
Παρουσίαση βιβλίου Μανόλη Μακράκη «Ιστορία της Κρήτης (για σχολική χρήση)
Για να βρισκόμαστε σήμερα εδώ, σημαίνει ότι κάτι μας συνδέει. Σημαίνει ότι προβληματιζόμαστε για τη διδασκαλία της ιστορίας, ότι προβληματιζόμαστε για το πώς θα μάθουν τα παιδιά μας ιστορία, ότι προβληματιζόμαστε ακόμα και για το τι μας προσφέρει η γνώση της ιστορίας.
Αρχικά, ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον Μανόλη Μακράκη που βρίσκεται σήμερα μαζί μας, αλλά και τον Στέφανο και τους συναδέλφους και τις συναδέλφισσες του 1ου Δημοτικού Νεάπολης που μας φιλοξενεί.
Αισθάνομαι μεγάλη χαρά που καλούμαι να πω δυο λόγια στη σημερινή εκδήλωση που συνδιοργανώνουμε τα δύο σχολεία της Νεάπολης. Χαίρομαι, καθώς μπορώ να μιλήσω κι αξιοποιώντας τη δεύτερη ιδιότητά μου, εκείνη του Δημόσιου Ιστορικού.
Όλοι και όλες γνωρίσαμε και γνωρίζουμε τον Μανόλη Μακράκη, ως πρόεδρο του Δ.Σ. του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Μεραμπέλλου Οροπεδίου, ως Διευθυντή Εκπαίδευσης, ως Διευθυντή στο Δημοτικό Σχολείο της Ελούντας, ως Δάσκαλο, ως Διδάκτορα της Ιστορίας, ερευνητή, μελετητή και συγγραφέα της Τοπικής Ιστορίας.
Η Ιστορία της Κρήτης είναι το πιο πρόσφατο βιβλίο του, μια έκδοση που πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Περιφέρειας Κρήτης και την αιγίδα της Εθνικής Επιτροπής «Ελλάδα 2021», για να διανεμηθεί στα σχολεία του νησιού. Τότε δηλαδή που γιορτάζαμε τα 200 χρόνια της έναρξης της Ελληνικής Επανάστασης. Όπως, άλλωστε τονίζει και η ακαδημαϊκός Χριστίνα Κουλούρη, τα ιωβηλαία λειτουργούν ως εργαλεία δημοκρατικής μνήμης, ως κομβικές στιγμές αναστοχασμού.
Ο προορισμός του βιβλίου, για «σχολική χρήση», ενδυναμώνει τον σκοπό του, την ανάδειξη της ιδιαίτερης ιστορικής, πολιτισμικής και πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού μας. Τα στοιχεία αυτά καθιστούν το βιβλίο όχι μόνο ως ένα σημαντικό διδακτικό εγχειρίδιο, αλλά και ως έναν απαραίτητο σύμβουλο για όλη την οικογένεια, η οποία οφείλει να γνωρίζει το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της Ιστορίας του Τόπου της.
Παρουσιάζουμε σήμερα έναν νέο τρόπο να βλέπουμε την Ιστορία. Μια Ιστορία ζωντανή, ανοιχτή, συμμετοχική. Μια Ιστορία που δεν περιορίζεται στις αίθουσες διδασκαλίας, αλλά αναπνέει γύρω μας – στα μνημεία, στα τοπωνύμια, στις μνήμες των ανθρώπων, στις αφηγήσεις της κοινότητάς μας, αλλά και στις σιωπές της.
Σήμερα, γνωρίζουμε ότι η Ιστορία δεν είναι μια ευθεία γραμμή από γεγονότα και ημερομηνίες. Δεν είναι μια αφήγηση που γράφεται μόνο από ηγεμόνες και διπλωμάτες. Είναι ένα μωσαϊκό εμπειριών, συγκρούσεων, καθημερινών πρακτικών και συλλογικών νοημάτων. Είναι η Ιστορία «από τα κάτω», η Ιστορία των πολλών, η Ιστορία που διαμορφώνεται μέσα από τη βιωμένη εμπειρία της κοινωνίας.
Αυτό ακριβώς υπηρετεί το βιβλίο του Μανόλη. Μετατρέπει τους μαθητές και τις μαθήτριες από παθητικούς δέκτες σε ενεργούς ερευνητές. Τους καλεί να παρατηρήσουν τον τόπο τους, να αναρωτηθούν για τα ίχνη του παρελθόντος που συναντούν καθημερινά, να συνομιλήσουν με ανθρώπους της κοινότητας, να διασώσουν προφορικές μαρτυρίες, να κατανοήσουν ότι η Ιστορία δεν είναι κλειδωμένες παλιές αναμνήσεις, που τις περισσότερες φορές είτε δε μας αγγίζουν είτε τις αγνοούμε, αλλά, είναι ένας ζωντανός διάλογος που μας βοηθά να καταλάβουμε ποιοι είμαστε.
Δημόσια Ιστορία είναι η μελέτη των τρόπων με τους οποίους το παρελθόν ανασυγκροτείται, διαχέεται και αποτυπώνεται στη δημόσια σφαίρα, μέσα από τις τελετές και τους εορτασμούς, τα μνημεία και τα μουσεία, τα σχολεία και τους άλλους κρατικούς θεσμούς, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τον κινηματογράφο, το διαδίκτυο.
Και το βιβλίο του Μανόλη την αξιοποιεί ως παιδαγωγικό εργαλείο. Τα μνημεία, οι δρόμοι, τα μουσεία, οι τοπικές γιορτές γίνονται αφορμές για ερωτήματα, για κριτική σκέψη, για σύνδεση του παρελθόντος με το παρόν. Η Δημόσια Ιστορία άλλωστε, δεν είναι απλώς η Ιστορία «εκτός σχολείου», είναι η Ιστορία που διαμορφώνει την ταυτότητά μας. Και η κοινωνική εμπειρία –η καθημερινότητα των ανθρώπων– είναι εξίσου σημαντική με τα μεγάλα γεγονότα.
Το εγχειρίδιο του Μανόλη Μακράκη ενσωματώνει αυτή τη σύγχρονη οπτική.
Με απλή γλώσσα, με πλούσιο εποπτικό υλικό, προσφέρει στα παιδιά όχι μόνο γνώσεις, αλλά και εργαλεία σκέψης. Τους δείχνει ότι η Ιστορία της Κρήτης δεν είναι μια απομονωμένη αφήγηση, αλλά μέρος της ευρύτερης παγκόσμιας ιστορικής πορείας. Τους βοηθά να κατανοήσουν τη συνθετότητα των κοινωνιών, να εντοπίσουν αιτίες και συνέπειες, να αξιολογήσουν πηγές, να διαμορφώσουν κριτική σκέψη.
Το σημαντικότερο όμως είναι ότι μας δείχνει ότι η Ιστορία είναι υπόθεση όλων μας. Ότι μπορούμε να την αγγίξουμε, να την ερευνήσουμε, να την αμφισβητήσουμε, να την ξαναδιαβάσουμε. Ότι η Ιστορία του τόπου μας –η Ιστορία της Κρήτης– δεν είναι ένα μακρινό αφήγημα, αλλά ένα ζωντανό κομμάτι της ταυτότητάς μας.
Αγαπητοί συνάδελφοι και αγαπητές συναδέλφισσες, το βιβλίο θα το χαρακτήριζα ως μια πρόσκληση να ανοίξουμε την τάξη προς την κοινωνία.
Αγαπητοί γονείς, είναι μια ευκαιρία να μοιραστείτε με τα παιδιά σας τις δικές σας μνήμες και ιστορίες.
Γιατί η Ιστορία δεν ανήκει μόνο στους ειδικούς· ανήκει σε όλους μας.
Είμαι βέβαιος ότι το βιβλίο είναι η αφορμή για νέες ανακαλύψεις, νέες συζητήσεις, νέες ματιές στον τόπο μας.
Η πράξη το έχει επιβεβαιώσει στο σχολείο μας.
Το βιβλίο του Μανόλη Μακράκη είναι η αφορμή για να μάθουν τα παιδιά όχι μόνο τι έγινε, αλλά και γιατί έγινε – και κυρίως, πώς μπορούν τα ίδια να συμμετέχουν στη διαμόρφωση του μέλλοντος.
Μανόλη, σε ευχαριστούμε για την παρουσία σου.
Ο Διευθυντής του 2ου Δημοτικού Νεάπολης
Βιολέτης Κωνσταντίνος
