηση από κτηνίατρο για 15 ημέρες.
Έτσι θα εκτιμηθεί καλύτερα η ανάγκη υποβολής σας σε προφυλακτική αγωγή για λύσσα.
Ο άμεσος και σχολαστικός καθαρισμός των τραυμάτων
και η αναζήτηση ιατρικής βοήθειας είναι σημαντικά
μέτρα πρόληψης
Αναζητήστε ιατρική βοήθεια το γρηγορότερο και περιγράψτε τις λεπτομέρειες του περιστατικού.
Αν δεν προσέλθετε άμεσα στον ιατρό, εντοπίστε όλα τα τραύματα, καθαρίστε τα αμέσως με άφθονο νερό και σαπούνι (για 15 λεπτά) και αφού ξεπλύνετε καλά,
εφαρμόστε σε βάθος αλκοολούχο («οινόπνευμα») ή
ιωδιούχο («ιώδιο») αντισηπτικό διάλυμα.
Αν δείτε άγριο ή αδέσποτο ζώο να συμπεριφέρεται με ασυνήθιστο τρόπο ή το βρείτε νεκρό, μην το
πλησιάσετε και αναφέρετε το συμβάν στο Τμήμα Κτηνιατρικής, στη Δασική υπηρεσία ή το Δήμο της
περιοχής
Εάν το κατοικίδιό σας δαγκώσει ή τραυματίσει (π.χ. Γρατζουνίσει) κάποιο άτομο : Ανταλλάξτε πλήρη στοιχεία επικοινωνίας με το άτομο που τραυματίστηκε από το ζώο σας.
Οδηγήστε άμεσα (εντός 24ώρου) το ζώο σας στον κτηνίατρο , προκειμένου να εξετασθεί και να τεθεί υπό
παρακολούθηση για 15 ημέρες.
O κτηνίατρος θα πρέπει να ενημερώσει άμεσα το άτομο που τραυματίστηκε από το ζώο σας και τον θεράποντα ιατρό του μόλις εξετάσει το ζώο.
Βοηθήστε στη διαδικασία ελέγχου του ζώου σας ώστε να αποκλεισθεί οποιοσδήποτε κίνδυνος μετάδοσης λύσσας.
ΠΗΓΕΣ: ΚΕΕΛΠΝΟ & ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ
